장음표시 사용
281쪽
illud Bernardi in verba ea Domini: Pater ignosce . illis, mala nesciunt quid faciunt:Quomodo, inquit, βρην. Potabis Domine desiderantes te torrente voluptatis ρ onatus, qui sic perfundis crucifigente ζ te oleo misericor Dρmθ.
diae tuae ρ Aliter accipiuntur a multis nomina maiorum,&minorum, aliterque hi duo loci explicatur , C c. vi atque tractantur. Caeterum nos Aristotelem quas in Te . . hac re luculentius, Eu melius loquutum ut alias docebimus)libenter sequimur. . o. s. es.
Da loco parium. Cap. XXX. 4ρ0.
A Rgumenta ex loco parium hoc modo explicata is a
tur.Si abstinentia virtus est, & cotinetia erit. quidam Si iactantia virtus non est,nec hypocrisis. Quae pona ex recenaduersus interfectorem patris iusta st,eadem aditer norib. sus matris. Si filius patris ius a contemdere non debet, nec matris. Si virtus amplectenda est,uitia repu- .4.dianda, Si duces,non ideo mali habetur, quod inter Rheca dum superantur, cur Philosophi naale audiunt,si aliquando falluntur ' Itaque hic locus tum affirmative, Usus mtum negati ne trictatur : id quod Aristoteles tribus ei. . documetis entidhate docet. Possunt tamen illa hoe G. c. uno expeditius & planius significari . . . Si data proposito vera est, aut falsa, ea etia que 'Videtur sque probabilis, vera erit, aut falsa. Prou. r' Huc spectat illud Sapientis ita dicentis,quia vocatis,& renuistis extend1 manum mea,& non fuit, qui aspiceret: despexistis omne consiliit meum,& incre- .pationes meas neglexissis: ego quoq; in interitu vestro ridebo , subsannabis, cu vobis id,quod timet. ω batis,aduenerit.Et illud, Nolite iudicare, drno iudi Cabimini molite codemnare,& no codemnabimini: dimittite,& dimittemini:date,& dabitar vobis,Non immerito aut hec,&alia huiuimodi argo menta,quihus in sacris literis ex meritis cocludunt pmia, aut ex peccatis supplicia,dicuntur ad huc locu Ptinere:
quia dc si praemia caeestia sunt maiora meritis,
282쪽
. 286 Institutionum Dialecticarum.
supplicia inferiora delictis: diuina tarpe largitate,ae milericordia, qna inter haec cernitur ratio iustitis , ae proinde aequalitatis. Ad Vsum huius loci ptinet illud pronuciatum, quod Aristo t. eode loco assert. Si incrementum prsdicati sequitur incrementum
subieci i,praedicatum sequitur subiectum : quod si
incrementum non sequitur incrementum , nec
praedicatum sequitur 1ubiectum . Vt si maior virtus est melior, aut maxima optima , . Virtus utiq; est na, est enim par ratio. Quod si ma ior non esset melior,aut maxima optima nec virtus ε- a omnino esset bona.Sunt enim N haec paria .Recipro μ' catur etiam pronunciatum in hunc modum : Si praedicatum sequitur subiectum,incrementum prs di
δ' V A cati sequetur incremetum subiectu quod si praedicatum non sequitur subiectum , nec incrementu sequetur incrementum. Quod quidem sic efferri solet, Vt fimpliciter ad simpliciter,sic magis ad magis,& m Itimu ad maximum. Vt si facere iniuriam est malum, maiorem facere peius erit, & maximum pessimum.l Sed haec reciprocatio no ad hunc locum, sed ad tractationem quaestionis comparatae, qua infra subijciemus,pertinet.Verum tam pronunciatum ipsum, quac M. eius reciprocatio intelliguntur in ijs,q prsdicatur διμ per se.Alioquio no usquequaq; Veritatem continet. Nec enim recte dixeris,Maior vini usus est peior,aut maximus pessimus, it usus vini est malus. Nec ite , Exercitatio corporis est bona, igitur maior est melior, & maxima optima. Causa est , quia nec maiori usui uini couenit,peiae,ut sit prior, aut maximo, ut si pessimus nec exercitatio corporis est P se bona ιed p accidens: alioquin omnis exercitatio corpori Sesset bona,& omnis uini usus malus. Videtur ζtiam ex hoc loco depromi argumenta ex transumptione, quibus propositum vagemuon ea re, in qua eX concessione ψlt rius par fit ratio. Vt si quis probet ea
dem facultatε naturalem sui aspectum, aut gustatu
ossa con rariurum,ut inde probatum relinquat,eo
283쪽
' V tQRdubre Septimis ... 'λ va 3I- trariorum eandem esse scientiam.Id enim recte coracludetur,quia is,cui suadere principale propositum volumus, asserit,sibi fore satisfactum, si naturalis ali. ra mi qua facultas contrarioru esse Confirmetur, argumex tum igitur,quod probandae minusPrincipali cocIu-' sioni,ad qua disputatione tranferimus, adhibetur, ex loco parium videtur desumi, non quidem qua ra' ςiooe immediatam,minusque principalem coetuso inem suadet,sed qua principalem, in qua par esse ratio censetur.Sic qui hoc modo argumentarius ne- . rit,album nigrum cadunt sub aspectum, album onigrum sunt cortrari ,igitur aspectus est contrario 'rum , probatum telinquer ex pari, eontrariorum , eandem esse scientiam , ob quam conclusionem trans ta est disputatio ad superi Oxem, . . a '
REstant ex locis disiunctorum argumentorum 4, in quib.latent dissentanea.Primus vero est dissi ι. milium,qui quide iceirco ab Aristoteis secundo topicoxum libro videtur psxtermissus,quia.ex loco si
milium lacile intelligi potest .. Dissimilia igitur hic οἰηλε
Eensentur ea,vib. qua ratia sunt,nee νnum aliquid' Ecommune est,hec plora,quae in tex se proporti em bie dii habeant, ut candidli,S atrum iustus, S iniustus ho- eum. mines,& hellue.Vsus dissimiliti iis Pnuciatis docet. Vsui uis Dissimilibus dissimilia ponueniunt. '- Quod uni dissimilium, quia dissimila est eonu
' ' Vt fi iustus,sia iustus,laudandus est iniustus reprehendendus erit. Item si belluaru aio est futura proui I dere,ila bellus sunt, hominli erit prospicere futurutempus. Valet aut no parsi hic locus ad resistendsi alteri.Si .n.quis cocluderet, hominibus omnia debere esse c6munia, quod caeteris etiam animalibus omni Comunia stit,apth resisteret,qui negarer,id r
: eludioquia li inesn belluas, qua sunt eiusmo dc
284쪽
. sunt dissimi. Itaque plus vii tum habet ad resistenta lt dum, quam ad impugnandum hic locus, huc speciatmb. 8. adhortatio illa Τobrae iunioris ad sponsam , ut ante usum thori tres mines secum ollationi insistat: Fiiij, sanctorum, inquit,sumus, S no possumus ita colunt gi, ut gentes, quae ignorant Deuro , di illud Domini si . . apud Μatthsu, Si diligitis eos, qui vos diligunt hoc Mai. se eri si tantum hos diligitis quam mςxcedem habe -- tispNonne re publicani hoc fa ivnxὸ & si sal ita ueri - tis fratres vestros tantum, quid amplius facitisp.uon . Nile& ethici hoc faciunt. Et illud Pauli potierior ad Corinthios epistola.Nolite iugii ducere cum infideli. bus.Quae enim participasso iussistae cum iniquitate 3, aut quae societas lucis ad tenebr4MQuRAutei' Gon-uetio Christi ad Belialpa ut qu3h Laeli cu infidς- Ii ρ Quis autem consensus templo Dei cum idolis Conclusio esu Non est vobis i in duo dum cum infidelibus: reliqua oratio , probatio est dissimilitu. Qinra , ir lita i. 6 S
Nn L a Ller Iocus eorum , in quibus dissentanea con- duntur, est oppos torum proprius. OpPost
. ero aut muruo referuntur u seruus rzi :t,' aut sunt contraria;vt Viri 's, Miritium aut priuatiue opposita, ut aspectus,& caecitas: aut co tradicentia,
.. Vt Candidum,& non candidum. Quoniam igitur de a. hisce extremo secundo libro disseruimus solus loci σ. Z.D- usus explicandus est. Duo sunt communia pronun-- υ- ciata, quae communiter omnib us oppositis comi nimi. Alterum
. ' . De quocunque affirmatur alterum oppouto-
od quidem ex ipsa oppositorum n tura nasciatur Nam cum omnia opposita, qui oppositas t
285쪽
sn re gnantia, repugnantia vero,Vt primo lib. do , cui mus,non possint de eadem re limul a firmari, er eitur, vide quacuq; at ζru vere assirmaueris, alte- G .3D
a negaro debeas necessario.Quo pacto intelligea In sit eodem loco diximus . Exempla cuique sunt Laa.Sophroniscus eli Platonis pater, no est Igitur iusdem filius:Si virtute prs ditus,non est vitiosus:Si-spectum oculorum liabet,caedus non est. Si est can-Dus,no est no cadidus. Non addidimus aut de quocianque iterum negatur, affirmari alterum, quia smu ssime non ita est Nec enina si Socrates non est prae-
έptor, statini S scipulus ure affirmabitur,auic tra: nec si no est candidus,necinario dicendus est nizer, sic in alijs quam plurimis. Ex hoc pronuncia- . to est illud Pauli ad Galatas, Spiritu ambulate, &de Galai. ssideria carnis no perficietis. Caro enim id est carnis
propensio concupiscit aduersus spi ritum, spiritus
autum aduersusicarnem. Haec enim sibi inuicem aduersantur in iterum pronussci Rium est.'
si asterum e duobus oppositis sequitur alterum suop. 3. e duobus alijs, reliquum sequetur reliquum Des .as quod posterilis non laquitur Posterius, nec θα. ' prius sequitur prius. Verbi caussa, cum pater & filius sint relative .upposta,itemq; relatu maioris coparationis,& minoris comparationis,relatum autem maioris comparationis uniuerse dicatur ex parte, relatum tiq; m In O
ris comparationis uniuerse dicetur de filio , quod si quartum non ita diceretur de secudo nec tertium sane de primo.Item cum virtus, & vitium sint contra- , xia, itemque laudandum,& reprehendendum,ois autevirtus si laudanda, omne haud dubie vitium erit rein prehendendum: quod si hoc non esset reprehenden-dsi, nec illa quide esset laudanda:Item cum aspectus. de caecitas sint priuatiue opposita, itemque sensus,&priuatio sensus,ois aut aspect' sit sensus,ois caecitas
erit sensus priuat zquod si priuatio senius no dice. Fctur de caecitate , noc stasus de aspectu diceretur
286쪽
aso Inmaturitonum Dralecticarum Denique cum homo. & no homo sint conreadvidiis
itemque animal,& no animal, omnis aute homo sit animal, omne utiq, non animal erit no homo,quae sit non omne no animal esset non homo, nec omi homo esset animal. In hoc tamen contradicentis
exemplo alio ordine, quam in superioribus oppossiorum generibus extructa est co sequutio,ut cernis Pin illis.n.tam antecedens,quana cosequens, inchoas batur in eadem coplitatione cotrariorum, sic eniis dicendum esse docuimus, omnis pater est relat malopis compara tionis', igitur omnis filius est mitisru'oivinis virtus est laudanda, igitur omne Hlium roprehende dum. Omnis aspectus est sensus;igidiu o minis caecitas est semiis pestiatio: quam cosequentiam
vocat Aristi id est consequentiam in eisdem, seu dire ta contexta at in contradiacetibus,antecedes,inchoatu est in una complicatio, ne, consequens in altera i hoe modo, Omnis homo est animal, igit omne non animal est no homo. Atq; hianccbnsequentia vocat Arist. i, id est ordine coverso. Itaque hoc modo intelligeda est pronuciarsi. Si alteru e duobus inter se oppositis sequit alterum e duobus alijs similiter 'oppositis inter se, reliquu aut directo,aut conuerso ordine sequet reliqua quod si hoc non sit versi,nec illud veru erit.Hoc tamen Mimaduerae du est, in omnibus relative oppositis tractari directo consequenti.uin omnibus co traidicentibus ordine conuerso,in contrariis autem, Mpriuatiue oppositis nunc directo, nimc c uerso ord me.Directo quidem, ut exemplis propositis ostendimus Conue o aurem ordine,ut si dicas, Qui quis habet bonam corporis ἰhabitudinem: sanitate fruitur, igitur qui laborat morbo aliquo, habet malam corporis habitudinem. Nec siim dixeris. Ergo quisquis habet malam habitudinem corporis , laborat
morbo. Nam sanitas, & morbus sunt internae Co foris constitutiones: bona autem corporis habitudo internam simul , di externam complectitur ran la
287쪽
Ia vero est ea, quae vel intrinsecus tantum vel solum extrinsecus,vel vir ue modo vitiosa est . Ex quo fit, ut cu sanitas necessario sequatur bona corpori, habitudinem, non recte inde colligas, quod morbus necessarib sequatur malatsed cotra quod mala cor Poris habitudo sequatur morbum Quanqua re vera bona corporis habitudo,& mala,non sunt omni noCotrariae. quia no habent ide omnino subiectu: siquide mala potest inesse extrinscus tantii,aut intrinse--.. BCusebona vero non nisi intrinsecus simul,&extrinis . ricus inest,ut dictum est; r.
In priuatiue oppositis haec cape exepta Ei quis est . iaspectu Mitus, estpditus sensu , igit si quis est sensu i Privatus,est caecus . Nec enim recte colliges directh, . Igitur si quis est caecus , est sensu priuatus, cum hoo plane fallum sit , item . Quisquis est Mathematicus ,1 est scientia praeditus, igit quisquis est scientia priua
tus,mathematica priuatus est,no aute . Quisquis est, . - imathematica priuad',est priuatus scientia. Ite, Quis squis abundat auro argeto,est diues, ig it quisquis est pauper, auro & argento priuatus est, non autem, Quisquis priuatus est auro & argento, est paupex Mquippe cu diuitijs natura albus abadate possit.quam qua reuera paupertas,& diuitiae no sunt omnino priuatiue opposita, quia paupertatis nomen plus tollit, quam diuitiam vocabulu ponat. Pauper n. nemo dicitur,nisi g ia naturalib. & artificiosis priuat' est, diiues aut etia is dicitur, qui vel alteris tantu abundat. Sed obijciet alisis cotra ea, iquae diximus, in hune) t modum ex hoc antecedente.Quicquid est sensibile, est, ut ita dica,intelligibile,nec directo licet collige; re, sensu esse intellectu, nec ordine conuerso intellectu esse sesu,non est igit verμ pxotrunciatu in relatu Secu .ue oppositis .Rursusque ex hoc antecedente. Auaritia est v1tiri nec colliges effusionem seu prodigalitate esse virtutem, nec contra, virtutem esse effusionem, Terri/ igitur nec in cotrarijs verum est idem pronunciatu. 'Adlinc. Ex hoc antecedente, Aspectum habena, a vivit
288쪽
x Institutionum Dialecticarum.
viui nee coneludens caecum eme mortuum,nec eli,
. iv mortuus est, esse cpoli, igitur nec in priuatiue op-- t ' positis est. verum .Prima tamen obiectio facile solue ηε -- tur,s dicas tum esse veru pronunciatum in relatisi, Cum relatum ,Quod in antecedente tequitur alteru , sequitur illi respectu eiusdem: aliquid fieri posse , ut cum alterii sequitur alterii, reliquu, no sequatur relictuum. Satis autem constat res se biles no esse in S.Iulia telligibiles respectu senius,que respici ut, quatenus' Meanda sensibiles iuh Secunda vero & tertia obiectio eadeae raria ratione diluuntur.Quod enim in pronunciato dicit. ria. si alteritis sequitur alterum, cum hac moderatione intelligendum est. Nisi etiam sequatur reliorum.ILiud autem perspicusi est; vitium ita sequi auaritiam, ut etia sequatur effufionem: quario quidem utraque est vitium Item 4;i vivere , ita sequi eum qui aspectu haberio etiam 1equatur eum,qui cecus est.Vterque Nota enim vivit.Non est igitur ,cur pronunciatum ob ea,ώκ. quae propofita sunt,argumenta, de med Io tollendusit. vi igitur ex eo maiorem fructum percipias, diuide illud in quatuor specialia, P ratione quatuov g nerum oppositionis,hoc, videlicet,modo. Si relatu sequitur relatu, relatu prioris sequitur relatu posterioris:Si cotrarium cotrario inest,cotrariu alterius eo Dario alterius inerit: Si habitus sequitur habitu, priuatio sequet priuatione,& cotra, Si priuatio priuatione sequitur, habitus sequetur habitum:Si affirmatio sequitur Marmationem, negatio sequetur Ordine conuerso negationem.Vtuntur aut hoc loco saeram. ι penumero non solum humane liters:sed etiam diui. ns,vi cu Paulus ait, prudelia carnis mors e , hoe est, interimie: prudentia: vero spiritus vita & pax, id est: vitam & quiete affert; quasi hoc ex illo concludes.
p . Vn- Raeter duo generalia oppositorum pronunciata
eis .. I sunt alia qdi specialia .Relatoru igitur b c Sut.
289쪽
Quae mutuo referuntur, mutuo se ponunt , tol
Quae mutuo referuntur , simul eognoscuntur ,
Ηςc pateat ex libro primo .Ex priori pronunciato,& illud Ioannis Baptistae de Christo seruatore no- Dan. Dstro,& ecclesia, Qui habet sponsa sponsus est .illud quoq. Ρauli ad Corinthios ex eodem pronunciato I.Cπνα videtur tractari Non sum, inquit, Apostolus p Nonne opus meum vos estis in Domi λ Et si aliis non sum . h LApostolus , sed tamen vobis sum: Na signaculii apostolatus mei vos estis in domino. Cum enim Apostolus, hoc est,missus, ad alique , aurat quos missus sit, ex iis, apud quos ut minister domini Iegatione sua functus erat Paulus, conclusi se missiim a Dom ino, hoc est , se esse illis apostoliam . Exposteriore pronunciato est illud Domini apudJoannem, Si me co- C p.ro gnouissetis:& patre meum utiquo cognouissetis, Malia pleraq; in hanc sententiam. ) Contrariis haec duo peculiaria pronunciata assignat Aristoteles. . , Illud non est in subiecto dato, quo inhaerente or 34. sequitur,duo contraria simul esse. Illud non est m subiecto , cuius contrarium
Ex priori probat Aristoteles pro Platone hoc est, speciem Socratis non esse in Socrate, quia si
est et, moueretur simul, ac qu sesceret.Moueret eni squia Socrates mouetur equide cum movemur, Oia,qus in nobis sui, mouetur quiesceret aut, quia ideo dicitur esse immobilis. Ex posteriori docet cocludi Posse, qubd odium non sit in ea antimi parte, quae ap 'Petitus irascibilis appellat, qa amor odio cotrarius 'non potest esse in irascibili. Itemq; ignoratione no esie in cupi edi parte, quia scietia ignorationi cotraria in parte cupiendi esse non potest, cum sit in parte intelligεdi .Hoc tame pronnnciatu no valet in iis . Contrarijs,quorum alteru natura inest, ut patetrix priori Pronniaciato probabit Theologus, in illis ver Arat. δε
290쪽
his Domiqi,veruntamen o sicut ego volo, sed sieut tu, no significari, quod Christus eo tempore aliquid voluerit diuinae voluntati cotrartu,quia si ita esset, cum ex ijsdem verbis costet, ipsum tum voluisse, qc. r i pater decreuerat,necessario fieret, ut in ea de voluii tate duae simul darentur appetitiones contra mae. Ex
posteriori aut probabit fi dem no esse in volutate, vela in subiecto,quia error in fide,qui fidei cotrarius est non potest esse in voluntate, cu ois error in intelleis a. ρε. a. ctu sit,) Cotrariis verbimmediatis,reliquisq; duob. D. tr.ea Dppositorum generibus hoc peculiare pronunciatu in pradi. assignari potest.. g. io. Ex contrarijs immediatis,priuatiue oppositis, &contradicentibus, si alterum non conuenit, alterum non conueniat, necesse est. .
. Vt si Socrates aeger no est,benrivalet. Si nil videt, et caecus est:Si non est candidus, est utique no candidus Ex=Iie. Cum tamen pronunciatum hoc accommodatur co... dbeo trarus,intelligendu est subiectum natura aptu : cum . menii. priuatiuu oppositis. Intelligendu est prpterea lepus . a natura constitutu,ut forma insit,quae patet ex fine cap. ,r libri secundi: cum denique accommodatur contradicentibus,volupi quidam, intelligendum interdu eL se subiectum, quod in rerum natura cohaereat, de qua ta1nen re alibi disputandum est.
De Ioeorepugn antium. Cap. XXX III I. EX locis dissentaneorym restat unus repugnatiu, quem ultimu eorum, e quibus artifici a .exu goantia runtur argumeηN, numerauimus. Sunt autem repus ηε. gnantia,quae de eade re simul assirmari non possunt, Gup. 3 r quod de nominibus repugnatibus extremo primo licur to- bro diximus. um igitur omnia opposita,quoru Io-restu icu nunc tradidimus,sicut repugnantia, cur modo loro antia cu&repugnatiu insta uatur, quaestio est. Causam hac. Uu- accipe. Quod laticis pateant repugnaentia,qua oppo Mi f. sita.Μulta enim sunt repugnautia, quae opposita non sunt,