장음표시 사용
121쪽
nationes acquisitς suntHelvetico Helveth Ne uico Ner iij. Sed nequaqua in omnes deuictos pari clementia usus est. Seuerior scpe fuit, regem Ariovistum funditus sustulit: Sequanos, quod eius erat regnum, populo Rom. subiecit: Dumnorigem Heduum nobilissimum,quia C farem in Britanniam comitari nollet, quamuis seliberum & liberae ciuitatis esse clamitaret, tamen iussit interfici sui est quinto libro. Cocilio Galliae Durocotorum Rhemorum indicto, de coniuratione Senonum & Carnutum quaestionetri habere instituit: De Accorie qui princeps eius coniurationis fuerat, grauiore sententia pronu-ciata more romano supplicium sumpsit, reliquis qui profugi sient,aqua dc igni interdixit. Postea Cotuatum Carnutu principem, nouae etiam coaiurationis cocitatorem ad supplicium depoposcit, verberibusq; exanimatum, securi percussit. Atque haec gallica praelia terrestria, patenti capo fieriit, ciuilia sequutur. Pharsalicum fama reru& dignitate principu clarissimu omnium fuit. Popeius undecim legiones, praetereaque magnu numerum supplemeti nomine, tria millia sagi tarioru ,funditorum cohortes sex, equitum septemillia habuit: Caesar legiones duodecim praeter equitatu Brundusium conuenire iusserat: sed hae
legiones hoc infrequentiores fuere, quod multi gallicis tot bellis defecetant, longumque itetr ex Hispania magnu numeru diminuerat & grauis
122쪽
autumnus in Apulia circumque Brudusium, ex saluberrimis Galli & Hispaniet regionibus, omnem exercitum valetudine tentaverat: Sed praeterea multi quotidianis praeliis perierut antequade summa reru certaretur, praesidiisque urbium multi sunt distracti, ut nihil miradu sit ipso prae iij die tam citiguas C sari copias fuisse. Quantus vero militum in C sarem fuerit amor iam initio belli ciuilis intellectum est,cum Ceturiones cuiusque legionis singulos equites e viatico suo Muniuersi gratuitam δί sine frumento stipendioque opera obtulerint ait Suetonius) . Sed ad t tum periculum partis utriusque meditatione &
antecedentem cohortatione comparemus. Pra
his dyrrhachinis,quib' uno die duobus aduersis Caesar usus esset, latum fiduciae ac spiritus Pompeianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent sed vicisse iam sibi viderentur. Nec quibus rationibus superare possent, sed quemadmoduvii victoria deberent, cogitabant: Haec itaque Pompeianorum meditatio fuit. Quid Caesar 3 quid hic meditatur 'concione aduocata,milites consolatus & adhortatus est ut iam diximus, Accum satis perspeetiam habere militum animum videretur, tentandum C far existimauit, quidna Pompeius propositi aut voluntatis ad dimicat dum haberet. Itaque exercitum e castris eduxit aciemque instruxit,primum suis locis,pauloque
a castris Popeij longius continentibus verb die- bus
123쪽
lais,ut progrederetur a castris suis collibusq; Po-peianis aciem subiiceret, quς res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. Deniq; illa deambulationis exercitatione ide qua diximus, magna cura adhibuit, ac per eos dies praeliti secundu equestre fecit. Haec igitur adhortatio co- firmatioque militum tam diliges, id est victoriae meditatio ta accutata praeliu antecessit. Sed praelium ipsum e Caesaris historia totu proponamus: Popeius quia castra in colle habebat,ad infimas radices motis, aciem instruebat,semper,ut videbatur,expectans si iniquis locis Caesar se subites ret. Caesar nulla ratione ad pugna elici posse Po-peium existimans,hanc sibi commodissima belli rationem iudicauit, uti castra ex eo loco moueret, semperque esset in itineribus: hoc spectas, ut mouendis castris pluribusque adeundis locis, commodiore frumentaria re uteretur, simulque ut in itinere aliquam occasione dimicandi nancisceretur,& insolitum ad labore Pompeij exe citum, quotidianis itineribus defatigaret. Vides igitur potius leonis audaciam,quam vulpis astutiam Z vides Caesariani exercitus vires elaboris illa patientia maioresὶ His constitutis rebus, signo iam profectionis dato tabernaculisque detensis, animaduersum est paulo antὸ, extra quotidiana
cosuetudinem longius a vallo esse aciem P5peij progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur.Tu C sar ad suos,cum iam esset agme
124쪽
in portis,Differcndu est inquit iter in pr sentia nobis,& de praelio cogitandum si,ut semper depoposcimus, animo sumus ad dimicandum parati, non facile occasionem postea reperiemus. C5festimque expeditas copias educit. Ergo Caesar aequitate loci nactus est,quam quaerebat, copias suas confirmauit,locum idoneum ex occasione nuc demum arripit. Conferamus Pompeianam hac in re confidcntiam, stultitiae & tem ritatis plenam reperiemus.Pompeius quoque, ut postea cognitum est,suorum omniu hortatu statuerat praelio decertare: Namque etiam in cocilio superioribus diebus dixerat,prius quam concurrerent acies fore ut mercitus Caesaris peller tur.Id cum esset plerique admirati,Scio me inquit,pene incredibilem rem polliceri: sed rationem coliiij mei accipite, quo firmiore animo in prςlium prodeatis. Persuasi equitibus nostris i taque mihi se facturos confirmauerunt,utcu prOpius sit accessum, d cxtrum Caesaris cornu a latexe aperto aggrederentur,ut circumuenta a tergo
acie , prius perturbatum exercitum pellerent , quam a nobis telum in hostem iaceretur ita sine periculo legionum & pene sine vulnere bellum conficiemus: Id autem dissicile non est, cum ta- tum equitatu valeamus. Simul dentitiauit,ut eΩsent animo parati in posterum: & quonia fieret dimicandi potestas ut saepe cogitauissentine usu manuque reliquorum opinionem falleret. Haru
125쪽
igitur Popeij vanitas atque inanis ostetatio fuit: Hunc Labienus excepit, & errore amplificauit: Nam cu C saris copias despiceret,Pompeij comsiliu summis laudibus efferret, Noli inquit, existimare Pompei, hunc esse exercitum qui Gallia
Germaniamque deuicit. Omnibus interfui pra liis, neque temere incognitam rem pronuncio.
Perexigua pars illius exercitus superest, magna pars deperiit, quoa accidere tot praeliis fuit necesse: multos autumni pestiletia in Italia cosumpsit, multi domum discesserui,multi sunt relicti in continenti, An no audistis ex iis qui per cauo
sam valetudinis remanserunt,cohortes esse Bri
dusi; factas Θ Hae copiae quas videtis, ex delecta
horum annoru in togata Gallia sunt refectae, &pleraeque sunt ex colonis transpadanis: Attamequod tuit roboris, duobus praeliis dyrrhachinis interiit. Haec cum dixisse iurauit se nisi victore, in castra non reuersurum, reliquos,ue, ut idem faceret hortatus est. Hoc laudans Popeius,idem iurauit: nec ver b ex reliquis fuit quisqua, qui i rare dubitaret. Hac cum facta estent in cocilio, magna spe & laetitia omnium discessum est,ac iaanimo victoriam praecipiebant, quod de re tata,& a ta perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Quapropter eiusmodi Pompeiana meditatio fuit,ea futuri prςlij cogitatio:Vires triusque partis & locu percepimus,ordine dei de attendamus. Caesar cu Pompeij castris appro-
126쪽
pinquasset, ad hunc modii aciem eius instructa
adnimaduertit. Erant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissensionis ex S.C. quarum una Prima ,altera, Tertia appellabatur. In eo loco ipse erat Pompeius, non in dextxo,ut Vegetius praecipit: media aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Cilicensis legio conlucta cum cohortibus hispanis, in dextro cornu erant collocatae: has firmissimas se habere Pompeius cxistimabat. Reliquas inter aciem media
Cornuaque interiecerat numeroque cohortes
C X. expleuerat haec erant millia L V. Euocatorum circiter duo millia, quae ex beneticiariis superiorum exercituum , ad cum conuenerant,quq rota acie disperserat. reliquas cohortes VII.
in castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. Dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat: quam ob caussam cu-ctum equitatu, sagittarios funditoresque omnes in sinistro cornu obiecerat. Habes aciem Pompeianam suis partibus instructa & ordinata, ubi Pompeium licet principe summum, tame in sinistro cornu c tra vegetianti praecζptum conspicimus. Quid Caesarὶquem in tanto praelio o dine tenuit Θ certe minus accuratὰ descripsit,quac teris ante prςliis c5sueuerat tres tatu legiones, una in dextro cornu, duas in sinistro nominat, mediam aciem non definit, sicuti neque quarta tortiae cohoxtibus effectam: Qua utraque ranaz subsi-
127쪽
DE C. IV L. CAE S. MILITIA. ci
subsidiaria habuit & victoriae principe caussam. sic aute de se, ipse loquitur, C sar superius institutu seruas, decima legionem in dextro cornu, nona in sinistro collocauerat, tametsi erat Dyrrhachinis praeliis vehementer attenuata: huic sic adiunxit octauam,ut pene unam ex duabus es5ceret: atque alteram alteri praesidio esse iusserat. Cohortes in acie Lxxx. constitutas habebat. quae summa erat militum xi: sic enim eum locum
lego,Vt numero quidem militum Cesiar inferior esset: at viribus superior: Cohortes duas castris praesidio reliquerat: Sinistro cornu Antonium, dextro P ubi. Syllam, media acie Cn. Domitium Praeposuerat: ipse cotra Pompeium constitit: Simul his rebus animaduersis quas demonstrauiamus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumueniretur, celeriter ex tertia acie,
singulas cohortes detraxit, atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit,& quid heri vetilet, ostendit: monuitque eius diei victoriam in earum cohortium hirtute constare, sicut in omnibus fere proeliis ex illa subsidiaria acie caussa victoriae constitit simul tertis aciei totique exe citui imperauit ne iniussu suo cocurreret:se cum id fieri vellet vexillo signum daturum, Hic o do quadruplicis aciei fuit: Adhortationem Ca saris audiamus. Exercitu cum militari more ad pugnam cohortaretur, suaque in eum perpetui ipmporis ossicia praedicaret, imprimis comm
128쪽
morauit testibus se militibus uti posse quato studio pacem petisset, quae per Vatinium in coli quiis,quae per Au CAdium cum Scipione egis.set: quibus modis ad Oricum. cum Libone demittendis legatis colendisset, neque se unquam abuti militum sanguine, neque Rempub. alte Utro exercitu priuare volui ue. Hac habita or tione exposcentibus militibus & studio pugnae ardentibus,tuba signum dedit. Ergo Caesaris ea cohortatio fuit,quam nihilo minor Crastini cohortatio secuta est. Erat Crastinus euocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum
primum pilum in legione decima duxerat, vir singulari virtute: hic signo dato, Sequimini me .ait,manipulares mei,qui fuistis & vestro imperatori quam constituistis, operam date. Vnum hoc praelium superest, quo confecto & ille suam
dignitatem, & nos nostram libertatem recupedi rabimus. Simul respiciens Caesarem,Faciam in quit,hodie,imperator,ut auiuiuo mihi aut mo tuo gratias agas. Haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procurrit, atque eum electi milites circiter C x x voluntarij eiusdem centuriae sunt prosecuti, Crastinique virtus excellentissima c ut post victoriam Caesar ipse iudicauit) in
hoc praelio fuit:Itaque hoc praelio,ut antea Ner- uico,initium praelij a dextro cornu factum a s missima nempe parte, non tamen contra insu missiarum: praecipuas enim vires Pompeius in . . opposi
129쪽
oppositum cornu sinistrum contulerat, Inter duas acies tantum erat relictum spatij, ut satis csset ad concursium utriusq; exercitus. Sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum excruperent , nEue se loco mouerent, aciamque eius distrahi paterentur, idque admonitu C. Triarii fecisse dicebatur, ut primus excursus visque naialitum infringeretur aciesque distenderetur, a
que in suis ordinibus dispositi, dispersos adorirentur: leuiusque casura pila sperabat n loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent: Simul fore, ut duplicato cursu Cars ris, milites exanimarentur & lassitudine contacerentur. Id Pompeii consilium fuit, quod Caesari, nulla ratione factum videtur: imo contra cohortationis eam lege, quam ex hoc depromptam loco,quia omnium praeliorum communis esset,praeposuimus. Sed Caesariani milites dato signo cum infestis pilis procurrissent atque anum aduertissent non concurri a Pompeianis, usia periti ac superiorib' pugnis exercitati Pom=eiu fefellertit: sua quippe sponte cursum represserui& ad mediii fere sipatium constiterunt,ne quod sperasset Pompeius consumptis viribus appropinquarent , paruoque intermisso temporis spatio ac rursus renouato cursu,pila miseriit,celeriatErque,ut erat praeceptu a Caesare, gladios strinxerunt: Neque vero Pompeiani huic rei desii runt: Nam & tela missa exceperunt,& impetum
130쪽
Iegionum tulerunt, & ordines conseruauerunt, pilisque missis ad gladios redierunt. Hic primus pra ij fuit impetus. Eodem tempore equites a sinistro Pompei j cornu intenti, ut erat imperatum,uniuersi procurrerunt, omnisque multitudo fagntariorum se profudit,quorum impe' tum Caesarianus equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessita. equitesque Pompeiam hoc acrius instare Sc se turmatim explicare,aciemque Caesarianorum a latere aperto circumire coeperunt. Atque hic ventus Pompeianae iactantiae fuit,sed qua non magno imbre compressus subsedit.Nam ubi id C sar animaduerti quartae aciei,quam instituerat,ex cohortium numero signum dedit. Illi celeriter procurrerunt, in f stisque signis tanta vi in Pompeii equites impe tum fecerunt, ut eorum nemo contisteret, omnesque conuersi non solum loco excederet, sed protiniis incitati fuga, montes altissimos peterent, quibus summotis omnes sagittarij funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. Eodem impetu cohortes sinistro cornu pugnates etiam tum ac resistentes in acie,Pom- .peianos circumierunt,ebsque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem Caesar, quae quieta fuerat, & se ad id tempus loco tenuerat, procurrere4ussit. Ita cum recentes atque integri desessis successissent: alij autem a tergo ad rirentur,sustinere Pompeiani non potu ut, a