Vitae Italorum doctrina excellentium qui saeculis 17. et 18. floruerunt. Volumen 1. 20 auctore Angelo Fabronio Academiae Pisanae curatore

131쪽

Isto SCIPIO nomine Iatere; es qui acchi satorum, & qia defensorum personas gessere, odiosi in dicem do Sc loquacissimi mihi fuisse videntur. O mnem memoriam hujusmodi discordiarum nisi oblivione sempiterna delendam censerem, longior certe fuissem in iisdem declarandis; Mqui conviciis ab errore homines conantur avertere, certe totum aliud quam veritatem& Christianae reipublicae bonum se spectare ostendunt. In hujusmodi disputationibus haud

poterant esse spectatores otiosi Maurini Mon chi , qui Μassejo saepe antea praedixerantea, quae susceperat tractanda, & turbulenta& temeraria & periculosa sore, quare si tramquillitatem amaret . a Iesultis eorumque se toribus se sejungeret . Cum eorum minime

paruisset consiliis, extitit qui ejus imprudentiam castigaret: nam ab istiusmodi hominibus , quamvis severiori disciplinae se adstrictos & consecratos esse gloriarentur, mini me aberat ulciscendi cupiditas . Editus propterea Parisiis suit liber cum hac inscripti ne: Explication de diνera monumens Angediet , qui ont ramori a Ia religion des plus anciens

re lea, quo libro plamna sacere sum conati,

132쪽

Μ A P P E I U s rarin explicandis quibusdam antiquitatis monumentis, Sc in edendis illustrandisque S. Ille .ronymi scriptis multo plus vidisse Maurinos Monachos, quam quantum Manli & Vallarsii ingeniorum acies intueri potuere. Massejus quidem cum in eo esset, ut Parisiis

discederet , postquam quatuor serme annoS, in ea florentissima urbe, omniumque rerum copia abundanti jucundissime commoratus sue

rat, libellum seu potius epistolam ci ad Poli-gnachium Cardinalem de morientium Ethniscorum religione vulgavit, cui occasionem dedit anaglyphum pulcherrimo opere elaboratum , quod in ipsis regiis aedibus adse Vatur . Res quidem magis perpolitam & elahoratam explicationem desiderare videbatur 8c facile fuit iis, quos iratos habebat, ni mium festinantis, & interdum etiam do mientis scriptoris praeteritiones & errata patefacere . Quid si mortuam, ut vero similius

est, minime Vero morientem seminam , ut

contendebat Μassejus , monumentum illud

133쪽

Iea SCIPIO representat8 Tum quidem omne corruet sumdamentum , quo nititur dissertatio illa, sequae favere ejus opinioni existimabat argumenta, adversari potius videbuntur. Qtianis quam igitur se ostentaverit Μagejus in hoc explicando anaglypho, sic a plerisque harum rerum aestimatoribus judicatum est. id operis ceterorum Manli operum dignitatem nota adaequasse. Post haec Britanniam cogitare coepit flagrans desiderio per se videndi Oxo. niensia marmora, inter quae eminet inscriptio de temporum ratione , quam reginam inscriptionum appellare solebat , ceteraque antiquitatis monumenta , quae potentissima natio aemula Romanorum gloriae studiosissis me collegerat . Ab hac tributi singulares honores inflajo suere , cujus urbanita tem Sc politissimos mores cum ipsa laudaret & eruditionem eruditioni opponeret , videbatur comprobare quae Crassiis in illius orationis principio. quam contra collegam suum Cn. Domitium Ahenobarbum cenosor habuit, dixisse sertur I): Quae natura

134쪽

Hrentur hominibus in iis rebus se vinci posse aequo animo pati, quae ipsi sibi homines parere poissent, in iis rebus se pati vinci non poΟse. In ipsis regiis aedibus, cum familiariter versaretur Massejus, voluit gratus erga Principem Valliae cognosci , nuncupato ei primo Iliadis libro, quem Italicis versibus ipsum reddidisse supra commemoravimus . Ox onii doctrinae insignibus decoratus fuit, & in

Academicorum numerum cooptatus est. Ipsa Vero copia antiquarum inscriptionum tum Graecarum tum Romanarum, quas erudito interpretabatur c nam tum omnium marminrum Oxoniensium interpretationes minime vulgatae erant ) famam ei doctrinae augebat; cumque opera Alexandri Gordonii ejus de amphitheatris libellus in Anglicum conversis fuisset, Si Popius ipse in Mempes tra

goedia Anglice reddenda elaborare diceretur , multique nobilitate & honoribus prae stantes . qui de praeclarissimis artibus aliquid sibi appetebant, tecto ac domo ipsum invitarent, cunctis efferebatur 'laetitiis. Beati enim ei esse videbantur , qui honorati sunt

Propter honestatis εc gloriae similitudinem,

135쪽

ra SCIPIO miseri qui inglorii. A Britannis ad Batavos

transiit, & apud eoS aliquandiu commoratus est. Demum post longa itinera ad suos rediit dives copiis iis , quae sapientiam alunt, Mhoc etiam nomine ditior, quod secum duxerit Io. Franciscum Segulerium, quicum sibi, quoad vixit, fuit una domus, idem victus isque communis, neque solum occupationes cognoscendi semper aliquid atque discendi , sed etiam peregrinationes . rusticationesque eommunes. Virtus enim studiorumque sim, litudo facile ad diligendum homines allicit. Tum licuit Marijo otio assilienti multa diversaque animo agitare. Ipse cum factis vir magnificus , tum factorum ostentator haud minor coepit cogitare de aedificando publico Μuseo , in quo omnia ea antiquitatis monumenta cogerentur , ordinatimque

distribuerentur , quae ipse singulari studio

collegerat. Neque ei de loco ambigendum suit. Academia enim Veronensis, quae ab studio in musicam Philarmonica appellatur, quaeque ante annos viginti ac ducentos initium ceperat, aedificium nobile avorum memoria exstruxerat, studiis omnibus,

136쪽

& ingenii exercitationibus quodammodo comsecratum. Ante east aedes area protenditur , cujus partem sere tertiam domunculae occupabant , quibus dejectis, platea in quadrum redacta est, ita ut aptii Tima excipiendo Μuseo fieret . Hoc constructo, illud Plinianum de Asinio Pollione sibi Μassejus vindicare

posse putavit: primita Bibliothecam dicando ingenia hominum rem publicam fecit. Non commisisse se scribit, ut, apposita inscriptione, sua praedicaretur liberalitas, cum quae patriae concedebat, qua nihil sibi erat carius, debita ei esse diceret. Sed fortasse in eo ipso, in quo praedicationem recusavit, praedicari de se ac nominari voluit. His in puhlico propositis monumentis, coepit habere bonam

spem de Veronensibus suis, quasi ipsi prae- culti jam essent ad excolenda antiquitatis studia , & acrioribus sti mulis excitarentur ad renovanda Augustini Μasseii , qui Romao XV. saeculo floruit, Panuinii , Norisii, bc

Blanchinii qui quantique viril illustria

exempla. Ipse vero quod specimen hac in re ceteris dedit 8 Nescias quidem utrum majorem sumptum in his antiquitatis reliquiis

137쪽

126 SCI Prolomparandis, an laborem impenderit in iis dem illustrandis. Quo rectius opus procede,

ret, Romam an. MDCCXXXIX. rediit non tam ant uitatis eonsultissimos viros , quam vetera monumenta consulturus . Serius tamen

prodiit Musum Veronense, in quod non ea solum Omnia, quae Veronam ornant, intulit lEtrusca , Graeca, & Romana monumenta, sed etiam quaedam alia, quae alibi viserat,& quae cum essent inedita, magni momenti esse putavit. Nihil non commendat praeci

rissimum hoc opus, rerum copia o), eruditio, neque ea vulgaris, sed recondita , typorum lelegantia & ipsum ' nomen Summi Pontificis iBenedicti XIV. , cui nuncupatum est . Ut ' lautem Latina istud potius , quam Italica dc meo quidem judicio Italice elegantius scribe- hat persequeretur lingua, eo factum est , quod doctis praesertim & elegantioribus hominibus probari illud ipsum volebat, & quod sperabat fore, ut ejusmodi rerum notitia LM

a Graecae InstrIptIones C. innumerae pene R manae, ex iisque Christianae de medii aevi plures . Etrusca monitinenta selecta XXV. Arabicae inscriptio-

138쪽

ΜΑν EIUS. IIIlInis illustrata litteris Italiae fines praetergrederetur, latiusque propagaretur. Quanquam antea quam haec vulgaret, in enodandis Grae- eorum sigiis 'separatim elaborasset Massejus , quoties tamen opportunitas tulit, ad rem eamdem rediit corollario pristinum opus aucturus. Nemo enim ignorat quantum negotii saepe sacessant hujusmodi compendia in inscripti nibus interpretandis , ut plurimum intersit easdem noscere, & in promptu ponere. Sa gacissimus homo & experiens discutiebat omnia, quae obscurant, Se miro erat acumine in discernendis veris a saliis; tanquam

venaticus canis optime odorabatur omnia Mpervestigabat. Quare minime Verebatur amplificatoris notam , cum in commemorandis

iis , quae pro studiis antiquitatis praeclara cessit, jucundissime versaretur . Quoniam ad

IV. & vetera anagyysia ultra C. Et haee omnia ad Veronam pertinent . Continet etiam Iit er pr.iestantiora, quae ornant Mustum Taurinense, clij.is Maisti ipse auctor fuit de ordinator , Uidob necisse , quod e ius cohortationibus collecti im est , de nri ita quae R mae in Capitolio praesertim, de in Collesia Romno αalibi extant .

139쪽

hunc locum perventum est non alienum esse 'videtur notitiam afferre immensi pene operis, iquod animo volvebat, quodque complecti ldebebat non modo inscriptiones omnes, quae duorum & amplius saeculorum spatio vulgatae ubicumque suerunt, adulterinis rejectis, Scdepravatis emendatis, sed etiam quotquot i-

neditas per se Sc amicos colligere potuisset. Quid, ajebat ille, Gruini milietione relebratius atque utilius 8 Sed quam milia apud eum commentitia, incorrecti aut late Polata , quot repe ma s Aiae quod Larina cum Graecis, carmina ieum iis, aquae soluta oratione scripta sunt, antiquae leges O documenta eum titulis aedificio, rum , sequiori non nianquam aevo insculpta cum petusti is permiscentur. Rursus necessariae quae- dam apud illum desiderari videntur classes , O inutiles quandoque congeri. Desunt etiam ex

insignioribus epigrammatis aliquot, quae suppo-stitia perperam censebantur, ut Cmotaphia Pis-na . Reinsus in iis , quas in medium attulit, inscriptionibus, saepe aliorum fide deceptus est, O quasdam etiam refecit arbitratu suo. Fabratri ingens O perdocta collacho, quod indicibus careat, O inscriptiones permixtim asserat, neque in suasi classes

140쪽

Hasses dispertitas , parum utilis iis omnibus est, quibus ceteroquin plurimo saepe usui esse posset.

Eadem res vitio vertitur Sponio. Quae dum querebatur, non perinde intelligi volebat , quasi aliquid summorum virorum gloriae detractum vellet, sed ut quod factum esset, quod non factum, & quod fieri oporteret, noscaretur. Uno Volumine Graecas inscriptiones omnes in sua tempora distributas complecti meditabatur, ita tamen, ut quae ejusdem generis essent, veluti quae Reges memorant, foedera inter populos, civitatum decreta, quae ad ludos 8c spectacula pertinent, aliaque hujusmodi conjuratim asserrentur . Ex multis inscriptionibus oratione numeris adltricta exaratis nova quaedam essio.

rescere debebat Anthologia , & quidquid erat

illustre aut obscurum doctis exornari commentariis , 8c omnia in Latinum converti. Latina vero monumenta sex aut septem o cupatura erant Volumina. Ex iis agmen di cere debebant priscae leges atque aerea Senatus consulta , post haec sequi rescripta, . decreta, judicialia, municipalia psephismata. , collegiorum acta , simul collectis, quae pro Am. IX. I