Gabrielis Naudaei Bibliographia politica, & Casparis Scioppii Pædia politices, ut & eiusdem argumenti alia, noua editio, reliqvis omnibus emendatior curâ Hermanni Conringii

341쪽

praecepta Blis iniustis rebuspublicis &

tyrannidi convenientia , sine ullo discrimine commendavit omnibus; vire perniciosa sevisse dogmata Machia veIlum abunde etiam a nobis est demonstratum in Animadversionibus. In quibus siremi ostendimus, plurima etiam alia consi Ita rebus gerendis' perquam inepta & Civi i prudentiae adversa, a Machia vello suggesta,& neutiquam illlam quam habet Politicae scientiae laudem hominem promeritum. ClariS-simae suci haec a me ita exposita sunt, ut

si aliter Censu am suam instituerit Sci-oppius seu feci siet videtur operam Iusserit , aut ipse etiam in eundem cum Machia: ello impegerit apidem, v am vanum sane est quod pollicetur illa du- lex Apol6gia. Si innocens est Ma- chiavellus, qvud post et iove probatu rum sese promist Scioppius , quei de

sendi possint Roinanae Ecclefiae decre- '

342쪽

verba Aristotelis assecutus est Scio prus, secus quam aWangnerechio Africtum. Perstrinxit nimirum Aristoteles non-

nullos, qui Philosophorii sive sapientutitulo sensebantur, quod de rebus civilibus ad mores pertinentibus inepte di seruissent, quamvis x ulgo propter conciliatum sibi Philosophiae nomen viii essent praeclare docuisse: idque qx ando quide & aliena ab instituto argumento proposuistent & inania,prae cc αIλυσια qua laboravere. Audit nimiruAristoteli passim Paedia cognitio scientiae sive me thodi alicuIus , qua tenetur non ip ciscietia sed ejus natura, h. e. quod subie -ctum, quas affectiones proprias, qu em . modum probandi quaeque vel habeat .veradmittat. Quale est argumentum libri nostri de Civili .prudentia & Pro

politicorum.

Aristotele sit πιο ιδεια, aut ταπαυδευμ νm,ncm consentiunt etiam optimi quique eius interpretum. Quae hic Hispanum Nunesium secutus docet Sci oppi

us,ea & duo illa magna Aristotelicae, philo-

343쪽

Pmosophiae apud Altorsenses lumina, Philippus Scherbius atque Michael Pic-

carum probaverunt. Hujus Theses de Paedia conficiunt Disputationem Sextam philosophiae Aldorfinae.Cl. Felvvingero editae. Illius in Thesium Philosophicarum libro Disputatio octava est de docendi disicendi prudentia in s. In eandem sententiam docte disseruit ex Italis Jacobus Maetonius &Caesar Cremoninus : uterque ingenio&doctrina praestantissimus. Inseruit' etiam nonnulla eruditissimo suo de Sermonibus Exotericis libello Octavibanus ferrarius. Imo iam ante iIsos, sunt qui tradant, visa illa quaedam satis acute Jacobo kabra Stapulensi : cusus tamen ego do Strinam haud legi. Nec fortassis operae fuerit pretium,post illos

usque adeo praeclaros auctoreS , aliorum consenstim anxie exspectare: qui dudum me traxere in partes,postquam

Aristotelis scripta familiariora mihi reddita sunt. Quae porro Nunnesius praefatione illaphysici operis abcioppio in . Iau-

344쪽

laudata prolixius, illa breviter, sed tamen perqua eleganter, praeclarus idem ille Valentinus persecutus est,capite se- 'cundo libri quem de Curriculo Philo 'hia inscripsit. 'Pag. s. l. 2 o. totus liber Reetius dixisset hoc agi, bona libri illius parte. QEst enim quidem totus προπιιδευ διοs et versatur tamen etiam circa alia fissius argumenti capita. Pag I. conservandum statum . Ni Status voce Scioppius solam regiminis formam intellexit , non plane usum Pietatis civilem expressit. Pag l. 3r. Status conservatis Quod paulo ante diximus etiam hic est repetendum. Nec enim finis unicus Politicis est Status conservatio, sed selicitas civilis secietas , qui revera ab solvitur exercitio virtutis eum rerum lassicientia coniuncto.

Pag. g. l. II. quoniam ea hominum

imos Imo verb iuvatpietas etia ad se. licitatem civile divino auxilio & gratia consequendam et quandoquidem, ut

345쪽

ipse scio ius paulo post additis eum Delia sit iustus ab se non potest, quin Principem βi amantem reverentem recla mei m adversia inimi s tueatur.' Pa . I .l. I .natura Logicaei Quae hic

interserit Scio pyrus de natura LogiceSaparum sani habent quandoquidem nugis Petri Rami omniapeneiant infecta. inod in commune sufficit anotas, Na in qua libet animadvertere & operosum nimis fuerit,& ab instituto alienum Et vero omne hoc debuisset etiam , a Scioppio omitti: cum ad rem nihil omnino faciat,sitque alienum cum genere tum loco; ut ipsuri verbis utamur. Observandum vero cumprimis est. credidisis Scioppium ide uno subie cto non nisi unam methodum agere oportere rturpi sanς errore, cum vel tyronibus sit notum , unum subiectum multis scientiis commune esse pro diversa r tione considerandi. Est autem hic er- ror Scioppio Breunda tradix complurium err rem per omnem ininc I , brum sparsortinis , '

346쪽

Peregrinitas semper est in vitio. Deinde praeter Illa quin m & alia sunt dictionis vitia , etsi non omnis alicujus tamen : perinde ut virtus dictionis alia est atq; alia pro sermonis diversitate qWam varia flagitat tractandi ratio, oratoria scilicet, Poetica,Philosophica,quarum singulae itidem variae sunt. M. Similiter obscurum , Ambiguum , & Α-lienum non sunt vitia propria Rationis , sed sermoni communia. Adhoe ubi demonstrandum est etiam Prob bile in vitio est: & ubi persuadendum ipsa Demonstratio subtilior meretur

reprehensionem. ' . . . . . Pag,II l-2 Exegeticum mel Aρε-

dicticum P Atqui omnis legitima explicatio conficitur probatione: n omnis probatio est sed sola illa, quae scientiam parere est idonea. Pag Ia. 3I. Rhetorica propria ) Ηzeς etiam sapiunt Ramisticas Audomari

347쪽

Thalia ineptias. inasi vero non potissimum munus sit Rhetoris, invenire argumenta commoda ad persuadendum& movendos assectus, totamque or4tionem probe disponere. Pag I3. l.3. CHuc tres sunt sipeciei Nemo sanus ita docuit hactenus. Et qui intelligas , Enunciationem vel Axioma esse dispositionem argumenti inventilini Axioma &Enunciatio sint duae species, cum omne Axioma sit itidem enunciatio λ Verum Sci*ppius Ramistice ludit vocabulis: nec huius est locii in ta ia pro merito animadverter . ' .

Pag. 13. I 28. QV kυ ταρκεια δε- siniturJ 'Nescio an quis vel gentilium Philosophorum in copia rerum eiHS- modi beatitudinem vitae civilis collo- cavsrit , si excipias Epicuri aliqvot al- seclas. Stoici sane illam quidem αυταρ-jκειαν, sive rerum illarum susscienti-

am,ne quidem in parte felicitatis collocaverunt. Aristoteles partem esse credidit,sed minimamr potissimum vero fellis

348쪽

3ostselieitatis iis; absolvi virtutis exercitio.

Idque non in Moralibus duntaxat docuit, verum etiam in opere Politico; cuius liber septimus primis trihus capitibus eo de argumento prae clare disserit. Hic error Scioppii multorum aliorum mater est perquam is cunda : indigna homine saltim Chri-

Pag I .I.2. Materia subjecta Homines civilem societatem sive desiderantes sive Colentes, proprie si loqua ris,obiectum sunt Politicae; & Respublica cuiusque civitatis est Finis Politi AEaeinternus. Sed hoc nunc Scioppio

.condonemus.

Pag r .l. I. Im vitriosas respin. formas) Hoe recte docetur a Scioppio. Latius tamen longe hoc ipstim a nobis est demonstratust, cumin Propoliticis cap. . tum 'Libroae Civili prudentia cap.4 Dictaetiam nonnaela huc phr-tinentia a nobis suntPraefatione ad Ma chia velli Principem nostrae editionis

Nusquam id

349쪽

asi matum Iegas, sive ab Aristotcle sto ab Thoma. Nusqua illi itidom vel thuerunt: Dra et iam ceterasap vitiosas for- mas esse artis Politicae objectum magis pro prium quamRegnum alivis redias s laudabiles formaου : sed plane contrarium. utpote qui illos flatus vitiosos indignos reipublicae nomine iudicaverint. Pag. a7. f ηm M vitissas P Si de statu regiminis loquaris , vera sunt quae hic Scioppius docet: at si & reliqua civitatis attendas,longe est alia ratio. Cer/te qui simpliciter optima velit instituere civitatem illi longe est pluribus opus praeceptis: idq; quoniam singula quaeq; accurate ibi sint componenda, quo civitas omni ex parte selix evadat. Loca autem illa. Aristotelisipariter N T homae Ae soloestatu regiminis Ioquuntun ultra formam regi mi nisue in multa sunt ad felicitatem civitati ecessaria-

i Pag. Ir. I. I. exemplo etiam suo Aria .stoteles At verb Aristolem integros sex libros 1nstituendar optimis Reipublicae

impendisse , saltim si mile vero fecimus

350쪽

Pag. I9. I. a. partim Regularis) inae hῖe instituuntur partitiones Ethices rigidum examen haud ferunt. Quadam tenus tametoIerari possunt. De Moribvs scilicet alia novimus Sensu atq; experientia , alia Ratiocinatione. Posteriora comprehendit Ethica , quae Scioppio Regularis audit: Priora quae eidem Exemplaris dicitur. Pag. Ist. LI.Illa Dogmata seu Decreta haec

Praecepta Divisionem silam Ethices

in Dogmaticam & Paraene scam , iamdudum Stoici veteres agnoverunt. Cumprimis legi merenturiquae de utraq; disieruntur a Seneca in Epistolis post nonagesimam quarta& quinta. Stoica illa adhuc iuvenis Scioppius produxit in suis Elementis Philoseophia Stoicae Moralis caρ. Πρ. luc nonnihil aliter senex pinxit, melioralathen haud redditi. Caeterv facile apparet,omnes illos longe diverse vocabula 1 la accipere atq; ab aliis fieri solet. Nec enim alius quisqvam solas Generales mo rum instituendorum regulas Decreta,aut Speciales Praecepta appellavit sed utrumq; vocabulum de utrisq; promiscue usurparunt boni quique auctores alii. Qui di- o scri-