장음표시 사용
161쪽
OBER II. cpulum in ossicio continedum esse monent; Iaac ratione satis commodum huic malo re medium, se afferre arbitrantes. Proponunt hi Minoem Cretesem,qui in antro quodam se cum Ioue colloqui fingebat,unde ab Homero διὸς Οαρνῆ ς nuncupatur. Numam Pompilium, qui consuetudinem sibi cum Aegeria nympha esse metiebatur.Ad haec Zamoixin Thracon, Mahumetem, Arabem, pluresque alios, qui ut facerent animos humiles formidine diuum, variis imposturis simplici vulgo illuserui. Verum ij,
nomines, dum unum absurdum euitant, in aliud multo grauius imprudentes incurrui. Dum aliorum probitati consulere volunt,
ijs iustitiam temperatiam, sortitudinem, aliasque virtutes colendas esse persuadere,seipsos imposturae & medacii turpi labe com
maculant. Quae autem haec dementia est,aliorum V serues integritatem, euertere pro
priam solane eadem natura quq suum cuique tribuendum esse praescribit,etiam falle re & mentiri, ab officio viri boni aliena esse docet 'Ergo, si ad eas angustias res humanae rediguntur, ut sine ficta religione ad honestatem nemo incitari queat, ut quaedamnaturae dictata tuearis, qusdam violare ne- .cesse erit . Et falsa sunt illa praeconia, quibus na urae prouidentiam Philosophi ext i
162쪽
. DE PROVIDENTIA DE 1 lcre, falsum illud vulgatum axioma, Datu ram in necessariis non deficere . Aut si alibi , nusquam improuidentiae conuinci potest in
solo homine sui dissimilis erit Quod si quis
contenderer, non esse contra officium boni viri, publicae utilitatis gratia mentiri quem- Contra OD ad modum Plato docuit,mendacio fas esse i scio sum ti vel ut Hesleboro: hunc ego multis ma-mςnd ciu- ponderis argumentis redarguere pos sem,& ostendere fidem quae funda inentum est iustitiae prorsus vacillaturam, si cum et am viro iusto quicquam asseueratur, sem
per locus erit illi suspicioni, voluisse sortas is ipsum officiosi, medacio nobis imponere. Pr clare Aristoteles, cum rogaretur, quid mentientes lucrarentur, respondisse sertur, ut neque verum dicentibus f les habeatur.
Atqui si propter unum mendacium semper in posterum ipsus auctoris fides peri clita turi quanto iustius illi fides in perpetuum deroganda est, qui etiam saluo officioe si mentiri posse arbitratur ' Haec, inquam, &, plura id genus incommoda huic errori opponere possem: verum nolo hanc rem nunc
pluribus ageret quandoquidem alia ratio stippetit, qua eos ab hoc praesidio queam de tiicere.Si enim vitae hominum tam sit neces saria reliso, ut fictam aliquam satius sit ha bere, quam n ψlMn: quaero num sapientiae
163쪽
LIBER II. 3 Istiidendo quisquam eo proficere positi, vequicquid de numinis cultu dc prouidentia
vulgi sermone iactatur id totum fraude &mendacio subnixum esse persentiscat/Si negent tam sublime arcanum ullo sudio de prehendi posse. exal one igitur luto, quam vulgus hominum, Epicurei formati, ac soli παρὰ λυλον βαι ρνlες, tantam sapientiam assecuti sunt, ut quod alij quantumcunque anniterentur odorari non possenr,
ipsi sint odoratii Quis tantam arrogantiam in hominibus nulla re nisi stupore & v qcCrdia insignibus serat f Sin fatentur & alios, si sapientiae operam darent, posse hanc impo- sturam deprehendere: con ultius igitur es set a sapientiae studio abstinereae dum magnos in illa progressus facimus tandem sub oleat nobis, religiones Deorum a vanis homini bus conscias esse, & ita vin d;ctae coele. sis timore soluti, non possiimus in os feto cotineri Sed quid quaeso absurdius via qua inauditum est, qu m sapientiae tam male cum virtutibus conuenire, ut qui alterum horum retinere cypit, alterius iacturam sacere cogatur illa fit, ut cum semel male subducta ratio est, quicquid postea tetigeris huicussit. Vt igitur hanc argumentationem con cludamus, cum sublato Dei timore, neque
ad virtutum cultum, neque ad ciuilem vi-
164쪽
tam comoda subsidia hominta natura suppeditata sint.efficitur prosecto, id quod initio huius disputationis dicebamus naturali cum caetera omnia prouidentissime instituerit in postremo actu, velut inertem poetam defecisse: i modum hominem fabricatus est, animal qua uis bestia deterius condidisse. Bestiae enim licet insigni corporis robore polleant nec uitia & immanitate hominibus inseriores sint, idco tamen minus quam illi nocere post uni, quod ingenio & prudentia destituuntur, sine quibus inermes de euanidae sunt omnes corporeae Vires. Homo ver incum prudentia & consilio sita natura instructus. si Dei scelerum ultoris metu liber in iniustitiam praecipitet, etiamsi viribus noadeo magnis sit praeditus, multo tamen facialius ad nocendum eas conuertere valcbitiωσπερ τελεωθ ν ερλris Ox τῶν inquit
modum homo suam persectionemrassecutus animalium praestantissimum est, ita si a lege & iustitia recedat, omnium nequisisemum euadet. Saeuissima enim est iniustitia
165쪽
OBTR inr' i 3 sarm3 :b0mo vero prudentia & virtute ve lut armis a natura insti Vitur, quibus in con- tr rium uti potest, quam maxime. Sine vi tute igitur inprimis ferus&impius,&adlia bidinem ac voracitatui' promptis iniusset. Quodii credibile non sir,naturam, cuius tanta elu et caeteris in rebus solertia, in eo quod caput erat, non ilum haud satis prouidam extitisse, velum homini, quem ad Virtutem genuerat, arma potius ad nequitiam suppeditasse:Epicurei velut in ipsam re
rum parentem naturam contumelios, o m.
niuniis bilis explodendi sunt Sc Deus hu- inani generis rect0r, de moderator agnqc
a tu ae scintilli' de non9r uili, us: aquae virtutem om0 bus ali)s huiu vitae fommodis praepol, ndaui eae dictans amnς ex. 'ita quadam menti im prela noxions, statim& sin e vilis ambii: bus prout entiae eluiae' res hum nasi iacere, probabimus. P mcipio igitur scia mus oportet,pmnibu S natura inlitum esse, Vt yi 'bo 'os, non solia ' laude &Κ dignos
166쪽
dignos existimetit, verunt etiam mercedere muneratione: ntra vero Vt nefarios, ii 5 solum dedecus & infamiam, sed etiani ρα- nas & cruciatus mereri arbitrentur . Cuire argumento est,quod ij, qui hominum quas cunque societates legibus vitiorum expurutricibus exornarunt, supplicium quoque deIegum violatoribus sumendum esse decreuerint: idque non solum ne exem'lo noc rei impunita iniquitas: Verum etiam ne cruinini admisso iusta vindicta deesset. Intus G. nim in lumine iure rationis perspici bant te quum esse, ut qui ius & fas transgressi erant,
quo su libidini obsequerenturi liquam Vo- luptatem male agendo cepi ssent, ean iusta Bestiae mes patiendo amittereat Quia & in best js Oue inores in-nznscriptis legibus , scd naturi reguntur,
uriarum. quidam animaduerti poteli,qua
vicem redgere studet ijs a quibus laeta sunt, ferind) ac si a tiatura hoc ius constitutiim sit,ut mali male pereant Et boli ne si sqra
aliust Wdioreserant ad credendum, res tib-. lunares 1 Deo curari, cum insigni Et st ratuita quempiam nullas in hac vita poenas dare conspiciunt,facile adducuntur, 't tales diuino tribunali reseruari existiment . Ita-- - ue,ut est apud Lae lium, cum Diogenes a perditissimo quodam nebulone interroga-
retur, nuri DLOs esse crederet: respo
167쪽
quomodo id non crederem, cum tibi Deos inimicos esse persuasum trabe,m Scu licet indicare volebat,oportere aliquem guabernatorem mundo pri sidere,quod equum hon esset, hominem tam nefarium, suae im probitatis nunquam poetias pendere. Atqu. hinc origenem sumpsit ea cosuetudo, quapud omnes gentes quisque illum a quo laeta' sus est execrari,& diris deuouere soleti viti ossi & ab omnibus cordatis fugienda illa quidem:sed nihilominus prouidentiae diutinae non leue documentum existetis, ut se quenti capite declarabimus. X hoc naturali iudicio Deum humanitem - ris curi torem demonstrari osse.
1 si delebilites sumanae menti in scriptum est E na iura, homines ini a probos ob sua fagitia reos esse ρce trae, debitores mortis fieri, miseram vitam mei eri; si non quia leges humaniae statuunt poenis vexandos esse males eos cunctia iror es id recte fieri iudiciat, sed potius, quia naturali suae mentis iudicio quisque id con 'sentaneum esse perspiciesat' idcirco legunt sinctionibus firmatum est: existet peofecto aliquis dex, cui merias debent, qxui
168쪽
bitum aut quis reatus incurri potest, in vili hominum societate, nisi sit aliquis eius prae ses,qui suam maiestatem peccando imminu- m esse queratur,ac propterea illitas, R d liqui supplicio eam instaurari velit ' Porro si quis nulla s terrenorum principum leges, adhuc usquam latas esse cogitet, cuius nam maiestatem homines peccando laedere dicemus,nisi eius qui naturae leges humanae meti impressit, Dei videlicet optimi maximi' Qui li vel non existat in totum, vel E mundi administratiqne serietur, fallus esset ille tacitus naturae sensus, quq ante omnes humanas leges homines nefarij poenae debitum contrahere intelliguntur;aut certe s lius &superuacaneus . . id enim stultius esset, quam extar. in natura tries, quibus facien- pariter & yi da praestribantur impres quoque libi banc a natura notionem cunctos homines circunsfrre , qua legum violatores supplicia mereri declaxentur;& neminem existere,qui haec suppliciat icturus sit, pulcherrimas paturae Paulinum s nctiones exequuturus' Itaque D. Paulus ληγή - . r.epistolae ad Romanos, ex eo qu*d i cinorori hol nes silpplicio digni ab omnibus iudicantur, eosdem Roman*s n egat e qm posse suis flagitus exςusationemPraetex
169쪽
ira in peccatoro denuntiata esset. Cum Lusti him ipsi caeteras nationes imperio suo rei gentes,si quos in illis sceleratos inuenissent, iustis suppliciis afficerent, ipsos colligere de buisse, quanquam nullis hominibus obn ' xij essent, Dei tamen omnium iudicis tri bunali reservari. Inexcusabilis, inquit, es 5
, homo omnis, qui iudicas. In quo enim ait rum iudicas teipsum condemnas. Existimas
autem hoc, qui iudi as eos, qui talia agunt qualia supra enumerauerat & facis ea,quia' tu effugies iudiciumDei'Hae tenus D. Pa
lus Rursum, si vanum esse nequit,quod an te onmen .ratiocinationem omnes velut a natura impulsi sapiunt, vanissimum autem 'esset male cuiquam precari, si nemo sit, qui eam precationem exaudire, & reipsa com- plere possit, quia ex anticipata quadam mo' tis notione, homines vinaictam suis hosti- - bus precantur, aliquod esse numen tam ubique praesens sequitur, ut nullae ad ipsum preces in casgum dirigantur. Idem ex terroribus, quom mens sibi consciapercessitum , duceri
170쪽
ditatur, maximo nonnunquam terrore con
cuti soleam & non minus ansatur, quam si fulmen ipsius ceruicibus impenderet: poste Vero quam facinus admi gum est , fit sepen mero ut diurnis & nocturnis δῶμασιν ςxagi tatus,nunquam secura quiete perfrui possit Hapc ita uti diximus euenire, varia homi num sapientum dicta, qui mores ac vitam mortalium descripseruii V riae quoque hia
storiae ac rerum euentus comprobant. Sem- ,
per praesumit saeua, inquit auctor libri sapi ςntia perturbata conscienti . Et alius,Sonitus,inquit,terroris in auribus impij, & cum
sierit pax ipse semper insidias suspicat γQuibus Iuvenalis suffragatur dicens:
asis sepulti, quoi disi conscia fam
Icens habu attonitos, urdo verore erasil occultum quatiente animo tortore flagestum. Paena autem vehemens. multo seviorisiuiauri ct Cessitius grauis inuenit,aut Thai i
Hocte dies suum gestare in pectore testem. Nunc ut ad historias veniamus, primum O R E S T E S, ob conscientiam intersectae matrisClyt pestrς,velut quibusdam siri se incitatus suisse refertur. Qu3m rem siquis velut sabulosam propter nimiam vetu-