장음표시 사용
151쪽
portio diametri ad diamet ' ut. 1sq. ad. 6o. Cubus stella au segre magnitudinis sq46s,o'. culius ter
m. 216ooo .c5tmem: stella scdae magnitudinis terra nonagies pauloplus una octaua. 9o. Di ameter stellara tertiar magnitudinis cotinet diametv terrae quater εἰ unam octaua:est 1 portio ut . 33. ad. q. qiradrupla sesquioctaua. Cubus stellaR tertiae magnitudinis.3s 937. cubus terrae. siet. continet ergo crassitudo stes lae tertiae magnitudinis crassitudine terrae septuagiesta ferme una quinta. 7o. Di ameter stellarum quartae magnitudinis continet diametrum terrae ter & decem decimas tertias fere: estq; propi qua a portio diametri ad diametrum ut.q9. ad. 13. tripla siup decuperties decimas tertias. Cubus stellaru quartae magnitudiuis.11τ649. Cubus terrae. ris . continet ergo crassities stellae quartae magnitudinis crassitiem terrae quinquagiesquater. sq
Diametet stellan qntae magnitudinis cotinet diametrum terrae ter de sere qtuor qndecimas: estq; propinqu i yportio ut . qq. ad .lς. tripla sup quadripartiens decimas sintas. Cubus stellan qntae magnitu dinis. iis q. hus retrae. 3; τ .ccttinet stella antae magnitudinis terra trigesies sinquies. 3s. Di ameter stet Iaμ sextae magnitudinis cotinet diamein terrae bis & di, midiu θe fere tres tricesimaste cudas: estq; ypinq ppestio diametti ad dia, A sol patiens deliquiu B tu, meis. utq;. ad.; r. si Cubus stella D sextae magnitudinis. 71 37. cubus na: iter sole&aspectusntos terrae. arse g. cotinetq; stella sextae magnitudinis terra decie socties.ss. & C terra d laa: deliqua paties illius magnitudinis stellae autore Alpha graω minime sunt q obtutib se igerat hvanis.' de his abfide. nuc ad deliqa determiatione reuocem'. r Eclypsis tuae qua &luae deliquid: defectum nucupamus: e defectus Iu mis i tua ex terrae stet sole: lunam iter tu pu Eies. εἰ coligit spin pleni ita nio du sol J lunasub eclyptim in punctis oppositis serunt:ut unum cum capite alterum uero cum cauda draconis lunae uel prope. 16cAt si centru tuae 1 oppositicie eius ad sole in capite uel cauda draconis assierit: oimo lumie priuata deficiet di ulle deliquiu dicetur. Si uero iuxta fuerit ista limites metari eclypsi designatas:ps eius nuc maior nuc mior
terras patiectenebras .n5 in ubim gentiu id paties dices 3 iccirco ta ab repticularis eclypsis. Et a lua n i oi oppositice ad sole M mesiurna existit ei capite aut cauda: aut i istula ad illa pucta uicinia q desectui debita sit: iccirco no stati sunt& menstrui 'oc e determinari S singulo quom mese lunares desectus.1 Eclypsis solis q R eius deliquiu nominas: e Iumis Golaris a nostro aspectu substractio ob torpis suae: sol ter illustre iubar mostrosis obtus iteruet upuenies nem ubi uis genti id patie sol: uen dutaxat apaeos iter quope obtutus 3e sole tua a tercepta solis radios adimit untercipiti: ne ab eis pcipi ualeant:ς iidecredunt parte solis tenebricolam esse: decepti quidem p Iunae corpus opacum interceptum percipiant. no. n. sol suo unq capisi spoliaturq; Iamine: ni fi quantu memori 1roditu est sub Tiberio caesare 1ς Semel i oppositioe ad luna :q i horrc das uersus tenebras piter& tua: terrifica mortalibus sese pbuer ut spectacula: uisus. tunc e sol pullo colore obscurat' sua aut ore lugere: si tu hierosolymis fragilis: caduce mortali'; uitae patiebas deliquiu: quos nos oes mortali ideficietem uitae lumie donatet. Quod diuus dionysius Ariopagita phylosoph 'ii liberalib' disciplinis tu n ignobiliter erudit' Athenis pcipies:multa religionis pietate uiso porteto territ' exclamat: aut deus naturae patis aut mudi machina di luitur.3 ρε At qa nuc de diuo Dionysio sermo incidit: is a paulo athenis ad ueritatis lume eouersus: paulu de hierothesi diuinos pceptores habuit: factus diuinus theologus: diuiniis illuminatioth frequῆ ter illustrat 'theologia scripta reliquit. Ad gallos missus e apostolus religionis pietate sua morte xbauit: ip natura ieius obitu uisis osteris S uitae prioris couersatioe sanctissima: facile eius recepta e sanctitas. Eius cineres solene bustii argenteu i Ioco: suo note nuc iligni qttuor miliarib' a studio parilicsi tenet: regiae gallos patronus e: hac quom de regali octe reges cu expeditione ad alienas .puincias suscipiunt magna cu reue, retia sanctissimas religas depcini iubet qffcarolus octau' xpianissimo regni sceptro insignitus a uitae religionis memor factitauit: anno xpianae salutis. θqq. cu expeditione adueroptheope pelare capaniae ciuitate qua nuc neapoli dicunt:passet tuc ferme cu militaribus copiis citeriores tuscite fines attigerat: coquito idus nouebris eo de ano sanctissimu corp' depositu e una cu ueneriadis diu ope rustici de eleutherii corpib':q cctu &.io.anis ut supra i scripta abs ta n uisat latuerat. Almae pisiefis acadamiae eIectissimi sint rector: theologi: tutis ti: medici nationu capita phi cu suom studion ilignibus reuere ter assuerunt magnifici quo status re ui bis re ciuitatis tu ecclesiastici cu ciuiles: litusq; oi ex me affluxit pN ut uix Ioc' cape sufficeret:& nos iter turba pssi huiliter ad ostula uenim' haec adiecim' s talia nilis securco, tigisse no gaudete no possum' quae uel rarissimis obtingere solet temporibus. Ergo sanctis eius lassi,
giis nos reliquam nostram uitam comitamus qui nunc.
Candidus insuetum miratur limen olνmpi. Sub pedibus p uidet nubes de s eta. Et hic pro instituta astronomica introductione metam finem l constituamus. Astronomici de sphaera dc eius introductoriae comentationis finis.
152쪽
quaestio prima. ritur primo utrum diffinitio sphaerae sit bona quam dat auctor in textu. s. sphaera est transitus circuserentiae dimidii circuIi quotiens fixa diametro quo usi ad loca suu redeat cum ducis. Arguitur primo ς, non ga terminus unius praedicameli Do bn diffinis p termina alterius praedicameli mo sphaera est de praedicamero qualitatis de trusitus de pdica meto actiois vel passionis viis. ω sequ&ia est nota maior patet qa diffinitio debet dari P essentialia minor nota est. Et cofirmae ro ua sphaera est substatia cu sit corp'solidu ut dicit Theodolius: traiit uero est mos ergo siphaera no est tralitus M p cosequens diffinitio non est bona. Secundo sic quia terminus mathematicilis non debet distiniri
per terminos importantes motus modo sphaera est terminus mathematicalis& transitus est terminus importans motum igitur consequentia est nota maior patet quia matriematica abstrahit a motu dc a materia minor nota est. Tertio sic quia res naturae per manentis p rem successiva non debet diffiniri mo sphaera est res naturae pmanentis εἰ tralitus naturae suci
cessive igis. Quarto sic sia si lic sequis Φ aeqles transit 3 eent aetiles sphaerae coseques est falsa. Si patet sequetia sint duo semicirculi & sit diameter uni ' dupla ad diametru alterius tunc possibile est.in lim circvuoluatur illi duo semicirculi Se tuc illi tralit' er ut aeqles in sphaerae no erui atqles ut nota est imismo una e et dupla ad alia. Qui in sic qa si sic sequere sq, ois sphaera e et corp' Iid incosequetia est nota Mcorp' descripta ex tali trasitu est sta idu sed cos eques est falsum ς, patet qa cot 'solidu debet cotineri una stla supticie. s. caua aut couexa sed aliquae sphaerae cotinens duab' supficie, ergo sphaera no est corposolidu. maior patet p qd nola corpis solidi minor patet ua ii sic sphaerae caelestes no rent sphaerae ila cotinetur duplicis ficie. . Guexa& caua Sexto sicaa axis seu diameter semicirculino pol ee fixa circu uota ta supficie uel circuseretia ergo dii finitio e mala. cos ntia notae re ans patet qa axis e cotina 'semicircu
Io ergo moto semicirculo move faxis ga est pars eius. In oppositu arguis p autore dante illa distonem intextu S illa allegat ab Euclide. In qstione erui duo articuli. In primo rndebis ad qsitu. In scdo eriit dubia. Scienda est primo situ ad primu ς, isti termini circulus circu feretia seu pi seria sphaera:orbis: rotuda in spria significatioe differ ut inter se. Un circulusds supficies plana coleta de terminata unica linea uere circulari i cui ' medio est imaginat' pustus a quo oes rectae sineae ductae ad Iinea circulare cotinete sunt aeqles 8e illa linea circularis cotines uocas circuieretia seu periferia.Sed sphaera di corp' solidu una Ppficie. s. uexa coletu in cuius medio imaginatus est punist 'a quo oes lineae rectae ductae ad circu feretii sunt teqles. Et est aduerteta stam 1IIasyprias lignificati s illom terminon. s. circulus & sphaera realiter disserui na ii imagines punist in flueς circa aliquod cet imaginata quous3 redeat ad suu Iocu sine accessu uel recessu ad illud cetμ tac talis pactus describeret circuseretia circuli no in circuseretia sphaerae. Et ca est qa nctoportet circulu ee spericu sitam .pfunditate sed solu scam logitudine & latitudine sed oportet sphaera respericas tam terna dimesionem. Orbis uero de figura sphaerica duplici superficie contenta in cuius medio imaginatus est punctus a quo sicut prius Corpus autem rotundum dicitur corpus tendens ad siphaericita tem nec oportet st fit sphaericum sicut pomum. Ex dictis sequuntur aliqua correlaria. primum orbes caelestes non debent dici sphaerae proprie loquendo patet quia continentur duplici superficie scilicet concauare conuexa.Secundo sequitur * tales propriae loquendo non debent dici circuIi. patet quia circuluς est si perficies plana 8e talas non sunt superficies planae immo sphaericae.Tertio sequitur se proprie debent dici orbes patet quia sunt figurae sphaericae duplici superficie contente scilicet concaua k conuexa. Scienda stam est secudo in tripIex est portio circuli quia quaeda est portio semicirculi: alia est maior portio circuli:& alia notabiest minor. Vnde portio quae est semicirculus dicitur superficies plana contenta inter portionem circunseo lerentiae circuIi 6e Iineam rectam transeuntem per certam circuli. d portio maior est superficies plana in tercepta inter portionem maiorem talis circunferentiae 8c lineam rectam transeuntem sub centro circuIL portio uero minor continetur inter minorem circunferentiae portionem Be lineam rectam transeunte; ispra centrum. Et est aduertendum p huiusmodi portiones diuersas figuras describunt si circunducantur circa suos axes. Portio enim quae est dimidius circulus describit figuram sphaericam: 5 portio minor de scribit figuram oualem.Sed portio maior describit figuram duorum angulorum ad centrum accedentiu.
Sciendum est tertio se secundum imaginationem mathematicorum punctus fluens describit Iineam & Tertita lineas uens causat superficiem εἰ superficies fluens caiisat corpus.Et ita imaginandum est de semicirculose si fluat quousque redeat ad suum locum a quo inceperat diametro quiescente θ causat siphaeram. Sci Quat endum quarto st disserentia est inter axem & diametrum saltem rationis quia diameter dicitur quaecum tum
153쪽
Iinea diuidens uel imaginata diuidere aliquod corpus ih duas partes aequales. nam dicitur a dia ς est duoec metros'est mensura quasi mensurans seu diuidens aliquod corpus in duas partes aequales Sed axis dicitur linea imaginata circa quam imaginatur aliquod corpus reuolui circulariter terminata ad ambos prulos illius corporis.ex quo sequitur se in caelo non est nisi unus axis & hoc quantum ad unum motum scili uitu cet diurnum sed intinfinitae diametti imaginabiles. Sciendum est quinto se dupliciter capitur transi tus. Primo modo capitur pro motu de aliquo loco in aliquem locum sed sic non capitur hic. Secundo modo capitur transitus pro corpore contento a circunferentia imaginata describi per transitum alici ius alterius circunferentiae & sic capitur hic. Iuxta quod est diffinitio sic exponenda. Sphaera est transsius M.idem est corpus contentum a superficie imaginata describi ex transitu circunfierentiae dimidii circuli quous illa circunferentia redeat ad locum in quo incepit fixa diametro idest diametro non mota motu
Coclb quo exeat suum locum & est ista diffinitio descriptiua . Conclusio responsalis est ista diffinitio sic exposixnsalis ta est bona: H quia exprimit sufficienter natura diffiniti x conuertitur cum diffinito ergo est bona consequentia est nota antecedes patet discurrendo per diffinitionis particulas.unde ponitur primo loco corpus contentum tanquam genus disti niti uel tanquam comuniuxponitur notanter a superficie imaginata de scribi quia realiter non describitur immo stat alicubi esse sphaeram ubi nunquam fuit transitus factus ta, .lis circunferentiae. Dicitur notanter quovis redeat ad suum Iocum alias enim non compleretur. Dicitur noranter diametto fixa quia si moueretur motu quo exiret suum locum tunc non describetur sphaera. Et sic patet si, distinitio est bona. Et ista diffinitio datur de siphaera secundum acceptionem propriam . . Na ali quando large capiuntur isti termini sphaera: orbis: circulus: pro terminis finon imis. 8c haec. de articulo pri, Scas ar mo. Quantum ad secundum dubitatur primo utrum scientia astrologiae cuius scientia huius tractatusticulus est una pars sit mathematica uel naturalis. Pro quo est aduertendum Π, tres sunt speculatiuae scientiae in Prima generali. Prima considerat ens inquantum ens S de passionibus 8c proprietatibus ipsius entis inquantum dubius ens.& ista habet ut i libro metaphificae cuius labiectum ut dicit. p.ibide est eris nec obstat eius analogia ut dicit Aristoteles ibidem quia analogia non impedit rationem subiecti attributidis. ius causa est quia ianalogia significatio minus principalis est per attributionem ad fignificationem principalem igitur per, tinet ad eandem scientiam cum principali significatione. Alia scientia speculativa c5fiderat res inquantulant mobiles seu ad motum habitudinem habentes. Et talis phitica dicitur aut naturalis ex eo ς, formalis ratio obiectiva talis sicientiae est motus cuius natura est principiti & cuius subiectu; est ens mobile. Tertia scientia speculativa considerat res in ordine ad earum quantitates N ad proprietates per se conuenientes quantitati quae sunt figurae proportiones aequalitas inaequalitas Si sic de aliis.& talis scietia uocatur ma, thematica Seius subiectum ab aliquibus ponitur esse magnitudo melius tamen uidetur se quantitas considerata in ordine ad suas proprietates & passiones sit subiectum quia magnitudo est nome magis spe Diui ciale ut uidebitur post. Secundo notandum est g, secundum duplicem commensurabilitatem in quantus o nia, rate de etiam secundum duplices proprietates quantitati conuenientes mathematica totalis diuiditur prithema ma sui diffinitione in duas partes generales. Prima considerat de rebus in ordine ad quantitatem continuaricaμ dc proprietates de passiones de per se conuenientes quantitati cotinue quae sunt figurae: aequalitas: inaequasci alle. Iitas &c. 8 ' ista uocatur geometria Sc eius subiectum magnitudo. Alia pars considerat res in ordine ad qualitatem discretam de ad proprietates qtitatis discretae 8c ei in subiecta 3 est numerus siue multitudo. Et ista duae partes sunt generales in mathematica dc omneς adiae ad eas reducuntur uel de ipsis participantia Tettio notandum est st duplices sunt scientiae mathematicae . nam quaeda3 sunt quae docent operari sicut geometria arismetica.Cum hoc tamen stat st tales sunt speculatiuae quia licet doceant operari tamen ii Iarum finis principalis est scire propter hoc habemus praeticam geometriae ab aliquibus distincta3 a geometria Mathe in se sed aliae sunt scientiae mathematicae quae non docent operari sicut est perspectiva. Quarto notam mali, dum est st cum duabus partibus mathematicae prius enumeratis quae sunt geometria & arismetica sunt cae me adhuc aliae tres partes principales scilicet musica perspectiva& astrologia. Unde musica confiderat de diae uel quantitate discreta sipecificative tamen per sonos ita se considerat quantitatem discretam secundum st σmixtae sonora. Sed perspectiva considerat quantitatem continuam & hoc specificative per uisionem idest secundum Q facit ad uisione & ponitur ejus subiectum linea ut alis. Sed astrologia considerat de quantitate de magnitudine corporum caelestium & commensurabilitate ipsiorum S Porum motuum S de eorum distatia ab ipsa terra. Et ponitur eius subiectum magnitudo mobilis. Et de ista est magis ad propositu. Et istae tres mathematicae no sunt purae mathematicae sed daeuntur mediae. Et de hoc potest triplex causa assignari. Prima nam dicuntur mediae inter mathematicam de naturalem scientiam quia considerant res non λcundum rationem pure mathematicam nec pure naturalem sed mixtam ex naturali 8c mathematica.Se
Dubi, cunda ca est qa istae tres scientiae plures conclusiones phili Ies demonstrant p principia non pure natura latices lia. Tertia causa est quia illae tres scientiae considetant de subiecto complexo ex termino naturali εἰ termi bonae. no mathematico sicut musica de isto *biecto numerus sonorus. Sed iuxta hoc sunt duae dubitatione . Prima est utrum sint aliquae mediae scientiae inter methaphisicam de naturalem scietiam sicut sunt aliquae
154쪽
mediar inter mathematteam εἰ naturalem philosophiam. cunda dubitatio est de illis tribus sicientiis mediis utrum magis debeant dici naturales qmathematicae uel econtra. CAd primam respondetur inter me thaphisicam 8c scientiam naturalem non stat aliqua scientia media. st causa potest assignari dado dissi militudinem de me thaphitica & de mathematica S scientia naturali. unde si fiat complexio ex duobus terminis uno se habente talia formali & altero sicut pure materiali tunc denominatio partim sesam ad tota male de ideo dato in subiecium alicuius icientiae complectentur ex termino methaphilico S termino na, turali scientia diceretur naturalis. Sed dum est complexio ex duobus quorum quodlibet se habet tanqua 3 formale tunc ex parte cuiust ibet rinae fit aliqua denominatio. 6cita est de subiectis scientiarum media .rum inter mathematicamαscientiam naturalem quia complectuntur ex duobus quorum quod liber est formale. 4 Ad secundam dubitationem aduertendum est omnes conueniunt in hoc se fi alicuius sciemtiae mediae subiectum componatur ex duobus terminis tormalibus diuersarum scientiarum tunc scientia debet magis denominati ab ultimo formali. sed tunc illo fundamento dicunt quidam illas scientias medias est e magis m thematicas si naturales. Et ad hoc adducur istam rationem quia in eis ultimum formale est pertinens ad mathematica δἰ lic dant subiecta. s. musicae sonus numeratus εἰ persimistiue uisio linealis. alii ponunt modum e contrario sciliceti tales scientiae sunt magis naturales siue in subiectivearum πλnunt ultimum formale esse terminum naturalem ut numerus sonorus est subiectum musicae. TTertio dubitatur circa hoc de aliquibus paruis tractatibus ut tractatus de ponderibus de tractatus de Oeculis ad qs scientias reducuntur Ad o respondetur in tractatus de ponderibus reducitur ad astrologiam εἰ tractatus de speculis ad perspectivam ita O solam sunt hic scientiae mathematicae princip iles. Ex omnibus istis in, sertur resipontio ad dubiam principale scilicet in astrologia est scientia media inter mathematicam 8 naturalem. Uerumtamen est aduertendum se disterentia est inter astrologiam de astronomiam. Unde astroia nomia considerat corpora caeIestia secundumst sunt mobilia & secundum quia per suos motus possunt coniungi uel opponi uel se habere in tali respectu uel in tali. dastrologia confiderat de ipsis quantu; ad elsectus eorum qui ex iplis possunt sequi ratione oppositionum uel coniunctionum uel aspectuum eorum inter se Si ista astrologia uocatur a pluribus astrologia iudiciaria.& ista est pure naturalis. a Secundo dia. scimbitatur principaliter utrum uniuersum iit subiectum in isto tradiatu. Et videturq, non quia magnitudo dubiumobilis est subiectum huius tractatus ergo. consequentii est nota antecedens patet quia Iste tractatas geoneralis est ad totam astrologiam ergo debet habere idem subiectum eum totali astrologia modo magni ludo mobilis est subiectum in tota astrologia ergo de huius tractatus. Ad oppositum arguitur per actor in textu ubi ponit si uniuersialis mundi machina in duo diuiditur 6e se uidebatur innuere per hoc st eius intentio erat considerare de uniuerso tanquam de subiecto. a Pro dubio est aduertendum primo i tripIiciter capitur uniuersium. Primo modo pro aggregato ex corporibus caelestibus. cundo modo pro primo in tmotore. Et tertici mo capitur uniuersam pro aggregato ex corpibus caelesti, δἰ intelligentiis eis appIica modistis de omnibus mixtis de quattuor elementis siub orbe Iunae contentis. Et isto modo capiendo ille tetmin dicit ut uniuersum non significat tale aggregatum absolute sed respective per istum modum st significat corpo, uni uetara caelestia inquantum sunt circulariter mobilia de elementa cum mixtis in eis contentis inquantum a cor sumporibus caelestibus reguntur per suos motus. Secundo notandum est de isto dubio dicunt diuersi di uersimode. na dat aliq primo φ ille terminus uniuersu stam prima acceptione & sedam no e subiectu hui' tractat' de hoc notu est. scab dur in uniuersu stam tertia acceptione eius est subiectu attributionis huius tractatus. Et caest quia illud couenienter ponis subiectit in isto tractatu cui conuenit m gnatis sitam qua res cossiderans in illo tractatu cui uenum generalis. mo ita est de isto termino uniuersum qS patet qaratio generalis secundam Q considerantur res est esse corpus circulariter mobile aut rectum a corporibas circulariter motis per suos motus modo ista est ratio huius termini uniuersum secundum tertiam accepistionem. ISed contra obiciunt alii perhbc se iste terminus uniuersium non uerificatur de uere considera
tis in hac scientia scilicet de caelo orbe caelesti nec de aliquo elemento sed de totali aggregato simul quia de nullo uerum est dicere fit uniuersu Isti ergo ponunt φ magnitudo mobilis est subiectum attribu tionis huius tractatus. Pro quo est aduertendum Φ iste tractatus generalix est ad totam astrologiam sicut Iiber phisicorum ad totam phisicam seu naturalem ita Φ in isto traetatu determinatur in generali de illis de quibus determinatur in speciali in libris specialibus astrologiae Sc sic ration bile est Φ idem sit subiectu in isto tractatu&in totali astrologia. Uerumtamen sustinendo primum modum de uniuersis soluetetur ratio ad oppositum qua dicebatur in uniuersium non uerificatur de consideratis in ista scientia S caetera dicitur Φuerificatur de consideratis in hae scientia in obliquo cum isto addito pars &hoc sufficeret ad sabiectum C Ulterius est aduertendum se astrologiae ponuntur aliquae partes principales. Prima pars con Quot siderat in generali motus situs Be figuras corporum caelestium 6 ista ha tur a philosopho i libro de caelo sunt Psed non debet dici astrologia eo se non considerat tales per ratisnes mathematicales sed per naturales. res Alia pars considerat in generali motus situs di figuras corporum caelestium per rationes mathematicasat astro ista habetur ab actore in isto tractatu εἰ est generalis ad alias partes.Tertia pars descedit in speciali ad vici. Ioziae
155쪽
tus Nanetarum & circulorum in corporibus caelestibus. δἰ ista habetur a Ptholemaeo in almages i. Quarta par; in speci ili descendit ad coniunctiones & oppositiones S aspectus planetarum inter se & ista habetur
etiani apto lenam in alma gesti. Et ista pars continet sub se quosdam tractatus ubi sunt tabulae scutia, bulae Alphontis S etiam tabulae delinetus.Quinta pars considerat de effectibus consequentibus columestiones tret oppolationes uel asipectus corporum caelestium .dcis auocatur astrologia iudiciaria.& etia3 potestptoprie uocari astrologia.& illa habetur ab Albumasar in suo introductorio. N etiam a Ptoletnaeo in suo ritu centi quio. Et om s alii tractatus astrologiae ad istos reducuntur.& silc paret de isto dubio. Tertio dudubiu, bitatur principaliter de diffinitione sphaerae quam allegat actor a Theodosio utrum sit bona scilicet sphaera est corpus Didum unica superficie contentum a quo M. Et videtur primost non sit bona quia Ane corpus est solidum S quicquid est solidum est corpus ergo superflue ponuntur ambo. cundo sic totalis massa terrae est una sphaera tamen no est: est contenta unica superficie immo duabus scilicet superficie aquae & superficie aeris. uidelicet superficie aquae in terra non habitabili & Pperficie aeris in terra habitabili Tertio sic quia nullus est punctus in sphaera a quo omnes lineae pertractae ad circunferentiam sunt aequales. quia oporteretq, talis punctus esset indivisibilis&nuIIus est talis ut habetur sexto phisicorum. Tripi r 4 pro isto dubio est aduertendum in tripliciter solet capi solidum. Primo modo prout tantum ualet sicut dici rur firmum uel durum sicut ferrum uel lapis&liceo utuntur uulgares Secundo modo dicitur mlidu; omne solida illud quod est continuum 8e sic non capitur in proposito. Sed tertio modo dicitur illud solidum quod est terna dimensione dimenstonatum non existens concauum sed per rotum plenum sine repletione corporis alterius speciei.& sic rapitur in proposito. Ex quo sequitur st non superflue ponitur solidum in diffinitio, ne patet quia non quodlibet corpus est sic solidum. Secundo notandum est Φ mathematici loquetes de idemptitate lineae uel superficiei non curant de idemptitate quantum aci essentiam sed solum de idempti,t ite quantum ad continuationem seu contiguationem fine uatiatione in figuris notabilibus diuersarum specierum. Ex quo patet i mathematicus diceret terram contentam superficie aquae pro una parte N pro alia parte aetis superficie esse contentam una superficie. Tertio notandum est mathematicus no multu curat uim sint realiter pulta indivisibilia uel lineae indivisibiles uel supficies: sed solu talia imaginae Madmi Ta imaginatione talium melius deuenit mathematicus in suum finem.& per hoc soluitur tertia ratio Quata sumpta a puncto imaginato. Dubitatur quarto utru3 entia mathematicalia sint abstracta a motu a maria du teria de a qualitatibus sensibilibus. patet in non quia talia coniunguntur & materiae & qualitatibus sensi hium bili bus & motibus ergo non sunt ab tracta ab illis. Iterum quia entia mathematicalia diffiniuntur per terminos importantes motum ut patet de siphaera quae diffinitur in textu pertransitum 5e caetera.In oppositu est. p. sexto methaphisicae N in secundo phisicorum patet etiam ex ethimologia nominis quia mathemati
Diuersi in dicitur a mathesis quod est abstractio 8d ycos s est scientia quasi scientia de abstractis. Pro dubio adtas Opi uertedum est φ omnes in hoc conueniunt scilicet ς, entia mathematicalia sunt abstracta a motu θc mare,nronus ria & qualitatibus. Sed tamen de intentione eius dicunt diuersi diuersimode. Primo dicunt quidam si, entia circa mathematicalia sunt abstracta a motu dccaetera. secundum considerationem sed non quatum ad esse. Alii hoe dicunt entia mathematicalia uel cosiderantur per terminos mathematicos uel p naturales.s p mathemati eos dicuntur abstracta a motu de materia. si per naturales non iterum dicunt aliqui entia mathematica ita possiunt considerari secundum rem de secundum considerationem, si secundum rem tune non debent dici abstracta a motu εἰ caetera .si tamen secundum rationem tunc debent dici abstracta Sed iterum dic ut alii g, entia mathematicalia possunt considerari secundum essemel secundum essentiam. si secundam esse Duplr tunc non debent dici abstracta. si secundum essentiam tunc sunt abstracta. Uerumtamen pro declaratio Uicons ne istorum aduertendum ς, duplicia possunt dici entia mathematica Iia. Primo termini possunt diei encia entia mathematicalia secundo res pro quibus supponunti tetmini dicantur mathematicalas quia sunt abstrae imathe. a motu de a materia de caetera ad talem sensum qi in sua ratione non includunt materiam motu; nec qua, litatem sensibilem uel si includerent no minus essent mathematicales.Sed de rebus dicendum est st aliquae res mathematicales sunt realiter abstractae a motu do a materia SP a qualitatibus sensibilibus . patet quia quattuor intelligentiae sunt res mathematicales quia sunt significatae per terminum mathematicalem ta. men siunt abstractae a motu de a materia de qualitatibus sensibilibus. Secundo dicendum est se aliquae res mathematicales sunt realiter abstractae a materia non tamen a motu nec a qualitatibus sensibilibus ut paret de corporibus caelestibus. Ex quo patet s st realiter omnes res essent abstractae a motu non minus elat
Rcl ro, mathematicales.& haec de secundo articulo. si Ad rationes quaestionis ad primam dicitur exponendo manes γ iorem uel loquendo de diffinitione quid itativa essentiali fle sic conceditur. uel loquendo de deseriptione itis uel quid nominis & sic negatur. Ad confirmationem dicitur si ibi non capitur transitus pro motu sed pro corpore contento ut dicebatur exponendo diffinitionem. Ad secundam negatur illud antecedes immo propter pennuriam nominum licitum est terminos unius scientiae diffiniri per alterius scientiae terminos. Ad tertiam respondetur eodem modo sicut ad confirmationem primae rationis. Ad quartam respon.
. dctur si transitus esse aequales potest intelligi dupIiciter uno modo per circulationem ita si inaequali tem
156쪽
pore Complentur aequales reuolutionesa isto modo consequentia non ualati secundo modo dicuntur trasitus aequales quantum ad spacium descriptum Sisto modo concederetur aequales transitus aequales
sphaeras destribunt nec illud reprobat ratio. Ad quintam dicitur st bene probat de ui nominis si, orbes caelestes non sunt sphaerae capiendo proprie siphaeram. Ad ultimam dicitur φ uerum est nec oportet ς, fixa sit sed susticit si, si libera a motu quo exeat suum locum: Auctoritas post oppolitum est pro dictis. Reuerendissimi domini Petri de aliaco cardinesis At episcopi cameraceniis doctorisque celebratissimi
quaestio secunda. Vaeritur secundo utrum sint praecise 9. sphaerae caelestes & no plures nec pauciores.Et arguitur primo'non. Et primo ς, sint pauciores quia nulla est sphaera caelestis ergo.consequentia tenet antecedens patet quia sphaera debet esse corpus solidum ut prius dictim est mo nulla est sphaera in caelo quae sit corpus solidum immo quaelibet est concaua. se Secundo sic quia si essent ψα
res sphaerae caelestes uel essent continuae uel contiguae. sed nullum potest dici igitur.maior nota est minor patet primo si non sint continuae quia continuorum est idem motus modo sphaeraru3 caelestium non est idem motus. nam orbes inferiores mouentur contra motum firmamenti complendo reuolutiones suas incertis temporibus. Nec potest dici st tales sunt contiguae Φ patet quia captis superficiebus duarum sphae rarum immedia rape scilicet convexa inferioris de concaua superioris: tunc quaeritur uel illae duae superficies sint eaedem uel diuersae si eaedem inuitur tune,illae duae sphaerae fiunt una ex quo eatum ultima sunt unum. Si sint diuersae quaeritur utrum tint aequales uel inaequales.Si sint aequales tunc hoc est contra Euclidem in una propositione tertii geometriae ς, circa idem centrum non contingit collocare plures circulos aequales.Si lint inaequales sequitur , cum una contineat aliam tanquam locus Iocatum ς, locus non es aequalis locato contra .p.quarto phisicorum. Et confirmatur ratio di imaginetur una linea protracta a rentro terrae per unam ilIarum speratum usth ad superficiem concauam sphaerae continentis & capiatur punctus terminans illam lineam. Tunc quaeritur utrum talis punistus sit in superficie convexa sphaerae inferioris uel non .Si sic sequitur cum in i perficie concaua sphaerae superioris sit: tuc illae habent eande superficiem quod est propositum.Si dicatur in non tunc capio punctum terminantem lineam in superficie coniae xa sperae inferioris δἰ punctum in concaua superistis de inter illa duo puncta est disicitia & sic illae duae diastant abinuicem & per consequens inter eas m uacuum. contra. q. phisicorum. Tertio sic quia est so, tum una iphaera aquae: una tetrae:de sic de aliis ergo etiam est una sphaera caelestis cosequentia tenet a simili.& patet ex alia ratione quia nisi sic tunc essent plura corpora simplicia q. . contra .p.primo caeli sequer . tur etiam Q idem motus simplex deberetur pluribus corporibus simplicibus secundum se contra eundem ibidem. Quarto sic quia non est nona sphaera igitur.tenet consequentia. obatur antecedens quia suis flue esset illa nona sphaera ergo non est. tenet consequentia quia deus & natura nihil faciunt frustra probatur antecedens quia si non esset superflue maxime deseruiret ad influendum in istis inferioribus sed hoe non ergo. consequentia est nota maior patet quia propter aliam causam non requirutur corpora caeIestia.
minor patet quia sphaera n n influit nisi ratione stellae in ea positae modo in illa nona sphaera nulla est stella sed bene in aliis ergo non influit. Deinde arguitur A, sint plures quia plures sunt stellae q. y ut notum est: modo quaelibet stella est una sphaera quae est corpus solida una superficie contentum ergo sunt plures sperae q noue. Secado sic qui a s quolibet pIaneta ponunc tres orbes seu siphaerae ergo ponune plures u
Gsequentia est nota. antecedes patet quia .s sole ponunc tres orbes. s. duo eccetrici illum ad una supficiem.& tertius eccetricus tum ad ambas.& ira et p quolibet planetacu hoc et in ponunc epi. 1, aliquibus planetis. In oppositu arguis per autore in littera dc et per astrologos pone te s. siphaeras caelestes. in quae itione erunt duo articuli. in primo erunt notabilia.& uidebitur de. s. sphaeris inferioribus .Et in secundo uidebitur de nona an sit ponenda & an sunt plures 8e movebuntur dubia. Quantum ad primum scien, Primm dum est Φ sphaera hic sumenda est laete prout se extendit ad orbem. Secundo notandum est st aliqui ima artae ginabantur caelum esse unam massam totaliter continuam licet una eius pars moueatur ad uni partem 5c Ius alia ad alia partem. nec sie ex talibus diuersis motibus sequis discontinuitas ila ponebat caelum est talem Opinis massam fluxibile ad modii aquae: mo fluxibiliubn fiunt diuersi motu ς quis cotinu sicut aqua. Sed bre,. Repr inter illa imaginatio est cotra Arist.& oes phos & astrologos: nam sic hrent ponere unicam sphaeram caela, bati
stem 5e stellas moueri sicut pisces in aquis quod est falsum. Et ideo aliter dicendum est de continuitare pistium eiusdem sphaerae inter se&dedis continuitate diuersarum speratam inter se. Pro quo notandum Quoeest se dupliciter dicunc aliqua continua. uno modo de per se sicut homo dicis unus no continuus. alio mo modis quantitatiue de huiusmodi cotinuitas quatitativa dρ esse qdam qualitas secunda cosequens ex humido ut, dicituricoso qua qualitate pres se tenet adinvice.& ab aliqui, uocas tenacitas priu.Sed si tu ad em caelisita e eotinuimaginadu g, sicut in illis e raritas εἰ desitas alterius ronis si fini raritas a densitas in istis inferioribus ita. umec continuitas.& ideo qa partes eiusde sphaerae se tenet dicimus esse unam sphaeram continuam.& partes duaru sperarum no se tenet. ideo G dicimus eas esse continua sed bn cotiguas. Ueruin quidam uolebant
157쪽
reddere caucini continuitatis de discontinuitatis in caelo per intelligentias.unde ficut non stat hic inseri
aliqua esse continua habentia formas diuersarum specierum ira etiam in caelo non stat aliquas speras esse continuas si habeant diuersas intelligentias. istud tamen non sufficit propter unam causam quia in diuer, Triple set eccentricis eiusdem sphaerae totalis est eadem intelligentia tamen sunt discontinui inter se. 4 Secundo capit ut notandum esti capiendo bram Iarge sphaera capitur tripliciter. Primo modo quia est quaedam pars cae sphaera li siperica quis non separata a toto nec suppoi taliter existens.& isto modo quaelibet stella uocatur una spera & sic sunt plures sperae q. q. ut notum est secundo modo dicitur aliqua sphaera quia est unus orbis sepa ratus a toto& suppo. taliter existens&isto modo pro quolibet planeta sunt tres sphaerae uel tres in s. uerbi gratia pro sole sunt tres orbes qui dicunfeccentrici. Lunus qui est eccentricus quo ad siaperficiem concaua solum.& alter est eccentricus quo ad stiperficiem convexa tantam.& alter est eccentricus quo ad ambas ct uocatur deserens. Et Isto modo etiam epicycli dicuntur orbes de spherae S se secundum istu modum sunt plures sperat q . q. ut notum est.Sed tertio modo dicitur aliqua sphaera una quia est aggregatum ex omnibus orbibus requisitis ad saluandum omnia illa quae apparent circa motum alicuius planetae. dc isto modo tres eccentrici cum epicyclo & corpore planetae non dicuntur nisi una sphaera & ita loque dii ede speris in proposito Vnde aduertendum est st aliqui negauerunt huiusmodi eccentricos & epicyclosdcapparentias cogentes philosophos δe astrologos ponere huiusmodi epi clos uoluerut saluare P inudatio De oc, nes partium caeli sicut per inundationes partium maris. Tertio notandum est p. p. videriit plures stellas ro iseri moueri ab oriente in occidente & uiderunt illas stellas continue se habere in eadem propinquitate di dista oribus tia abinuicem S primo moti fuerunt ponere unam siphaeram pro omnibus illis quae uocatur firmamentusperis di illa ponitur esse. 8.spaera a philosophis N ab astrologis. Deinde ipsi uiderunt alias. 7. stellas aliquando plus appropinquare adinvicem aliquando plus recedere aliquando coniungi inter se & aliquando opponi
per hoc concludebant stillae. 7 erant in. p. orbibus diuersis suppolitos, stella non mouetur in caelo si, cui piscis in aqua. 5 illar. 7. uocantur planetae erratici. Et aliae stellae quae sunt in octauo caelo uocatur stet lae fixae. Et de ordine isto tum orbium . planetarum erraticorum orbis saturni ponitur superior post speram. deinde orbis iovis . deinde orbis martis. deinde orbis solis. deinde orbis ueneris. deinde orbis me Scds ar cutit.& finalitet orbis Iunar. Et haec de primo articulo. Quantum ad secundum ad uerredum est suppo, riculu s sito A, sunt.8. sperae inseriores scilicet. . si rae. . planetarum erraticarum 8c octava quae dicitur firmameDeno, tum P depositione. q. sperae fuit una opinio antiquorum .p ponentium. q. speram non esse ponendam sed na spa praecise octauam. Et asti non perceperunt. g. moueri pluribus motibus sed praecise dicebant ipsam moueti uno motu firmamenti scilicet diurno. Et ideo non perceperunt necessitatem cogentem ponere. q. speram. Sed breuiter illa opinio est contra astrologos δἰ fundatur in uno se est contra rei ueritatem scilicetinoctaua spera non mouetur nisi uno motu simplici. Et ideo est alia opinio ponens istam conclusionem ς, est poenenda ultra octauam spera. '. Pro cuius declaratione ponendae sunt aliquae propo fitiones uel suppositio, ne s. primo supponitur*.8.1pera mouetu uplici motu scilicet uno motu ab oriente in occidentem ει pra polos mundi qui uocatur motus diurnus dc alio motu ab occidente in orientem super polos zodiaci qui uocatur motus sibi proprius. Unde primo motu . s. spera complet reuolutionem suam in .rq. ho tis. sed secundo motu solum mouetur uno gradu in .so o. annis S sic in .36ooo. annis complet re Iulio
nem suam S propter hoc liste motus proprius est nimis tardus ideo antiqui philo phi non percep runt illum. Secundo stipponitur A, eadem sipera non mouetur diuersis motibus a diuersis intelligeri, tiis sibi applicatis. Tertio supponitur 9, .aliqua spera nunquam mouetur ad motum sperae inferioris sed hene ad motum sperae superioris . patet ex essentiali labordinatione intelligentiarum secundum s labordinantur orbes. Dario supponitur se una spera non mouetur diuersis motibus secundum naturam pro- clo priam. Istis suppositis probatur conclusio quia octaua spera mouetur duplici motu per primam suppo in salis sitionem di non per eandem intelligentiam sibi applicatam per secundam. nec a diuersis sibi applicatis pentertiam ergo mouetur uno suo motu ad motum alicuius alterius sperae. & non sperae inferioris per quar tam suppositionem ergo hoc est a motu superioris & habetur propositum εἰ sic patet conclusio probata. Opta Verumtamen fuit una opinio aliquorum ponentium octauam speram moueri duplisi motu ut dictumquQru- est non tamen propter posuerunt nonam sphaeram .dc dixerunt i ipsa mouetur duplici mota ab eademddm intelligentia. Et ad hoc mouebantur ἰ duplici rone. Prima est g, spera nobilior debet esse suprema iniet alia ς modos . nobilior est cum sit decorata tot notabilibus stellis & non aliqua aliarum ergo debet esse sub RV pro- prema. Secunda ratio quia illa. q. de nullo Meseruiret quia non influeret in istis inserioribus propter deλbRtio sectum alicuius planetae. Sed breuiter quod sit ponenda. ' arguitur Quia motus primi mobilis debet esse simplicissimus secundum quod habetur octauo physicorum ergo primum mobile debet moueri unico motu simplici sed sic non est de octaua spera igitur ipsa non est primum mobile dc per consequens nona spera est ponenda. Secundo sic tempus est mensura motus primi mobilis ut habetur quarto D nu3 phylicorum cum ergo tempus debeat esse regulare cum sit mensium omnium aliorum sequitur P motusse
dubiu3 ptimi mobilis debet esse regularissimus de pet consequens simplex de sic poneda est nona siphaera. Sed re
158쪽
TERTIA stat dubitatio si ulrea illam nonam sphaeram sit aliquid. breuiter istud dubium potest habere duplicem
sensium unus est do aliis sphaeris scilicet utrum supra illam nonam sit ponenda aliqua aIla sphaera. uel sieutrum uiua illam nonam sphaeram fit aliquid. Et primo dicendum est de primo sensu. 8c postea de alio. Pro quo est aduertendum si, communis opinio apud astrologos est se adhuc ultra.'. decima sit mobilis probant hoc suppositis tribus suppositionibus ultimis politis pro quaestione prius posita. ultra supponuis, octaua sphaera cum motu proprioαdrurno mouetur tertio motu qui dicitur motus accessus A receo sus. o supposito probant intentum suum arguendo sicut prius:quia oetaua sphaera mouetur duobuς diuersiis motibus praeter suum motum proprium & non mouetur illis duobus motibus ad motum eius demsiphaerae superioris sed ad motum duarum scilicet uno ad motum nonae sphaerae Salio ad motam decimae sphaerae. Ulterius aduertendum est probabile est ponere ultra siphaeras mobiles si aeram Desiphae quiescentem. Hoc potest persuaderi aliquibus rationibus. prima est lapposito primo φ quicquid motae. ra quis rur localiter mutat locum secundum se uel suas partes. suppositio nota est ex terminis.ex quo sequitur scente quicquid mouetur locaIiter est in loco patet quia alias non mutaret locum. Quibus gappositis arguitur. sic. quaelibet sphaera mobilis mouetur Iocaliter ut supponitur ergo mutat locum secundum se uel secun dum siuas partes per phimam suppositionem ergo est in loco per secundam.& ultra quaelibet sphaera mo bilis est in loco sed non in sphaera sibi inferiori:quia locus debet circundare Iocatam: ergo est in sphaera superiori S per consequens oportet esse aliam quiescentem. Secunda ratio est quia in caelo repetiunc dis serentiae politionum sicilicet ante: retro:dextrum & sinistrum:non solum per respectum quo ad nos sed ex natura rei ut dicit philosophus secundo caeli.modo hoc non potest saluari per siphaeras mobiles. & causa est quia in siphaeris mobilibus pars quae est modo dextra: iam erit finistra. de pars quae modo est salsum erit iam deorsum ut docet experientia ergo sequitur φ oportet ponere sphaeram quiescentem in qua ex parte rei reperiantur huiusmodi differentiae positionum Tertia ratio est quia diuersitas in fractibus Mmoribus hominum & in pluribus aliis reperitur in partibus terrae inrer orientem εἰ occidentem quae par tes terrae distant a poliς. modo ista diuersitas non potest saluati ex parte sphaerarum mobilium cum Oni nes habitantes in illis partibus aequales a pectus habeant quantum est ex parre corporum caelestium. Ecideo ad hoc Calvandum oportet ponere quiescentem sphaeram. stet confirmari quia omnes stellae ma torem uirtutem habent in oriente A in alia parte caeli. S sic ponendum est esse siphaeram quietentem. Aesic patet quomodo probabile est ponere undecim orbes caelestes uel sphaeras scilicet decem mobiles 8e uri decimam quiescentem Sed de secundo sensu dicendum est ιν ultra ultimam sphaeram nihil est patet quia si esset aliquid uel illud esset corpus caeleste uel corpus elementale.Non primum quia tunc ultra ultimam sphaeram esset alia.nec elementare quia oporteret se ibi perpetuo violente collocaretur & de hoc deter minatur magis plene in secundo caeIi. Ad rationes ad primam dicitur breuiter ς, licet antecedenς sit Ad mes falsum consequentia non ualet quia ibi capitur sphaera large prout se extendit ad orbem.WAdsecun . qonis dam dicitur sunt contigue ad improbationem 1citur st duae uel diuersae superficies sunt. Et cum quae titur utrum sint aequales dicitur st lant inaequales.& tunc cum dicitur Iocus est aequalis δα dicitur φ il Iud est intelligendum φ locus est aequalis locato quantum ad continentiam δἰ ς, continet locatum Be in plus neque aliquid aliud. Ad eonfirmationem admittatur casus:& tunc cum quaeritur utrum illa sint m mediata MI no &c dicitur φ sunt immediata inuicem nec est inconueniens de punctis terminantibus ses ne est inconueniens de punctis continuantibus ut habetur sexto physicorum modo illa duo pucta sunt terminantia & non continuantia quia sunt in corporibus discontinuis. 4 Ad tertium etiam conreditur consequens sed non solum.etiam consequentia non ualet nec est simile. Et cum probatur ratione nuta plura essent corpora simplicia q quini conceditur secundum speciem specialissimam sed secundum rubis . alternam solum sunt quinque S ita diceretur etiam de motibus simplicibus. 4 Ad quartam negatur ati . tecedens. Ad probationem negaturrisuperflue poneretur.& cum dicitur m dcc.negatur oe non influat.Et cum dicitur sphaerae non influunt nisi ratione stellae dicendum est se secundum aliquos plures sunt stellae in illa nona sphaera sed non uidentus propter nimiam distantiam.Aliter posset dici si non oportet qualLbet influentiam prouenire ratione stellae. Ad alias rationes dicitur Φ iIIae non arguunt contra dicta quia
non argit capiendo sphaeram tertio modo dicto in tertio notabili εἰ haec de quaestione. Auctoritas post oppositum est pro dictis.. Reuerendissimi domini Petri de aliam tardinata di episcopi Cameracensis doctorisque celebratissimi
in Ueteritur tertio utrum motus primi mobilis ab oriente in occidente circa terram fit uniformis.l Et arguitur primo st non quia caelum non mouetur ergo quaestio praesupponit falsum. consoquentia est nota antecedens patet multipliciter. mo sic:quia caesum eotinue est in eodem I lco ergo non moues Iocat Sta patet quia terra mouetur localitercu aliis in elemctis ergo
159쪽
erium quiescit consequentia tenet quia regio elementaris no potest moueri totaliter nisi in ordine ad alis quod fixum quiescens modo non uidetur quid sit illud quiescens fixum nisi caelum ergo quiescit. antecta
dens patet quia terra non minus mouetur q alia tria elementa sed illa mouenturi pater de aqua quae fuit& refluit: ut patet secundo metheororum de igne & aere pater primo metheororum. Tertio patet idem antecedens quia omnia possunt aeque bene saluari ponendo terram moueri ab occidente in orientem de caeIum quiescere sicut terram quiescere S caelum moueri ab oriente in occidentem ergo non rationabile' est ponereocaelum moueatur M terra quiescat q econtra.consequentia est nota quia cum terra sit generabulis te corruptibilis & caelum non: tunc uidetur si, melius debemus attribuere motum localem terrae q cae lo*atet antecedens quia ponendo terram moueti ab occidente in orientem & caelum quiescere possum' saluare Crium 3e occasum planeta v. quia cum sol esset in termino nostri orizontis si quiesceret & tunc stterra moueatur uersus orientem Si nos cum ea tunc secundum*moueremur uersus orientem secundus
hoc sol appareret nobis ascendere super nostrum orizontem sic ς, perueniret ad meridiem & tandem ad Occasium sine eius motu sed praecise per motum terrae. Quarto patet antecedens quia si caelum mouere uel eius motus esset naturalis uel uiolentus .no uiolentus quia perpetuus est talis motus ut habetur.8.phi, ficorum & nullum uiolentum diu durat ut habetur primo caeli. nec est naturalis quia cum primus motot sit exclusius a primo mobili quia tibi repugnat este in corpore ut habetur octauo philicorum sequila, morus primi mobilis fit ab extrinseco M per consequens est uiolentus & non naturalis. Et confirmatur nosit naturalis quia tunc foret uelocior in fine q in principio sed hoc est falsium igitur.& consequentia patet quia hoc est de ratione motus naturalis. Secundo principaliter arguitur sic quia partes primi mobilix inaequaliter seu difformiter mouentur ergo. consequentia tenetiantecedenς patet quia partes uersus polum tardius mouentur & partes uersus aequinoctialem uelocius mouentur ergo inequaliter mouentur. Tertio sic qa in caelo nullum est oriens nee occidens ergo nec est aliquis motus ab oriente in occidentem. con, sequentia tenet antecedens patet quia si sic uel quaelibet pars caeli esset oriens & occidens uel una pars de terminata esset oriens M altera occidens. Non primum quia tuc omnes partes essent orientales aequaliterct aequaliter occidentales quod est falsum. Nec potest dici secundum quia quacum parte caeli mobili data: talis pars continue est oriens S aliquibus occidens & aliquibus meridies ergo. Cin oppofitum arguitur pautorem in littera & per Atistotelem in pluribus locis. In quaestione erunt duo arriculi in primo uidebis de illo ς, tangitur in prima ratione. utrum rationabilius est ponere caelum quiescere & terram moueri qeeontra ad saluandum it Ia quae nobis apparent. in secundo respondebitur ad quaesitum se movebuntur Primus dubia. CSciendum quantum ad primu ς de motu & quiete terrae possumus hic dupliciter loqui uno moarticul' de motu recto ipsius terrae de de quiete sibi opposita. alio modo pomamus loqui de motu circulari ipsi 'terrae. Et licet secundo modo intelligendo sit magis ad propositum tamen de utro 3 potest aliquid dici. Pro Pria sup quo supponendum est primo st centrum grauitatis terrae continue est centrum mundi.patet quia cu oma positio nia grauia tendant ad centra mundi Fuc corpus grauissimu debet habere suu centra c5tinue cu cetro maSecada di. cudo Q ppponis si, si ad imaginationem terra esset diuisa in duas partes aequalis gravitatis tunc tales pies se haberet rasi duo pondera in e ibra ita st si uni pii adderes ali ad graue stucum modicu tunc illa pars traheret deorsum.& linea imaginata sic diuidere terram transiret directe per centru mundi. haec sup Tertia positio sequitur ex predenti. Tertio supponitur se si terra esset diuisa ad imaginatione in duas pies aeqles in qtitate tunc illae partes inaeqles essent in grauitate. patet quia aliqua pars terrae est continue psens ipfisoli S sic taIis pars continue calefit di leuesit a calore solis. dc alia pars quae est supposita aquae continue graue fit per frigiditatem aquarum ergo medietas terrae aquis discooperta est pars minus grauis a sit alia. Quarta pars .Quarto sup ponitur partes terrae aquis disicoopertae continue fluunt ad mare . item etiam aliquae Prima partes terrae p desiccationem portans a uentis p modii puluem S finaliter deportans ad mare. Istis ip cocluso positis sit prima coclusio m quaelibet ps terrae cotinue moues motu recto. patet qa tinue una medietas: p llit aliam ergo quaelibet pars terrae moues motu recto cosequetia tenet ybatur ans quia una medietas terrae cotinue fit grauior si a Ita ergo sequis p prima suppositione & secudam et, una ps colinae pellit alia. Corre Ia Ex quo sequis correlarie ς, illa pars terrae quae vi est centru aliqn erit in supticie terrae. patet quia illa Prium quae hunc est centru per pulsum alterius partis terrae grauioris recedit a cetro ec sic tande perueniet ad suCorrela perficie. cudo sequis in continue est aliud & aliud centrii grauitatiς terrrae patet sicut prius. Sed aliquis rium obiceret q, ex istis uides sequi se terra ia deberet esse mota us. ad caelum ex quo continue mouetur recte S cuda uersus illum. pro quo fit secunda concluso.8c ponitur Obabiliter ς, tota terra continue quiescit in m coclusio dio mundi a motu recto loquendo eathegoreumatice patet quia tota terra continue est in aequali propinquitatesdistatia ad caelum ergo cotinue quiescit a motu recto cosequentia tenet quia tota terra noti potmoueri motu recto sin hoc fit appropinquado ad caelu uel remouedo qd falsum est. un no sesis qlibet ps terrae moues motu recto ergo tota terra.Et per hoc soluietatio prius facta. Uerbula. In compositionibus fiat unum pilare inpositum exso.lapidibus 8 capiatur lapis superior&ponatur subinferiori pellendo inferiorem. iterum capiatur secundus & ponatur sub.dc sic continuando semper tunc in illo casa certum
160쪽
est,quaelibet pars pilaris mouet ut & ascendit continue 5e tamen totum pilare 1n se quiescit.WTertia Tertia
conclusto est,tota terra quiescit a motu circulari idest non mouetur ab occidente in orientem ut imagi eo sonabantur aliqui patet conclusio Primo quia si lic sequeretur φ esset dissicilius ambulare uersus occidente si uersias oriente conseques c falsum se patet consequentia quia si terra sic moueretur tuc aer cum ea mouereturαfic aer impediret euntes uersus occidentem de iuuaret euntes uersus orientem sicut videmus deuentis . cunda ratio quia si sic tunc aves non eodem modo possent uolare uersus orientem oc occidente consequens est contra experientiam.& patet consequentia quia aer motus cum terra deberet eleuare tamnas auium licui videmus de uentis.Tertia ratio quia fi terra sic moueretur tuc proiectum directe surium non potest redire ad suum locum consequens est falsum εἰ patet consequetia quia per motum terrae iam illud proiectum remaneret retro patet de sagitta in naui mota. si Quarta conclusio caelum mouetur ab ina oriente in occidisem mota circulari diurno.patet per duo ligna quae ponit auctor in texta primum est ta coli. videmus aliquas stellas nobis oriri deinde videmus eas peruenire ad locum meridiei de tandem peruenire clusio ad punctum occidentis modo ista non possunt saluari nisi per motum caeli ab oriente in occidentem uel per motum terrae econtra. sed sic est si, per motum terrae non possunt saluari: quia non sic mouetur per coclusionem praecedentem ergo saluantur per motum caeli. g inta conclusio rationabilius est ponere cae Quitalum moueri ab oriente in occidentem & terram quiescere q ponere econtra. patet quia licet per motu ter conciorae ab occidente in orientem possent aliqua saluari non tamen omnia quia non possent saluari colunctio nes: A oppositiones planetarum:directiones retrogradatioesaeclypses:& maior appropinquatio unius stet
Iae ad terram in uno tempore Q in alio. Ex istis sequitur falsitas illius opinionis quae ponebat caelu quie Corre scere & terram moueri ab occidente in orientem circulariter. unde imaginabae ' ibi se habet tanq ignis Iaria& terra se habet tane carnes in uerti iuxta ignem. Quantum ad secundum sciedum Φ per primum mo Scas arbite debemus intelligere primam sphaeram inter sphaeras mobiles computando de Gursum uersus deorsu3 ticulus uel ultimam computando e contra.& siue sint.'.siue. io. non refert ad propositum. Secundo notandam est in dupliciter potest aliquis motus dici uni sermis primo modo quo ad tempus secundo modo quo ad mobile.unde motus dicitur uniformis quo ad tempus qui sic se habet se per ipsum in aequalibus partibus tempoIis aequalia iacia pertranseuntur. Sed motus dicitur uniformis quo ad mobile qui sic se habet Φper ipsum partes aequales mobilis aequalia si cia pertranseunt ita in mobile diceretur moueri uniformiter quo ad mobile cuius omnes partes aeque uelociter moueretur.Unde motus uniformis quo ad tempus debet proprie dici regularis Se motus unitar mis quo ad mobile debet proprie dici uniformis. Uerumta, men uniforme quando capitur large prout se extendit ad regulare εἰ uniforme proprie. Et sicut distinguitur de uniformitate motus ita potest distingui de di imitate ita st motus dicitur dita is uno moλdo quoad temptas alio modo quo ad mobile. R describeretur motus difformis quo ad tempus S motus difformis quo ad mobile per oppolitam sicut describebantur motus uniformis quo ad tempus Sc motus uni tarmis quo ad mobile Sed iteram duplex est motus difformis siue quo ad tempus siue duo ad mobile quia quidam est uniformiter difformis:& alter est difformiter difformis. unde motus uniformiter diffor, mis quo ad mobile est ille motus per quem mobile sic mouetur in data parte uelocissime mota in mobili certae quaritatis qualis est proportio motuς illius partis ad motum alterius partis immediate sequentis. alis est proportio illius secundae partis ad motum tertiae partis te talis est motus illius tertiae partis ad motum quartae de sic deinceps. motus uero difformiter difformis diceretur per oppositum. Istis notatis po- Prima
nuntur conclusiones. Prima est si, non omnes partes primi mobilis aeque uelociter mouentur patet concesu conclatio quia non omnes partes primi mobilis aequalia spacia pertranseunt in aequali tempore ergo conclusio uera consequentia tenet quia ut habetur sexto phisicorum uelocitas motus debet attendi penes spacia descripta antecedens patet quia partes primi mobilis existentes circa polos non describunt tanta spacia sicut partes existentes uersus aequinoctialem. Ex ista conclustone sequitur correlarie θ motus primi mobilis no Corre est uniformis quantum ad mobile: patet quia non omnes partes primi mobiliς aeque uelociter moueatur Iarium nec aequalia spacia pertranseunt ergo correlarium uerum consequentia tenet ex dictis. si Secunda cocta.. Sesasio est. licet motus primi mobilis non sit uniformis quo ad mobile tamen circulatio est uniformis. pri, concio ma pars patet ex dictis. secunda pars patet quia omnes partes primi mobilis aeque uelociter circaeunt ergo earum motus est circuIatio uniformis consequentia tenet. 2 antecedens patet quia omnes partes priomi mobilis aeque cito faciunt circuitum completum ergo omnes aeque uelociter circueunt consequentia est nota. antecedens patet quia aeque cito complent circuitum completum partes existentes iuxta polos cur partev existentes uersus aequinoctialem. Sequitur correlarie st penes aliud attenditur uni tormitas Corre. motus ut motus est M uniformitas circuitionis.Vnde uniformitas motus attenditur penes aequa In spatia latium . pertransita Sed uniformitas circulatissis attedie penes aequales anguIos circa id e centru descriptos si Ter Tetriatia coelusio principalis est o motus primi mobilis e uniformiter difformis quo ad mobile. patet corisia concita
signata preptimi mob1lis iuxta aeqnoctiale certae sititatis luc qiis est ortio motus illius piis ad motum sciae piissibi aequalis talis est Nortio motus illius secundae piis ad motum tertiae de illius tertiae ad mota