장음표시 사용
231쪽
At veri, quoniam ei in t non milla', qua' Ex una parte glisorum meridianorum, ex altera in extremo par albest interminabuntus, ut i 7. i 8.& I9. itaq; elusini oditermini,altitudinii us meridianis eius teinporis inuenietur, cum meridies talibus horis extiterit, atque item alis,quae cum altero extremori imitas naidiametro orientali,& altero circunsetenti m horologij versius terminabuntur, Vt 9 ID. II. 11. I 3. Iss P .quyrtum linearum principia, facillime itui eniri poterunt mediantibus rapis paralellis occultis, di isto semidiametri, terminatis, qui in meridianis cum altitudine meridiana solis, illis diebus reperientur, tali enim hora set pri,dit exorie5te. Horamautem cognituri, breuis stylus aquoslium cum perpendiculo pendeat in centro figatur, ab eodem centro dependente fila, laminamq; manu tenentes in situ adimat solis eandem circunducamus,circa centrum, donec stylii umbra supra chametrum in quo centra binorum arcuum sunt,meridia tum distorum,cadat. Tum intueamur quo loco filum paralellum mensis inter secet, pipius ini eruallum,&vsque ad lineasi horarias in circunferentia i minat progressi in qua hors descriptae sint quamprimumceraptur hora. Ex altera vero lamina parte quadrans fieri horarum . . communium posset ab alijs, striptus,modo ta
men. M. praedicto pro ualicishor
232쪽
233쪽
mutabili, rota subscriptars nailis mim tur, quantumlibet ampla, in qua . 2 q. vel tui dentes promineant attamen cratia qualitum distantia cxtrema unius dentis ab altero requirit. Dentes autem sub designatis similes sinici ta ut ipsi ,- ruina pars plana sit, & recta centriim versus, altera curtia atque Cylindrica , cuius cylindi cscui uitati axi Sisit extrema linea dente Ssubseque nr , qtiae cui tritas, Utilis ast smedijs quinque punctis, in filio numero, non computCrur principium infernum dentis se alientis, hoc enim computato, sex erui, quamobrCm quinque interuallateriarinata habebimus, tu oriri Nunumquodqire vigesi ima quarta parSerit totius giri,primum autem punctiun,quod principi uinost , aut pes inferior dentis sequentis, signet hir intra rotam, numero siuae horae, secun dum vero, numerosequentis dentis ac tertium, numero tertij, quartum, quarti,atque ita deinceps, a quibus punctis, totidem lineae paralellae per longitudinem cylindrorum dubae sint. 3. Quo persecto,rota haec insitu aequatoris collocetur, ita ut linea meridiana. I 2.horte sit indebito situ, apparebuntq; multis in locis hors, quod spectantibus magnam voluptatem afleret. Is vero & aheru laabebit horologita quia xim mundi ex utraque parte tantundem prominente in cetro collocati erit. Quinque aut vires imaequartae partes cuiusq; dentis,sitimi poterunt ex I arvo circulo, centro rotepi Oxanio,tataeana plitudinis quantam cui risit bet dentis in orbem dii ii est magnitudo, cuius den-xi S cuni itas,totius circuli pars est, hoc est
circuli centro vicini rectae lineae dentis
234쪽
UM laicusque de ratione extruendorum horologiorum solarium,absque eo, quod aliquid a seperioribus philosophis recte dictum in hunc locum translatum fir erit,iatis
ample tractarim, mihi rationi consentaneum Vid tur,al te quam ad ulteriora conuertamus orationem , aliquem esse patefaciendum modum, quo possimus cognoscere, cum liorologium iam depici tam esset. an declinatio patieti. , ὀι meridiano, aut verticali, 1ecie desumpta fuerit, aut falso, ab eo, qui huiusmodi horologium construxerit. Ee 1 Ser
235쪽
Serenissimus,&clementissimias Dominus meus Dux Sabatulis du teneretur desiderio optime cognoscendi an paries in tali existat ahim ut, qualis ei ascriptus fuerit ab eo qui horologium orientale coni riixerit, quemadmoduni depingendum in Lucenti amenissinii eiusdem Ducis villa e regione oppositum fenestrς eiusde cubiculi curaui. Quod vis pientissimius hic Dux assequeretur, optimo sane consilio deliberauit obseruare extremum umbrae gnomonis eo tempore, quo sol ab origonte egrediens tanquam ccxli oculus fulgentissimos sui luminis radios ubique spargebat, aer que nullis obditis his nubibus, serenus admodum esset, &purgatus : sciens autem priuienti, lini Shic Princeps, a tabulis arcuum semidiurnorum edoctus, qua nam hora in tali praescripta die sol ad orientem perueniat,videns s eundem in tali puncto, itis e gnomonis umbram proij cere in eo situlinearum horaria ruin, quemadmodum in tali anni tepore fieri debebat, horologium rei te,& i ulla de si gnatum fuisse cognouitaimili modo procedendum est cum horo . occidentali lincis
horarum communium mediantibus. Idem maximus hic Dux experiri posse in punisto meridi et,cum in linea meridiana notata suissent puncta ituerie cationum hyperbolarum coelestium signorum, aut puncta intersecationum linearum horariarum italicarum quae huic polo sunt. I . t 8.is.) his dit bii .,
quibus sol in huiusmodi circulis,&huiusmodi hora potest domicilium habe
re, sua excogitauit industria. Quod quidem experimentum tutissim timest. Qitem ad moduna,ex mpli gratia,si tempore aequinocti j perspiciatur umbra gno nuritis, torminum sis re in meridiana,in puncto hors. i S. aut aequatoris quod id nacti luco clarius patebit ahim ut meridianum, habere pro coiri munii ccci rite cti in pali t , lineam signatam pro meridiana, q)lia pusichiis dictae horc. I 8. in ea meridiana repertus, beneficio anguli acuti inter communem sectionern i, rit 3ntis, meridiani, &aliam sectionem communem meridiani cum ae lila: ir tol minati, in quolibet alio aetim ut, aut in maiorem altitudinem cicu ii lur,tuit ad inferiorem situm deprimeretur in sic consi itura linca, loci, mPri .li una
sumpta. Idem de reliquis punctis in c. idem linea existam ibus intellig ivlmnesse arbitror. Quantum ad praesen S X qtiatori exemt3him attinet, omnibus innotescet, quod existente angulo ianvcitato, omnium corum maximo,
qui in alio a timui, prsterquam in meridiano fieri possit, & quolibet ahi ut diuersium angulum intra communem sitam sectionem cum duobus circillis, Origontis&aequatoriis, comprehensum ad mitente; nemo unquam pol rit in dubium reuocare, quin in hunc modum constitutiim pluiutinia, in varijs diuersisq; aEimu Gnon si futurus diruersi distanti ea linea ori 1 ntali murali. Et si hoc accidit in aequatore, qui ex unica si pern cie plana c. cinsurgit, ima
ginatione comprehendamus id omne quod inde emerget sole extra iri iam
236쪽
sequatorem cuncta suo radiate lumine, ubi linea quae a mundi centro perproprium suum centrum progreditur, motu sitio diurno conicam stuperficiem glusnit, Posset etiam validum experimentum esse hoc, quod tempore qstiuii , liliiij cernamus extremitatem umbrae moueri per extremitates linearum iuuariarum ab hyperbolae aestiua circunscriptarum, dummodo paries perfectae aes mutatis, idestorinonii perpendicularis existat Quod praecauendum admoneo.
cap. XCVIII. E nocturnis horis, quamuis satis superq; veteres loqui iti
fuerint, ut manifeste ex libris recensiorum patet, nihilominus scribere non desinam ea, quantulacumque sint, quq a me aliquando speculata fuerunt. Itaque huiusnodi, operationem cogitanti mihi, Occurrit futurum pereleganti stimum itastrumentum astro labium vetus, siqtiis hac tamen ratione eo utatur. quo simul &noctis hora, de coelis tum espectu duc decim coelestium domorum breuius cernetur, quam usitatus astro labii usius doceat. Igitur in lamina rotunda,labula astro labia loci conficiatur, ipsi ruinat micantarat, a Zimul, circulorumque coelestium domorum, in qua ipntum marginis siti persit quantum sufficiat horis commit- mibiis. 2 .ex utraque parte. I a. signandis, atque gradibus. 3 so. quindecim in
singulas partes, quae ita aptata sit,ut capulum sui poni tolliq; possit habeat.
erit enim commodior, postmσdum in altera rotunda lamina, formetur rete magnitudini prioris l. amine, aut tabulae respondens, circa mi ad partiamur. I 2.menses anni, mediantibus signis in hodiaco signatis, ex quo promimi ex eadem materia pars, ut in subscripta figura. a.b. c. dum tamen linea. a. b. recta centro occurrat,&diei. I 8. Februarii, quae. 23. Augusti respondet, ipso ci; rete tabulae iuncto, cum horam cognosce e voluerimus, capulum qualibu xit manu tenebimu8; hocii instrumento quo fieri melius poterit, parat cito ς-quatori sito, facie & parte designata ad septentrionem vergente, linea meridiana suo loco posita)circunductoq; indice . a. b. atq; ita sto, ut in rectitudine. a.b Vrsis maioris Dubar,&Alru aba stella potaris rideam reuolutoq; in isti timento, hora ex opposito diei mensis cernetur, & Zodiacus cum stellis fixis ipsiis rete verissime situs: nadit autem solis quantum sub origonte sit demonstrabit. Hanc vorb speculationem facillimam mediocriter introductis contem plandam relinquo, neq; tamen erit ab re ne Pud indicto instrumento vacuuremaneat
237쪽
remaneat) tabulae huius dorsiam antiquora more signare, quod si signatis gradibus altitudinis,&motus salis quamuis superflue per menses anni, cum in rete iam factum fuerit 9 inspacio circulari dimidij dorsi, horologium diu nutri,modo cap .sns. tradito designaretur,&in semicirculo inferiore marginis accommodata essent purusta cais alti metrae quod esse t melius quam quadratis eam perficere &ita ut perpendiculo a centro pendente, eo uti possemus, loco alidadae instrumentum ipsum volueretur. Moseroti unan. Cap. XCIX.
T iverbsi peculi ri instrumento horis noe urnis cognoscendis aςcommodatio, aliquis destitutus esset, haberetq;
horologium solare,lucente luna, umbras conficiente, is in horologio solari, mediante lumine lunae, quani hos ram gnomon demonstret intueatur, eiusmodi autem lioram in supremo ordine horarum transuersili sui, scri , tartabulat inust niat, diemq; tune in margine ex sinistra parte, quare in angulo communi horam veram proxime reperiet.
238쪽
239쪽
cap. C. Eque etiam ab re erit cum de umbris gnomonum nostrast
tractatio veritatis amicos admonere, quod Mustero scriptum fuit,non omnino Vertim esse, accretionem scilicet, &dteretionem rectarum, aut versarum gnomonis umbrarunt meridianarum, nullo loco inuicem proportionari, Utum bri meridians rectς, aut uersis proportio,cum sol verbi gratiaest in principio Cancri,umbrς meridiant sole in principio Leonis,aequali nullo loco sit proportioni umbret meridians se te existente in principio Sagitari; umbri meridians cum sol est in principio Capricorni. Hoc inquam uerum non est, etenim ex scientis legibus demonstrabo pridietas umbras sub polo. 43.minu. o. esse quam proportionatissim s. Sit itaque gnomon.q.b .plano OHEontali. q. p.polo. 3 .minu.o p rpendi cularis, cuius recta umbra meridiana, te existente in squalore sit. q. g. quae gnomoni.q.b squalis erit ex 3 1.& 6.primi Eucli .recta utem umbra meridianet sole inprificipio Capricorni, sit. q. p. umbra uerb.q. fidum est in principio Cancri, umbra.q. a. dum in principio Leonis, umbra. q.e. dum in principio S gitatij, vel .q. a.dum in principio Virginis,&q. a. dum in principio Scorpionis, aut quibuslibet alijs punctis ab squalore squaliter remoti S. Docebo enim eandem proportionem esse. q.p.ad q.e. qui est. q.a. ad q. f. Itaque a puncto.b. totidem recti lines ducantur ad puncta. p. e. g. a. f. quare ex supposito habebimus angulos.g.b. e. in Nimis,& g. b. a. riuales inuicem, & ita angulos. g.b
stituitur.Quo facto, cogitatione duco lineam. g.d.paralellam. b. p. habiturus angulum. d. g. b.squalem angulo. g.b p .ex 2o primi, quare anguli S. i. g. b. ς- qualis erit angulo. g. b. sat cum anguli ut dictum est q. g. b. S q. b. g. inter sesquales sint,illis dectractis ex iis, remanebunt ex communi concoptione, an guli.q. g.d.&q.b.finter se aequal S,& ex J2. primi, angi ili. q. d. g.&q. f b. iii tersie quoque squales erunt,& quoniam ut stipia dictum fuit. q. g. lualis est.
erit proportio.b .p. ad b. f lus est ad . i. g. sed ut se lxibet. b. p. ad d. g. ita se habet q.p. adq. g. exq. sexti, 8cita se habui. p. g. ad g. fut . p.ad b. CXI. sexti, quare. p. g. ita se habebit ad g. Lut p. q. ad g. l &ex eius dei in rationibus, ita sie
240쪽
De re In monta. III antequam de distinctis quantitatibus sermonem faciamus, in copulatis prius animaduertendum est ex i 9.quinti Eucli. q.g. mediam proportionalem esse intcr. q.p.& q.f.& ita inter. q. e. & q. a. cum ita se habeat totum ad totum, ut pars ad partem, tu ad distinctas deuenientes, mediante. 23. quinti, eadem e se proportionem cognoscemus.q.p.ad q. a.quae est. q.e.ad.q.f. quare uicisSimita se habebit.q. p.ad q. e.ut q. a.ad. q.f.&econuerso, quod erat propositum.
Hac demonstratione in umbris uersis uti poterimus,quibus nullussi erit discrimen. Eiusmodi nanque eleuationi poli, ut umbra recta meridi lina, ita uersa aequinoctij temporibus)aequalis est suo gnomoni, ex praenotatis prO- positionibus. Cuilibet autem alis eleuationi, alioq; anni tempore, unus identi gnomon semper medius propo
uonalis est, inter binas umbras, singulis horis diei, quod vel mediocriter docto con