Gabrielis Naudaei Bibliographia politica, & Casparis Scioppii Pædia politices, ut & eiusdem argumenti alia, noua editio, reliqvis omnibus emendatior curâ Hermanni Conringii

311쪽

aut qui postmodum satis diu illa toleraram, ipsemet etiam ego Scioppio assenserim. Non etiam censoribus credo ingentes calamitates in Christiana or-

bem Machiavelli illis scriptis inventam esse. Et verb de utroque hoc proliis a

me iam tum multa sunt difffurtata in praefatione ad Machiavelli Principem. Non tamen dixerim , eo fuisse animo ipsos illos Romanos censores,exqvorum consilio Machievellica Romae proscripta sunt, ut Romanae Ecclesiae insidiam fac re conatisint. Qui enim su-.spicer adeo sinistre de viris , magnae emruditionis pariter & virtutis nomine laudatis' Aliis quoque Machiavelli reprehensoribus, inter quos eminet Innocentius Gentilletus,qui Romanis Ω-- cris non fuere addidit , illam quidem criminationem per iniuriam impingi, patet utique manifesto ex eorum scri

piis; in quibus profecto haud invenias istam Romanae Ecclesiae invidiam factam, Machia vello vero ipfi vitio datam pernitiosam doctrinam, perinde ut in

312쪽

eensura reliquorum. Non item serendum iudicio, quod h1c non obsture innuit Scioppius : quasi scilicet censorexisti perperam iudicaveri, pestifera es regnis rebus M, publicis exitio a 6 β Machia- velli praecepta. Ea sane fuisse in sententia Scioppi um,recte demonstrat Jesulta cum ex eius quibusdam pro Ma- chi avelli innocentia sermonibus, tum

ex catagoco operum eius affecturum

typis edito: in quo duo libri promittuntur hoc titulo. Censura is omnia Nicolai Machi avelli opera Politica m storica. Cujus censiu ra Uvi est , ut flet :mo nisi vitens s sponte sua improbuου , bro m Machiavellicorum tictione ad nequitiam N Pseudopoliticorum impo se abduci possis. Idem: Maehiavellica, hoc est Dalrem duplex. m priore Ecclesie decreta de Machiavelli libris de- Ρηduntur. Posteriore innocenti ejusdem Maebiavelli dissu Gisis, ου praecia pM Italici nominis hostes, propugnatur.

Produnt haec utique favorem Scioppii in Machiavellunt. At vero quoniam

313쪽

praecepta Blis iniustis rebu spubl: cis &

tyrannidi convenientia , sine ullo discrimine commendavit omnibus . vire perniciose sevisse dogmata Machia veI-him, abunde etiam a nobis est demonstratum in Animadversionibus. In quibus simul ostendimus, plurima etiam alia consi Ita rebus gerendi S perquam inepta & Civili prudentiae adversa, a Machia vello suggesta,&ue utiquam illam quam habet Politicae scientiae lamdem hominem promeritum. ClariS-simae suci haec a me ita exposita fiint, ut si aliter Censuram suam instituerit Sci-oppius seu feci set videtur operam Iusserit, aut ipse etiam in eundem cura Machi vello impegerat apidem inam vanum sane est . quod poIlicetur illa duplex Apol6gia. Si innocens est Machiavellus, quQd posteriore probaturrum sese promist Scioppius, quei de sendi possint stomanὰ Fceleste decre-

ta, quae librorum Machia velli rectione, pestiferae doctrinae nomine ι omnes imterdixit γ

314쪽

, , verba Aristotelis asecutus est Sciopsus, secus quam aWangnerechio est facturria Perstrinxit nimirum Aristoteles noΠ- nullos, qui Philosophorti sive sapientutituIo sensebantur, quod de rebus civili-. bus ad mores pertinentibus inepte dis- ,serui sient, quamvis vulgo propter conciliatum sibi Philosophiae nomen vili essent praclare docuisse: idque qx ando quide& aliena ab Instituto argumento proposuissent & inania, prae απαδευσια qua laboravere. Audit nimiruAristoteli

passim Paedia cognitio scientiat sive meo thodi alicujus , qua tenetur non ipsi scietia sed ejus natura, h. e. quod subjectum, quas affectiones proprias , qu em . modum probandi quaeque ves habeatve, admittat. Quale est argumentum libri nostri de Civili, Prudentia & Pro

politicorum. .

Aristotele sit 3αGI, aut πεπαιδευμέ - ν', ncm consentiunt etiam optimi Lque eius interpretum. Quae hic Hispanum Nunestum secutus docet Scioppi

us,ea & duo illa magna Aristotelicae phil

315쪽

Pmosophiae apud Altorfienses lumina, Philippus Scherbius atque Michael Pic-

cartus, probaverunt. Hujus Theses de Paedia conficiunt Disputationem Sextam philosophiae Aldorfinae i. Cl. Felvvingero editae. Illius in Thesium Philosophicarum libro Disputatio octava est de docendi disicendis prudentia ψιδεία In eandem sententiam docte disseruit ex Italis Jacobus Maetonius &Caesar Cremoninus : uterque ingenio&doctrina praestantissimus. Inseruit' etiam nonnulla eruditissimo suo de Sermonibus Exotericis libello Octavianus Ferrarius. Imo jam ante iIlos, stat qui tradant, visa illa quaedam satis acute Jacobo Fabra Stapulensi: cuius tamen ego doctrinam haud legi. Nec fortassis operae fuerit pretium,post illos

usque adeo praeclaros auctoreS,ali Tum consensiim anxie exspectare: qui

dudum me traxere in partes,postquam Aristotelis scripta familiariora mihi reddita sunt. Quae porro Nunnesius

praefatione illaPhysici operis Ecloppio

316쪽

laudata prolixius, illa breviter, sed tamen perqua eleganter, praeclarus idem . ille Valentinus persecutus est,capite secundo libri quem ab Curriculo Philo ia inscripsit. Pag. s. l. 2α totus liber Rectius dixisset hoc agi, bona libri illius parte. Est enim quidem totuS--διος et versetur tamen etiam circa alia fissius argumenti capita.

Pag 7.l 3 . conservandum statum . Ni Status voce Scioppius solam regimi- nis Hrmam intellexit, non plene usum Pietatis civilem eXpressit. - . Pag l. 3r. Status conservatis Quod paulo ante diximus etiam hic ea repetendum. Nec enim finis unicus Politicis est Status conservatio, sed is-licitas civilis societas , qui revera ab solvitur exercitio virtutis eum rerum sussielantia coniuncto.

Pag. g. l. II. quoniam ea hominum

animos Inno vero iuvatpietas etia ad se licitatem civile divino auxilio & gratia consequendam et quandoquidem, ut

317쪽

ipse Sci oppilis paulo post addit, eum Deiost iustus ab se non potest, quin Principem sui amantem o reverentem reda- met es adversm immi s tueatur.

Pag. I . l. I .natura Logicae 2 Quae hie interserit Scioppius de nMura Logicesiparum sani habent quandoquidem nugis Petri Rami omnia penerint infecta. Quod in commune sufficit anotasse. Na in quaelibet animadvertere & operosum nimis fuerit,& ab instituto alienum Et vero omne hoc debuisset etiam a Scio io omitti . cuin ad rem nihil omnino faciat,sitque alienum cum genere tum loco; ut ipstas verbis ritamur. Observandum vero cumprimis est, credidisse Scioppium de uno subjecto non nisi unam methodum agere oporteret turpi sanet errore, cum vel tyronibus sit notum , unum subiectum multis istientiis commune esse pro diversa r. tione considerandi. Est autem hic er- ror Scroppio fare unda tradix complo rium err rem per omnem sunc I ,

318쪽

in enumerandis Sermonis pariter &Rationis Vitiis inultum impegitScioppius. Primo enim non omnis Novatio aut Peregrinitas semper est in vitio. Dei'de Praeter Illa quinq' & alia sunt dictionis vitia , etsi non omnis alicujus tamen : perinde ut virtus dictionis alia est atq; alia pro sermonis diversitate quam V ria flagitat tractandi ratio, oratoria laselicet, Poetica,Philosophica quarum singulae itidem' variae i sunt.' . Similiter obscurum , Ambiguum, &Iienum non sunt vitia propria Rationis , sed sermoni communia. Adhoc ubi demonstrandum est etiam Prob bile in vitio est: &ubi persuadendum ipsa Demonstratio labtilior meretur.

dicticvim P Atqui omnis legitima explicatio conficitur probatione: n Omnis probatio est ἁποδειξὶς, sed sola illa. quae scientiam parere est idonea Pag Ia. 3I. Rhetorica propria) Hars etiam sapiunt Ratasticas Audomari

319쪽

Τhalat ineptias. Quasi vero non potissimum munus sit Rhetoris, invenire argumenta commoda ad persuadendum & movendos allectus, totamque orationem probe disponere. Pag I3. l.3, Cujua tres sunt sipecies PNemo sanus ita docuit hactenus. Et qui intelligas , Enunciationem vel Axioma esse dispositionem argumenti inventilini Axioma &Enunciatio sint duae species, cum omne Axioma sitatidem enunciatio λ Verum Sci*ppius Ramistice Iudit vocabulis: nec huius est locii in talia pro metito animad

vertere: -

sinitur Nescio an quis vel gentilium

Philosophorum in copia rerum eiHsmodi beatitudinem vitae civilis collocaverit, si excipias Epicuri aliqvot al- seclas. Stoici sane illam quidem αυταρ- si ve rerum illarum suffcienti- lam,ne quidem in parte felicitatis colloqcaverunt. Aristoteles partem esse cre

didit,sed minimamr potissimum vero

320쪽

3o' felicitatis iisy absolvi virtutis exercitio. Idque non in Moralibus duntaxat docuit, verum etiam in opere Politico; cuius liber septimus primis trihus capitibus eo de argumento prae clare disserit. Hic error Scioppii multorum aliorum mater est perquam sat

cunda: indigna homine saltim ChrissianoqPag Τ ,I. 2. Mauria subiecta Ηomines civilem societatem sive desderantes sive colentes, proprie si loqvaris,obiectum sunt Politicae; & Respublica cuiusque civitatis est Finis Politi aae internus. Sed hoc nunc Scioppi

pag. I a.2I. Isti est Gas reipuM. formas Hoe recte docetur .a SciOppio. Latius tamen longe hoc ipsum a nobis est demonstratum, cumin Propoliticis cap. 6. tu m Libra de Civili prudentia cap. s. Dicta etiam nonnulla huc pertinentia a nobis simiPraefatione ad Ma chiavelli Principem nostrae editionis aviibique.