장음표시 사용
161쪽
poris ad laborem intermittitur, non aegris, non vulnerati, facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi dici oppugnationem opus sunt, n ctu comparantur, multae prJeustae sudes, m
gnus muralium pilorum numerus instituitur, turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur: ipse Cicero cum Aenuissima va
letudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat , ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Ergo haec tridui oppugnatio & propugnatio fuit. Interim Ciceronis animus, ab hostibus frust A ad deditionem solicitatur. Itaque Nervi j,scute Romana militia iam didicerant, omnia oppu-gia itionis opera suscipiunt, vallo pedum undecim & fossa pedum quin cin castra cίngurit. turres ad altitudinem valli, falces test udinesque
parare ac facere coeperui. Septimo oppugnationis die. maximo coorto vento feruentes futili
ex aret lia glandes fundis, & feruefacta iacula fila catas , quae more gallico stramentis crant tectae, iacere coeperunt: hae celeriter ignem comprehend crest,& venti magnitudine, in omnem castrorum locum distulerunt. Hostes maximo mclamo te insecuti quasi parta iam atque explorata victoria, turres testudinesque agere, de scalis vallum ascendere coeperunt. Hic grauis oppugnatio instituitiar, sed nec minor Propugnatio comparatur: Tanta enim Romanorum virtus
162쪽
atque ea praesentia animi fuit, ut cum viridique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine promerentur , suaque omnia imped menta atq; Omnes fortunas conflagrare intciligerent, non modo demigrandi caussa de vallo decederet nemo,sed pene, ne respiceret quidciri quisquam, ac tum omnes accrrime fo: t sit me-
ue pugnarent. Hic dies Romanis longe grauismus fuit: sed tamen hunc habuit euentum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur : ut se iub ipso vallo constipaverant recessumque primis vltimi non dabat. Paulum quidem intermissa flamma, & quodam loco turri adacta,& contingente vallum, tertiae cohortis centuriones ex eo quo stabat loco , recesserunt, suosque omnes remouerunt: ac nutu vocibusque hostes, si introire vellent , vocare coeperutaquorum progredi ausus est nemo: tum ex omni parte lapidibus coiectis deturbari, rurrisque succensa est. Monuimus antea quam liberalis in milites Caesar fuerit frumento,stipendio caetetisque praemiis,sed maxima virtutis praemia in laude & gloria ponuntur,quam bene mer is ditibus Caesar impense attribuit. Ergo Praeconium imperatoris de duobus centurionibus audiamus, Erant ait Caesar , in Ciceronis legione forti is mi viri centuriones, qui iam primis ordianibus appropinquarent, T. Pulfio de L Varenus:hi perpetuas inter se controuersias habebat
163쪽
' uter alteri anteferretur, omnibusqParmis ae Io co, summis simultatibus contendebant, ex iis Pulfio cum acerrime ad munitiones pugnaretur,Quid dubitas inquit, Vareneξ aut quem locum probandae virtutis tuae expectasὶhic dies de nostris controuersiis iudicabit. Haec cum dixis .set, procedit extra munitiones &quae pars hostium confertissima visa est,in eam irrumpit. Ne Varenus quidem sese tum vallo continet, sed omnium veritus existimationem, subsequitur.
Tum mediocri spatio relicto, Pulfio pilum in
hostes immittit, atque unu ex multitudine procurrentem traiicit: quo percusso exanimatoque hunc scutis protegut hostes & in illum uniuersi tela coniiciunt,neque dant regrediendi facultatem,transfigitur scutum Pulfioni & verutum in balteo defigitur. Auertit hic casus vaginam &gladium educere conantis, dextra moratur in num, impeditumque hostes circunsistunt, su currit inimicus illi Varenus & laboran ii subusnit,ad hunc se confestim a Pulfione omnis multitudo conuertit,illum veruto transfixum arbitrantur, Varenus rem gladio cominus erit, a
que uno interfecto, reliquos paulum propellit. Dum cupidiu instat,in locum inferiorem deiectus concidit. huic rursus circumuento seri su sidium Pulfio atque ambo incolumes comptu ribus interfectis sumina cum laude sese intra munitiones recipiunt: Sic fortuna in contentio
164쪽
ne δύ certamine, utrumque versavit, ut alteratiteri inimicus auxilio salutique esset,iaeque diiudicari posset uter viri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies grauior atque asperior oppugnatio,& maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum peruenerat, tanto crebriores literaenuntiique ad Caesarem mittebantur, quorum pars deprehensa in conspectu Romanorum mi- ilitum cum cruciatu necabatur. Erat unus intus Nervius, nomine Vertico, loco natus honesto,
qui a prima obsidione ad Ciceronem profugerat , suamque ei fidem prestiterat hic, seruo spe libertatis magnisque persuadet praemiis vilit ras ad Caesarem deserat, has ille in iaculo illigatas effert ,& Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus, ad Caesare peruenit, ab eo de periculo Ciceronis legionisque cognoscitur .HOr- .ribilis illa Caesaris vigilantia, celeritas, diligen- . tia multis antea doc 'mentis perspecta est. hic e- . tiam potest imprimis animaduerti: Attedamus igitur quid ipse de se loquatur, Caesar acceptis literis hora circiter undecima diei, stati in nun- tium in Bellovacos ad M. Crassum Quaestorem mittit, cuius hyberna aberant ab eo millia pas suu x x V, iubet media nocte legionem proncisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus, alterum ad C. Fabium legatum mittit,
ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua
165쪽
sibi iter Aciendum sciebat. Scribit Labieno, RReipub. commodo faccre posset, cum legione ad fncs Neruioi u veniat,reliquam partem exercitus quδd paulo aberat longius . non putat expectandam , equites circiter quadringentos ex proximis livbernis colligit. Hora circiter tertia ab antccursoribus, de Crassi aduentu certior sa-ctus, eo die millia passuum xx progreditur. F bius non i ta multum moratus in itinere cum legione occurrit, Labienus Trevirorum bello di- sinetur. Caesar etsi opinione trium legionia deiectiis, ad duas redierat: tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat, venit maenis itineribus in inruioru fines: ibi ex captiuis cognoscit quae apud Ciceronem geratur, quantoque m periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis, magnis praerniis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat . hanc graecis cc scri prana literis mittit, ne intercepta epistola, Romanorum ab hostibus consilia cognoscantur si adire non possit, monet ut tragulam cum. epistola ad amentum deligata, intra munitionem castrorum adiiciat: in literis scribit, se cum legionibus profectum celeriter affore, hortatur
Vnpristinam virtutem retineat. Gallias periculum verittis ut erat praeceptum, tragulam mittit,
haec casu ad turrim adhaesit neque a Romanis biduo animaduersa, tertio die a quodam milite
166쪽
DE C. IV L. CAE S. MILITIA. si
ille perlectam in conuentu militum recitat,maximaque omnes laetitia assicit. Tum sumi incendiorum, procul videbantur,quae res omnem dubitationem aduentus legionum expulit. Adhuc oppugnatus est Tullius, deinceps Caesar oppugnabitur. Galli re cogniti per exploratores, obsidionem relinquunt,ad Caesarem omnibus copiis contendunt . Hae erant armatorum circiterna illia Lx. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone quem supra demonstrauimus, repetit, qui literas ad Caesarem deferat. Hunc admonet ite aute diligenterque faciat,perscriabit in literis hostes ab se discossisse omnemque
ad eum multitudinem conuertisse: quibus literis circiter media nocte Caesiar allatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confismat. postero die prima luce mouet cinra & ci citer millia palluum quatuor progressus , trans vallem magnam de riuum mul ritudinem hostium conspicatur . Hic vcro Caesaris ingenium singulare est in simulatione paucitatis & tinam ris, quo facilius in confusionem & locum iniquiorem hostem adduceret,Erat ait, magi ri periculi res sum tantis copiis niquo loco dimicare : Tunc quoniam liberatum obsidione Cic ronem sciebar, eoque omnino remittendum de celeritate sciebat, consedit, & quam aequissimo loco potest, castra communit, atque haec etsi erat
exigua per se, vix hominum millium septem,
167쪽
praesertim nullis cum impedimentis: tamen angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio ut in summam contemptionem hostibus veniat. Interim speculatoribusin omnes partes dimissis explorat quo commodissime itinere vallem trafire possit. Eo die paruulis equestribus praeliis ad aquam factis, 'trique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias
quae nondum conuenerant, expectabant Caesar isi forte timoris simulatione hostes in Tuum locum clicere posset, ut citra vallem pro castris praelio contenderet: si id fieri non posset, ut e ploratis itineribus, minore periculo vallem ri- uumque transiret. Prima luce hostium equit tus ad castra accedit praeliumque cum Roma- .nis equitibus committit. Caesar consulto equiates cedere seque in castra recipere iubet: simul K omnibus partibus, castra altiore vallo muniri portasque obstrui, atque in his administrandis rebus, quam maxime concursari & cum simulatione agi timoris iubet: quibus omnibus . rebus hostes inuitati, copias traducunt, aciemque iniquo loco constituunt: Romanis verbe-itiam de vallo deductis propius accedunt & t la intra munitionem ex omnibus partibus coniiciunt , praeconibusque circummissis pronuntiari iubent seu quis Gallus, seu quis Romanus velit ante horam tertiam ad se transite, sine periculo licere, post id tempus, non fore potesta-.
168쪽
DE C. IV L. CAE S. MILITIA. si
, aete ac si c Rot anos contempse uiat, ut obstruetis in speciem portis singulis, ordinibus cespitum,quod ea non possse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alij fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione tacta equitatuque emisso, celeriter dat hostes in fugam, sic ut omnino pugnandi causiasa resisteret nemo: magnumque ex iis numerum occidit, atque omnes armis exuit: Longius prosequi noluit,veritus qudd sylvae paludesque intercedebant , neque etiam paruulo detrimento illum locum relinqui videbat. Omnibus suis incolumibus codem die ad Ciceronem peruenit Institutas turres,testudines, munitionesque hostium admiratur , Legione producta cognoscit non decimum quemque esse relictum militem line vulnere: Ex his omnibus iudicat rebus quanto cum periculo & quanta virtute res sint administratae: Ciceronem pro eius merito, legionem ciue collaudat, Centuriones sigillatim Tribunosque militum appullat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognouerat. Hactenus igitur egregium Caesarianae propugnationis excinplum habemus,ubi loci aequitas, ordo, cohortatio, eruptione contra loci iniquatem, confusionem, stultae confideritiae temeritatem, Victoriam praeclaram attulit. Laudauit Caesar sieparatim Pulfionem & Varenum, tandem resquos etiam Centuriones Tri-
169쪽
buno'ue militum,quorum egregiam fuisse vi tutem legati testimonio cogno uerat. Ergo i haec stipendia sunt laudis ab imperatore generosis militibus longe charissima,quae cum pec unia,veste,annona,caeterisque stipendiis pr stantium animorum iudicio comparanda nequaquam sunt. Haec Cauaris historia est, unde hi gna prudeliam non solum in castroru forma videmus tanqua septem ratum milliu cum millia
viginti quatuor essent. si duae legiones suis auxia. his essent instructae, sed in reliquarum viarum& uniuersi timoris simulatione. Consilio simi lationis & simili dolo usi tum Galba contra S dunos & Veragros in Alpibus , tum Sabinus
contra Vnellos tum Labienus contra Treviros, victoriam similem adepti sunt.Vnum vero Caesarianae propugnationis strategema praetermittendum nequaquam censui. Cn. Pompeius ta
lius Ullam oppidum Hispaniae oppugnabat ait Oppius & rerὶ iam aliquot mensibus ibi distia
nebatur,quo ex oppido,cognito Crearis aduen-- tu , legatr clam praeter praesidia Cn Pompeij Caesarem cum adissent,petere coeperunt, ut sibi primo quoque tempore subsidiuΠa mitteret - .sar eam ciuitatem omni tempore optime de populo Romano meritam esse sciens celeriter sex cohortes secunda vigilia iubet proficisci pariaque equites numero, quibus praeiecit hominem eius prouinciae notum & non parum scientem L. I
170쪽
DE C. IV L. CAE s. MILITIA. 83
L. Iunium Patiecum, qui cum ad Cria Pompeij praesidia venisset,incidit id temporis, ut tempestate aduersa vehemediique vento afflictaretur: qua vi tempestatis ita obscurabatur ut vix prc-ximum cognoscere posset: cuius in immodum summam utilitatem ipsis praebebat. Ita cum ad eum venerunt,iubet binos equites incedere, dc
recta per aduersariorum praesidia ad oppidum contedere, mediisque ex praesidiis, cum quaer retur qui essent , unus ex Caesarianis respondit ut sileat, verbum facere: nam id temporis conari ad murum accedere ut oppidum capiat, & pa tim, tempestate impediti vigiles, non poterant diligentiam praestare: partim illo responso dc- terrebantur, cum ad portam appropinquassent,
signo dato ab oppidanis sunt recepti, & pedites equitesque clamore facto dispositis ibi partim
qui remansere, eruptionem in aduersariorum castra fecerunt: sic illud clim inficientibus accis disset,existimabat magna pars hominum qui in his castris issent, se propὸ captos esse. Oppugnationis N propugnationis exempla separatim posita sunt: sed Romana ad Alexiam oppugnatio propugnatioq; longe laboriosissima om- nium praestantissimaque tuit: Fuit autem Alexia, oppidum Mandubiorum, in colle summoi. admodum edito loco, cuius collis radices duae duabus ex partibus flumina subluebant: Antooppidum planities circiter millibus passuum tri-