P. Rami, ... Liber de Caesaris militia, ..

171쪽

bus in longitudinem patebat, reliquis ex omnibus partibus, colles mediocri interiecto spatio, pati altitudinis fastigio oppidum cingebant: 'huc Vercingetorix cum octoginta rnillibus Gabiorum sese receperat,partemque collis ad oriet tem copiis illis compleuerat, fossam & materiam, sex in altitudinem pedum perduxerat. C. .

sar ad blςxiam locis idoneis decem legionum auxiliorumque omniti quae gallicis te, bellis habuerat, castra posuit: Quo tu plicia vero, ipse

non exprimit: at res minimum bina docet filisse: Alia enim summum undique iugum tenebant, unae des ectus erat in omnes partes: alia

ad collem versus Septentriones loco leniter doclivi: castella praeterea viginti tria fecit, quibus in castel lis interdiu stationes disponebantur,ne raqua subito irruptio fieret. Haec eadem noctu ex cubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur: In

planitie illa primum fit equestre pr lium ,ubi l borantibus Romani Germani equites subsidio summissi & legiones pro castris praesidio constitutae Gallos in fugam conieceiunt.Hoc equitum subsidium,hoc legionum praeudium victoriae caussa fuit: & victoriae Caesaris, ut superioribus bellis paruit ab his causisti oriuntur. Ven cingetorix equitatum in omnes Galliae partes dimittit ad omnes Gallos qui arma ferre possent cogendum: Commeatum in triginta dies parcε distribuit, atque ita auxilia Galliae expectare costituit.

172쪽

DE C. 1VL. CAES. MILIT 1 A. 8

stituit. Caesar interea Alexiam circumuallat, maximis & prope incredibilibus aduersus & interiorem & exteriore hostem operibus, ut quoniam loco superior hostis esset, locum sibi diligentia faceret ad vincendum aequalem vel Otiam superiore m. Legionarij fossores illi, mat riarij, frument ij tam multis ante exemplis laborem suum quamuis prope improbabilem, i men probauerunt: sed hoc imprimis exemplo probare possunt: Ista enim militia tota fere est 1igonum,palarum,securium,asricolarum deniaque verius quam militum. Caesar igitur legion riorum opera aduersus hostem interiorem, circuitu undecim millia passitum complexus est, fossas tres ingentes duxit, primam & urbi proximam pedum viginti directis lateribus, ut eius solum tantundem pateret , quantum summae fossae labra distabant:reliquas fossas ab ea pedes quadringentos reduxit, & quinos denos pedes latas eadem altitudine perduxit: interiorem capestribus ac demissis locis aqua ex flumine d riuata complevit: post eas aggerem & vallum duodecim pedum extruxit: huic loricam pinnasque adiecit gradibus ceruis eminentibus ad commissuras pluteoru atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, & turres toto opere circundedit, quae pedes octoginta inter se distaret. Erat ait Caesar eo tempore & materiari & frumentari & taxas munitiones fieri necesse, dimiti

173쪽

P. RAMI LIBEa

nutis Romanis copiis quae longius a castris progrediebantur & nonnunquam opera Romana Galli tentare, atque eruptionem ex oppido pluribus portis facere summa vi conabantur. Quare ad haec rursus opera addendum Caesar putauit, quo minore numero militum munitiones

defendi possent: Quaenam sunt igitur ista dc aduersus quos operaὶ aduersus interiore linquam)hostem illo quadringentorum pedum interuallo triplices munitiones factae sunt cipporum, liliorum , stimulorum. Quid igitψrZquinam hicippi aut cuiusmodi fuerunt Θ Truncis arborum , haud admodum firmis ramis abscuriis atque horum. delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes alta ducebantur. Huc illi stipites demissi& ab infimo reuincti,ne reuelli possent,ab ramis emineb/nt. Quini erant: ordines coniuncti inter se atque implicati, quo qui intrauerant, se ipsi acutissimis vallis induebant , hos , ςiptos appellabant. Hoc primum genus munitionis fuit: lilia deinde definiuntur, Ante cippos obliquis; ordinibus in quincucem dispositis, scrobes, quinque in au. titudinem pedum fodiebantur,paulatim angustiore ad infimulastigior huc teretes stipites reminis crassituditie ab summo pr acuti& priusti demittebatur,ita ut non amplius quatuor digiatis, ex terra eminerent: simul confirmandi & sta-hiliendi caussa singuli ab infrao solo pedes tres

L. terra

174쪽

DE C. IV L. Cas. MILITIA si

terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad o cultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur . Octoni ordines ducti, ternos inter se

pedes distabant. Id ex similitudine floris, lilium

appellabant. Hoc igitur secundum munitionis genus fuit: tertium superest. Ante lilia illa taleae pedem longae, ferreis hamis infixis totae in te rana infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur,quos stimulos nominabant. Ergo haec munitionum inter proximam urbi & secundam fossam genera su re, cipporum vallis acutissimis eminentium, Iiliorum praeustis & praeacutis stipitibu quatuor. digitis apparentium: stimulorum,penitus in te tam defixorum & ransiim hamis carpentium Labores hi, permagni sunt: Attende tamen quid deinceps a Caesare commemoretur. His rebus perfectis Caesar legiones secutus quam potuit aequissimas, pro loci natura quatuordecim millia palluum complexus, pares eiusdem generis munitiones, diuersas ab his contra exteriorem hostem perfecit ut ne magna quidem multitudine si ita accideret, cius discessu, munitionum praesidia circunfundi possent. Incredibiles sunt illi aduersus interiorem hostem labores: pares tamen sunt ait Caesar & eiusdem generis aduersus c1teriorem hostem labores .imo vero tan-ro maiores, quanto maior ambitus fuit: und .

cim millia pasIuum primus ambitus habuit: p

175쪽

P. RAMI LIBER

stremus hic, quatuordecim tenuit: Ae ne mat riari tantum legiones existimes,non etiam frumentari,alte de quid hic faciat. Obsidebat Galatos qui sibi in triginta dies frumentum prouidicsent. Intelligebat Caesar se paulo post ao exteri tibus hostibus obsessum iri. Quid igiturr Ne cupericulo ait legiones ex castris egredi copere tur , dierum triginta, pabulum frumentumque habere omnes conuectum iubet, Commeatus interiori hosti,messem suppetebat, commeatum Caesar suis n mensem sed consequentem suppe tere voluit. Neque iam dimidiati,ut Tullius ait, sed integri mensis cibaria miles habet. Ergo prς- terito mense, fames obsessos urgere coepit: aliique deditionem, alij eruptionem. Critognatus etiam corporibus eorum qui ad bellum inutiles cssent tolerandam famem censuit. Mandubh,a quibus cssent in oppidum .recepti, cum liberis atque uxoribus, ex urbe exire coguntur: hi cum cetiis ad munitiones Romanorum accessissent, flentes, Omnibus precibus orabant, ut se in seruitutem receptos,cibo limarent: Hos Caesar, disposuis in vallo: custodibus, recipi prohibebat. Α- uaricum antea & Gergouia Gallos docuerant, quantum imbellis in obsessa urbe multi ludo detrimentum haberet: A lexiae fames tertihm idem docet. At sero sapiunt Phr3ges & callidus hostis ne in seruitutem quidem deditos accipit. e rum vita reliquorum vitam oppugnat. Sed interim

erat

b Irtia

176쪽

sim gallica auxilia adueniunt equitum millia octo , peditum circiter ducenta quadraginta, a quibus practium triplex acerrimum instituitur:

primum, equestre extra munitiones: Interiores

itaque Galli visis a lxiliis,ut ex oppido despectus

erat in campum, ante oppidum considunt: pr ximam fossam cratibus integunt & explent aggere,seque ad eruptionem & omnes casus com- . parant. Caesar ut castra ad munitiones &cxteriores & interiores fecerat, omni exercitu ad v-tramq; partem munitionum disposito, ut suum quisque locum nosceret& teneret, equitatum ex castris educi & proelium committi iubet. Res in cospectu & Gallorum δί Romanorum ger batur : Itaque virosque & laudis cupiditas &etimor ignominiae ad virtutem excitabat: Galli ii ter equites, raros sagittarios expeditosque leuis armaturae interiecerant,qui suis cedentibus,a xilio succurrerent & Romanorum equitum impetus sustinerent: ab his complures Romani de improuiso vulnerati, praelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent, de Romanos multitudine premi viderent . ex omnibus partibus & ij qui munitionibus contin bantur , & ij qui ad auxilium conuenerant clamore & vlulatu,srorum animos confirmabant. Haec erat nimirum Gallorum inter se cohortatio. Hoc praelium primum, octo perpetuas horas nam aestatis summae,tempus illud erat) m

177쪽

u p. RAMI LIBER

gna contentione concertatum est. Tandem recens subsidium Germanorum equitum Romanis summissum, victoriam attulit, ut in caeteris

ante prςliis,opportuna subsidiorum summissilai

victoriae caussa fulta Secundum praelium noctu, ' : vi ad Avaricum ante fuit, factum est ad cai ' pestres munitiones uno die intermisso: hoc enim spatio Galli magno cratium scalarum,ha pagonum numero effecto, media nocte silentio ex castris egressi, ad campestres munitiones ac-

. cedunt. Subito clamore sublato, qua significatione,qui in oppido obsidebantur de suo adue- tu cognoscere possent; crates proiicere, fundis. sagittis,lapidibus Romanos de vallo deturbare, reliquaque quae ad oppugnationem pertinent, parant administrare . Eodcm tempore clamore . exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix, atque ex oppido educit. Romani, ut superioribus diebus tuus cusque erat locus attributus, ad munitisnes accedunt . fundis libi libus sudibusque, quas in opere disposuerant, ac glandiabus Gallos 'perterrent: haec siquidem proeli j lii

ius arma sunt. Prospectu tenebris adepto, ubia utrinque vulnera accipiuntur, complura to mentis tela conficiuntur. At M. Antonius &C.Trebonius legati,quibus hae partes ad defendendum,obuenerant, qua ex parte Romanos premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus

c stellis deductos summittebant. Dum longilis

178쪽

DE C. IVL. CT s. MILITIA

a munitione aberant Galli,plus multitudine te lorum proficiebant. posteaquam propilis succeia scrunt, aut se ipsi stimulis inopinantes induebant, aut in scrobes delapsi transfodiebantur, aut ex vallo & turribus traiecti, pilis muralibus intcribant. Hic munitiones illae Caesaris tam laboriosae aduersus Gallos per se acrius praeliantur, quam legionarius ullus potuisset. Multitis undique vulneribus acceptis , nulla muoitione perrupta cum lux appeteret, Galli veritine ab latere aperto ex superioribus castris. ruptione circunuenirentur, se ad seos rec perunt. At interiores, dum ea quae a Vercin- .getorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent. Diutisis in his rebus administrandis morati, prius suos dis.

cessit Te cognouerunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reue terunt. Sic praelium secundum est Iactum. Te rium prςlium grauissimum ommum atque ace rimum fuit. Bis magno detrimeto repulsi Galli, quid agant consulunt: Minorum castrorum colutem propter magnitudinem circuitus, Romani complecti non potuerant.. Vergasillaunus 5 Uernus unus e quatuor uniuersae Galliae delectis principibus, .cum sexaginta millibus ex omni numero delectis, eo prima vigilia ante ortum solis peruenit, occultisque locis milites ex nocturno labore reficit. Tum circa meridie, quod

179쪽

P. RAMI OBPR

pugnae tempus inter Gallos conuenerat munitiones aggreditur. Eodem tempore equitatus Gallorum ad campestres munitiones accedere& reliquae copiae sese pro castris ostendere cc ferunt. Vercingetorix ex arce Alexiae uos conspicatus , ex oppido egreditur ac rastros, longurios,musculos, falces reliquaque quq eruptionis caussa parauerat, prosert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia tentantur: quet minime firma pars visa est,huc concurritur. Ca

sar hic ait omnibus locis uno tempore pugnata: certe quatuor locis minimum pugnatur ad si1- periores munitiones a Vergasillauno, ad campestres ab equitatu, alio loco ab obsessis , a relia

quis Gallis alio. Romanorum man US tantis munitionibus di stinetur nec facile pluribus loci,

occurrit: multum ad terrendos Romanos valuit

clamor qui post tergum pugnatibus extitit. Haec erat gallica cohortatio, cum utrinq; Romani ab interioribus S exterioribus Gallis diuerso loco . urgeretur. Sed animaduerte horribile illa Caesaris vigilantia, celeritatem,dilisentiam. Copiaru' viribus aut aequalis aut etiam superior erat, loco etiam tum superior erat, naultoque erat Assic, lius Caesaris quam Alexiae munitiones perrumpere . ordo de cohortatio ad victoriam restabat in ordinando δc cohortando. Caesar igitur ait ipse, idoneum locum nactus, quid quaque in Parta geratur cognoscit, utrisque ad omnia o

180쪽

DE C. IVL. C AE S. MILITIA. 88

currit, videt unum esse illud tempus quo maxime contendi conueniat. Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant: Romani, si rem obtinuerint, finem la rum omnium expectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur , qudVergasillaunum missum demon strauimus . Iniquum loci ad decliuitatem A. stigium magnum Gallis affert momentum. Alij tela coniiciunt,alij testudine facta subeunt: d fatigatis inuicem integri succedunt: agger ab

uniuersis iti munitionem coniectus & ascensum dat Gallis, & ea quae in terra occultauerant Roman contegit, nec iam arma Romanis, nec

vires suppetunt . Quid igitur Caesar ξ His rebus cognitis Labienum cum cohortibus sex substadio laborantibus mittit, de imperat, si sustinere, non possit, deductis cohortibus, eruptione pugnaret, id nisi necessarib, ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant. Omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores Galli desperatis campestribus locis, propter magnitu dinem munitionum loca praerupta ex ascensa

tentant huc ea quae parauerant conferunt: mutilitudine telorum ex turxibus propugnantes deturbant aggere & cratibus fossas erplent: falcibus vallum ac loricam rescindunt. Quid in tanta rerum difficultatς Caesar λ Mittit primo Rr tum adolescentem cum cohortibus f x, pcit cu