Aurelii Augustini Milliarii ... Ad leges libri primi pandectarum notae, seu Breves commentarii

61쪽

Ad A. Iuris Civilis irii Juris Civilis Uentiam plurimi ct maximi viri professi sunt.

Sed eorum qui maximae sa) dignationis apud P. Romanum fuerunt, inpraesentia mentio b) habenda es: ut appareata quibus ct qualibus, haec jura orta ct tradita sunt. Et quiadem ex omnibus qui scientiam nactisunt, ante sc) Tiberium Coruncanium publice profestum neminem traditur: cateri autem ad d) hune vel in latenti se Jus civile retianere cogitabant, solumque confultatoribus vacare potius , quam discere volentibus se praefabant. a ri s Aximae dignationis. Existimationis & honoris. b I 1 Mentis habenda es. Ne praetereantur ut incognisti , qui virtutis splendore viguerunt. c Ante Tiberium Coruncanium . In Fastis Consularibus lego, quod Tiberius Coruncanius fuit Consul cum P. Valerio , anno ab Urbe condita CDLXXIII. Et in Epitonae Liaviana lib. 18. habetur, quod T. Coruncanius primus eN Ple be Pontifex Maximus creatus fuit.

d Ad hunc. Coruncanium.

e In latenti Jus Civile retinere cogitabant . Obtinendae atque augendae potentiae suae causa. Ad A. Fuit autem.

Fuit autem in primis peritus Publius sa) Papirius, qui leges

Regias in unum contulit. Ab hoc Appius Claudius, unus ex Decemviris, cujus maximum consilium in duodecim Tabulis

-: scribendis fuit. Pos hunc Appius Claudius ejusdemgeneris - maximam scientiam habuit. hic Caecus b) appellatus est, Appiam viam stravit, ct aquam sc) Claudiam induxit, ct de Drrho d) in urbe non recipiendo fententiam tulit. hunc etiam acti onesscripsi traditum se) est,primum f de Murpationibus, qui liber non extat. Idem g) Appiuita clauia

62쪽

invenit, ut pro Valesii Valerii e sent, O pro Fussis Furiis. a UJUblius Papirius. Alii habent: Sextus Papirius. Is

x leges Regias in unum composuit,& liber in quo com scri pN extant, appellatur Ius Civile Papirianum. nfra La. ins ne princ.b Hic caecus appellatus es. In Pand. Flor. legitur: Hic Centemmanus appellatus est . Sed Haloand. Sc Oros existimant legendum esse , caecus.

C Et aquam Claudiam induxit. Alia est aqua Claudia , quam Claudius Caesar induxit. d Et de Drro in Urbe non recipiendo, M. In Epirum. libri 13. T. Livii: Cina legatus a Pyrrho ad Senatum missus, petiit , ut, componendae pacis causa, Rex in urbem reciperetur . De qua re cum ad frequentiorem Senatum referri placuisset, Appius Claudius, qui propter invaletudinem oc lorum , jamdiu consiliis publicis se abstinuerat, venit in curiam , de sententia sua tenuit, ut id Pyrrho negaretur. e Traditum es. Supra ad A. Poste, cum Appius Claudius.s P imiam de usurpationibus, ctc. Textum hoc loco usque ad finem ρ. Depravatum esse certum est. Quibusdam videtur sic posse emendari: Inde Appius Claudius, qui videtur ab hoc processisse, primus de usurpationibus scripsit, qui liber non exstat, & R literam invenit, ut pro Valesiis, Valerii essent ; pro Fusiis, Furii. g Idem. Legendum: Inde .li Ab hoe .bAb Appio Claudio Carco.i R, literam invenit. R, pro S, introduxit in quibusdam

nominibus.

Ad A. Fuit post eos. Fuit post eos maximaescientiae Sempronius sa) , quem populus

Romanus Σ ΟΝ bὶ appellavit: nec quisquam ante hunc , autpost hunc hoc nomine cognominatus es . Gajus sc) Se

F a pio

63쪽

pio Nascas, qui optimus d Senatu appellatus es, cui etiam publies domus in sacra d) via data es, quo facilius consili posset. Deinde se Mucius, qui ad Carthaginenses misesus legatus, cum e ent duae f) tesserae positae, una pacis ,

altera belli: arbitri Si dato, utram υellet referret Romam, utramque fusulit, O ais , Carthaginenses petere debere,umrm mallent accipere. a pronius . In Fastis Consularibus lego , quod P. Sempronius Sophus fuit Consul cum P. Sulpitio S Verrione, anno ab Urbe condita CDXLIX.b ΣΟΦΟΝ appellavit. Graeco Sapientiae nomine .c Gajus Scipio Nasica, qui optimus d Senatu appellatus est. Livius lib. 29. Ubi tamen, non Ganm, sed P. eum praen minat. Et Valerius Maximus lib. s. cap. 3. scribit tacitum laudis Scipionem Nasicam toga, quantum armiSuruumque Africanum meruisse. d Infacra via . Hanc viam ideo sacram dici quidam existimant, quod in ea foedus initum sit inter Romulum &Tatium Regem Sabinorum. Alii aliter. De hac Via mentionem facit Horat. I. Serm. Sat. 9. in Princ.

Ibam forte via Sacra, cur meus es mos .e Deinde a Mucius, ctc. Alii auctores pro Mucio F hium nominant. Dissentiunt etiam in historia a Pomponior Immo nec inter se per omnia consentiunt . Plus autem, uti rem narrant, Carthaginensibus magnanimitatis tribuunt, & Pomponius noster minus cum extremam facit hanc QUMucii vocem Carthaginenses petere debere utram tesseram accipere mallent. Romanorum scilicet essedare optionem , Carthaginensium accipere . Et ideo narratio

Pomponii probabilior est. Ex Cujae. f Duae tesserae. Duo signa, unum Pacis, alterum Belli. . Ad A. Post hos fuit.

Pos hos fuit Tiberius Coruncanius , ut sa) dixi, qui prim i

64쪽

profiteri crepitar cuius tamen scriptum nullum extat , sed refi lonsa complura o memorabilia ejus fuerunt. Deinde Sextusa lius, ctfrater ejus Publius Aelius, O Publius Arisius m ximam stientiam in profitendo habuerunt : ut duo AElii b etiam Consides fuerint. Atilius autemprimus is popula S Iimi c appellatus s . Sextum AElium d) etiam Iimnius laudavit, O extat illius liber , qui inscribitur 3 ripa tua, qui liber veluti cunabula Turis continet. Tripartita autem dicitur: quoniam lege XII. Tabularum praeposita , jungitur interpretatio: dein subtexitur legis se) actio. Eis em esse tres alii libri referuntur: quos μmen quidam negant eiusdem esse. Hosfectatus ad aliquid es s Cato. f)Deinde) Marcus. g) Cato princeps Portiae familia: cuius

o libri extant: sed plurimi h) Ahi eius, ex quibus i

caeteri oriuntur.

mi fuit cum T. Quinctio Flaminio, anno ab urbe condita Din. P. AElius Consul fuit eum Cn. Cornelio Lentulo, amno ab urbe condita DLII. EX Fastis Consularibus .c Sapiens appellatus es. Ut Sempronius Σ- . s. Fuit

d Sextum AElium etiam Ennius laudavit. Sextum AElium virum fuisse legalis scientis peritissimum, apud omnes coimstat: de quo vide Ciceri in primo Tuscul. & in primo de

Orat. I

e Legis actio. Hoc est, quomodo lege agi possit, ne so mulis neglectis causa caderetur. f Cato deinde. Haec verba subdititia sunt. g Marcus Cato. M. Porcius CatoJurisconsultus Consulsuit cum L. Valerio Flaco, anno 'ab urbe condita DLVIII. Iuris Civilis peritissimus fuit, ut Cicero ait lib. I. De Oratore. Ejus res gestas Plutarchus in Catone exponit & Livius lib. 33. & 3 . sed maximε lib. 39.

h S plurimi lii eius. Sed plurimi libri: filii ejus. Bud.

. . . Duos

65쪽

Duos M. Cato habuit filios, quorum maior . praetor dem gnatus , patre vivo mortuus est,& egregios de Iuris distia plina libros reliquit. Gellius lib. I 3. cap. I 8.i Ex quibus cateri oriuntur. Ex quibus libris Marci C toriis & filii ejus, caeteri a Jure Consultis conscripti, orium tui . Alii explicant, ex quibus, Marco Catone dc filio ejus,

caeteri Porciae familiae oriuntur.

Ad A. Post hos fuerunt.

ris hos fuerunt Publiui sa) Mucius, ct Brutus , b) O

Manibus: qui fundaverunt c) Jus Civile . Ex his P . blius Mucius etiam decem libellos reliquit: Brutus septem: Manilius tres. Et extant volumina d) scripta, Manilii monumenta. Illi duo se) Consulares fuerunt': Brutus pra-rseius: Publius autem Mucius etiam Pontifex Maximus a Tavulus Mucius. Scaevola. b I Et statu, O Manilius. Gellius lib. I . cap. 7. MBrutum, & Manilium viros apprime doctos fuisse scribit. c taui fundarunt Jus Civile. Qui Ius Civile , veluti fuimdamento quodam, stabilierunt. d Volumina scripta . Textus Noricus habet: Volumina inscripta. - .e Illi duo Confularesfuerunt. P. Mucius Scaevola, Coi suliuit cum L. Calphurnio, anno DCXX. M. Manilius, Consul fuit cum L. Marcio Censorino, anno DCIV.

- auditor, qui ct ipse h) Consul. Etiam Sextus Pompeius Gnaei Pompeii patruus si) fuit eodem tempore: se Caelius kὶ Antipater , qui bisorias conscripsit: Adplus eloquentiae,

quam

66쪽

.i scientiae Iuris , operam dedit . Etiam si i Lucius , Crassus , frater i Publii Mucii, qui Mucianus dictus es. ηο m) Cicero ait Jursconsultorum diserti mum. iii

a Λ B bisprofectisunt, cte. A superiorum Iureconsulim

LIL rum doctrina, sequentes profecti sunt.b Publius Rutilius. Publius Rutilius cum amici cujusidam iniustae rogationi resisteret: atque is per summam ii dignationem dixisset: Quid ergo mihi opus est amicitia tua, si quod rogo, non facis 3 respondit: Immo quid mihi tua, si propter te aliquid inhoneste facturus sum 3 Valerius Max. lib. 6. cap. 4. . b c diui Romae Conful. P. Rutilius Rufus, Consul fuit cum C. Manilio, anno DCXLVIII. d Et Asia Proconsulfuit. Liv. lib. o. ut ex Epitomis colligitur, P. Rutilium summae innocentiae virum, non quidem Proconsulem, sed Legatum Q ueli Proconsulis fulsi se scribit. e Paulus Virginius. Nonnulli legendum putant, A. Vi ginius , ex Cicerone in Laelio Cap. 27 f Et auintus Tubero ille Stoicus . Marcus Cicero inli- bro, qui inscriptus est de Jure civili in artem redigendo, verba haec posuit: Nec vero scientia Iuris majoribus suis . Ablius Tubero defuit, doctrina etiam superfuit. In quo loco Superfuit, significare videtur supra fuit, & praestitit, su- . peravitque majores suos doctrina sua superfluenti, tum αnimis abundanti: disciplinas enim Tubero Stoicas & dialecticas percalluerat. Ex Gellio lib. I. cap. 22. g Pansae auditor . Textus Noricus habet: Panaetii au

ditor .

h ui ct irae Consul. In Fastis Consularibus Q Tuber

nem hoc tempore non comperio. i Gnaei Pompei patruus. Ita habet tex. Nor. Hic, ut Cicero ait in Bruto , praestantissimum ingenium contulit ad

67쪽

48k Et caelius Antipatre. Hic , ut ait Idem Cicero in Bruto, temporibus illis luculentus scriptor fuit, Iuris valde peritus,

multorum etiam, ut L. Crassi, magister .l Lucius Crassus. Con ex Ciceri de clari orat. & lib. r. de orat. legendum putat: Licinius Crassus .m Hunc Cicero G. Trajecta verba esse videntur dc a

scribenda inMucio Scaevolae sequenti F. Post verbum, redia

Ads. Post hos . Post hos a) Mucius PGlii b) filius ct Pontifex Maxiamus, Ius civile sc) primus constituit, generatim in libros

decem . octo redigendo.

a Mucius Scaevola. Qui Consul fuit cum L. Caecilio Metello, anno DCXXX VI. 'b Ptiblii Alius . Filius Publii Mucii Scaevolae. De quo supra ad A. Pos hos fuerunt. c Jus Civile primus constituis generatim , . Illud ordine quodam doctrinali digerendo , dc per genera distribu do. Ad A. Mileti auditores. Mucii sa) auditores fuerunt complures: foraecipuae auctoriatatis Aquilias b) Gallus , Bassus c) Lucilius, Sextus d) Papirius , Gaius se) Juventius. Ex quibus Galltim

maximae auctoritatis apud popula uisse Servius dicit. Omnes tamen hi is Servio f) Sulpicio nominantur : alioquin perferarum scripta non talia extant, ut ea fg) ad omnes adpetant. Denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus bominum, ped Servius libros suos complevit: pro emiui scriptura, iborum quoque memoria habetur. a II

68쪽

αὶJUT . Quinti Mucii Scaevolae. De quo in praec. 9.b 1 L Aquilius Gallus. Cicero in lib. de claris orat. Aquilium acutum fuisse hominem & exercitatum, promptamque dc paratam in agendo & respondendo celeritatem habuisse tradit. Prudentiae & religionis ejusdem Aquilii celebre exemplum commemorat Valeri MaX. lib. 8. cap. a. ubi etiam, virum magnae auctoritatis, &scientia Iuris Civilis excellentem, eum appellat.

c Balbus Lucilius. Hunc Cicero, ubi supra, doctum αeruditum hominem vocat. d Sextus Papirius. Qui inter Servii Sulpicii praeceptores fuit. Rutil. e G us Juventius. Cicero, praedicto loco, T. Iuvemtium Iuriscons nominat: quem tamen alium ab hoc fuisse credi potest. s Λ Seγυio Sulpicio. De hoc in s. proX. seq.: g Ut ea ad omnes. In Pand. Hoc sic legitur. In vulgatis: Ut ea omnes. Ad I. Servius. Servius sa) eum in cause, orandis primum locum , aut pro re

to pos M. Tullium obtineret, traditur ad consilendum s. Mucium de re amici sui perυenisse : cumque eum Issi responT. Hbse. b) de Jure Serυius parum intellexisset, iterum aut tum interrogase , O d a. Mucio responsum esse, nec tamen percepisse: ct ita objurgatum esse a Q Uurio: Namque eum dixisse, turpe esse patricis, O nobili, ct causas oranti, jus, in quo versaretur, ignorare. ea velut contumelia Servius tractatus, operam dedit Juri Civisi: ct plurimum eos, de quibus locuti sumus , audiit i institutus 2 Balbo d) Lmcisio , infructus autem maxime is Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae. Itaque libri complures ejus extant Cercinae consscti. Hic cum in c) legatione perisset, satuam eipopulus Romanus pro roseris possit, ct hodieque f) extat pro ro-sris August. hujus volumina complura extant: reliquit a tem prope centum ci octoginta libros.

69쪽

a Ervius, cto. Servius Sulpitius Iure Consultus a Gel-O lio lib. 2. cap. Io.&lib.6. cap. I a. dicitur Juris Civialis auctor, vir bene literatus, de aetatis suae doctissimus. Consul fuit cum M. Claudio Marcello, anno ab urbe condita DCCII. Fuit etiam Quystor, & Praetor. Cicero pro Murena. Et idem Cic. in Philippicam s. multa de Sulpitii laudibus congestit.b Sibi respondisse. Quidam reponunt, respondentem. c Tractatus. In quibusdam .,Tractus. d Insitutus ἀ Balbo Lucilio , cte. Servius Sulpitius, carri discendi causa duobus petitissimis operam maximE dedis.set, L. Lucilio Balbo: C. Aquilio Gallo, Galli hominis acuti & exercitati promptam & paratam in agendo & in respondendo celeritatem , subtilitate diligentiaque super vit: Balbi docti & eruditi hominis in utraque re inconsideratam tarditatem vicit expediendis conficiendisque rebus di Sic & habuit quod uterque eorum, & explevit quod utrique defitit. Cicero in Bruto .e Hic cum in legatione perisset. Servius Sulpitius a Senatu ad M. Antonium Triumvirum, qui Mutinae D. Brutum o sidebat , missus Legatus: ut eum a perditis consiliis ad sanitatem pacemque revocaret, in ea legatione interiit. Ex Cic.

in Philip. 9.f Ei hodie ue extat. Text. Nor. habet, & Hostiae extat. Ad s. Ab hoc.

OMilius, Titus Caesius, Aufidius Tucca, Arsidius Nam D, Flavius Priscus, Grius Attius Pacuvius, Labeo Antiasius f Labeonis Antisti Pater, Cinna, Publicius Gellius. Ex his fg decem, libros octo conscri erunt, quorum omnes qui fuerunt libri digesti sunt ab Auosdio Namusa in centum

quadraginta libros. Ex his auditoribus plurimum au Ioritatis habuit Alfenus Varus, ct Aulus Osilius. Ex quibus Varus

70쪽

h o Consul ii. O us in equesbi ordine perseveravit: is fuit Caesari miliari mus: libros de Jure Ciυili plurimos , O qui omnem partem operi undarent, reliquit. Nam

de legibus si) Vicen a primus h) conscribit, O de 3

risdictione: idem edictum Praetoris primus diligenter compo-Di' Nam ante eum Servius duos tibros ad Brutum perquam brevissimos ad edictumsub criptos reliquit. a ΛΒ hoc. Servio Sulpitio. b LL Profecerunt. Nor. text. habet, processerunt i 'Alfenus Varus. Alfenum Iureconsultum, Servii SuIpi- discipulum fuisse, rerumque antiquarum non incuti sum scribit Gellius lib. G. Cap. s. d GHui. Delendum hoc nomen , alioquin undecim euiem, non, ut infra ait, decem. Cujac. hic.e Aulus Ositas. De quo hic in textu in vers Ex his audiatoribus.

f Labeo Antistius Labeonis Antissipater. Labeo doctrina cc prudentia clarus, pater Labeonis qui propter Iuris Civilis peritiam hodieque celebratur-. Appianus lib. 4. Belli

g Ex bis decem , libros octo conscripserunt. Ex his decem Iureconsultis, octo conscripserunt libros.li Varus ct Consiliuit. Alfenus Varus, Consul fu it cum P. Vinutio, anno ab urbe condita DCCLIII. ex Fast Consi De legibus Vice mae,' c. De legibus Vicesimae primus Onlius constrapsit. De legibus sei licet Vicesimae partis haereditatum n sco inferrendae. Quae a Trajano fuit postea sublata. Plinius in Panegyrico. λ Conscribit. In aliis, conscripsit. tot' 'Ad I . Fuit eodem rempore. Fuit eodem tempore ct Trebatius, qui sa) idem Cornelii Maximi auditor . fuit Aulus Castellus, uintus b) Mucius Volossi auditor : denique in illius bonorem testamento P