장음표시 사용
161쪽
quartae ξζ sic upos ad polum ergo tonclusio uera: antecedens patet quia nisi sie oporteret primu mobila fragi in partibus suis per motum suu . Sed aliqs quaereret penes O debet attedi uelocitas primi mobilis. Rnis Quarta detur se debet attendi penes spactu desicriptu a puncto aequedistante a polo & ab aequinoctiali. CQuar consb ta conclutio εἰ responsalis est se motus primi mobilis est uniformis quo ad tempus seu regularis. patet coclusio quia si no esset regularis seu uniformis quo ad ips uel ergo continue moueretur uelocitando uel corinue retardando uel aliquando retardando uel aliquando uelocitando. si primu tunc sequie g, si ab aeterno mouebat 9, iam deberet eta in infinitu uelox.Si secundu sequitur o iam deberet esse tardus immo de, heret oino quiescere.Si tertium tunc quaeritur utrum tales retardationes uel uelocitates habeant certu ordinem inter se uel non.Si sic sequis in motus primi mobilis no est primus motuu qa oportet esse aliu mo, tum per que ordinentur di regulentur huiusmodi retardationes S uelocitationes. Si dicie ς, non lint cet, tum ordine sequis tunc st astrologi nullum certum iudicium possunt habere de coniunctionibus de oppositionibus 8c aspectibus planeta e . Item in motu facto a motore ordinatissimo Nperfectissimo & nobilis. Quita simo non deSet esse aliqua deordinatio seu difformitas ergo. Quint conc Iusso est se motus premi mo contio bilis est ci aliorum motuum. patet quia est primus motus modo id quod est causa aliou in uno quoq; ge, ne re est primum &econtra. ergo conclusio vera.Sed aliquis obiceret quia ita sunt perpetui motus a Itoruorbiis caelestium sicut est motus primi mobilis ergo motus primi mobiIis no est primus. iequentia tenet quia perpetuorum unum non est prius alio. Ad hoc rii detur licet motus primi mobilis ipe signato ursignabili non sit prior aliis motibus in est prior natura .ec tii quantum ad hoc dax Aug. tale exemplum Osi ab aeterno fiat stet pes in puluere tunc pes esset ca uestigii causati de prior in nullo tempore esset prior. Ex Corrct, ista coclutione sequi e correlarie se si cessaret motus primi mobilis cessarent omnes alii motus. paret quia iurium uno quo genere ubi est essentialis subordinatio st ces at primu cessabunt omnia alia & haec de quaesito. Dubiu Sed tunc dubium est quomodo debemus siumere oriens & occidens in caelo. Et ita potest quaeri de aliis de drias disterentiis positionum . pro quo est aduertendum Φ si uelimus ponere oriens te occidens distingui in caepolitis to ex natura rei ut uides ponere Aristo. secundo caeli oportet recurrere ad siphaeram quiescentem εἰ tuc hanum in berentur per istu odu. primo oporret imaginari una lineapcedentem per centrum mundi & pertractam caeIo per utrum polum usis ad illam sphaeram quiescentem. deinde oportet imaginari aliam Iineam intersecantem illam primam datam ad angulos rectos incentro mundi&protractam uis ad illa siphaeram quiescetem. deinde imaginanda est tertia linea intersecans duas pdictas ad angulos rectos εἰ stracta uis ad ii Iam sphaeram quiescentem: tuc secudum terminos illam linearum debemus attendere oriens εe occidens de alias positionu differetias in caelo unde in duobus terminis primae lineae ponimus sursum Se deorsum icaelo:& in terminis secudae ponimus dextrum & sinistria Sc in terminis tertiae ponimus ante di retro. Et pro maiore declaratione istoμ imaginantur aliqui unum hominem quem voeant athlantem qui habet caput in polo antarctico & pedes in polo arctico de brachiu dextru in oriente 8c sinistru in occidente Se f., ciem uersus parte anteriore caeli. Ex hoc patet se nos secundum illam imaginatione habitamus deorsum in ordine ad caelum. patet quia polus arcticus est deorsum ipsius caeli te nos sumus uersus illam polii. Statur ultra st nos sumus uersus parte anteriore caeli. paret quia nos sumus uersus illam partem quam respicit facies hominis illius. . athlantis. Aliqui tamen non distinguebant oriens & occidens in caelo nisi respectu ad orizontem & isti distinxere de duplici oriente εἰ occidente quia quoddam est oriens uerum de est punctum in orizonte ubi sol oritur dum est aequinoctium Se ita de occidente in parte opposita caeli. Sed oriens non uerum quolibet die uariatur secundum st sol quolibet die in alio de alio pucto orizontis ori, tut 8e per oppositum de occidente. iterum alii supponentes creationem mundi supponunt uerum otiens esse punctum ubi sol incepit moueri in sua creatione dc uerum occidens punctum oppositam. de istis mo,
Aliud dis prima opinio uidetur esse magis realis. Sed dubitatur de ordine sphaerarum per quem modum ordidubiu nantur. Ad p respondetur o post octauam sphaeram est sphaera saturni:deinde spera iovis: deinde speram artis: deinde spera Iis:deinde 1 ra ueneris:deinde spera mercurii: deinde spera lunae.& in ita ordinen, tur paret tripliciter primo per autorem in textu. te cundo per Ptolemaeum S alios astrologos. deinde pa, tet ex alio. ex diuersitate aspectuum planetas .unde quanto aliquis planeta est inferior tanto est maior
diuersitas in suis aspectibus Se quanto est superior tanto est minor diuersitas. modo repertum est in maior est diuersitas in aspectibus Iunae.postea in aspectibus mercurii deinde ascendendo secundum ordinem pdictum. Tamen pro maiore declaratione huius est aduertendum se aliquis planeta duplicem aspectum dicitur habere uidelicet unum ad nos uel ad unam alia regionem terrae & altu ad altu planetam. dicimus.n. De aspe planetas se habere in quarto aspectu uel sextili. unde per aspectum ad nos debemus intelligere quendam cti'γ'pla arcu in zodiaco sterceptu inter lineascedente a centro terrae per cen corpis planetae us* ad zodiacu dine arx 3 alia I inea,pcedente ab oculo in sum cie terrae p centra planetae usi ad radia .uerbi a. describae circudiuersis lux terraemcleide describae circuIus lunae te postea circulus ueneris di sic de aliis.postea describascirculus zodiacus. hoc facto ducas linea recta a certo terrae p cetru lunae uis ad rodiacu & fit illa linea b c deidei trahas alia ab oculo in supficie terrae per centru Iunae etiauis ad zodiacu.do sit illa lineae d tuc ille m
162쪽
tus zodiaci inter e R d est aspectus Ianae aὸ nos & secundii st talis artus est maior uel minor secunda hoc
planeta dicis aspicere magis directe ueI minus regione illam uel terram.Sed in de aspectu dum planeta rum inter se est aduertendam se per aspectum duorum planetam inter se debemus interligere arcu in et diaco interceptum inter duas lineas quatum quaelibet procedit a centro terrae una per centrum unius pIanetae S alia per centrum alterius us3 ad zodiacum Uerbigratia.ptrahas linea a centro terrae per centrulunae ad zodiacum. b c ytrahatur iterum alia a centro terrae per centrum mercurii usm ad radiacum Nuocetur b h.& tunc arcus interceptus inter h S c est aspectus lunae & mercurii inter te. Et illo aspectuualius est ternus alius est quaternus:alius sextus. Unde pIanetae dicune se alpicere in terno aspectu quan do arcus ille qui est eorum aspectus adinvicem est tertia pars zodiaci 5 se aspicissi in quarto aspectu quado talis arcus est quarta pars zodiaci Sc le aspiciunt in sexto aspectu quando est sexta pars. quando uero talis arcus est medietas zodiaci tunc opponutur inter se.& sic de istis aspectibus ulterius potest declarari responsio ad dubium facta penes retardationem motuum ipsorum planetaΝ quia post octauam sphaera saturnus maius tempus apponit ad complendum suam reuolutionem deinde Iuppiter Sc lic descendedo. Dubitatur ultra per quem modum possunt cognosci septem planetae erratici in caelo ad hoc respondetur primo ex parte colorum. Unde saturnus est plumbei coloris. luppiter est stannicoloris.& Mars hel GIores colorem caltheurii. I aureum.uenus cupreum.mercuctus argenti uiui.& luna habet colorem argentear. plaetam Sed astrologi habent quaedam instrumenta pro motibus quabus sibi inuicem repraesentant huiusmoi planetas. Et haec de articulo secundo. Ad rationes ad primam negatur antecedens ad ybationem primam Ad roes eius dicitur si, uerium est secundum se totum sed secundum suas partes mutat locum. Ad secundam pha qonistionem negatur moueatur illo motu circulari per quem possiant saluare apparentias in caelo. Ad probationem dicitur se hoc est per motum raptus ad motum firmamenti sed terra non est fluxibilis satis.igitur
non mouetur tali motu sicut caetera elementa. Ad tertiam probationem negatur antecedens. Ac causa est
quia ratio non probauit nili g, possunt saluati ortuς 3e occasus sed non probauit quomodo saluarens oppositiones colunctiones eclypsis δἰ talia hmoi.Ad quarta di s moues naturast ad pbationem dici in im nio coexistentiam intelligentiae sufficit ad itrinseceitatem mororix ad mobile. 4 Ad secunda ronem dicisse Uepe est non est uniformis quo ad mobile sed est uniformis quo ad tempus quod idem est regulare. esse. Ad ultimam illa soluta est in uno dubio: patet etiam solutio in secundo de caelo te mundo ubi osten sum est qualiter differentiae positionum in caelo reperiamur. Auctoritas post oppositum est pro dictis.
Reuerendissimi domini petii de aliaco cardinalis de episcopi Cameracensis doctotisque celebratissim
ris quarto utye sphaerae caelestes'iseriores moueans pluribus motib '. arguis p no quia si sic
uel ambo taIes motus essent naturales uel ambo uioleti uel unus naturaIis & alter uiuetus.n5 primu qa eiusde corpis simplicis G est nisi unus mor naturalis.nec secudum ga tales sunt ppe tui mo imp tuis nulla est uiolentu.Et pari r5ne ondisse unus no est naturalis 6c alter uiole tus ergo tales siphaerae no mouens pluribus motibus a sufficieti diuiti . do sic quia quaelibet Ohaera cae. Iestis vi corpus simplex ergo cuilibet sphaerae debes unic' motuς simplex. sequesta tenet peri prio Caelians notu est.Tertio sic ga si sic uel ergo motores a qbus mouerens enni aeque sortes uel unqfortior alio. si primu tuc stas D tales sphaerae deberet simpli micere 6e no moueri.cosequetia tenet p sile nam sessent duo holes sese trahetes unus cotra altem de eiant aeque Hrtes tuc nullus eoR moueres imo Psceret. si secudum sequie tuc st talis sphaera debet pcise moueri uno motu suersus piem ad quam tedit istior ino ror Quarto sic qa si sic uel hoc eet ab eade intelligentia uel a diaersis non prima ga ficut Elma naturalis habet unica opationespriam ita inteIlu ia et habet mouere unico motu.nec secundu ga uni orbi inest scitu una itelligetia sicut uni corpi solsi inest una ala .Quito sic ga st sic uel ergo tales motus essent aeq ue. Ioces uel unus uelocior alio.li primu tuc seqref φ sphaera deberet gestere S no moueri: sequentia teneta siliqasi nauis moueae ab oricte in occiderem &homoueas aequali uelocitate e tra tunc cocedie cotiter*ille ho non moues fimpit.& ita uideres de siphaera esse si illi duo mot' essent aeque ueloces.nec pol dici scdm qa tunc siphaera deberet dici moueri unico motu.suersus pie ad qua tedit motus uelocior. Sexto se i possibiIe est ide moueri pIuri, motibus simul de semel ergo. cosequetia tenet εἰ ans patet qa si sic tacpossibile eet ide simul de semel ee i diuersis locis coseques est falsum naturali S patet cosequetia ga diuersi mot'locales sui ad diuerta loca.Vltio sic qa st hyem 'ponete sphaeras tritiores mobiles diuersis motib'hoe eet ad saluandu diuersitate effectuu i istis iseriorib'sed nosp hoc ori ponere igiecte. cos uentia est nota maior ri ila talis ur eε una pricipat' .minor H qa tuc oporteret poere plures tales sphaeras tot moueri motib 'quot sducans diuersi effeci 'in spe in imς iseriorib'. In oppositu arguis p autore 1 texi naponit tales spae mouens ab oriete in occidente motu diurno suppolos mudi. di ab occidere in otiente . motu pprib sup potis zodiaci. Etia argutis Ptolla.de astrologos. Insone erunt duo articuli. in primo rem
163쪽
tabitur quaeda opinio de quaesito S aidebit qualiter sit possibile ide simul moueri pluribus motib' de qd Prim'ar ex hoc accidat. ln scdo respondebis ad qsitum de erunt dubia. Quantum ad primum sciendum est se futiculus it quaeda opinio. s. opio Alpe tragii Q ponebat oes sphaeras caelestes moueri unico motu simplici. Lab orienopio aL te in occidentem S ab eadem intelligentia & mouebat per aliquas rationes ante oppositum factas. de ex tragii alio quia cu ories sit pars dextra tunc omnis motus in caelo debet incipere ab oriente. sed ad saluandum illa quae nobis apparent sicut diuersas reuolutiones sphaerarum imaginabatur iste Alpetragius ς, primu mobile compleret reuolutionem suam ab oriente in occidente in uigintiquattuor horis adequatae dc aliae sphaerae inferiores retardane a tali coplemento aliquae magis de aliquae minus secundum Φ magis uel minus distant a primo mobili. tbigratia. Octaua sphaera non complet unam reuolutionem ab oriente in occidentem in uigintiquattuor horis sed modicum deficit ita g, in triginta sex mille annis ipsa facit una reuolutionem minus il primit mobile. postea saturnus magis adhuc deficit a tali reuolutione completa qOctaua sphaera de in tantum ς, facit in triginta annis unam reuolutionem minus q primum mobile. Po stea Iuppiter magis deficit q superiores in ina st in duodecim annis facit unam reuolutionem minus et primum mobile. Postea Mars magis deficit in tantu φ in duobus annis unam reuolutionem minus facitu primum mobile. Postea Gol magiς deficit in tantum g in uno anno unam reuolutionem facit mim . Venus εἰ Mercurius se habent quasi sol. Luna uero inter omnes sphaeras magis deficit in tantum P In men .se deficit ab una reuolutione. ergo secundum eius imaginationem nos ponimus aliquam sphaeram complere reuolutionem suam quando reuertitu cum primo mobili ad idem punctum amissa una reuolutio.. Tripli ne. Ista opinio aliqualiter reprobabitur in secundo articulo: Ulterius notandum est tripliciter potest aliquid intelligi aliquid moueri pluribus motibus. Primo modo aeque primo. i.quod secundu se 5c quodlibet sui move, moueatur de per se quolibet illorum motuum'non aliquo illorum ad motum alterius recte sicut idemii dicis diuersis alterationibus simul alteratur uidetur enim.idem simul calefit At albent. Secundo potest . intelli Ihuς gi aliquid moueri pluribus motibus simul sic st no moueatur unico motu simplici sed motu mixto ex placioti by ribus motibus non tamen Φ motus habeat sic misceri sicut elemeta sed sic se alicui moto atribuans denominationes conuenientes diuersis motibus. De isto secundo modo potest exemplificari si aliquod mobile descendat per arcum cuius corda est semidiameter mundi tunc illud mobile molietur motu composito fiue mixto.Tertio modo dicitur aliquid moueri pluribus motibus non aeque primo sed uno motu ex se Malio ad motum alterius sic ς, unus illorum motuu fit illi mobili proprius sed alter non imo praeter natu, Ptia c5 ram .istis notatis ponuntur conclusiones. Prima est impossibile est idem moueri pluribus motibus pr clusio ino modo seu aeque primo. patet per sextam ratione ante oppositumec ualet obiectio g, idem simul S stamel bene mouetur pluribus motibus alterationis:quia, termini ad que diuersau alterationu no sunt repuSed, gnantes sed termini diuer F motuu Iocaliu eide aeque primo conuenientium repugnant inter se. 4 Se conelo cunda conclusio gi possibile est aliquid moueri pluribus motibus secundo modo patet primo de exemplo posito in illo secudo modo: patet ex alio quia si nauis moueatur ab oriente in occidentem 5e homo existes Tertia Infra moueretur a septentrione ad meridiem tunc talis mouetur motu mixto ex duobus. Tertia coctu Ae elo fio possibile est idem mobile moueri diuersis motibus tertio modo. patet quia sit aliqua lancea descende ret εἰ fit ibi musca mota circulariter tunc musca mouetur diuersis motibus.s uno motu .pprio de alio ad Bonii, motum alterius. Sed dubitae si nauis moues ab oricae in occidente& sor. moueatur e contra aequali uedubiu) locitate tunc quaeric utru sit simplet cocedenda st sor res moues. Et ad hoc dicut aliet se sic quia sortes currit p naue ergo motae Item alias cederes ' ait se fatigares in siescendo. Verula me est alia opinio ma sisybabilis Q in casu illo sortes non moues simplr loquedo.& caestila cotinue sortes eodem e hct ad Primu quiescenvergo no mouetur sed Qescit. Ex istis coclusionibus iteruntur aliqua correlaria. primu est lcorteia possibile est ex duobus motib 'rectis motu circulare describere. i. st possibile est alud moueri duplici mo, rium in recto describedo circulu uel ptes circuli. uerbigia describae an 'circulus dei de destribas linea cotinus circatu in pucto aeqlis diametro illius circuli & aeque distas ab illo diametro de in ista linea in pucto cota, ctus sit musca. a.' ultra ponatur in ista linea incipiat moueri uniformiter icta circulu quous p cooperiat diametru il Iius circuli δc musca incipiat moueri supra illa linea jic ς, du illa linea cooperiet diametru cin culi g, tuc musca sit in extremo pucto lineae tuc in isto casu musca describit quarta parte circuli di tamen moves solu duobus motib rectis. cuno ex se de alio ad motu Iineae. Et si ultra ponatur Φ illa linea mo. ueat ut ultra diametrum quousis cotingat circulu in pucto in alia parte circuli de musca reuertatur ad locum suu tunc dum musca peruenerit ad cotactum musca descripserit medietate circuli. dc si ultra adhuc Sch eoe in fine habebitur st musca descripserit circulu. Secunda correlarium A, ex duobus motibus rectis potest retariu uiatis motus mixtus ex recto dc circulari. Alii ponunt hoc correlatium sub ista forma scilicet in postis bile est idem mobile in eodem tempore describere costam de diametrum quadrati. uerbigratia destribae tur quadratum de incipiat eius costa superior descendere quoust cooperiat costam inferiore. 8c ultra ponatur st musca .a. sit ita uno termino illius costae dc incipiat moueri uniformiter per unam costam sic stidum costa cooperiet aliam costa st tunc musca sit in alio termino costae. tunc in isto casu musca describit
164쪽
diametru quadrati R etia describit eosta eius quia moues super illa costa motu proprio.Tettium torrelati Tertiuuin.Possibile est idem mobile moueri motu simplici catus quaelibet ps moueturmotu mixto.uerbigratia st correla aliquod sphaericu descendat per diametria mundi ad centru tunc illud tota rotudii mouetur motu rium. ci tamen quaelibet pars participat de circuitione in suo motu sic quaelibet pars mouet motu mixto. Vlti Vltimuma correlaria. Possibile est ex duobus motibus regularibus fieri unu irregulare.uerbigratia: moueatur na correla, uis uniforinitet ab oriente in occidere.moaeas etia series uniformiter circulariter intra naue: certum est rium ex illis duobus motibus regularibus resultat unas irregularis quia cum sorteς est immediate nauis in qmouetur ad motum liue cum motu iplias tuc motus eius uelocitatur redum est in alia medietate tue motus eius retardatur de P ista modum saluantur retardationes retrogradationes stationes planetarum in
caelo & haec de articulo primo. Linantum ad secundum respondendum est ad quaelitum.pro quo est ad Scias aruertenduin i licet opinio A petragii sit probabilis & per eam possent saIuari aliq apparentiae in motibus licuius
planetarum sicut complementa reuolutionum tamen iIla opinio est cotra omnes astrologos.ltem etiam peam non bene possent saluari retrogradationes planetarum & coniunctiones .spa r non posset saluari motus titubationis seu motus accessus S recessius octauae sphaerae. Et contra ista opinione arguitar una rone quia secundam illa opinionem orbes planetarum deberent retardari in suis motibus uni rmiter secudas, distant a primo mobili. sed consequens est falsum de contra dicta illius opinionis. nam bene concedit octaua spera ita modicum retardatur se in triginta sex mille annis solum deficit ab una reuolutione.& Saturnus in triginta annis descit ab una. luppiter in duodecim modo ibi non e aequaIitas.Remex alio patet fallitas consequentis.quia uenus&mercurius inaequali tempore complent suas reuolutiones sicut sol dc
ideo non retardantur unitiormiter. Ergo iuxta opinionem communem astrologorum 8c actorum ponun
tur duae conclusiones. Prima est Φ impossibile est sphari as caelestes moueti pluribus motibus simul ec se Prima mel super eisdem polis. Conci ullo patet quia tales motus essent realiter contrarii modo contrarianopoc Gelbsunt inesse stimul in eodem et Secunda consulto id responsetis est Q possibile est sphaeras caelestes moueri. Sesa simul de semel pluribus moribus sirper diuertis polis de diuersis axibus immo ita est de facto de siphaeris in cocto
ferioribus.conclusio patet quia tales motus non habent aliquam contrarietatem siue repugnantiam peractorem de omnes altrologos. Vnde pro declaratione huius conclutionis aduertendum est Φ commutanes astrologi imaginantur orbes inferiores moueri principaliter duplici motu scilicet uno motu ab oriente in Occidentem ad motum primi mobilis super polis quiescentibus sesticet polis madi & super axe quitascente quae est diameter mundused alio motu moverentur ab occidente in orientem super polis motis resuper axe mota scilicet super potis zodiaci de super axe zodiaci.Etiam poli zodiaci mouentur circa polos raudi desicci do duos parum circulos quoru unus uocati1r circulus citcus 6e alter circulus antarcti
de hinoi sphaerae inseriores circueunt aequaliter quantum est de primo motu.sed inaequaliter quantum est de secundo. primus est ad motum primi mobilis ut dioebatur.secundus est ab intelligintia propria. Ui, Demorerius aduertendum est st non est imaginandum s primum mobile rapiat alias sphaeras inseriores secinis tu ra secundam Φ uidetur actor in textu dicere.& ratio est.ptimo quia in motu raptus est semper uiolentia ali . tus qua quae non potest reperiti in caelo.securio quia unum corpus n5 potest rapere a Iiud secum nisi illa duci habeant superficies asperas modo corpora caelastia habent superficies ualde leues de nullomodo asperas. Sed auctor ponit talem motum raptus propter quandam similitudinem cum motu raptus unde taliv mo ius diurn sphaerarum inferiorum causatur a quadam uirtute.influxa a primo mobili in illis sphaeris inferioribus quae uirtus inclinat sphaeras inseriores ad mouendum sicut primum mobile.eomodo icut natu ra communis inclinat corpora grauia ad mouendum sursum propter repletionem vacui dc ideo talis mo tris non est pure naturalis illis siphaeris nec uiolentus sed est praeter naturam Sed aliquis contra ista obicerquia intelligentiae in seriores non lint mouere niti uirtute vitelligeriae siuprem e ut habet .ir. methaphilicae ergo sequitur st non debent mouere ad oppositum eius ad quod movet prima intelligentia cuius ompositum diciam eli. Ad hoc respondetur concedendo antecedens de negando consequentiam 8c causae hQuia intelligentiae mouet principaliter dispaliter Ipter sine de ad diuersos fines ordinantur motus limoi
haerm inseriorum εc motus primi mobilis S sic patet de quesito. Sed dubiu3 est utrum isti orbes mo Primaueantur pluribus motibus ab eade intelligentia uel a diuersis. Ad hoc respondetur Φ hoc est a diuersis in, dubiutelligemus quod potest sic probari quia nili licetunc philosephus i duodecimo me thaphiticae male tinuisiuisset numerum intelligentiam per numerum motuum ex quo ab eadem intelligentia prouenirent diuta si motus. Etiam uidetur D quaelibet intelligentia propter eius simplicitatem sit productiva praecise unius Scaemmotus amplicis. ecundo dubitatur intum caelum capiendo pro orbe M itelligentia debeat diei corpus dubia animatuma spondetur non.di causa est quia ad hoc ex duobus uno se habente per modum actus Tertiualio per modum potentiae fiat aliquod corpus satumno itficit assistetia sed requiritur inhaerentia quae dubiunon reperitur inter intelligentiam&orbem. Ultra dubitatur de naturis septem planetarum.Et ad hoc d natu dicendum est solum in generali.Primo Saturnus est planeta masculinus malus seu maliuolus diurnux si, risDiscator patrum de si fuerit natiuitas in nocte tunc significatulumam senectatem. li fuerit occidenta, plane iis significat initium senectutis sit fuerit orientalis significat glauitatem frigoris siccitatis ocin com tam
165쪽
plexione melancolica. Iuppiter est planeta sortunatus εἰ masculinus diurnus significator sbe siue diuitia,
rum Noperatur calorem&humiditatem temperata aeream sanguineam&propter B uocatur pricipia uitae. Mars est masculinus nocturnus malus&operatur calorem& siccitatem & eius natura m coplexione est colerica.Sol per aspectus suos sortunatus est malus tamen est per coniunctionem eius cum aliqui planetis in aliquibus signis masculinus diurnus de operatur ca Ioremαsiccitatem. Venus est pIaneta sororu natus femineus nocturnus:& operatur frigus & humiditatem. Mercurius est masculinus diurnus & in,
De esse clinas per naturam sua ad illu planetarum cui coniugit . Luna e fortunata sceminea & nocturna dc o peractibus tur frigus & humiditatem. Sed iterum huiusmodi planetae habent alias proprietates i hominibus. vii diplane, cunt aliqui astrologi Q Sol significat spiritu & anima. Luna significat cogitatione.Saturn' fignificat me, ratu in rorem & tristiciam 8c uilitare. Iuppiter significat sapientiam & rationem. ars significat ira furtum dc cel ines Ieritatem. Uenus signiscat ludu de gaudiu. Mercurius significat rationalitate dialecticam doctrina dissei, Dnia plinam de scientiam speculatiuam. Vlterius est aduertendit in de ordine planetarum seu de primitate eorue ou in in coceptione puerorum qua diu fuerint i utero matris tuc est ordo g, primus me sis post conceptione par vlem, tinet ad saturnum. secundus plinet ad iovem tercius ad marte.quartus ad Plem.gntus ad uenere. sextuscepta ad mercurium. septimus ad luna. Et in illo. 7. nascunc aliqui pueri de uiuunt.octare' mensis iteru pertinetae nata ad saturnum & ob hoc puer natus i octauo mense no potest uiuere quia saturnus significat mortem imismo est principium mortis ut uidebis postea. nonus mensis plinet ad iovem re quia iuppiter est principiuuitae ob hoc nascun pueri fortes comuniter i. q. mense de bene possent nutriri. Sed post natiuitarem pueri adhuc huiusimodi planetae habent disponere uitam pueri S diuiditur sic eoru ordinatio. Luna incipit ab egressu pueri ab utero & disponit uitam secundu quantitatem annoru nutritionis. Per quattuor annos. Mercurius regit per decem .deinde Venus p. s. annos. deide Sol disponit perit'. annos. deinde Mars disponit per. 1 f. annos. postea luppiter per . 32. annos.de postea Saturnus ducit ad finem uitae. dc haec de articulo Ad ro, rationes ad primam dicitur si, consequentia non ualet quia unus est naturalis & aIter praeter nanes qὼ tura. Ad secundam conceditur antecedens quia uerum est secudum naturam propria. Ad tertiam diciturnionis si, unus e fortior& cu insere ergo sequitur st solum Scocosequentia no ualet quia illi duo motus no sunt repugnantes nec similitudo ualet de hoibus traheti . Ad qrta de st hoc e a diuersis no in eide orbi coexbstentiis sed una coexistete orbi & alia coexistere prio mobili. Ad qnta di Q, unus e uelocior altero. s. diurnus motus di ad iprobatione ila tuc no deberet moueri M. cosequetia no ualet qa illi duo mot' no sui oppositi nec repugnantes nec similitudo ualet ad spositu. Ad sexta cocedis antecedes dumodo B fuerit supdiuersiis poIis de diuersis axib L Ad ultima cocta dic maior 3c negatur minor ad probatione nagacilla con
quetia & ca est quia ex eisdem motibus Myuenisit diuersi essestias p diuersos ii spectus planetarum, Reueredissimi dni Petti de alsaco cardinal R episcopi ea meracesis doctori'; ce Ichratissimi qstio sinta.
V elixur quinto utrum caelum de quattuor elementa sint sphaerica. Et arguitur primo sa non
de primo de caelo quia caelii est orbicularis figurae ergo no sphaericae. sequentia tenet qa figura orbicularis & figura sphaerica sunt diuerta figurae. antecedens patet quia orbiculare dicitur illud qd est con uti corpore alterius speciei repleta modo sic c de caeIo δἰ p cosequens ppost tu. Secundo sic quia figura ipsius caeli debet esse maxime capacitatis inter omnes figuras modo figura siphae.
rica no e huiusimodi. ergo consequentia est nota. maior patet quia caelum debet omnia alia continere e go eius figura debet esse maxime capax seu contentia a. sed patet minor: quia figura sphaerica est minima ut patet per philosophu i secudo caeli ergo no est maxie capacitatis cosequetia tenet qa maioritas figurae facit ad maiorem capacitatem. Tertio sic quia non omnes partes caeli mouens naturaliter circulariter igitur. consequentia tenet quia silura sphaerica debetur corpori moto naturaliter circulariter. antecedens
patet quia supposito ς, appropinquare ad centru mundi sit descendere dc e Iongati ab eo fit ascendere tuc ex illo sequitur g, aliquae partes aliquando ascendunt Ze aliquando descendunt. nam planeta qui move ab auge sui eccentrici ad oppositum augis approuinquat ad centrum mundi &ecotra elongatur ab eo dem. arto sic quia si caelum esset spbaericu tunc omnes ei' partes deberent esse sphaericae. cosequentia tenet quia in homogenis cuiusmodi est caelu eade figura debetur toti 8c parti . sed coseques est fallum gapost et capi talis pars in caelo ς, eet quadragulatis figurae uel triangulariς. Quito sc quia aliquae partes caeli sicut sunt ostes eccentrici sunt in aliqua parte sipissiores& strictiores in alia igitur. Deinde arguitur de terra st no sit siphaerica. Primo ad expetientiam quia videmus terram esse montuosam in pluribus suis partibuς ergo non est perfecte siphaerica . Secundo si lic sequeretur oculus existex in superficie terrae nodeberet uidere medietatem caeli coseques est cotra astrologos.& patet cosequetia vcu terra siti mediamudi tunc linea contingens ipsam terra de imaginata a trahi directe usi ad concauu caeli secaret de eaelo arcu minore q siit medietas caeli de secundu tale arcum uideret praecise oculus existens in superficie quare non uideret medietate .caeli. Tertio sic quia si sic sequeretur st oculas existens 1 superfitie terrae uideret plus q medietate caeli. sequens est contra astrologos sicut prius. Et patetcosequetia qa si terra imagiaretur diuidi in duas partes p centrum:& una pars esset ammota tunc oculus existens in centro uideret uete
166쪽
& praecise medietatem earli & cum talis oculus est nunc in superficie eIeuatus altior est si in centro. ergo plus debet uidete q ante & per consequens debet uidere plus il medietatem. Quarto sic quia si sic seque,
re turgidum soleti in ortu B in occasu deberet nobis apparere diuisus secundum figuram circularem consequens est falsum& contra experientiam sed patet consequentia quia dum sol est in ortu tuc aliqua pars solis a nobis uidetur&alia non sed occuItatur di illae partes diuiduntur quantum ad uideri&non uideri per terram.ergo si fit sphaerica tune sol debet apparere arcuatis figurae. CDeinde arguitur de terraec aqua limul quia si essent sphaericae sequeretur st terra deberet esse omnino cooperta aquix consequens est contra experientiam.& patet consequentia supposito Q terra & aqua tendant ad idem centrum tunc cum impossibile sit esse duo corpora sphaerica habentia idem centrum quin unum circundet totaliter aliud habetur propositum op aqua Z c. e Ultra arguitur de omnibus elementis simul quia clementa non sibi determinat certas figuras ergo δα.antecedens patet primo per Aristotelem secundo caeli di ex alio quia alias elementa non essent impotentia ad omnes figuras cuius oppositum dicit Aristoteles cado si e quia non omnes partes elementorum habent figuram sphaericam ut docet raperientia ergo nec escineta. con, s uetia tenet quia in homogeneis eade figura debes parti & toti. Ultimo sic spaliter de igne id aere quia ignis magis spissias est sub via selis & magis strictus sub polis aer uero econtra ergo sequitur st non sunt sphaerica .antecedens patet ex dispositionibus conuenientibus illis elementis e in oppositum arguitur peractorem in textu S per Aristotele secundo caeli & p Ptolemaea in ptincipio alma gesti capitulo tertio quatum est de caelo & in quarto quantum est de elemeἡtis. In quaestione erui tres articuli. in primo uidebitur de figura caeli.in secundo de figura elamentorum.& in tertio et ut dubia. Quantum ad primum seren, pismus dum est proprie loquendo orbiculare Si sphaericam differunt quia orbiculare debet esse Contonium atticu duabus superficiebus scilicet concaua de convexa cuiusmodi est caelum.sphaericu uero debet esse contoruunica sisperficie scilicet convexa tamen quando p ponitur unum pro alio sicut est in proposito. et Secui , do notandum est Φ caelum esse sphaericum potest intelligi principaliter tribus modis. Primo quantum ad superficiem conuexam supremi caeli. Secundo quatum ad superficiem concauam ultimi caeli. Tertio modo potest intelligi quantum ad superficies tam concauas si conuexas sphaerarum inter mediatum. Isinspositis ponune conclusiones. CPrima est st rationes aetoris in textu non cogunt aut demonstrant caeIum Prima esse sphaericum quantum ad superficiem conuexam supremi caeli si ponamus caelu quiescens. patet quia cocibratio principalis aetoris in textu consistit in hoc st, oporteret corpus esse sine loco S locum sine corpore Otrunque repugnat principiis philosophiae.& probat consequentiam quia si caelum esset alterius sgurae et sphaericae ut figurae angularis runc cum moueretur angulus remaneret locus ubi prius erat fine corpore modo ubi caelum quiesceret illa non haberet locum. Secunda conclusio est st si ponamus quodlibet cete sedalum moueri de nullum quiescens adhuc ratio actoris non probant caelum quantum ad superbietem supre- coelismi caeli conuexam esse sphaericae figurae. Patet collusio quia si caelum poneretur ovaIis figurae adhuc pos set saluari eius motus sine hoc φ remaneret locus sine copore aut corpus sine loco ponendo Φ moueretur super axe quae est linea Iongissima in illo corpore & in coni essent poli illius figurae.&ita esset si caelum poneretur esse figurae compositae ex duabu& pyramidibus rotundis . . Tertia conclusio est st ratio actoris be Tertia ne probat d demonstrat caelum non esse figurae plurium angulorum ut trium angulorum uel quattuor coclis S hoc quantum ad superficiem conuexam primi caeli. conclusio patet quia si esset triangularis figurae tuc oporteresst unus angulus ad minus moueretur de tunc ratio habebit locum. Quarta conclusio est Φ ra Quatario actoris non demonstrat taetri esse sphaeticu quanta ad superficiem cocauam ultimi caeli scilicet lunae. ta compatet conclusio: quia dato dc ponere cenangulatis figurae cumoueretur aliquis conus tunc ignis qui est clusio Buxibilis subsequeretur S sic n5 remaneret locus sine corpe. Quinta coclusio est se ro actorix bene de usta monstrat caelum esse sphaeticum qium ad superficies tam concauas conuexas sphaerarum intermedia, coclis rum. Patet concIusto supposito φ caelum non fit frangibile: Buxibile: augmentabile: nec diminuibile. sup Polito etiam q, non possit esse penetratio dimentionum nec uacuum. Tunc illis suppositis arguis sic sphaerae inter mediae mouentur super aliis poIis qua primum mobile mouetur etiam diuertis motibus inter serergo si essent alterius figurae qua sphaericae ut Oualis tac oporteret caelum frangi: augmetari: uel diminui: aut fieri uacuum mel penetratio dimensionum. Vltima conclusio & responsalis pro isto articulo est se Coclis uerisimilius re rationabilius est ponere caelum esse sphaericae figurae quantam ad omnes superficies suas et rn salis alterius figurae. haec conclusio persuadetur aliquibus rationibus. Ptimo sic quia priori corpori rationabis Pria roliter debetur figura prior inter alias figuras modo caelum est primum corpus cum sit perpetuum. alia ue ro sunt generabilia dc corruptibilia. ec figura sphaerica est prior ut patet per geometriam ergo conclusio uera. cundo lic quia corpori simpliciori debetur figura simplicissima rationabiliter modo caelum est cor Sesa tinpus simplicissimum ut paret primo caeli.& figura siphaerica est simplicissima.quod patet quia simplicitas figurae attenditur penes contineri a paucioribus lineis modo figura Paetica unica linea continetur ergo e Tertia simplIeissima. Tertio sic quia corpori persectiori debetur figura perrectior: modo caelum est corpus perso roctissimum di figura sphaerica est persectissima quia sibi non potest fieri additio. Quarto sic quia caelo de Quarubetur suura capacissima cum habeat continere omnia modo figura sphaerica est capacissima iter omnes ta ro
167쪽
Quita figatas 1 soperimetrales ut dicit Aschimenides in suo tractatu de 'sioperimetralibus. Quinto lic quia cumro caelum regat per motu oia primo taeli sibi debetur fisura aptissima ad motu modo figura sphaerica aptisti Dubiu ma est ad motum ergo de tur ipsi caelo. Sed dubium est quomodo potest saluari g, figura sphaerica sit
capacissima niter suuras viperimetrales N est minima ut habetur primo caeli. Notandum est st figurae v perimetrales dicuntur figurae diuersarum specierum ex aequalibus lineis contentae uerbigratia si esset unus triangulus & extendentur tres eius lineae in rectum faciendo unam lineam S esset unus circulus Sextenderetur linea continens ipsum: tunc si istae duae lineae sint aequales circulus & triangulus erunt figia, rae 3 si timetrales. Respondetur tunc se figura sphaetica maxima est quantum ad sia perfic1em sed nilni
ma quo ad I ineam: de ideo illa non repugnant.& iit patet de illo dubio Et haec de articulo primo. Qua
Scdsat tum ad secundum uidendum est de figuris elementorum pro quo erunt tria puncta. in primo uidebiturticulus de figura terrae.in secundo de figura aquae. 8 in tertio de figura ignis de aeris. Pro primo puncto est ad Ptim si uertendum gi sphaericum loquendo proprie dicitur st in eius superficie exteriore est fine quacunque asipe puctu ritate S a cuius puncto medio omnes lineae rectae ad illam superficiem ductae sunt sibi inuicem aequale L. Sed rotundum dicitur illud Φ tendit ad siphaericitatem: licet non fit persecte sphaericum uectigratia poλmum dicitur rotundum non tamen diceretur sphaericum uerum tamen rotundum Sc sphaericum quado Prima capiuntur large unum pro alio id ita captu tur 1 proposita. Isto notato sit prima conclusio et, terra rotuncoc b da est ab oriente in occidentem. patet conclusio quia nisi sic sequeretur se omnes stellae siue planetae ut sisIεc luna & sic de aliis deberent aeque cito oriri occidentalibus sicut orientalibus conseques est falsum.& patet consequentia quia si terra esset plana tunc eundem orizontem haberent orienta Ies Ac occidentales errigo aeque cito sicut sol ascenderet supra orizontem aliquorum ita etiam supra orizontem aliorum & per consequens aeque ciro oriretur.Sed probatur falsitas consequentis quia eclypsis solis aut lunae quae orientalibus apparet in pria hora noctis appet occidentalibus in secunda hora uel tertia tame fit limul & semel Scum non simul appareat omnibus illis hoc est ex eo Φ occidentales habent noctem tardiorem ha Sc da beant orientales. Secunda conclusio terra rotunda est a meridie ad septentrionem patet conclusio quia coci, ambulantes a septentrione uersius meridiem aliam altitudinem poli super orizotem reperiunt Q prius habeant δἰ hoc non esset nisi terra esset rotuda. Scio patet conclusio quia ambulantibus uersus meridiem incipiunt apparere aliquae stellae uersius polum anta reticum quae nunquam eis apparuerunt desinunt etiam aliquae apparere uersus polum arcticum quae semper prius apparebant id hoc est propter rotuditat m ter Tettia rae. ε Tertia conclusio terra est ubique rotunda pater quia omnia grauia ubicunm descendunt dum t coci, men non descendant supra terram montuosam uel uallicosam descendunt per aequales angulos S hoc Scaea ro non esset nisi terra esset i perica large capiendo de rotunda.Secundo pater conclusio quia omnes partes terrae tendunt ad idem centrum immo omnes quantum ad superficiem exteriorem aequaliter distarent a cetro nisi propter siccitatem una detineret aliam. unde imaginandum est g, si terra esset fluxibilis sicut aqua Tertia tunc ipsa undit distaret aequaliter a suo centro quantum ad superficiem exteriorem. Tertio patet conclu, ratio so in si terra non esset rotunda immo plana sequeretur A, montes deberent uideri a maiori distantia q ubdeantur consequens non est dicendum.& patet consequentia quia non uidetur quid impediat uisione eo, rum nili rotunditas terrae. unde non pol dici ς, distantia nimia impediat quia experietia est de duobus hominibus quorum unus est ad pedem alicuius turris de altera ad cacumen ille qui est in cacumine turris uidet a Iiquem montem ab aliqua distantia & alter qui est ad pedem turris non . & tamen ille qui est inca cumme turris plus distat a monte q ille qui est in pede turris ut post probabitur. Quarto patet conclusto Quar quia eclypsis lunae nobis apparet secundum figuram arcualem ut docet experientia: modo hoc non esset sita LO terra non esset rotunda g, patet: quia radii solares contingentes ipsam terram diuidunt in luna parte eclypsatam a parte non eclypsata ergo signum est si, tales contingunt terram secundum portionem citiculi cum faciant apparere figuram arcua Iem in luna dc per consequens conclusio vera. Quinto sic quia to uita talis mundus rotundus est ergo rationabile est Φ partes mundi principales sint rotundae de terra est una pratio principalis ergo conclusio vera. Iterum de rotunditate terrae potest haberi experientia per istum modum ambulet aliquis ab aliquo certo puncto in terra ueris meridiem &tunc uideat quantum eleuatio poli fuerit uariata dc etiam uideat spacium pertransitum. deinde transeat ultra quo usq; reperiat aequalem ira,riationem poli sicut prius:& tunc si illa duo spacia pertransita sunt aequalia tunc necesse est O terra fit m tunda ut docet experientia. Ex illa conclusione sequuntur aliqua correlaria. Primum est omnes rectae Primu lineae procedentes a superficie terrae ueris centrum continue vadunt appropinquando adinvicem ut nocorrela tum est.Secundo sequitur Φ si esset aliquis puteus factus secundum perpendiculum oportet ς, talis sit stririum elior inflando q superius. patet quia omnes Iliaeae ipsum circundantes si sint secundum pea pendiculum cSScdm tinue vadunt appropinquando ad inuicem per correla rivira praecedens se per consequens correlarium ue Tettiu rum. Tertio sequiturq, si sint duae turres secundum perpendiculum factae tunc magis distant in cacumine Q in pedibus ex praecedente. Et ultra ex hoc inserunt aliqui probabiliter g, si quis uelit artificialiter coimponere turrim debet facere eam magis Iargam superius si inferius. patet correlarium quia in omni artificio bono partes superiores debent habere inseriores directae inter se centrum ergo oportet A, secundu
168쪽
perpendiculum fiant δἰ per eonsequens oportet se illud artisciu. s. turris fit magis Iatu superius il inferius. Iarto sequitur ci, non est possibile esse aliquam rectam lineam aeque distantem secudum quia libet sui Quat a centro mudi: immo quaelibet talis est carua de ad.modum portionis circuli .patet hoc quia li esset aliqua tum talis recta linea maxime elici illa quae describeretur contingendo superficiem terrae sed talis propinquior est centro in meto medio q in partabus extremalibus. Sequitur ultra st non est possibile in aliquis ambulet Qui tu secundum rectam lineam quin ascendat se descendit patet quia non est possibila quin talis semper appro,pinquet ad centrum uel elongetur ab eo. ultra sequitur 9, ambulans secundum rectam Iineam ascendit puna parte S pro alia descendit patet de illo qui ambularet secundum lineam rectam contingentem rerra. Ultra sequitur q, ambulans super superficiem terrae caput eius uelocius mouetur il pedes. patet quia tam Sextii pedes q caput describunt quandam portionem circuit circa centrum. Et certum est Φ caput maiore por tionem describit ut notum est ergo correlarium uerum. Ultra sequitur st si quis habeat terram iuxta tera septi3ram uicini sui de diat terram suam seruata eadem quantitate tunc facit inius suo uicino&lic paret de figura terrae&per consequens de illo primo puncto. . Quantum ad secundum punctum uidendum est Stam de igura aquae pro quo aduertendum est primo se de figura aquae uidendum est quo ad eius. r. superfici, puncta
es scilicet concauam de conuexam. unde quantum ad conuexam ipsa aqua continetur a concavo aeris .sed quantum ad concauam ipse continet terram pro maiori parte. secundo supponitur ' terra non est omni. .
13o aquis circundata immo est discooperta pro una pie sui pro salute animatium ut dicit auctor in texta. Sed aliquis quaereret utrum aqua ex natura sua appetit circundate terram omnino. Ad respondent ali Dubi siqui dicendo sic nam dicunt dupliciter potest considerari aqua. uno modo ut est corpus graue naturaliter M secundum talem considerationem aqua deberet appetere circundare terram omnino alio modo potes confiderati aqua ut est unum elementum ordinatum propter generationem mixtorum & quacum ad hoc aqua debet inclinari ad reliquendum unam partem terrae discooperiam ut attingat suum finem. Aliter potest dici ad dubium probabiliter ς, aqua nullo modo est inclinata ad circundandum terra omnino.& causa est quia st si hoc esset quia est corpus naturaliter graue sed propter hoc non debet este ad hoc inclina, ta ex eo D una pars terrae plus distat a' centro mundi si alia pars. Et ideo aqua debet partem illam relinquere S sugere ad partes deest uiores. Tertio supponitur si hic intelligendum est de totali massa aquae &nora solum de aqua partiali. Istis suppofitis ponuntur conclutiones. Prima est aqua quantum ad superficiem eius concauam est figurae sphaericae seu tedentis ad sphaericitatem Sc non figurae persectae sphaericae. patet 'iaconclusio quia terra quantum ad eius superficiem conuexam de aqua quantum ad superficiem concauam coclio sunt omnino consimilis figulae modo terra est rotundae figurae ergo 8 c. consequentia est nota. maior pa tet quia superficies concaua aquae de superficies convexa terrae se habent tanquam continens te contenta ergo oportet cy sint consimilis fisturae consequentia tenet quia alias oporteret st inter eas esset uacuum uel se una penetraret aliam quod est impossibile ut patet quarto misicorum. minor paruit in primo puncto. ii Secunda conclusio est de responsalis P aqua quantum ad superficiem conuexam est rotundae figurae.co Sesa. clusio paret primo lic quia aer quantum ad superficiem concauam est rotundae figurae ergo aqua quantus cocibad conuexam eius consequentia tenet illo modo sicut probabatur in antecedente conclusionis pcedetis an recedens patet quia partes aeris aequaliter recedunt a centro mundi siue distant ergo constituunt circa centrum figuram rotundam quantum ad concauum aeris. cundo patet co clusio quia existens in altitudine mali alicuius nauis uidet aliqua signa in littore maris quae non uideret si esset in pede mali:modo hoc non est pro pter minorem distantiam quia talis plus distat dum est in altitudine maliq si esset in pede.& hoc est propter tumorem aquae. Et illam rationem Dycit autor in textu Tertio patet conclusio illo modo quo probatur rotunditas terrae quia nauigantibus 1n mari a septentrione uersus meridiem inci, piunt aliquae stellae apparere uersus polum an arcticu; quae nunquam eis apparuerunt desinunt etiam eis aliquae apparere ueris istum polum quae prius apparebant de hoc est signum q, aqua est rotunda. Quarto patet co,
clusio se fortius Si est ratio quali demonstrativa de supponitur st aqua noimpedita semper fuit ad decliuiorem locum patet ad experientiam.patet etiam ex parte grauitatis ipsius aquae. quo supposito arguitur sic quia liaqua non esset rotunda sequitur in ipsa non impedita non flueret ad decliuiorem totum consequens est contra suppositionem sectam immediate εἰ patet consequentia quia ponatur per aduersarium φ aqua sit plana de sit eius planities a: b c sit centrum terrae: dric a centro terrae protrahantur tres lineae ad tria punctaa:die. tunc certum est φ illarum trium linearum b d est breuior quia alias esset aliqua Iinea recta sequidi stans secundum se 5 quὸdlibet sui a centro mundi quod reprobatum est in primo puncto S sic sequitur 9 punctus b propinquior est centro mundi si sint puncta: a:c:quatritur ergo utrum partes aliquae circa:a:& circa: c: fluant ad punctum b uel non. st non: sequitur aqua non impedita non fruit ad locu decliuio,
169쪽
rem: qui abest locus decliuior&habetur conssequens illarum. Si fuat ad puctu h sequitur tune se tales partes reducunt aquam ad superficiem rotundam de non remanent in saperficie plana & habetur proposi sunt tum. Ex illa conclusione inseruntur aliqua correlaria. Primum est A, si esset aliqua superficies plana cu correla ius medium est et centrum mundi & super eam emandentur aqua tunc talis aqua tendet ad figuram dimi rium diae sperae cuius ccntrum esset centrum mundi. Secundo sequitur g, si sit aliquod stagnuria planum tunc Sctim nece te est si in medio sit profundior q in extremitatibus. Tertio sequitur g, idem uas plus continer de lia et iiii quore in loco basto ii alto patet correlarium quia uas in loco bata continet liquorem secundum arcum qui est portio minoris circuli q in loco alto ergo sequitur φ continet in bata secundum maiorem gilbositatem q in loco alto. Unde ad maiorem declarationem istius stupponitur 9, aequalis corda de duobus cir culis uno maiori & alio minore arcum curuiorem resecat de circita minore si de maiori. uerbigratia 1 fgu ra.Secundo supponitur se si repleatur aliquod uas melius il posset impIeri de aliquo liquore tune repletur secundum quendam arcum qui est portio circuli imaginati describi circa centrum mundi contingendo latera vasis uerbigratia in figura. Ex istis suppositionibus sequitur q, quanto uas est bassius tanto arcus secudum quem continet est curuior: patet quia talo circulus cuius est portio est minor per primam suppositio, Tertiti nem ergo arcus est curuior.& haec de secundo puncto. ε Quantum ad tertium punctum sit haec prima copuctu; clusios aer quantum ad eius superficiem concauam est rotundae figurae patet ex dictis quia continet prima Vficiem conuexam aquae ergo est eiuldem figurae cum ea quae iam probata est rotunda. Secunda conclu- codib sio ' ignis quantum ad supersciem conuexam eius est speticae figurae. patet quia continetur a con auo orScda his lunae ergo est eiusdem figurae cum concavo orbis lunae cum se habeant tanquam continens de contencoctis tum modo concauum lunae est figurae sphaericae ergo.Sed de con auo ignis εἰ couexo aeris int duo mo .
di dicendi. Primus ponit se talia no sunt multum sperica immo oualis figurae.& illud probatur quia igni sub via solis spissior est sub polis & econtra est de aere S illud communiter dicitur in primo metheo.Saalii dicunt illud concauum de illud convexum esse sperica & hoc probant sic quia licet pluς generetur de igne subula solisqsub polis propter calorem solis&etiam generetur plus de aere sub polisq alibi pro
pter non tantum calorem: tamen aer continue fluit de parte sub polis ad uiam Plis & etiam cotinue ignis econtra & ideo continue remanent sperica:& ita imaginandum est de igne es aere qnantum ad illas super Terti' ficies s sunt rotunda.& haec de tertio puncto & per consequens de articulo secundo. Quantum ad ter articu, tium articu tu dubitatur primo utrum terra sit in medio firmamenti. Et videriai g, non quia si sic tunc cenius trum magnitudinis eius deberet esse in medio firmamenti consequentia e nota ned consequens est falsum Primu quia tunc terra deberet esse totaliter aquis cooperta eo ς, terra & aqua aequaliter tendunt ad medium mudubiu di uel firmamenti consequens est contra experientiam. In oppositum arguitur per aurorem in textu.SecunStam dum dubium est utrum terra se habeat tanquam puctus resipectu firmamenti.& uidetur si, non quia luna dubiu3 non se habet rinquam punctus te pectu firmamenti ergo nec terra consequentia tenet quia terra maior est Iuna aliter non posset cautari eclypsis lunae probatur antecedens quia luna est magna respectu stella, Tertiae rum firmamenti immo maior ut nobis apparet. oppositum patet per auctorem in textu. Tertio dubitatur dubiu; utrum terra iit naturaliter collocata in medio firmamenti. & uidetur st non quia tunc terra esset ele, Quar, mentum nobilissimum consequens est falsum de contra. p. 8c patet consequentia quia locus medius debe, tu du, tur nobiliora ergo si debeatur terrae: terra erit nobilius elementum. oppositum ponit autor in tex. Quati hium to dubitatur utrum oculus ubicunque existat supra terram uideat medietater caeli. Et videtur primo stnon quia si existat in uasle non potetit uidere nisi modicam portionem caeli. Etiam si sic tunc simul Dideret ad oppositas partes ut ories 5 occidens qu' est impossibile.oppositum arguitur per autorem intextu.& etiam quia orizon dicitur diuidere partem caeli uisama parte non uisa:diuidit caelum in duas partes aeqles ergo oculus cuius est taIi orizon uidet
Ad pri, medietatem caeli. Ad ista dubia responde dum est
mum per ordinem. Pro primo igitur aduertendum est stdubius graui lim corporum duplicia sunt centra quia quae. dam sunt grauitatis & alia magnitudinis. unde cen trum magnitudinis alicuius corporis est ille puctus a quo omnes lineae rectae ad superficiem eius ductae si fiterit spericum sunt aequales. d centrum graui. Primu tatis alicuius corporis est ille punctus existens in
correla medio lineae diuidentis illud corpus in duas partes rium aeque graues. Ex ista di nitione sequ0n ut aliqua
170쪽
etorrelaria. Primo sequitur st aliquando in eodem corpore non est idem centrum magnitudinis 3e grauitatis.patet ubi corpus est difformiter graue in partibus suis. Secundo sequitur se in aliquo corpore bene est SecuduIde centru magnitudinis.centrum grauitatis patet de corpore uniformiter graui. ertio sequitur g, alia Tertiit quod corpus graue habet centrum suae magnitudinis extra se: patet de corpore quod eli minor portio circuli: patet etiam de speculo concavo quia centrum magnitudinis eius est illud punitum ubi concurrunt radii solares reflexi & ibi inflammantur. Quarto sequitur φ semper centrum grauitatis est infra corpus Qua Dcuius est centrum patet ex dictis. ii Secundo notandum est quattuor modis potest intelligi tetram ei se toin medio mundi. primo illii ad cetru suae magnitudinis. sq, centrum magnitudinis eius sit in medio mundi. secundo modo quantum ad centrum grauitatis.tertio modo si ipsa sit pars aggregati cuius aggregati centrum lit in medio mundi quarto modo quia ipsa circundetur firmamento. istis notatis ponuntiat co Primi clusiones. Prima eli g, in terra non est idem centrum magnitudinis 3c centrum grauitatis: patet quia terra coctis est distor mirer grauis ergo conclutio uera consequentia tenet ex dictis in primo correlatio primi notab γlas:antecedes patet quia pars terrae aquis discooperta est & super quam transit sol leuior est propter calo, Sesarem ilis & alia pars aquis cooperta grauior est propter frigiditatem aquae. Secunda conclutio centrum cocto grauitatis terrae non est in medio firmamenti patet conclutio quia ii terra imaginetur diuidi in duas par res aeque graues tunc illa pars quae est aquis cooperta una cum aqua circundante pellat aliam partem quo Tertia usi centrum totias aggregati sit centrum mundi. Tertia conclusio est Φ non est Idem centrum magni eoclis tudinis terrae & firmament patet quia tunc terra esset omnino aquas cooperta ut arguebatur in Ia loe dubii. Ex hoc patet in ipsa terra oportet imaginari tria centra re iter distincta primum in centrum ni a. gnitudinis i plius terrae. secundum est centrum grauitatis eiusdem. tertium est medium firmamenti. cundo sequitur correlarie se terra non est in medio firmamenti nec primo modo nec secundo modo. patet sta marnec quo ad centrum magnitudinis nec quantum ad centrum grauitatis. Quarta conclutio est v, centru coclis grauitatis aggregati ex aqua & terra est in medio firmamenti.patet quia tale aggregatum est corpus gra. oe 8e non impeditum ergo mouet ut quousque centrum grauitatis eius fit centrum mundi. consequentia tenet quia illud est de natura grauis. Sequitur correlariera totale aggrega tua ex terra de aqua est in medio firmamenti: patetq; centrum grauitatis suae e in medio per conclutionem praecedentem ergo consequeri,
tia patet ex notabili. Secundo sequit terra potest dici i medio firmamenti tertio modo. patet quia e pars unius aggregati quod est in medio mundi ergo est in medio firmamenti tertio modo S ita in irretur de UItia aqua. Ultima conclutio terra est medio mundi quarto modo & etiam aqua patet quia circundantur fr. cibmamento. Sed pro secundo dubio aduertendum est si, terra se habere tanq punctum respectu firma me Ad seti potest tripi intelligi. anomog, sit reali punctus 1 diuili bilis no hiis exiesione. sic ino ipsa terra nulla cuduuariatione faciat in perceptione stella e fixa he firmamenti hoc est dictu st eiusde qualitatis appareant stes dubiulae extiti in cetro mundi sicut extati in superficie terrae. tertio mo sic g, si ipsa terra poneres in firmamento Pria& esset lucida sicut una stella no uidere e Ppeius paruitate. Tuc ponunt rres conclusiones. Prima est terra cocibnon se het laq punctas respectu firmamenti primo mo. patet conclusio de se. . Secunda conclusio terra se Scia habet tanq punctus respectu firmamenti secundo modo patet.quia aequaliter de caelo uiderent exns incc coclistro terete si una medietas eius esset aota & cxias in superficie terrae ergo terra nullam uariationem facit m Tertia perceptione caeli εἰ stellarum. consequentia nota tu antecedens patet ui quarto dubio. Tertia conclusio cocibterra est tana punctus respectu firma misi tertio modo. patet ut dicit Alpha granus in libro tertio minima stellatum fixarum notabiliter uisibilium est octies de decies maior a terra modo plures sunt stellae quae cudifficultate possunt uideri propter paruitatem ease ergo si terra ibi poneretur de esset Iucida no posset uideri a fortiori te per consequens conclusio vera. Et iuxta hoc potest inferri luna se habet tanquas punctus respectu firmamenti tertio modo. patet quia luna minor est a terra ergo si terra se heat tanquam puctus De me respectu firmamentia fortiori luna.Sed tunc dubium est de ambitu ipsius terrae .pro quo est aduerteda ιν sura ambitus ipsius terrae pol sciri per istu modu quia caela imaginac diuidi in trecentu &.bo. gradus aequales terrae de cuilibet illorum graduum correspondent septingenta stadia in terra.ς, scitur peristum moduet M capiatur eleuatio poli i aliq regione per astrolabium:deinde ambulet homo ab illo loco recte uersus reptentrionem quouis reperiat polam eleuatum uno gradu plus il elevabatur:& tunc mensuret spatium intercepistum inter illa duo loca & reperiet. oo.stadia .ec illo habito multiplicet. Too. r.36o.8c reperiet numeram stadiorum qui est.2srooo stadiorum.Et si uelimus scire numerum leucarum sciemus per istum modum cuia. s.stadia faciunt unum miliare. r. miliaria faciunt leucam: dc sic. 16.stadia faciunt unam leucam diui dantur ergo ducenta de quinquaginta duo milia stadiorum .perit 6.ec resultabit numerus leucatam Mest talis:quoniam decem millia di septingenta de quinquaginta leucae. Et si uelimus scire quantitatem dia, Ad termetri terrae sciemus per illum modum suppolitora circuli ad eius diametrum est proportio tripla sesquis riti du- septima tunc suppoito illo capiatur numerus ad quem numerus stadiorum ambitus terrae se habeat in ta, b iunili proportione tunc ipse est numerus stadiorum diametri tetrae scilicet octuaginta millia de .loo.&.set .stru Priadia de medieras unius 6c sic pater de secundo dubio. Sed pro tertio dubio ponuntur conclutiones.Prima coc best A, tetra sola non est naturaliter in medio firmamenti collocata patet quia terrae centrum grauitatis no