장음표시 사용
81쪽
ro' SCIPIO qtiissimis temporibus idonea. id tamen inprimis spei lasse Auctor videtur, ut Brixianis
gloriolam eriperet jactandi Cauillianum illud distichon, 'Flavus quam molli percurrit fumine Mela
i Brixia Veronae mater amata meae.
Magna inde orta est controversia inter Massejum lysiim , Paullum Galeardum Brixianum, qua in eontroversia lo. Antonius Uubpius citeronianum illud usurpare potuit cryseo tanquam criticus antiquus judicaturus sum,
utrum sint versus scilicet illi τοῦ ποιητου
an παρεμβεβλημενοι. Ut probaret Massejus eos versiculas adulterinos & adsutos fuisse , hos non solum historiarum veritati, sed etiam Latinae linguae proprietati, ipsi denique catulli genio atque elegantiae omnino repugnare dicebat. Neque sane ex ejusdem sententia difficile fuit in fraudem homines In ducere . Nam cum illius poetae unicus tam
82쪽
Μ A F P. E I U S. 7 itum codex sorte sortuna an. Μ CCCCXXV e tenebris prodiisset, ic hic, ex quo ceteri omnes, qui nunc extant, propagati sunt, nescio quo fato e conspectu hominum ablatus prorsus manuerit, potuit Brixianus aliquis, veleerte Brixianis favens, eum poemata Catulli
describeret quod ante inventam typographiam plures praestiterunt ) distichon, de quo lis est, elegantissimo poetarum suppon re . Quidni potuerit ρ Sed cum in codicibus nonnullis hi duo versus minime appareant , potuit etiam Veronensis aliquis , c si Superis placet in novo Catulli codice parando
occupatus eosdem omittere; quod sane cum facilius erat. neque enim aut ingenio, aut meditatione ulla ea res indigebat, tum etiam
verisimilius videtur . Brixianis enim aut ego fallor nulla caussa fuit, cur vera de illustria patriae ornamenta falsis laudibus neque necessariis cumulare aggrederentur : V
Tonenses mitra hortari potuit ad omitteodum stomachus atque iracundia, quod scilicet Vero nam urbem Sc natura Sc situ Sc descriptione aedificiorum, di pulchritudine Et divitiis inprimis nobilem Brixiae unquam cessisse , auI
83쪽
rs S 'C I P I o sit ini' Celaomanum matri obnoxiam fuisse neque sibi persuadere possent, idque' a poeta litteris mandatum graviter atque iniquo animo serrem. Quod ad historiam attinet, optime cum ea consentire putat Vulpius Calubitaniam distichon, neque hoc modo, seduliiversam elegiam, si quod aliud poetae carmen, candidam, urbanam, omnique Latini sermonis. e . legantia venustateque assiuentem esse . Nec mrat, ut in mala caussa, Vulpius imparatus ad re,
spondendum omnibus iis, quae Massidiis nimio certe studio ductus in patriam poterat in me dium afferre. Effecit itaque judex sapientissi
mus , ut facile i verum a falso internosceretur.
quasvis dixerit a pronuntianda sententia se aiasmEre: satis tamen se mirari non posse ait d 'elbs viros , qui tot clamores ediderunt in a euuando illo disticho, non animadvertisse verba . Veronae meae' dandi crassi fortasse usurpata suis Te, atque ita & locutionem elegantiorem lam ge fieri, ει Veronensibus nullam superesse caussam, quamobrein horum versuum auctori tantopere succenseant, quod ipsbrum patriam Bri- lxia mmorem vel sacere, vel fateri voluerit.
Nulla enim jam instituetur Brixiae . cum Ve-
84쪽
rona comparatio , sed tantum eas amavisse: inter se hoc pentametro significabitur. Re- .diit mox Μas jus ad hanc quaestionem, cum :magnum opus Verona illastrata inscriptum edidisset, cujus in ingressu quodammodo sibi cer- , tamen cum omnibus i iis i fore declaravit, qui revocassent in dubium Veronae ubima in odi-iginem Etruscis, amplitudinem vero ejusdem Euganeis 8c Rhaetis deberi, atque , propterea ipsam nihil commune cum Cenomanis , quorum caput erat Brixia, ceterisque Gallis
habuisse. Quod homines doctrina praestantes aliter existimaverint, caussas erroris aper ruit . nullius esse negolis alti eorum ca- ptiosa argumenta solvere. Quoniam vero res Veronensium 'cum Venetis. erant :Meod coniunctae, ut illorum urbs Veneta haberetur 9 eset. . Miramque lilistoriam conjungendam Massejus esse putavit, solertique' pubro magnae curae fuit, ut nihil ex suo 'lud cio . omnia ex monumentis antiquitatis e promeret. I m Vero Mariis. suerit Veneti Tum magnitudo vel ab antiquissimis temporibus , ex eo conjici potest . quod CCCC. amab Urbe condita Veneti Gallis Senonibus
85쪽
Roma vel reversis, vel repulsis se se suerunt. Perpetuam fuisse felicissimae Reipu-
Nicae libertatem non uno argumento probM re nititur Massejus, Sc ex paucis, quae at
tulit quod est Foscarenti judicium gravissimi & viri,& historici conjici potest ci),
nisi eidem voluntas defuisset, huic abunde universae ipsum satisfacere potuisse quaestioni . Quod ad Veronam pertinet, ipsam quidem cum ceteris Togatae Galliae urbibus veluti sociam adscriptam Romano Imperio circiter an. U. C. DXXXIV. , sed non propterea sua spoliatam mertate fuisse comtendit . Nam urbes illae veras in Provincias minime descriptae . fuerunt nisi post Cimbriem bellum quanquam interdum extra ορο
86쪽
ΜA PEIUS. 73, Sinem illo mitterentur vel Consules , vel Praetores bellorum, seditionum aliarumque rerum publicarum caussa. Ex eo tempore, quo
jus Latii Transpadanis eivitatibus dari coe.
pit, ut hae communione Romanorum nomen augeretur, Vetolia a Pompejo Strabone an.
CCCCCCLX vi. saeta est Colonia Latina, ne. que multo post eivitate Romana Sc suffragio-riim jure donata. Quando Τriumviri omnia miscebant, Antonii partes secuta multas . se re debuit calamitates, sed brevi veteris dignitatis suae splendorem recuperavit. Id praesertim ex eo intelligi potest, quod vetera monumenta testentur, ipsam habuisse Decutiones 8e Plebem, Comitiorum locum, Capitolium, Equestris Ordinis homines, Collegia, ceteraque hujusmodi, quae propria erant Romani populi, cuius, ut ait Gellius , quasi
pareae esse videbantur insigniores C loniae . Nec minus quando omnia ad unius potestatem redacta suere, florebat Veronensium civitas , quae magna a Martiali, copiis valida exemplo le opibus clara a Tacito appellatur; cui sane gloriae non medioera
pondus addebant hociines doctrina praestan-
87쪽
tes, quos ipsa ediderat quae enim civitas non gloriaretur Catullo, Nepote, Vitruvio ,& Plinio secundo λ M aedificiorum copia& amplitudo , ex quorum ruderihus nunc etiam, quae fuerit antiqua nobilitas, conjici potest. Quae nunquam antea expugnata fuerat, cessit tandem vii tricibus Constantini Μagni armis anno duodecimo supra tercentesimum aerae Christianae, quam vi floriam tanti ipse secit, ut ab eo tempore Indietionum initium
ducendum judicaverit. Post illa etiam tempora videas Veronenses novis superbientes honoribus, Sc quamvis, irrupentibus Gothis ceterisque Barbaris nationibus, singularibus calamitatibus universa suerit assilista Italia, aliqua tamen pristinae dignitatis retinuisse vestigia Verona videtur. Qua eloquentia ein rem crudelitatem expromit Massejus, quam
in nobilissimas urbes adhibuerunt . & qui non solum populis, sed parietibus , tectis, columnis, fgnis horrificum quoddam & nefarium , omni imbutum odio bellum intulerunti Quae dum persequitur omnia Maia 'fejus, non solum ei et propositum fuit laudos illustrare patriae. suae, qua nihil. ei erat ju-
88쪽
M AFFEIUS. 77c dius, sed in conspectu omnium ponere, quae essent jura Μunicipiorum & Coloniarum, quibus magistratibus 8c legibus regerentur, qui cives Romani in Colonias Latinas prosciscerentur I), quae suisset sors universae Cisalpinae Galliae ante M postquam lanere elata fuit Romana Respublica, quae totius Italiae divisio, fortuna , vicissitudinesque sque ad Caroli Μagni tempora, quae jura
de fetidis sancita fuere , & unde eorum origo & nomen , in quibus omnibus exponendis tantam eruditionis copiam, tam aere judicium in perpendendis Veteribus monumenistis, Sc in separandis veris a salsis, tantam demum cognitionem omnis antiquitatis praese seri, ut exclamare cogaris, nihil fieri po-
x Cum plurimum glorἰari videretur inmius quod
distingitendas doeuerit Romanas Provincias a geographiacis, Proptereaque Metropoles rejonum O gentium fuisse, minime vero Provineiatam a Romanis ob Praesidum fuserum administrationem eonstitutarum , multi in hane sententiani insurrexerunt . Sed ipse se Ideirco nova pro
ferre dicebat , ut facilius homines ad legendum aIlIceret . Vid. eius epist. IV. in antiquitatibus Galliae silectis .
89쪽
tuisse melius, ει illustre suppeditatum eram. plum, quod omnes sequantur in contexendis urbium historiis. Vitiosam Sc corruptam comsuetudinem onerandi aedificia ineptissimis Sepuerilibus ornamentis nequi a GothiS, neque a Longobardis. sed ab ipsis Italis novi. latis amatoribus originem traxisse putat, limguam Italicam minime natam ex Germani cae linguae mixtione cr). sed ex abjectione consonantium, quae io fine vorborum fieri coepit, antequam Barbarae g*ntes Italiam invaderent, neque has ipsas gentes propriam quamdam formam litterarum invexisse , di quas Gothicas Sc Longobardicas dicimus, ve-- Latinas esse mala consuetudine M scribariun sestinatione deformgtas. Atque haec ut
90쪽
& alia hujusmodi multa in I. operis parte. Pars II. scriptoribtis Veromensibus tribuitur , quorum a Catullo ad suam usque
aetatem octingentos ferme ordine enumerat,
M scripta refert, quibusque se ipsum securus immortalitatis addere quoque potuisset. Quam vero esset antiquitatis amator, de quam diligenter ipsam habuerit cognitam, ex parte III. operis praesertim conjici potest, in qua de antiquis aedificiis ceterisque, quae in urbe sua viderentur admiranda, agit: sed
hoc loco multa etiam complexm est, quia indolem, mores. Vires, divitiaS, commercium , jura. leges, ac magistratus populi Ueronensis pertinent . Ceterum quia nihil nobilius in universa Italia amphitheatro V ronensi existimatur, de quo ceterisque a
mitheatris Magejus ipse quadriennio ante librum ediderat, hunc iterum vulgandum judicavit. Postquam spectacula gladiatoria crudeli popula crudelioribusque Imperantibus in deliciis esse coeperunt, lignea amphitheatra aedi cata sunt, primusque Vespasianus suit, qui lapideum infinitis sumptibus Romae faciendum curaverit, quod ab ejus magnitudine, amplitud,
