Vitae Italorum doctrina excellentium qui saeculis 17. et 18. floruerunt. Volumen 1. 20 auctore Angelo Fabronio Academiae Pisanae curatore

111쪽

Ioo SCIPIO vecta, sive huc e Latio translata, ex historia

atque ex marmoribus Latinorum explicaverunt.

Id princeps omnium essicere visus est Masisejus ci) ratione quadam ordineque doctrinae; & si eam gloriam dubiam sacere possit Jo. Baptistae Passerit dictum in epistolis Ron- caliensibus se se , quae diu meditatus in hanc rem suerat, cum Massejo communicas se Pisauri biennio antequam hic observati num Tomus editus est. Atque eam Vocem arripuit cupide Gorius in eo lihro, quem in Nanjum scripsit postremum et . Sed mihi Roncalienses epistolas comparanti cum eo Opere, quod multis post annis de nominibus& cognominibus Etruscorum idem Passerius publicavit, illud videtur posse assirmari, in secundo opere Massiejanam quamdam severitatem magis elucere, quae nihil fine gravi ratione admittat, nihil levibus conjecturis attribuat, nonnulla, quae in Roncaliensibus

112쪽

M A F v Ε y V s Iot parum accurate scripserat. retractet ac corrigat . Neque tamen Marejo assentitur , ut Etrusca vocabula ex Haebraico sonte potius, quam ex Graeco repetat ; quod institutum etiam aliis doctissimis viris, qui Etrusca converterint, scimus placuisse. Recte ne an secus non est judicare meum, praesertim cum contraria ratio summo viro Symmacho Mazo-chio mire probaretur , quemadmodum superiori in volumine exposuimus. Hic finis

Maskjo fuit de rebus Etruscoriim scribendi ;nam quae de illorum origine ab Cananeis ac-

cersenda in VII. Observationum Tomum rejecerat, nunquam emisit, observationesque ipsae post VI. volumen edi sunt desitae. Etruscas item antiquitates uno opere, quod Goriano opponeret, includere universas atque

explicare suerat meditatus, itemque pollicitus modo per Valetudinem ac per otium liceret rsed eam quoque cogitationem abjecit, cum non parum promovisse diceret, quod studia Italorum ad eam partem antiquitatis, quae ob scurissima est, illustrandam convertisset, quosque ingenia litteratorum a magnificis quihus

113쪽

dam fabulis ad veritatem rerum revocasset. . Et certe non alii modo, sed ipse ille Gorius in III. Μusei Etrusci volumine multo est cautior & solidior in cogitando effectus: adeo litteratorum dissidia litterarum sunt incrememta. Sed cum mentem suam Massejus ad multa atque Varia eodem tempore Versaret, in

quibus aliquid sibi gloriae polliceri poterat, deerrare ipsum dixisses , vel quaedam prim ribus tantum labris attingere velle, vel sibi tantum de opibus ingenii sui polliceri quantum Vix, ac ne vix quidem homini unquam fuerit concessum. Ludus illi erat librum conficere, quemadmodum declaravit Adelaidae Felici Canossae mittens illi opusculum de iis, qui scriptores Graecos & Latinos in Italicum

ConVerterunt. Idem cum itinera saceret quasi levandae lassitudinis gratia versibus Italicis Homerum exprimebat, quod non ad minue

dam operis famam, sed ad declarandam si gularem vim ingenii dictum volo. Homines enim docti consenserunt in illo elogio specimen , quod vulgavit, hujusce interpretationis ceterorum in hoc genere labores multum su-

114쪽

gilio tentavit, est in manibus hominum primi Aeneadum libri interpretatio; in quibus omnibus minime imitatus est Salvinium, cum se necesse habere minime putaret Verbum pro verbo reddere, sed vim pulchritudinesque poematis Italicis sermis exprimere.

a Pareus Ille & certe aequus Iaudator Apostolus Zenus ita de Massili interpretatione iudicaule in notis ad eloquentiam Itali eam Fontaninii Tom. I. P. α as . Ma se ona mite Io Dddeire versioni Aa disto in parasone it volgarillamento , Me delis flesso libro primosa fano in . ve so sciolis δει Sig. mrehes Μ ei μα- Fato in Londia per Gio. Brindlo ne i 36. In s. e mi riosa aio in Verona per Iacopo Vallas neI aT3 . in a a. neri fine d/I T. I. dem sue Ossem alani sitierarie, Uuno vedia chiaramente quanto pia da vieino si accini a Ia grandea;a e sincerit4 deI Greco Uemplare quem cospicuo

titterato , dandone in quem piceolo sanio una novella idea dei modo di si ivere in verso sciesro , e di s eneris eoa tu dignita, e di renoris insem piu dicitievole ora con iaspe*ἔatura det verso , ora eri legamento di pia voei in una propraeis familiare Hla lingua Greca, e parti tarmente ad Omem , e ora con alui artifiυ iae miti si ρο raccretiere dulta tiruta premessa da dii et Prinoipe vi aes . Multis cohortantibus tredeeim post annos, secundum Iliadis librum .isnvertit in Itali eum, & si fides editori, septem dierum spatio id ipsum praestitit .

115쪽

I SCIPIO Attigit quoque Hebraicos scriptores eorum nobiliora carmina Italicae poeseos ornamentis . vestiens. Postquam studium illud interpretan-idi arripuit Masseius, quem nulla unquam res magna Sc difficillima terruit, Dionem Cassium Latine reddendum suscepit. Multorum

opinio est unum excellere inter omnes interpretes Ioannem Leunclavium, quippe sententias ita contorquet , ut nihil intercidat, eo Verborum . numero . complectitur, ut paria paribus respondeant et, ipsam quoque Vo- cum constriictionem collocationemque persaepe ita obtinet, ut color ipse integer existat : summa ad haec concinnitas, perspicuitas, incorrupta Latinitatis castitas, Sc ipsam, quod in aliis raro reperias, aυτοφαές, adeo ut cum ab hoc discesseris, nemo sit antefe-hendus. Postulatum igitur ab eo saepe fuit, ut in Dione Cassio interpretando tantam praestantiam doctrinae exerceret; sed ipse nihil praestandum aliud putavit praeter emendationem interpretationis Gulielmi Xylandri hominis quidem multis doctrinis exculti, sed

qui, ut pauperici suae succurreret, tanta se. stiliatione scribebat, ut fami magis quam ' Ω-

116쪽

ΜAFFEI Us. Iosinae, quemadmodum de eo non irridicula retulit Thuanus, servire existimaretur. Sed non eodem studio ac dii gentia in alienis operibus emendandis , quam in propriis a 'solvendis elaborare solemus. Itaque desiderahatur a ' multis , ut nova eaque emendatior

conficeretur Dionis interpretatio, quod in se suscipere minime dubitavit Μaskjus , non tam suae quam doctrinae confidens Panagi ti Graeci hominis , quem Venetiis arcessitum domi suae alebat, ut civibus suis studiosis litterarum Graecarum , sibique satis saceret. Re confidentissime inehoata, audit Μa sejus Atherium Fabricium totis viribus idem opus urgere ; quare ne cum viro amicissimo. eui se magno & recenti beneficio obstrictum profitebatur ob dedicatum sibi XII. Graecae Bibliothecae volumen, de gloriae possessi ne contenderet, rem ipsam e manibus deposuit, animumque gloriae percupidum 8c otii inimicum ad alia studia convertit. Nullus sane non mirabitur hominem, qui castra secutus fuerat, & qui cum omnibus sere Musis rationem

habere voluerat, incensum maxime fuisse ad di-

117쪽

vinarum rerum scientiam sibi comparandam 8c ad Theologi laudem praesertim aspirasse . Ceteris quidem in studiis se elaborasse, in Theologicis vero se conquievisse assirmabat, ac plurimum doluisse , quod ab ineunte aetate iis se totum minime dedidisset . Quoniam invitamentis A praeceptis Benedicti Bacchinii se debere dicebat graviorum maximarumque rerum cognitionem , voluit sub ejus nomine apparere primas laborum suorum seiustus, neque hos inglorios, cum per illos in aperto poneretur Christophorum Passum salso tribuisse S. Irenaeo fragmenta quaedam Graeca a se in Regia Taurinensi Bibliotheca reperta, 8c notis observationibus que illustrata. Nihil praeteriit Μanjus, quod caussa postulaverit, omnia sive ad res, sive ad verba spectarent, ad severioris critices regulas exigens . Hac re commotus Passius an. Μ DCCXV. librum edidit ram hac inscriptione; S. Irenaei Episcopi Lugdunensis fragmenta anecdota, magno conatu & eruditione mi nime vulgari studens eludere dissicultates a

Μassejo propositas, & ad sectae suae erat enim Lutheri erroribus insectus arbitatum

118쪽

mentis contenta. Quamvis mos esset Μais o tranquillitatem & laudes, mi me Vero comtentiones disputationesque expetenti nihil respondere ad ea, quae suis scriptis oppone-hantur , e re tamen Christianae Reipublicae esse putavit, fallaces conclusiunculas Psassii

consulare, novisque argumentis comprobare ementita fuisse illa fiagmenta, quae quod e catena quadam, ut loquuntur, essent excerpta , maximum inde eorum falsitatis existere indicium assirmabat: Verum non unam mindo Catenam, sed omnes in suspicionem infidelitatis vocare se posse putavit, cum Corderianam, quae plenius ac perseelius opus a Fabricio appellatur i , exagitasset. Postea ad examen redit rerum in ipsis fragmentis contentarum , & haec quidem maximi momenti erant, quod respicerent verba & r,tus , quos in Eucharistiae Sacramento peragendo Catholica Ecclesia adhibere solet. Silentium ipsa facere debebat argumentorum copia. Nihilo tamen minus iterum prodiit

119쪽

168 ' SCIPIO. in scenam Psastius edita an. MDCCXVII Tubuagae Dissereatione apologetica Oe., in qua de oblationibus agit, ut probet, si Superis placet , nunquam illud verbum usurpasse Ire jIiaeum, cum de Christi corpore sermo ab ibio fieret. Puduisset sane russejum hos errores dici potuisse , & non potuis e refelli. Quod ut praestaret veluti in tabula bene pi- .eta, exposuit locos Irenaei omnes, in quibuλde Eucharistia agitur, ut ejus sensus ab eo , quod nunc tenemus , nulla in parte discrepare quilibet per se facile intelligere posset. Si quis multas , copiosas, Variasque ratio nes, quibus Massejus objurgatori . suo respondit, optimo in lumine collocatas videre cupit, adeat quae praefatus est vir doctrina clarus

Franciscus Leonius, cum an. MDCCXXXIV.

Velietiis ederet S. Irenaei opera, & quae in illa animadverterat vir summus Μassuetius. Non minori studio vindicem se praebuit ΜaD sejus S. D. Chrysostomi, cum Haeretici abintentes quadam ejus epistola ad Caesarium Monachum, quam Florentiae inventam primus omnium Parisiis vulgaverat Emericus

Bigotius, sanctissimi Patris auctoritate M te-

120쪽

M AFFEI Us ros' stimonio quosdam errores suos de Eucharistia confirmare se posse rebantur. Ne qua fraus

fallacibus hominibus fieret, ipsam episto

iam quam amplius non extare Florentiae lalso ipsi autumabant, vulgavit, anteoccu

pavitque omne id, quod putavit opponi. Occasionem huic rei dedit Iacobus Basilagius , qui cum se editurum spopondisset Henrici Canisii veteres Lectiones, in has, quae conveniebant omnia, Sc hanc ipsam epistolata congerere meditabatur . Fecit ipse polleamentionem honorificam Manli, qui etsi caleret in scribendo , videbat tamen etiam atque etiam, ne quid aspere diceret in con- futandis adversariis memor sententiae illius ci): neque sane praetermitti errores illorum Lbent, sed confutare illos oportet . . . sicut non auctores incuses, aut in eos inveharis ,

sed laudes potius, quae fuerint ab illis ignorati corrigens. Cum acuisset se se diligens industria Μanii in conquirendis eruendisque etenebris Catholicae Ecclesiae monumentis , multa eodem tempore iiivenit penes Vero