장음표시 사용
181쪽
Ad Q. rationes ad primam dicitur o illa ratio arguit pro prima conclusi e cum sto correlario. Ad secu, nes dam eodemmodo εἰ per idem soluitur. Ad tertiam negatur antecedens:ad probatione dicitur P no opor ilionis rei sed iistat o sit reminus axis circa quem sit motus. Ad quartam dicitur 9, polus mundi non dicitur ex eo immobilis ' sit immobilis simpliciter: sed quia eius motus est imperceptibilis. Auctoritas post op positum est pro dictis. Reuerendissimi domini Petri de aliaco cardinaIis&episcopi cameracensis doctori sique celebratissimi quaestio decima.
Veritur ptimo circa tertium capitulum utrum ista consequetia seu argumentatio auctoris ua leat isti duo arcus sunt aequales & simul icipiunt oriri S semper maior pars otitur de uno u de alio ergo ille arcus citius per orietur cuius semper pars maior oriebatur. Et arguitur primo in sit bona quia antecedens illius cons uentiae non stat in ueritate sine consequente igitur con sequentia bona pbatur antecedens N ponas se arcus a sit aequalis arcui h cuius arcus a semper maior psoritur q arcus di natur ultra staeque cito sicut aliqua pars quantumcunm modica arcus a oritur super orizontem anichiletur &ita etia de arcui b: tunc ex quo arcus a &bsunt aequales& semper maior pars. arcus a. oriturq arcus h sequiturq, semper maior parς dea annichilaturqde arcub: Sp consequens a cuς a citius annichilabitur il arc ' o Et ultra sequit cum idem fit de ortu& annichilatione ς, arcus a pri' erit completus se arcus b. d aliquis deret si, ibi supponitur unum impossibile. si arcus caeli annichilare, tur.Dicisse hoc non ualet quia non implicat contradictione nec repugnat imaginationi & patet ex alio
quia poneres Ioco annichilationis si tales pies hiberent aliquod obstaculu. Secundo sic quia oppositum talis consequentis repugnat antecessenti igi f.antecedens ybatur.& ponatur φ alicuius mensurae k famo, sae comensurabilis utril istorum arculi puta me surae pedalis in medietate vis quo oriun f illi duo arcus plures sum anetales de arcu a si de arcu b: puta. q.de arca a:& de arcu b:sbiu tres: & totide sumane i scda . medietate ex quo sp maior pars oritur de arcu a: de sequie in in fine mis erunt. s. tales mensurae de arcua:& sol u.5. de arcub: N p consequens sunt inaequalesq sessoppositu antecedentis. Tertio sic quia sicut est in aliis aequalibus ita uP ee in arcubus aeqlibus .mo sic e i aIlis aequalibus puta in Iineis rectis & spaciisqds ab eis demans inaeqlia q remanent sunt inaeqliap animi coceptione ergo ita erit in arcubus aequalibqq, si ab illis deman pres inaequales quae remanebunt erunt inaequales de p cosequens citius constames arcus cuius maiores partes oriunc Sc per consequens spositu .Quarto sic ponendo sicut prius D a sit arcus cui' maior ps sp otitur:& b. cuius minor pars potitur ultra capiatur instans in tempore per quod oriun, tur i quo uerum e differentiae st medietas arcus a:orta est S sit instans illud f tunc sequitur in in illo insta ti. f medietas ipsius b non adhuc orta e S sic plus remanet ad oriendu de arcu b: si de arcu a: si emo in residuo temporis post .s ambo arcus sint simul perorti siue aequaliter sequitur in citius orietur residuum ipsius b A de arcu a. In oppositum arguitur per auctorem in textu ubi ex inaequali assaensione signorum cum aequali ascensione quartarum radiaci&aequino malis concludit illam consequentiam non ualere. . quaestione erunt duo articu I in primo erunt notabilia & suppositiones .in secundo respondebitur ad Prius questist Merunt dubia. Quatum ad primum aduertendum est se signum oriri uel arcum ascendere: seu articu, eleuatio signi uel arcus pro eodem reputantur.& consermiter de occasu in quo depressio fign1 uel arcus: Iuc aut occasius idem sunt. Secundo notandum est st signum oriri describitur sic ab auctore in textu. na Deseri oriri est illam partem aequinoctialis oriri quae oris ligno orienre 8e ascendente super orizontem. Et illa deptio ot scriptio est ualde impropria quia describitur diffinitum per aliquod extrinsecum aliud q, per ta Ie distinitutus δe importet. nam dato Φ non esset circulus aequinoctialis in caelo non minuς signa otirentur.Sed quare tale ocea 3 descriptionem auctor dedit dupliciter sistet assignari causa. prima ut possint haberi regulae certae de ascesignon sionibus signorum in quibuscunm orizontibus. unde omnis inaequalitas ab aequalitate procedit 8e ad ea quose reducitur. limiliter omnis difformitas ab uniformitate me furatur.ergo tu ascensiones signorum in zodia, mo iteI co sint difformes Mascensiones aequalium partium aequinoctialis sunt uniformes. ideo oportuit reducere Iigeda ascensiones signorum ad astensiones partium aequinoctialis. Alia causa e quia cii simul oriantur signa: ausit istor ambas ascensiones sub una descriptione compraehendit. Tertio notandu est S supponendum Φ ssAliter gna zodiaci distbrmiter oriuntur & in sphaera recta de obliqua. aequinoctialis aut uniformiter orie. Cain. ascedit sa primi potest triplex assignari. prima ex obliquitate zodiaci. secunda assignatur i sphaera obliqua ex obseet odia, liquitate orizontis. tertia assignatur ex distbrmitate motus signorum in zodiaco octauae sphaerae proptercus de motum accessus & recessus. arto notandum est g, hic loquendum e de aequinoctiali prout est quae, a Ister dam circunferentia circuli aequedistantis a polis mundi de melius de aequinoctiali i nona sphaera i octa ni ua quia in nona aequinoctialas est invariabilis sed in octaua est uariabilis propter motum accessiis 6c reces etialis sus .es Quito notaddest auctor illud correlarita de quo queri r quaestio pricipaliter ponit p pduos arcus duplex qui sunt duae quartae aequinoctialis dc zodiaci. Pro quo Ahi aduertendum st plus oriri de quarta zodiaci sensus Q de quarta aequinoctialis dupliciter potest intelligi. primo modo quantu adesse ortum ita st semper ma quae ior pars fit orta de arcu zodiaci q de arcu aequinoctialis. Aliomodo quantum ad oriendum. unde primo
stionis modo ueν est illud qd dicit auctor scda m6.falsum est 6c illud satis patet in ultia ratione ante oppositum
182쪽
Tunt ponuntur duae sup ires Prima est Φ s circulus maior in sphaera supra alium circulu maior o De Primarit inclinatus: Herintl ex qualibet qrta circuli inclinati cuius principiu est alterutra seelionu duo arcus soppo aeqles cotinui sepati: tuc arcus circulope malos apolo alterius p extremitares duoyt arcula in iplius circi, sitis ferentia descenderes:ex ipsa citcuferetia arcus inaeqles abstindut quon qui te motior est a sectione maior
est:& qui ppinquior est lectioni minor estista suppo est qtta ergo Theodotii in libro de sphaeris N ista de
monstrat C panus.& dicit O ex illa suppone sequitur se de aeqtore. c. de aea noctiali plus orit cu gemmis qcum tauro.est plas cum tauro a cum ariete. 4 Secunda suppositio est Φ si super maiorem circulum in spe Secudara contingentem aliquos duos aequedistantes fiuerit alter circulus maior aequedistans ab illis duobus inest suppinatus fuerintl ex illo primo circulo maiori duo arcus aequales post locum contactus: tunc alii duo circuse sitio Ii maiores per extremitates illo arcuum duora transeuntes ex fecudo circulo maiori inaequales arcus ab
scinduntiquom qui propinquior est primo maior est. Ista suppositio est sexta conclusio Theodotii in libro de sphaeris non tamen in forma tamen satis prope. Et haec de primo articulo. Quantum ad secandum Secta fit haec prima conclusio omnis punctus aequinoctialis in quolibet orizonte in quo aequinoctialis oris pars articu P post partem uniformiter oritur ita aequales partes aequinoctialis in temporibus aequalibus supet oriz5- Ptimatem oriuntur. Patet conclusio quia quilibet punctas caeli aequaliter distans a polis mundi mouetur uni P cocto. . Initer in aequali tempore aequalia spacia uera uel imaginaria describeda sic est st, aegnoctialis seu quilibet punctus eius aequaliter distat a polis mudi. qae sequis si, quilibet pultus se noctialis uniformiter moue f. de cu talis motus sup orizonte lit ortus partia aequinoctialis sequis st illibet punctus ae noctialis uni sol miter moves. Et ficut ponis coclusio de ortu partiti aequinoctialiscosimilis poneretur de occasia. Scaea Secuda coclusio' est et, in spa recta signa arietis i breuiore e oritur il taurus: 'taurus Q gemini ita st de quarta conclo zodiaci quae e a precipio arietis usim ad finem geminom signu inquius primo puncto arietis in Nuiore
e oritur & g ab eo e remotius in longiore trepore orituraeo clusio Ibatur sic quia cci aries oris minor metrinoctialiς oritur cit eo q cu tauro .& iterit minor cu tauro a cu geminis ergo cu aequales partes aequinoctialis inaequa Iibus temporibus oriantur per praecedente conclusionem : sequi est immori tempore oricps zodiaci propinquior principio arietis: δἰ p consequens habetur conclusio vera. antecedens patet ex pri .ma suppositione in primo articulo .f. sic quia aequinoctialis est unus magnus circulus i spera superque e alter magnus inclinatus. c zodiacus. Suane ergo de zodiaco duo arcus mi es et sunt signu arietis 5e lignutauri de seqititur g, duo magni circuli Ocedentes a polis aeqnoctialis & transeuntes per extremites illorum arcuum abscindunt de aequinoctiali duos arcus inaequales. quorum ille erit maior qui erit remotior a ca
muni sectione aequinoctialis do zodiaci. Et sic sequitur Φ minor pars de aequinoctiali oritur cum ariete acum tauro & iterum cum tauro q cum geminis. Ex ista conclusione insertur in spera recta in breuio, Correri tempore oris Ithra q scorpius S in breuiore tempore scorpius Q sagittatius probaretur omnino sicut ' Iarium cedens conclusio. Tertia conclusio est se cancer in longiore tempore oriturq leo:& lco q uirgo: ita st de Tertia quarta zodiaci quae est a principio cacri uis ad finem geminorum illud signum Iongiore tempore orie cocto. quod est propinquius primo puncto cancri:& in breuiore tempore quod eremotius. phatur conclusio γmaior pars oritur de aequinoctiali cum cancro Q cum leone de cum leone a cum uirgine ergo coclusio uera .consequentia est nota ex prima con lusione Obatur antecedens ex seclida supp5ne primi articuli ua zodiacus e circulus maior in spa cotingens duos circulos minores ae istantes. duos tropico .dce alter maior circulus aequedistans a duobus tropicis scilicet aeqnoctialis inclinatas sup zodiatu: sumans ergo duo arcus aeqles post loca c6taetua zodiaci cu tropicis scilicet fgnu leonis dc cancri. Et sequis se circuli intersecantes tropicos S tra leuntes p extreitates illom arcuu abscindui de aeqnoctiali arcus inaeqles. quorum ille est maior q ypinquior est loco intactus.& sic sequitur st arcus noctialis qui oris ca cancro e maior Corre, si cu leone: & cu leone q cum uirgine: Ex coclusione sequitur * caprecornus longiore tpe oris Q aquari ' Iarium N aquarius q pisces Ibac sicut pcedens. si arta conclusio est ' in spa obliqua aries breuioti tempore Quarmorice taurus:& taurus si Mihini Ibatur licui secuda conciusto. Quinta coclusio est st in spa recta qreta coneso zodiaci q est a principio arietis ulm ad finem geminorum & quarta aeqnoctialis festim termiabilis in aeq- Quita It tempore de simul incipiunt oriri εἰ portae sunt patet coclusio M orizo est circulus diuidens sphaeram in concis duas medietatex aeqles sic Φ una medietas sphaerae e super orizonte ergo cu illa qrta zodiaci coplete per orta e sic φ principiu arietis est i Mnith capitis de finis geminora c in contactu orizontis: sequis st quarta noctialis secu terminabilis erit in eode statu. cosequetia tenet:M alias medietas aean etialis no eet super orizonte ql e cotta descriptione orizontis. Et ita statur de aliis qrtis zodiati Sc aeqnoctialis secuterminabilibus. Sexta coclusio est in sp citra sine teporis quo portunc prima qrta zodiaci 8c qita aeqno- Sora malis saeum conterminabilis maior ps oris de zodiaco a de aeqnoctiali. haec csciusto sequis expresse ex concibybationes e conclussonis. Septima conclusio est Φ de eisdem quartis sphaerae citra tinctepotis quo Septia portus maior ps portuda est de ae noctiali q de zodiaco. haec coclusio sequie ex poedenti ila maior ps or conciota est de zodiaco S sunt aequales ergo pbatio uera. Et ex omnibus istis sequut correlaria resposiua ad ramudubium. Primum est O illa consequentia seu argumetatio de qua querit quaestio non ualet. patet ex cois comelusiotubus sic:quia duo arcus qui sunt prima quarta zodivi de quarta aequinoctulis secum contermina. latium ii
183쪽
hilis sunt aeqv plex:& limul & in aequali tempore incipiunt oriri P quinta conclustonem: N per sextam
per maior pars oritur de uno a de alio scilicet de zodiacos de aequinoctiali 5 tamen non citius peror Bonu tur unus arcus Q alter immo simul tempore peroriuntur per quintam coclusione N. Et istud potest exem eptu plari rer declarati ut alibi sint duae uirgae erectae sursum S incipiant duo lumino simul S uni miter ascendere super illas uirgas quousm perueniat ad Nnith illa e uirgarum 8c incurvetur siue in plices una de illis uirgis uni Hrmiter tunc in illo cassi umbrae illarum uirgam erunt aequales & cotinue plus diminuitur umbra unius q umbra alterius qa habet duplicem causam diminutionis T. astensum luminosi supra 8 curuationem siue plectionem illius uirgae N tamen simul in eodem instanti illae duae umbrae erunt con-Sctam sumptae siquando luminosa peruenient ad Nnith illarum uirgarum. Secundum eorret artu illa cosequetia coire non ualet . s. isti duo arcus sunt aequales 8c simul incipiunt oriri de maior pars de uno orienda est q de aliola rium ergo ille tardius ortus erit cuius maior pars orienda est patet sicut praecedens. Ad primam negas ante Ad ro- cedens 1mmo oppositum demonstratur ad probatione admittitur casus.&quando dicis ex quo maior pς' nes oritur de a q dec. conceditur ergo a: prius erit dec. negatur sequetia. Ad secunda 8 c. negat. ad .pbatio- quae nem &c. admittitur casus. s. s, i prima medietate te potis quattuor tales mensurae de a & Ium tres de b: Rionix sed si, ita fiat in secunda medietate non admitto. Ad tertiam M. cocedis modo sic est inaequalibus &c.c5, ceditur. Et cocedit totum antecedens.s maior de minor. Et cu insere Sta ceditur totum nec arguit cosequentia dicta. Ad quarta dec. admittitur cassis Sc. 8e dicitur O illa ratio bene probat st debet intelligi st aior pars peroritur.i. rotta est Auctoritas post opposita est pro dictis. Reuerendissimi domini Petri de aliaco cardinalis Sepiscopi cameracelis doctoris celebratissimi quaestio undecima. Veritur secudo utru dies naturales sint adinvice inaequales. Et arguitur primo o non quia dies naturalis e tempus .et q. hora Ie modo omnes. et q. horae sunt Oibus aliis. rq horas aequales ergo. maior patet p auctorem in textu in primo capitulo. sed phatur minor quia quaelibet hora cui . libet horae est aeqlis ergo omnes. rq. horae sunt Oibus aliis et q.horis aeq. v. consequetia e nota: de antecedes patet qa hora c te pu&6α nut e ut debet astrologi mo oia. 6o. minuta oibus aliis sexaginta sunt aequalia .ergo sequie se ola hora omni horae e aeqlis: antecedens it deduceres cosimili mo spe do ad aeqlitare.Seso fic qa si sic sequeres si una medietas anni e et alteri in lis puta maior uel minoe cci
sequens Ulicat cotta dictione γ quodlibet integruest ad illibet Ran medietatum pcise dupla. sed patet
sequentia.& capians duae medietates ani una aede alia b: deponas p aduersareu dies naturales i medie, tale a sunt longiores Q i medietate b. sequie ς, medietas arest maior q medietas b: consequentia tenet quia medietas a coponis ex tot ptibus sicut medietas b: & cu hoc ex maioribus. Tettio sic sia si si e sequereturs, menses esset inaequales immo horae S minuta cosequens e falsum 5 phae consequentia eodemo sicut in rone precedenti Quatio sic quia si fic maxime esset sic st in hyeme essent Iongiores Q i aestate coseques est falsum quia tuc medietas anni Q c a principio librae ui. ad principium arietis per capricornum esset maior il alsa medietas a pricipio arietis per cancrum usque ad principi u librae mo illud non uides immo potius oppositum cu ypter augem quae est iuxra principia cancri sol diutius uideatur manere sub illa medietate zodiaci et sub alia: sed consequentia principalis pbae primo p auctorem in textu εἰ ex alio quia dies naturalis ut habetur in textu est reuolutio aequinoctialis cum tanta parte eiusdem M.quia soI aequali ter mouetur circa centrum sui eccentrici in aequali tepore aequales angulos describendo ut habetur I the orica & etiam cum sol in hyeme fit propinquior centro terrae si in aestate sequitur st Qt necessario maiorem portionem describit de radiaco in hyeme q in aestateraddita ergo cum reuolutione aequinoctiaIis talata parte quantam describit sta de rodiaco sequitur in hyeme dies naturalis erit longior q in aestate: c&sequentia tenet ex descriptione diei naturalis. In oppositam e auctor i littera expresse. In quaestione erue Prim' duo artaculi. in primo erunt aliqua notabilia:& suppositiones.an secundo conclusiones εἰ obiectiones co articuλ tra eas. LQuantum ad ptimum notandum est primo * dies naturalis sic describitur in almagesti. dies nalus turalis est tantum tempus per quantum sol mouetur ab oriente per meridiem per occidens N per septen, Quid trionem quousque redeat ad puctum a quo exiuit uel ad aliud si1mile: aut e aequale tepas illi tempori. Et dies na additur illud notanter ex eo Φ astrologi non semper capiut diem naturalem ab uno mane u scp ad aliud turalis sed ut in pluribus incipiunt in media nocte usque ad aliam mediam noctem: aut etiam a meridie usis ad aliam. Ex illa descriptione sequitur se ad habendum certam mensiaram diei naturalis oportet ad reuo tutionem aequinoctialis addere partem eiusdem tantam quantam sol desicribit de zodiaco mcitu suo pro 'prio contra firmamentum dc tunc aggregatum ex una redolutione aequinoctialis 6 tata parte addita uo, catur apud plures dies naturalis. Et ob hoc describit auctor in littera sic diem naturalem. Dies naturalis e . reuolutio aequinoctialis eum lata parte eiusdem quantam describit sel motu proprio suo de zodiaco es, tra firmamenti motum.& illa descriptio est i propria sed eam ponit auctor ex eo φ non possumus habe- . re certas regulas de diebus naturalibus nisi sumantur ex Ieuolutione aequinoctialis. ex istis sequitur Ocu 'omnes reuolutiones aequinoctialis sint aequales: si sit inaequalitas in diebus naturalibus illa prouenit ex additamento arcus descripti a sole in zodiaco. Secundo notandum est st inpIici de eausa fit minus addita
184쪽
mentum ad reuolutionem aequinoctialis de arcu descripto a sella in una die q altera. ptima eausa est ex dia resplex
uersa a foensione signorum rodiaci quia ut dictum est in quaestione praecedenti unum signum in breuiori minae tepore ascendit q aliudviideo arcus descriptus a tale cum est in taIi signo te hoc in zodiaco motu proprio litatis maior est 5 per consequens cum additur reuolutioni aequinoctialis talis arcus fit additamentum maius. die EAlia causa est eccentricitas ipsius solis: pro quo aduertendum est quod sol mouetur in spera eccentrica cu natura ius pars remotior a centro mundi quae uocatur auxest circa finem geminorum S alia propinquior quae lium dicitur oppositum augis est circa finem sagittarii Supponitar ultra sol aequaliter εἰ uniformiter mouetur circa centrum sui eccentrici scilicet in aequalibus temporibus aequales angulos describendo circa tale centrum uerbigratia sit cetrum solis a: θe centrum sui eccentrici sit b:dt in. ;o. diebus describat l circa cerru b. angulum qui sit tertia pars anguli recti: ita st in sine triginta dierum sol fit in puncto c:& deducans lineae a b :& b c:continentes angulum descriptum. tunc dicendum i in aliis. so diebus destrabit aequalem angulum&sic consequenter quousque redeat ad suum locum. Et ex istis sequitur D necessario sol circa centrum mundi describit angulos inaequales sciIicet maiores dum est in opposito augis:& minores da est in auge. hoc potest deduci ex uicesima prima primi Euclidis. 8c ultra cum maiori angulo circa aliquod c tru alicuius circuli subtendae maior circularentia ut habetur in ultima propositione. ,. Euclidis: Iequitur D sol triaiorem portione describit de radiato dum est in opposito augis scilicet in hyeme dum est in auge. . in aestate: εἰ per conssequens maius additamentu additur reuolutioni aequinoctialis in hycme si 1 aestare.& illa est secunda causa.& istae causae solum habent locum in sphaera recta. sed tertia causa quae habet iocum in sphaera obliqua est obliquitas orizontis qufa propter obliquitatem orizontis fit maior diueristas in ascensione lignorum. PQuantum ad secandum sit haec prima conclusio Φ in quolibet orizonte in Stas atquci sunt plures dies naturales diuersi aliqui sunt i aequales. probas conclusio: quia oia tepora simplicium riculus reuolutionum aequinoctialis sani adinvicem aequalia & tempora reuolutionum seu ascensionum zodiaci Prima addita reuolutionibus simplicibus aequinoctialis sunt inaequalia ergo sequitur se cum ex illis additamenλ concibris cum reuolutionibuς simplicibus aequinoctialis fiant dies naturales: sequitur Φ dies naturales sunt ad Inuicem inaequales. consequentia tenet o illam animi coceptionem. si aequaIibus inaequalia addas quae resuItant sunt inaeqaalia maior patet ex dictiς in quaestione praecedeti.& minor patet ex dictis in primo articulo istius quaestionis. unde ibidem assignabatur triplex causa inaequalitatis additamentorum ascen fionuzodiaci cum reuolutioibus aequinoctialis scilicet prima ex obliquitate zodiaci quia propter hoc signa dissermiter oriuntur ita 'per hoc maiorem arcum describit de radiaeo in una die ginalia & hoc motu νprio Be sic additamen tu est inaequa Ie ex parte ipsius. se da ca e S principaliter ex eccentricitate solis quia dictu est in prio articulo se sol in hyeme maiore portione describit de zodiaco Q an aestate ergo addita motu qΙ addit reuoIutionibus aequinoctialis in hyeme mat' est q qisaddis in aestate tertia ca est ex oblisitate orizontis. Secunda conclusio est in quolibet orizote in quo sunt diuersi dies naturales t sic etcum duo Secuda dies naturales v ximi sunt ad inuice inaequales patet conclusio ga eccentraritas solis magis facit ad diuersi concititate diem naturaliu quaecum alia ca mo in abust sim duobus diebus primis soI aut magis appropiquar ad centrum mundi in primo aut in secundo vir ec5tra:ergo omnes duo dies proximi sunt adinvicem imaequalex. Tertia conclusio ς, aliqui dies natura Ies in diuersis temporibus anni sunt ad inuicem aequales. Tertia patet conclusio quia dies naturales a principio unius medietatis anni us3 ad finem eiusdem continue Day concidunt crescendo ti in alia medietate eiusdem anni a principio uis ad finem continue vadunt decrescendo ergo cum in utrom processu fiat transitus de extremo in extremu tunc bis erit transitus per medium 8c ficambo dies naturales. Cunus qui erit i medio unius medietatis S alter qui erit in medio alterius medietatis erunt ad inuicem aequales. Sed aliquis qreret qui dies naturales sunt aequales dc qui inaequales 3 in quo Bona tempore pro quo est aduertendum aliqui sunt dies naturales senfibi Iiter inaequales de tales apud astro b d ubisi iogos uocantur dies deferentes. Sed aliqui sunt dies deferentes inaequales in 1 sensibiliter ut duo dies proximi S tales uocantur dies medii se a mediocres de ex plurjbus mediocribus simul collectis sunt dies natura Ies deferenteς seu sensibiliter inaequales.Sed cum quaeritur ultra in uo tempore fiunt aequales dicendum est q, dum sol intrat cancrum. Cin auge in aestate & dum intrat capricornum .s in hyeme sunt tunc duo di ex naturales maxime differentes scilicet maxime sensibiliter inaequales de minor est ille qui est in principio cancri ' in aequinoctiis ut in principio arietis de librae sunt dies naturales aequales. Et hoc pol declarari gadiuersitas ortus signorum non causet illo tunc inaequalitatem quia aries de Iibra aequaliter oriuntun nec recentricitaς nolis causat diuersitatem quia sol in illis punctis est in Iongitudinibus mediis recte eccentrici sui. Et sic ex illis patet se augmentatio & diminutio dierum naturalium recte est per oppositum augmen rationis&diminutionis dierum artificialium ut patet intuenti. Ad primam rationem transeat ilIud.dc Adro, Cum dicitur omnes. 2 horae S c. negat ut hoc immodicitur hora horae est inaequalis .in patet quia ho- nes quaera est ortuς medietatis unius signi super orizontem modo medietates signorum difformiter seu inaequali monister oriuntur. Ad secuda qn dici inr &c. aduertcdu est g, dupliciter potest capi medietas anni uno modo pro medietate numeri dierum totius anni & iIIo modo ita est Φ una medietas est alteri inaequalis quarum ad
tempus. alio modo potest capi medietas anni pro tempore ab introita 2Iis in atquci no uis ad tempus m iii
185쪽
introitus eiusdem in signo Min&illa modo consequenua non ualet. Ad te a m conceditur totum ira est realiter. Ad quartam con editur ut bene deducitur dc negatur consequens sit falsum. Et cum probatur quia uidetur esse uerum propter hoc sol M. diciturg, quia est in auge tune magis distat acet tro mundi: 8c ex hoc areus zodiaci descriptus a sole in hyeme maior est. Auctoritas post oppositum est dictis scilicet pro prima conclusione secundi articu IL Reuerendissimi domini Petri de aliam eardinalis εἰ episcopi cameracensis doctorisque celebratissimi
quaestio duodecima. mri. Useritur tertio utrum soIum una quartarum septentrionalium sit habitabilis.& arguitur A, n remo quia aliquae partes terrae meridionales stant habitabiles ergo non solum una quartarum 8 c.consequentia tenet antecedens probatur p auctorem in fine secundi capituli ubi postqua diuisit caelu in. s. zonas 5e proportionabiliter terram in. .pIagas illis quinque zonis corres ndentes:dicit sede illis .f. plagis duae sunt habitabiles. Luna supposita zonae caeli inter tropicum: aestiualem dc circulum arcticum alia est quae est sunmlita Gnae caeli inter tropicu hyemalem dc circulum anta reticum secundo patet idem antecedens per Ouidium secundo methamorphoseos hoc expresse ponentem dc etia3 illud uidetur dicere Aristoteles primo me me rorum. 4 Secundo sic principaliter qa sol de alii planetae cisimiliter aspiciunt partes terne meridionales 8c etiam septentrionaIes licet temporibus conuersis seu euenistis ergo sicut sunt aliquae partes septentrionales habitabiles ita erunt aliquae meridionales. cosequentia tenet quia pars terrae redditur habitabilis uel inhabitabilis secundum s sol εἰ alii Nanetae agunt per suosa pectus in illam partem .probatur antecedes quia sicut se habet sol in testate ad partes septentrionales ita se habet ad partes meridionales in hyeme de econtra.de hoc loquendo de aestate& hyeme respectime ad se prentrionales. Tertio sic quia fiunt aliquae partes terrae habitabiIes quarum renath est iter tropicum cancri & aequino malam ergo non solum una quartarum inantecedes patet auctoritate Hesi aberaget i suo libro de iudiciis octo partitum capitulo tertio ubi dicit o duae sunt ciuitates diuersarum longitudinum quarum utrius p etenim distar ab aequinoctiali per. 13. gradus. ergo tu distatia tropici ab aequinoctiali sit ret3.graduum 5 .ss. nutorum sequiturq, talis ciuitates sunt ultra tropicu. arto sic quia nulla quantarum terrae est habitabilis ergo quaestio falsa .consequentia est nota 8c probatut antecedens auctoritate Alba te ni in tractatu de motu syderum capitulo sexto ponentis A, Plum tricesima pars terrae est habitabilis. Quinto sic quia sub aequinoctiali est terra hitabilis ergo no solii una 8 c. cosequentia est nota prohatur antecedens quia sub aequinoctiali est optimum temperamentum quattuor qualitatum primarum et go ibi est terra habitabilis. consequentia est nota quia si non hoc egis propter distemperiem antecedens probatur quia continue ibidem est aequinoctiunt ergo uidetur se ibi sit tala temperamentum semper qua te habemus in uere dc autumno. Sexto sic quia utraque quartarum septinionalium est habitabilis ergo non Ium una quartarum εἰ taetera.consequentia est nota antecedens patet quia una quarta est habitabilis ut patet per omnes astrologos ergo eonsimile est de alia quia sol dc planetae consimimer uidetur influere in aliam & tunc uidetur etiam ς, alia fit habitabilis ergo die. In onaositum arguitur per auctorem intextu ubi ponit st de quartis septentrionalibus solii habitabilis est una. se etiam hoc patet per Ptolemaeu3 ponentem φ de totali terra solum una quarta est habitabilis.In quaestione eriit tres articuli. In primo uidebitur de saga terrae supposita zonae caeli quae est inter tropicum capricorni 8c circulum anta reticum scilicet utrum fit habitabilis uel non. Et in secundo uidebitur de plaga terrae supposita zonae quae est inter duos tropicos idest sub aequinoctiali. Et in tertio respondebitur ad quaesitum. Quantum ad primum nota dum viri tum imaginatur diuidi in quin* zonas una est a polo an tarctico us Q ad circulum antareti,
cum .secunda est a circulo anta retico us p ad tropicum capricorni.tertia est inter duos tropicos quam scindit aequinoctia Ist per medium. quarta est a tropico cancri usque ad circulum arcticum. quinta est a circuislo arctico usque ad polum arcticum. Et proportionabiliter imaginatur terra diuidi in quinque plagas illis quinque zonis suppositas. Et hic uidendum est de plaga supposita secundae zonae.Pro quo notandum est secundo,de hoc fiunt duae opiniones. prima opinio uidetur esse Aristotelis: Ouidii secundo metharior phoseos & auctoris in textu ubi prius allegabatur dc mouebantur ad hoc per primam de secundam ratiosenes ante oppositum.Sed illa opinio uidetur esse contra ptolemaeum 8c astrologos quibus in tali materia est credendum qui tenent oppositum scilicet g talis plaga non est habitabilis. Et ad hoc probandum sum ponenda sunt aliqua primo supponic g, sol mouetur in suo eccentrico scilicet per medietate anni uersus augem mouedo ita * in fine gemin e est in auge sui eccentrici.& per alia medietate mouetur ad oppost tum augis ste se in fine sagittarii est in opposito augis. ista suppositio patet per demonstratione qua ponit Ptolemaeus in tertia dictione almagesti. cudo supponis in cent eccetrici selis distat a centro mudi per . duas partes dimidia illaR partium qua μ semidiameter eccentrici het sexaginta .suppositio patet p Pto, Iemaeu in almagesti dictione tertia ubi prius. Et q suppositione sequis tertia scilicet qn sol est in opposito augis sol eccentricippinquior est cetro terrae q dum est in auge p quin partiu predictaR. squarum semit diamerer eccentriti het sexaginta pater suppositio quia sol in opposito augis est propinquior centro mumidi de fit patet, lypinquior est multo terrae in hyeme si in aestate de in auge. Datio supponit si quatat
186쪽
Mud luminosium spinquius est alicui obiecto lato ipsum sortius iIIumnat Meahfacitipatet suppositio pperspeetiuos. Ultimo supponit)x4si sint aliaui habitantes in illa plaga terrae de qua uidendii est hic tune usitaclum illis est aestas nobis est hyems Secontra.suppositio est nota. nc istis suppositis probatur talis pla, sup ga non sit habitabilis quia in ista plaga non est temperamentsi conueniens pro habitatione humana ergo Coelo reclusio uera .consequenti a est nota antecedis probae qa in aestate illius plagae uiget nimis excessiua calidi insalistas de ibide in hyeme uiget nimis excessiua Digiditas.ergo cosequerea est nota ancedens ybae s prima paeha in aestate illius plagae sol est in opposito augis sui ecce.per prima supponem ergo per sesamN tertiam iotest in illo tunc ualde propinquior terrae. du habemus aestate cu difficultato possumus durare propter calorem excessiusi ergo a fortiori talas non possunt durare quia habent solem propiquiorem in aestae. te.&miIiter probatur secunda pars antecedentis quia in hyeme sua sol est in eccentrici fui auge ergo mes, tum distat a terra modo dum habemus hyemem c si difficultate duramus propter nimis excessuum fingus ergo a mrtiori nem illi poterunt durare Tonsequentia tenet quia tales haiant stigus propinquius & tale; remotiorem quam nos habemus εἰ sic communior opinio en illa plaga est inhabitabilis te Quantum - ad secundum notandu est st de habitatione terrae supposita aequinoetiali sunt duae opiniones. Prima iit clitatis plaga non est habitabilis propter distemperiem aeris 1n illa plaga quia ibi uiget calor nimiet excessivus. Et Mam opinionem ponit Ouidius secando methlimorphoseos de euam Aristoteles in secundo theororum unde dicunt partem terrae aequinoctiali suppositam esse torridam de adustam propter perpen, dicularitatem radiorum solis ibi incidentium.Et ad hoc arguunt sic ratione quia quanto plus fit appr liquatio a medio quam climatis eundo uersusaequinoctialem lato reperitur terra minus conueniens habr. rationi humanae in tantum Φ reperiuntur ibi isti aethiopes tande quae non possunt diu in hona dispositione uiuere ergo procedendo mira ad aequinoctialem reperiretur terra inhabitabilisqu1a sol ibide tra, fit bisis anno per etenith capitis eorum. d est alia opinio tenla oppositum praedictae scilicet ς, sub aequi Meddinoetiali est terra habitabilis.& ad hoc adducit aliquas auctoritates de postea rationes.ptia auctoritas est Isi opiniodoti in pnmo ethimologiarum ponentis in paradiso terrestri est locus uersus orientem tituatus multu; hides appropinquans ad globum lunae sub aequinoctiali deIectabilissimus temperatissimus de amenissimus. S cunda au ritas est illius de quo legitur scilicet de quodam homine in anglia qui recitat se uidisse in suo tempore de quodam incantatore qui arte magica recluserat quendam spiritam maligniri qui quidem spiritus ut posset euaderect exire promittebat sibi dare in qualibet die anna itu us maturo &istero peten te ab eo ubi caperet.Respondebat in quodam loco qui ab hominibus reputabarur inhinitabilis qui ta,
men est delectabilissimus et ametiissimus scilicet paradisius terrestris i Sed postea sun aliquae perurati nes quibus aliqui nituntur permadere illam plagam esse habitabilema hoc quantum es Hremperamento aeris.Prima persuasio est quia in illa plaga est vitinue aequinoctivi de moditas noctis sufficienter obae prima petat iditatem diei e contra.&staui latur ibi Egiditas lassicienter obtemper et caliditatem quam ratio m ponunt nimiam.quia continue dies 3 noctes inter se sunt aequues ibidem. Semmia persi sio est ad Secuda ostendendum ibi non esse calorem nimis excessu .nam Iicet sol bis in anno transeat per Mnith capitis. ratio tamen sol transit in duobus punctis scilicet in principio arietis Min principio libraei 8c in omnibus aliis taporibus declinat ad aliquam partem dc non transitur solis pereenim non arguit in habitationem plagae. Tertia petiasio est quia planetae frigae factivire humefactivi sciIicet satumus mercurius ficiuna maxime utrauigent in illa plaga ita4 semper de directo iasipiciunt illam sagam ergo sufficienterobten manicato, ratio rem soli Quarta persuasiu quia inter aequinoetialem S tropicum est terra habitabilis ergcin sortioti sub Quae, aequinoctiali consequentia tenet quia inter aequinoctialem & tropae' set transit per eterum capitis S diu ta romoratur super orizonte ergo a fottiori ies debet esse terra thabitabilis si sub aequinoctiali cu subseqnoctiali non diu maneat sol.anteeedens puerpet Alma granumponentem primum elima de medietatem secundi esse ultra tropicum scilicet inrer tropicum de aequinoctis . Sed tunc ad rationem alterius opinionis respondetur dicendo O bene stat se alimbi instinos de aequinoctialem sit te ita inhabitabilis per nimium calorem 6c tamen subaequinoctissese habitabilem dc temperatam remoem. de ratio. est quia iuxta tropicum sol quando peruenit ad aenim rapitis Sillo runc est ibidem dies logissima reste sol ualde diu
morat super orizontem dc mendiculariter radiat quare tantum calefacit st frigiditas nihil potes mst talis nox est breuis.sed sub aequinoctiali non tantum diu sol moratur super orizontem sed praecise persa.horas. Tamen illarum opinionum nulla est demonstrabilis sed quantum est ex his quae possunt con cludi ex dictis an uorum astrologorum licet ibi sit regio temperata tamen ibi non habitant aliqui ho mines.& hoc ponit expresse Almathesin suo tractatu de motu syderum. Quantum ad tertium notanda Terti' licet multis mois terra possit fieri inhabitabilis sicilicet uel propter aquas .uel propter montes:ta me articuν .hiem ligitur de hi ratione terrae rone te tamenti in qualitatibus primis couenietibus complexioni ha- lux manae. 8c dicitur temperamentum regionis alicuius conueniens complexioni humanae qdando in illa re mone homo potest uiuere in bona dis fitione propter tempus debitum complexioni humanae ues satis P a
Prope' Tunc sit haec prima conclusost solum una quartarum sprentrionalium est habitatilis intellio consom iiii
187쪽
gendo dehabitatione terrae quae poto inrisi ab astroIogis. probatur eon iusso primo aucto itare in lamaei prima dictione A magesti capitulo primo. cundo M ratione quia si aliqua esset habitabilis uel ecset illa quae est submuinoetiali&hoc non quia ibi nulli homines habitant ut dicunt astro gi. uel illa quae est supposita ronat caeli interetropicum capricorni 8c circulum antareticum & hoc non ut probatum est in primo articulo.nec quartae suppositae zonis quae sunt iter polos & circaeos polares pater quia in illis uiget nimia frigiditas propter nimiam distantiam a sole dc sic relinquitat s solum illa quarta quae est si Scila polita zonae caeli inter tropicum cancti & circulum arcticum est habitabilis. si Secunda conclutio noticone o totalis illa quarta est habitabilis.conclusio patet per Albateni intractatu demotus erum ubi ponit Ad G, solum duodecima pars terrae e habitabilis modo illa quarta est pIus q duodecima pars illius. Ad primanes F., rationem negatur hoc ad probationem per Ouidiu de alios dicunt quidam o magis est credendum amo nis qui circa hoc magis laborauerunt Q Aristoteles de Ouidius. Ad secundam negatur hoc immo dictu3 est in primo articulo st sol in hyeme illius regionis nimis distat a terra quia est in auge sui recentrici:& in pestate est nimis propinquus quia est m opposito augis. Ad tertiam sunt aIiquae partes &e.hoc potest negari.de cum probatur per hali aberagel&c dicitur q, ipse non ponebat assertiue sed solum loquebatur adimet ginationem acti aliqui tales essent. Ad quartam dicit si bene probat O nulla quarta totaliter est habitabilis S hoc est y secunda conclusione. Ad quintam negatur hoc:ad probationem quia ficut dum habe, mus ae noctium &c. dicitur st, non est simile quia dum habemus aequinoelium sol non transit ad et nith capitis nostri sed ibidem transit usque ad tenith capitis eorum. Ad ultimam negatur antecedens adprobationem dicitur Φ non est simile quia sol nimis distat a quarta quae est inter polum & circulum aristicam.Et haec de quaestione.
Reuerendissimi domini Petri de aliaco cardinalis & episcopica meracensis doctoris 3 celebratissimi quae
Ueritur primo circa qrtu capitulu uim ad saluandum apparetias in motibus planetarum oporteat ponere eccentricos circulos ecepi clos.Et arguitur primo ς non quia st sic sequentur erit&mundi essent diuersa centra consequentia tenet quia tales eccentrici haberent alia ce tra a centro mundi sed consequens est falsum. 8e probatur falsitas quia si caeli ge mundi emit plura centra sequeretur'grauia naturaia non possent naturaliter moueti coseques e falsum & patet cosequentia:quia ens naturale no dicitur moueri naturaliter nisi moueatur ad Bum locum naturaleg tangad terminum ad quem mo naturalia grauia haberent duo loca naturalia eo et, quodlibet centrum esset locus naturalis grauium ergo mouerentur ad duo loca quod est impossibile uel ad neutrum S sic haberes intentu .Secundo sic quia si egent pone di eccent fici sequeretur se non esset terra in medio mundi. consequens est contra auctorem probatur consequentia quia terra tion esset in medio sphaerae caeli igitur.Tetitio sic si essent ponendi eccentrici sequeretur uel in caelo fieret rarefactio uel condensatio aut uacuum aut penetratio dimensionum consequens est falsum.Primo quantum est de rarefactione Ae condensatione per Arisotelem secundo caeli S de aliis per eundem quarto physicorum sed patet consequentia sappon do st eccentricorum aliquae partes sunt spissiores aliquae strictiores.ultra supponitur Π, tales eccentrici di uertis motibus mouentur.Tunc arguitur fic quia signata parte spissa alicuius eccetrici tunc talis pars alti
quando peruenit ad locu ubi est pars stricta oc econtra.& tunc queritur quid replebit locum ubi prius erat illa pars spissa uel ergo remanebit uacuum & habetur unum de illatis.& eria3 queritur ubi recipies illapsspissa no in illo loco in quo erat pars stricta quia tunc ibide esset penetratio dimesionum uel eodeniatio de habes totu consequens illa tu.Quarto silc qa si sic sequerela, planetae aliqn ascederet ec postea descederent sequens est falsum ga tuc eide deberent' plures motus simplices stam natusa eius propria. ed probas cisequentia quia du planeta mouetur in eccentrico ab auge ad oppofitu augis tunc descenderet quia appropinquaret ad centrum mundi.& dum e tra ascenderet quia tune elongaretur a cetro mundi. Simo sic di speciaIlter de epicyclis quia lana non habet epicyclum ergo non est necesse M. antecedens probatur quia si sic sequeretur j imago quae apparet in luna aliquando deberet apparere euersa. Onsequens est falsum& contra experientiam sed probatur consequentia & ponatur se illa imago habeat modo pedes in opposito augis epicycli scilicet uersus terram tunc per motu illius epicycli talis pars ueniet aliquando ad augem epicycli & sic essent euersi quod e propositum. xto sic quia omnia possunt saluari sine positione huiusmodi eccetticorum εἰ epicyclorum ergo frustra ponerentur consequentia est nota .antecedens patet per Eudoxium 8t Calipum qui fuerunt contemperanei Aristotelis quos allegat commentator duodecimo methaphysicae pro sua opinione. Et confirmatur auctoritate commentatoris in secundo caeli ubi ponit in pluribus commentis si, opinio mathematicorum de eccentricis εἰ encyclis est impossibilis. In opposi, tum arguitur per auctorem in principio capituli quarti de per Ptolemaeum in almagesti δἰ per omnes astro Prim'ar Iogos. In quaestione erunt duo articuli in primo declarabuntur termini.in secundo narrabuntur quaedam
licuius opiniones de soluetur quaestio secunda comunes astrologos. Quatu ad ptim notandum est se inreso,
188쪽
si aliquos o I positior tint ectentricos & alios cocentricos.unde orbis recentricus dicitur orbis sub utra, Orbis Gque eius superficie continens centrum mundi & habens eius centrum cum centro mundi. isto modo pria certicus mum mobile est orbis concetricus de generaliter illibet orbis totalis est ementricus. R ibi capte orbis to talis pro aggregato ex omnibus orbibus requisitis ad saluandum motum totalem unius planetae: eodem modo. quo ponuntur nouem sphaerae. d orbis eccentricus dicitur orbis sub utram eius superficie con, Ot ς ectinen centrum mundi habens tamen centrum suum extra centrum mundi. Et duplex est talis eccentri, centric'cus. nam quidam est ectentricus simpliciter alter uero secundum quid.unde orbis eccentricus simpliciter dicitur ille orbis cuius centrum quo ad utranque superficiem tam concauam q conuexam est extra cen, trum mundi.Sed eccentticas secundum quid dicitur ille orbis qui quantum ad unam superficiem habet suum centrum cum centro mundi de quantum ad aliam superficiem extra cetrum mundi.Et taliς-d Nex quia quidam est concentricus quantum ad superficiem concauam de eccentricusquantum ad conuexam aIlus econuerso. Secundo notandum est eccentrici secundum quid scilicet solum quantum ad unam superficie sunt spissiores in una parte M strictiores in alia.& eccentricus simpliciter scilicet quo ad utranque superficiem uidelicet qui inter illos mediat:est regularis spissitudinis de dum isti orbes mouet, tur semper pars stricta unius est cum parte spissa alterius de econtra. Et per hoc soluitur ratio commenta, toris scilicet de uacuo de caetera. Tettio notandum est ad cuiussi bet planetae motum saluandam imaginantur astrologi in totali Orbe illius planetae tres orbes eccentricos.quorum duo sunt eccentrici sesare, dum quid scilicet quo ad unam superficiem soIumcuntis superior ec alter inferior. petior est eccentri cus quantum ad unam superficiem Elum scilicet concauam:inferior est entricus quantum ad conum xam solum:& inter illoς duos mediat eccentricus simpliciter qui apud astrologos uocatur orbis deferens. eo φ desert corpus planetae. 'batio notandum est in isto deserente astrologi imaginantur quattuor puncta quorum unam uocatur aux &est punctum in illo deserente quod magiς distata centro mundi scilicet quod est iuxta partem strictiorem superiotis entrici. Et aliud punctum uocatur politum augis 3 est illud punistam quod propinquius est centro mundi scilicet iuxta parrem spissiorem eccentrici saperioris. d sunt alia duo pundia aequaliter distantia ab illis duobus lignatis. . ab augem posito audis de uocantur longitudines mediae.Ex isto potest inserti l aliquando est propinquior terrae de aliqua . do remotior: cilicet propinquior dum est in opposito augis εἰ remotior dum in in auge. Quinto noti dum est si, epicyclus apud astrologos uocae sidam paruus circulus in superficie orbis deserentis exiis non continens infra se centrum mundi dc corpus planetae imaginatui esse ineo. Et iste encyclus ponitar esse contiguus eccentrem deserenti A non continuus quia mouetur alio motu u ad motum eccent lici desertatis. uxto notandum est inita epicyclo imaginantat quattuor punista sicut in eccentrico unum uo catur aux encycli.d est punimam in epicreto magis remotum seu distans a centro mundi. aIiud uocatur .
oppositum augis epicycli scilicet illud punctum in micyclo quod minus distat a centro mudi de sunt alia duo puncta aequaliter distantia ab illis 6c uocantur uatiories. I Pro quo natandumest ulterius si, in planetis seu in motibus eorum reperitur retrogradatio statio de directio.ss sanem aliquando est retrograda, rius aliquando directus & aliquado stat marius. unde planera du est in auge si1i epicycli dicitur diremis.& causa est quia llo tunc locius mouetur sub orbe lignorum scilicet sit, radiato propter hoc m uetur ad motu .icycii εἰ eccentrici deseretis simul. d du planeta est in opposito augis sui epi est est retrogradus ex eo φ tactardius mouetur sub orbe signo ppter ea se mouetur ad motum epicycli contra motu deseretis. um a planeta est in Miq stationii de stationarius eost tuc medio mo mouet sub orbe signorum propis hoc sillo tunc ad motum epicycii non mouetur contra motum deseretis nec cum e
189쪽
ita s, no redardatur nec uelocitas ille motus.Et haec de primo articulo. ee osa piat in superi' posita lausaes ar ra evidenter & suificienter uideri siue percipi ab omnibus eam intuentibus. Gantum ad l dum ad, riculuς uertendum est stillud dicitur esse ponendum ad saluandu apparentias in motibus pIanetarum per quod sine impossibili & abs hoc se sit cotta phita phiam naturalem Stoes astroIogos possunt Iuari om
inole. nes apparentiae in motibus planetarum.hoc patet per prole. in tertia dictione Alman Et ibide ponit tres modos quibus imaginabile est tales apparentias posse statuari. Primus est ponendo planetam habere ea, centricu sine epi clo. cundus est ponendo planetam habere epicyclum sine eccentrico. Terrius modus Prima est ponendo habere utraq;. Secundo notandum est Φ suerunt aliqui qui huiusmodi apparentias uoIue opinio runt statuare sine eccentricis 6c fine epicyclis. C per incuriationem orbium planetam isto modo D ponebat orbes planetarum non moueri ab occidente iii orientem sed solum ab oriente in occidentem motu diurno incurrando tamen sic se in die naturali non complerent unam diurnam reuolutionem completam sed
modicum retardantur di per hoc saluant quomodo planetae sunt continue sub alia & alia parte zodiaci. R ,ro Sed breuiter licet isti possent saluare aliquas apparentias non tamen possent casuare principales & dissicibatio. ks ad saluandum sicut sunt maior appropinquatio solis ad centrum mundi in uno tempore u in alio 8c si Sesa cut sunt eclypses. Alii autem uoluerunt omnia saluare per motum terrae. unde ponebant i terra moopinio Vetur appropinquando ad caelum ex una parte terrae. Sed istud est simpliciter impossibile quia de duobus
Repro planetas uersu eandem partem caeli reperitur st unus magis distat a terra a ante faciebat de alter est pro, halio pinquior.etiam in stellis fixis reperires talis approp1nquatio 8 elongatio maior in uno tempore q in alis Tertia quod tamen non ponunt astrologi nec aliqui philosophi. Item alii sicut commentator ilegauerunt sina opinio pliciter huiusmodi eccentricos&epicyclos dicentes ad hoc sequi impossibile. sed de modo saluandi a , comen parentias nullum dederunt modum. Quartus modus statuandi apparentias est rex eccentricos de epic latoriς cIos qui est magis comunis. Pro cuius declaratione siupponuntur aliqua.Primost caelum non est conde Quar, psabile nec rarefactibile patet per philosophum secundo caeli.& ex alio qiua caelum non est alterabile utra opso habetur ptimo caeli ergo. antecedens notum est in primo caeli. cundo supponitur . non est possibilis penetratio demensionum &cinec uacuum esse patet quarto physic . Tertio supponitur o sol non mouetur in sito orbe sicut piscis in aqua nec aliqu1s alter planeta patet per philo phum secundo caeli &e. M tunc sol diuideret caesum ficut piscis diuidit aquam quod est contra philosophu in fine primi caeli. uat to supponitur q, sol in unoetempore est propinquior terrae de in alio remotior patet quia sol remotior est a terra dum es in sine geminorum Se inquior dum est in fine sagittatii. cetiam patet quia stataeaeqli serenitate aetisses appa in maior in uno tempore q in alio de cum no itast realiter oportet g, hoc fit is Prima hoc qifest aliqnsinqvior terrae & aliquando remotita Istis notatis ponutur conclusione .Prima est conso ad saluandu apparettas in motu solis no est necesse ponere ecce trim sine epi rio' nec est necesse pisere epicvclii sine eccentrico. conclusio patet quia per utru p ut pnt apparet in & saluari:ergo coclusio ueracon quentia est nota.antecedens. et expresse per Prolemaeum indictione tertia Alma gesti ubi ponit insci a peruitu possunt Uuari.εSeeunda conclusio ad sal aodsi apparentias inmotu solis orare nere eccontio centricii sine mcyclo uel epicyclum fine eccensico paret concussa quia sol propinquior est ictis .in uno e M in alioe per unam suppositione.&hoc nomisaluat nisi pone eccentricu uel eme M socte stialis ergo conclusio uera:maiotest utrapsis octonet minor patet quia1llud non posset saliis per aretactionem uel conde ationem orbis solis p unam suppulsitionem: nec ponerula totalem orbem s appripinquare ad terra:quia tuo fieret uaci de perietet auo dimnsionu contra una sep tionem nec in Luari ponendo solemouem i.suo orbe sicut piscis in aqua per alia su sitione ergo necesse, ' ponereeccutricum uel epicyclum.secundo patet conclusio per inequalitatem motus solis subetodiaco.unde ibi reperitur maior in ualitas si esset ex parte oblutatis zodiaci solli. tertio patet coclusio ex pie eclypsis quia noqiicunt est dyametralis interpositio terrae inter sole ec lunam est eclypsis Iunge hoc ruenit ex eo st dumi nimis distat a terra eius umbra non potest puenire usis ad lunam. Sed dubiu est per quid melius posisunt saluati apparentiae in motu solis uel per eccetticsi uel per e cyclum.Ad qI respondetur in couenitatius est ponere solem hie eccetrica sine epicyclo.ci est ila si sol haberet epicyclu opporteret se solqnq; ret Tertia retrogradus qnt diroctus qni stationatius qd non ponis ab astrologis. Tertia concluso est ad salu diaconelo apparentias in motu lunae necesse est ponere luna habere eccetricu Se epicyclu.patet coclusio prio de πω cycloga luna qnq; est retrograda b qnm directa giam stationaria:mo ista non piat saluari p recentricu garone ecce trici nulla est retrogradatio.sed patet de eccettico a luna qn e I pinquior terrae ira existete iopposito augis epicycli qnt remotior & i5 p epicycla Iu no posset saluari illa apparecta. un du luna e toppostio augis epicycii & in opposito augis ecce trici tuc estopinquior terrae si possit esse ix dum est in amge epicycii & ecce trici tuc est remotior a terra q possit ee. Item cocIusio patet qa luna wc, deuiat ab eo .ptica.& hoe est op eccetrieu & encyciu simul se sicut dictu est de luna ita dicenda est de aliis quinis pla- Ad mes netis erraticis. Et haec de articulo secundo. Ad rones. Ad prima ct pnegatur cosequetia ua illud uocacqonis solii centru mudi ω' est totalis orbis de ad ipsi hiar inclinatione grauia naturaliter. Ad strudam
190쪽
tiviae ctaequetitia. ad piatione diei ξ-est iis medio orbis soIis totalis sed bene eoceditur φ nS est in me
dici orbix deseretis nec illud requiris. Ad tertia negas cosequentia. unde illa ratio supponit unu falsum T. tales eccetrici no mouens uniformiter sic du ps spissa unius mouec uersus una parte pars alteri 'ecceiatrici moues e contra. Ad quarta dicitur in coliquentia non ualet quia no quodlibet ad terra appropiquare est descendere nisi fit in sphaera gnabi Iiu S corruptibilia nee quodlibet elongare sed e corra M. Ad quinta negatur ans adybatione dicis cosequentia non ualet unde luna ad hoc poni emoueri uno motu in suo epicyclo per que saluatur ilIa difficultas. Ad sextam negatur ans adybationem dicis se non sunt tenendi nec comentator etiam. Et haec de quaestio.
Reuerendissimi domini Petri de aliaco cardinalis de episcopi Cameracensis doctorisque celebrati Cimiquaestio quartadecima. Uaetitur secundo utru possibile sit sole & luna eclissari. Et arguis primo Φ non:& primo de Isna quia si luna posset eclypsati hoc esset pet desectum luminis sed hoc non igitur. consequetia est nota maior etiam: ybatur minor dupliciter. Primo quia luna nuq deficit a lumine ergo n5 eclypsatur per defeetu luminis consequentia tenet. a fis patet p Ptole. in scio quadripartiti ubi docet ex coloribus Iunae ee psis praenosticare de effectibus essequentibus ex eclypstbus modo color lunae no est fine lumine ergo nuq deficit a Iumine. Secudo ybae minor quia si luna eclypsa res ex desecta Iuminis sequeres, luna semp ent eclypsata consequens est falsum. 8e patet consequentia quia se una pars ipsius lunae caret lumine. cilla pars quae no est obiecta soli quare sequis ς, luna sempeclypsa res qui tum ad aliquam eius piem. Secudo fie quia si luna possit eclypsari hoc esset Dinterpolitione terrae iter sole & Iuna sed hoc non ergo. essequentia est nota maior pater per auctore in textu probae minor quia fipp interpositionem terrae inter solem ae luna luna eclyptaree tuncypter interpositionem ueneris inter stalem & luna luna eclypsaretur conseques est falsum de cotra oes astrologos quia hoc noest uisium. M patet cosequentia quia uenus est maiori q sit terra ergo sequi ,eius umbra melius potest obumbrare lunam uumbra terrae. Et cofirmatur quia si sic sequeret luna existente aequali & Gole existe te in eo te loco omnes eclypses deberet esse aequales sequentia tenet quia umbra terrae eet aequalis N M eclypsis. aeqIiς 'coseques est falsum.imo illis obseruatis uisu est una eclypsim diutius durasse Q aliam. Tertio lic et a ii sic se reest terra esset maior note conseques est cotra Ptole. tertia dictione Alma g. sed patet consequetia ea si terra esset minor q sol p aduersariu tunc elux umbra vadit continue diminuendo ut patet per psipectivosmo luna est maior q sit terra ergo umbra terrae non potest eclypsare luna uel oportet gi sol fit minor ter, ra. sed Φ Iuna fit maior est si terra patet quia luna maior est et aliqua stella fixa at patet ad sensum modo quaeIibet stella fixa maior q fit terra ut patet per Alpha g. quare sequic si, luna est maior q terra. si adito sic quia si sic sequeres et, etia umbra terrae potest eclypsiare mercurium conseques est falsiam quia no est repertu apud astrologos in mercurius eclypsetur. εἰ patet cosequentia quia umbra terrae prendit a sim ad sphaeram mercurii ut ponit Campanus in sua theorica . Q ginis sic quia si sic maxime esset in oppositi ne: sequentia tenet per auctorem. Sed conseques est falsum quod patet quia si sol si esset eclypsis io oppofitione tunc sequic si, nunq possemus uidere Ianam eclypsari sole existente supra orizonte conseqcientia
tenet qa in oppositioe si sol fit se pra orizonte luna est sub θc econtra sed consequens est falsum imo alias sol uidebae supra orizonte εἰ luna eclypiata ut recitat Plinius in libro de mirabilibus mudi. Deide arguitur de Ie quia tu no potest priuati lumine igie consequentia tenet quia eclypsis de priuatio luminis: ans patet sta sol habet Iumen ex se nec pol ab aliquo Ipediri. Scio si sic quia sic hoc esset re luna interpost tam iter sole M terra εἰ thente lume solis m5 luna cci sit minor sole no potestphibere eius lume etia ii lana eclypssaret sole esset fortior Gole. In oppositu arguis p autore in tha 6c p Ptole. in sexta dictione Almin& per omnes astrologos. In qone erunt duo articuli. primus erit de eclypsi lunae. secandas de eclypli solis. Quantu 3 ad primu supponenda fiant aliqua primo supponitur st luna non habet ex se illud intensum lumen p qa ita notabiliter de sensibiliter illuminat ista inferiora: imo habet illud Iame a sole δἰ ipsam reflectit uersus terram sicut reflectetes a speculo polito suppositio patet secudo caeli: patet etiam per Ptole. quarta diei e minoris Almagesti in quada suppositione qua proponit lanam habere suum lume a sole. Secundo supponie s umbrosum sphaericu minus luminoso cui obiicis causat in pte opposita lumio
umbram conalem ad modu pyramidis rotundae cuius conus est in pte opposita luminoso ec basis est citieulus minor in umbroso patet per perspectivos. Sed umbrosam aequale luminoso causaret umbram cilumnarem ad modum colanae rotundae. sed umbrosum maius luminoso causaret umbram ad modii πλramidis euerta rotandae. Tertio supponis, sol est maior q sit terra. suppositio patet per Ptole. tertia dictione Alma gesti ubi proponit φ l est maior terra cencies sexagesiesseries & amplius. Ex hac suppoli
tione sequitur correlarie & pcedenti etiam quod terra cum fit obiecta ili caucat in opposita parte ei' umbram conalem ad modi1 pyramidis rotundae.& illius pyramidis conus protendit ut per magnam distan tiam ultra concauum orbis lunae ut demonsttat Ptolemaeus in quinta dictione Almagesti te Campanus
in sua theorica . C arto supponendum est quod corpus planetae politu de sufficienter densum obiecta