Gabrielis Naudaei Bibliographia politica, & Casparis Scioppii Pædia politices, ut & eiusdem argumenti alia, noua editio, reliqvis omnibus emendatior curâ Hermanni Conringii

321쪽

cap. 2. Hodieque superant huius argumenti liber septiinus, & pars octavi. Pag. I 8 II. Rebqvuum est ut Insomni illa qua in nunc aggreditur Sciop pii/s doctrina minus sese recte gerit. . Pag l8.l 28. H ad Ethicam via Moratem ριrtinere) Vituperari Tyrannis pOtest & debet modo non uno: &Morali ter scilicet &Politic e Moraliter,eo quod Tyrannis humanae naturae adversetur. sive Tyrannum ipsum videas sire eos qui illius libidini sunt obnoxii. Politice, eo quod hic r e publicae status primo non tendat in usum integrae Civitatis, sed is Ilus dominantis Tyranni, ac proinde neutiquam possit annumerari bonarurerum publicarum.ordini, imo ab illo longillime omnium recedat: secundo

quod nec ipsi Tyranno conciliet quidquam verae civilis felicitatis, quicquid autem pariat brevissimi id sit tempori S. PriuS vituperium non est Politicum: Possetius vero unice ad Politicam

pertinet doctrinam, ut sine cuUa im-

322쪽

afirmatum Iegas, sive ab Aristotela stoab Thoma. Nusqua illi itidom vel inu

runt: TIram em caeterasv vitiosas formas esse artisPoliticae obiectum magis proprium quamRegnum aliast rectra es laudabiles formab: sed plane contrarium. utpote qui illos status vitiosos indignos reipublicae nomine iudicaverint.', Pag. 17. I. s. Dim Med vitiosas 9 Si de statu regiminis loquaris , vera stat quae hic Scioppius docet : at si S reliqua civitatis attendas,longe est alia ratio. Cer te qui simpliciter optima velit instituere civitatem,illi longe est pluribus vipus praeceptis: idq; quoniam singula quaeq; accurate ibi sint componenda, quo civitas omni ex parte selix evadat. Loca autem illa. Aristotesislpariter & Thomae de solo statu regiminis IoquunturIultra formam regiminis vepo multa sunt ad felicitatem civitatiMucessaria-

Pag. I8.L I. exemplo etiam suo Ari- .

stoteleso At vero Aristolem integros sex libros mstituendar optimae Reipublicae impendisse , saltim simile veto fecimus

323쪽

mae omnium editioni , quae anno Μ DC xxm ex typographia Andreaephani prodiit,tituli verbis adjectum esse: Ad Ludovicum Ludovisium S R. E. Cardinalem es Camerarium. Idem adducit nonnulla ex Scioppiana ad Cardinalem illum Epistola. Verum Romana illa editio hactenus non incidit in manus meaS L eoque coactUssum exprimere Mediolanensem anni sequentis , quae & Ludovisti nomen libri titulo, & praefatoriam epistolam libro ipsi detraxit, nescio quo consilio aut qua de ea visa. Non fuerit tamen abs re

etiam hic addere, quae ex Epistola ista Scioppii Jesulta ille recitat. - inquit

Scionim egit . cum in de dieatione ad, Cardinalem Ludovisium seribere ausus estissummo Pontifici . Gregorio XV. ρ--truo ipsius y cum Medio lani superior; annis fungeritur legatione, non semel ea familiari sermone demonstravisse ' , Ma chiavelli scilicet adversarios , magnam j Καe Mele e Romanae invidiam sacere

324쪽

sAre,s regnres resinψτι, publicis inti is Potit; corum quorundan, praecepta sconsci. atque annuente Pont se, Romae primum , edita , at ρe a pluribu, deinde Pontificibus tolerata , ingentes in orbem Christianum calamitates invexeristr Et sub episto sinem otist , hane Artis paediam ex Q ς A/ Notetas S D riuomae praeceptis sexemplo esse deformatam, s ilsorum per ,- tia potissimum , oppositam, qu ter Ialmscriptorum Politices Apostolicam sedem

sauciare, atitoritatem Ecclesiae Roma P na diluere conantur. Haec Vangne

rechrus ex Scioppiam epistola. ' Recte vero advertit id erile, patere hinc, Dd Scio Pius quam mali me studi erit,Μ chia velli Politica scripta a duris Ecclesiae Romanae censuris liberata revocare in liberas ligentium manus. De Machia vello enim eiusque censoribu age' re Scroppium apertistini uinet st. Cae-' terum non fatis prudenter censorςS. ibios cosuluisse existimat ioni Romanor liPontificum , qui Machia velli illla initio iampliaimis privilegiis &laudi triarminita cura verant prodire in lucem,

325쪽

aut qui postmodum satis diu illa toleraram, ipsemet etiam ego Scioppio asesenserim. Non etiam censoribus credo ingentes calamitatu in Christiana orbem Machiavelli illis scriptis invectam esse. Et verb de utroque hoc yrqliis a me iam tum multa sunt differtata in Praefatione ad Machiavelli Princiapem. Non tamen dixerim, eo fuisse antino ipsos illos Romanos censores,exqvorum consilio Machievellica Romae proscripta sunt, ut Romanae Ecelesiae insidiamfac re conatisint. Qui enim su-.spicer adeo sinistre de viris , magnae e ruditionis pariter & virtutis no inine laudatis' Aliis quoque Machi avelli reprehensoribus, inter quos eminet Innocentius Gentilletus,qui Romanis m- cris non fuere addidit, illam quidem criminationem per iniuriam impingi, patet utique manifesto ex eorum stris

piis ; in quibus profecto haud invenias istam Romanae Ecclesiae invidiam factam, Machiavello vero ipsi vitio datam pernivosam doctrinam, perinde ut in

326쪽

eensura reliquorum. Non item ferendum iudicio, quod hic non obscure innuit Scioppius : quasi scilicet censoregisti perperam iudicaveri, pestifera s regnis obusq; publicis exitiosa esse Machia- veili praecepta. Ea sane fuisse in se tentia Scioppium,recte demonstrat Ie

stata cum ex eius quibusdam pro Ma- .chi avelli innocentia sermonibus, tum ex cata oco operum eius affecturum ,

typis edito: in quo duo libri promittuntur hoc titulo. Censura in omnia,Nicolai Machiavelli opera Politica s Historica. Cussus censiu ra Uud est , ut ne-:mo risi vialens s ponte siua improbuου , bronam Machiavellicorum Dctione adneqvniam et Pseudopoliticorum impos iras abduci possit. Idem: Araehiavellica, hoc est Apologia duplex. Quarum priore .Eccissi e decreta de Machiaselli libris de-Ρyduntur. Posteriore innocentia ejusdem Machia elltiadversius Gisinistra praecia pae Italici nominis hostes, propugnatur.

Produnt haec utique favorem Scioppii in Machiavellunt. At vero quoniam

327쪽

praecepta Blis iniustis rebusipublicis A

tyrannidi convenientia , sine ullo discrimine commendavit omnibus; vire perniciosa sevisse dogmata Machi aveIlum, abunde etiam a nobis est demonstratum in Animadversionibus. In quibus si in ut o tandimus . plurima etiam alia consi Ita rebus gerensis perquam inepta & Civili prudentiae adversa a Machia vello suggesta,&ue utiquam illam quam habet Politicae scientiae laudem hominem promeritum. Clarissimae luci o a me ita exposita sunt, ut aliter Censii ain suam instituerit Sci-oppius' seti fecisset videtur operam Iusserit, aut ipse etiam in eundem cura Machia. ello impegerit apidem inam ivanum sane e sit quod poIlicetur illa duplex Apol6gia. Si innocens est Machiavellus, quQd posset iove probatu rum sese promist Sci oppriis, quei de seudi possint stomanae Ecclesie decre- ta, ovae Iibrorum Machia velli rectione,

pesti ferae doctrinae nomine , omnes im

328쪽

:' verba Aristotelis assecutus est Sciopriis, secus quam aWangnerechio est tactum. Perstrinxit nimiium Aristotelas non nullos, qui Philosophoru si xe sapientutitulo sensebantur, quod de rebus civilI- , bus ad mores pertinentibus inepte di L seruistent, quamvis vulgo propter conciliatum sibi Philosophice nomen visi essent praeclare docuisse: idque qx an do- quide , aliena ab instituto argumento proposuissent &inania,prae ἁπαιδευσια qua laboravere. Audit nimiruAristoteli passim Paedia cognitio scientiae sive meo thodi alicujus , qua tenetur non ip ta scietia sed ejus natura, h. e. quod subiectum, quas essectiones proprias, quem modum probandi quaeque vel habeat .veradm;ttat. Quale est argumentum libri nostri de Civili .prudentia & Pr

ν' ,ncm consentiunt etiam optimi quique eius interpretum. Quae hic Hispanum Nunesium secutus docet Seioppi

us,ea & duo illa magna Aristotelicae Philo

329쪽

Pl osophiae apud Altorsenses lumina,

Philippus Scherbius atque Michael Pic- cartus, probaverunt. Hujus Theses de Paedia conficiunt Disputationem Sextam philosophiae Aldorfinae.Cl. Felvvingero editae. Illius in Thesium Philosophicarum libro Disputatio octava est de docendi disicendis prudentia πιιήέρι In eandem sententiam docte disseruit ex Italis Jacobus Maaonius&Caeser Cremoninus : uterque ingenio&doctrina praestantissimus. Inseruit' etiam nonnulla eruditissimo suo de Sermonibus Exotericis libello Octavianus Ferrarius. Imo iam ante iIlos, lsunt qui tradant, visa hie quaedam satis acute Jacobo kabra Stapulansi : cuius tamen ego doctrinam haud legi. Nec fortassis operae fuerit pretium,post illos

usque adeo praeclaros auctores, aliorum consensiim anxie exspectare: qui dudum me traxere in partes,postquam

Aristotelis scripta familiariora mihi reddita sunt. , Quae porro Nunnesius

praefatione illaphsici operis Ecloppio

330쪽

laudata prolixius, illa breviter, sed tamen perqua eleganter, praeclarus idem . ille Valentinus persecutus est,caphe si cundo libri q vem de Curriculo Philo phia instripsit. pag. . l. 2 . totus liber Rectius dixisset hoc agi , bona libri illius parte. Est enim quidem totus προαιδευ et versetur tamen etiam circa alia . illius argumenti capita.

Pag 7.I 3s. conservandum statum

. Ni Status voce Scioppius solam regiminis formam intellexit, non plene usum Pietatis civilem expressit. Pag l. 3r. Status conservatis Quod paulo ante diximus etiam illa est repetendum.' Nec enim finis unicus Politicis est Status conservatio, sed is- Iicitas civilis societas , qui revera absolvitur exercitio virtutis cum rerum lassicientia coniuncto. di

Pag. g. l. II. quoniam ea hominum

imos Imo verb iuvatpietas etia ad se. Iicitatem civile divino auxilio & gratia consequendam et quandoquidem, ut

ipse