장음표시 사용
81쪽
clanen sinsigni aliqua virdine ςmno , rasse perspex t , aut salte ii audiuit Pasii re Blitus est, idqὸ ςo conssilio, ut alii , νηηuxi pmnuo proposito, io certaminibus sortipres existerenti Cic probege Manilia, summo sibi duxit honori, quod Praeturam quasi lis j sui prpnium consequutus fuisset. iarto,luci,qui Regibus,clarissimisq; vir ,
ubi ex hac mortalium vita excesserint, conse
. Quinto, sepulchrg, si public honorix ca
rastruenda curentur, va Sulpitio, cum in leg*tione ad Antoniana' mortuus esse , . NRXμὶ suit honori Ennio, quod in ScipionuM a pubis conditus esisti. 7 T. II. num Mxto, superiores loci in sedendo, cessiones de via, priinus indicenda sententi locus,quod ubiq; seruatur, ut honoris gratia, qui ignitate , & honore Prast l, huic Spurinx, losqs Irgnetur, i . zorii se n Tit O u ab erio rei rSeptimo, imagines, & stammua: hpnoris ergo eriὀuntur , ut Demetrio Atheibenses trecen rus sexaginta istam S. erexerunx, β Roma ni nouam in semisia virtutem, no'O hOVOris genere ornare cupiuntes,Cloelix virgini equestrem statu in insimmasa a via ponendam curarunt, quod ea chiro n t lium splendora nata, cum alijs virginibus, porisae Hetrusco rum Regi obses data, deceptis culi libuS,una cum reliquis virginibus incolumis ad suos per riberim rem uerit,di patria m*xu liberauerit.
82쪽
X Octauo, eibaria publice data, ut apud Athe nienses, bene de Republica meritis victus publice in Prytaneo dabatur; quod etiam apud
Principes hac nostra tempestate obseruatur;s a lent enim clarissimos viros honoris gratia is adeuntea , hospitio simma comitate excipere, publicisq. cibarijs alere. Nono, Adoratio, quae uni Deo debetur, qua nonnulli Imperatores, cum nihil in rebus hi manis i maius existimarent, perperam sibi vendicarunt, ut Cyrus Persarum Rex, Alexander Magnus, deuicto Dario , & cum a Calliasthene reprehederetur. Caius Caligula,&Di cletianus, quod contra Caesar Augustus adeo est execratus, ut, si quis ad eum accedens, caput nimium flexisset, tamquam adulatorem expulisset, nolens honorem, qui Deo debetur hominibus tribui . . Honor omnibus iuperio.
ribus est exhibendus , & potissimum, si in alia qua praesatione sunt constituti. Decimo, conspectus euitatio,quae barbarica est, cum Principis se aspectu indignos existima-xes ne in illum incurrant, aut videant, diligenter cavent, quae consuetudo , ut Plutar chus refert, apud Persas inualuitmam cum Cyrus equo discurreret, Artoxerses vociferab
tur, & ita populi secedebant,& eum adora bant,quod etiam ipsi Turcs videntur retinuisse,& ab eorum maioribus factitatum esse legiamus,quod etiam fit istis temporibus in illa ba baria Indiae. Postre
83쪽
: Postremo loco munera ponunturi quae pissime honoris gratia alicui sertissimo viro tribuuntur,quae tan sunt praestantiora , preti sora, quantost praestantiore viro prouenilint . Vnde obseruanduim est , duo enit hominum ggenera, quae muneribus Deile c pisiatur diuerusa tamen ratione auaros scilicet, es ambitiosos Nam illi villitate tantum mouentur, quae in muneribus eo solet hi vero honorIs. cupidiatate trahuntur , enim is muneribus inest intrifrizq NIT D ' . enu arathri Gr-: Vltimum eorum bonorum , quae ad homi .nem rcferuntur, est prosperitas, sessi na somtuna, omni enim missiliat, aut fiunt adunatu trium istarum' causarunt reserri possunt ad naturam scilicet, artem,& sortunam, ass,& nati va ratione a Iiqua fiunt, fortuna vero nullam videtur habete rationem , sed tamen semper,
vel cum arte, vel cum natura conruncti est, ut
ulcera curare arcis est, sed tamen,cum quis aliae ratione curatur , quam medica virtute id sortunae adscribem mi est,ut IaBn Phiseus cu internum abcessum coplosam saniem emouente vstu ut alij dicunt vomicam haberEt,qua medici, haud fanare potuerunt,ab inimico iri ea corporis parte,gladio percussus,expresia viceris sanie curatus est . sic pulchritudo a natura est, siquis vero quam plurimos habeat pares deformes, &Blus pulchritudine caeteros praeeat fortuitum est. Prosiperitas vero est tum, cum quis his sertunae bonis aut omnibus aut plurimis', aura certe
84쪽
certe maximis fruitur, iis denique, ut ait Aristoteles, propter quae alijs inuidemus, ut sunt repentinae tum dignitates, tum diuitiae. Laus ergo ab hoc loco duci potest , si dixerimus eum, quem laudandym suscepimus, perpetuo comitem habuisse sortunam, quae eius semper intersuit consilijs,actiones ipsas ad metam optatam direxit, secundoq; euentu perduxit. Si vero hic lapissime temerarius ,& praeceps esse visus sit, subijciendum est, hoc non obstant , eum tamen rerum suarum felicissimos exitus ostendisse, & id fuisse a vitiute profectum. Aliud Caput laudis a fortuna. Et mirabile esse, si in hac aequabilitate , & prospero fortunae cursu nullus fuerit, qui illi inuideret, idq; signum esse p stantiaimae cuiusdam virtutis, quae id, quod in ipsa fortuna inuidiosum essessilet, obruit, & ipsos invidorum animos suae
virtute , & benignitate placauit. Praeterea si eum,quem laudamuS, summa exercuit inuidia, aut aemulos habuit, tum demum dicendum est,
nullum amplius aut illustrius esse virtutis signum;quam inuidia, ijs enim inuidere homines solent, quos aliquid habere intelligunt, quo
Vt Careant , maxime expetunt. Nam virtutis
comes inuidia, ut inquit Cicero quarto ad Herennium, plerumque bonos inlectatur; mos est enim hominum, ut nolint eumdem pluribuS rebus excellere, maximon; inuident paribus, aut inserioribus, cum se relictos sentiunt illos autem dolent euolasse. Superioribus saepissimo E etiam
85쪽
etiam linuide r , & eo magis. si intolerantius se iactant, & aequabilitatem communis iuris, prestantia' dignitatis, aut sortunae suae transerat. Illud demi in sciendum est,inuidiam virtute partam, gloriam potius, non inuidiam
QVoniam , ut dictum est, linuidia & aerruislatio bonos & virtute praditos saepissime insectantur, ne ignoretur, quomodo ij sine laudandi, quibus ob aliquam virtutis felicitatem solent homines inuidere, quid inuidia sit ,
propter quae bona concitetur & quomodo homines assem inuideant, ostendere volui. Et pri- imo, inuidia, quam Cicero inuidentiam pb inuidendo appellat, ut inquit Aristoteles Rhetoricorum secundo , . est aegritudo quaedam animi, concepta ex felicitate eorum bonorum , quae sortunae numere proueniunt; ut, propter Opes, diuitias , honores , dignitates , & gloriam, cum lisc paribus ac similibus euenituri, non Vt qui inuidit aliquod inde inmodum ferat, sed quia nolet eos,quibus inuidet,ea bona possidere: quae inuidia in virum bonum aliena gaudentem . selicitate nulIo modo potest cadere, sed tantum in scelestissimos homines, quos maxime aliena felicitas excruciat; probuS enim, o
86쪽
istyae Plato, inuidet nemini. - Ad inuidiam sunt procliuiores, quidiuitias pessident deum enim alij saliquod bonurn contingit , id sibi eripi existimant,&' ideo maxime
Qui honores aliqua in re sent adepti. qui sapientiae laude perfruuntur, magis inuidi esse stlant; timent enim, ne aliorum rebus praeclare gestis, laus propria,s Dina inobscuretur . Inuidiae stimulis quoque agitantur ambiti si, & quos gloriae cupidita, commouet, qui sapientes videri volunt. Nam , si quis laudem petat in aliqua is itate, si quem alium in illa intellexerit laudari, maxime discruciatur. - Inuidia tandem concitatur his bonis,ex quiabus laus, honor, di gloria quaeritur. ASmulatio est quaedam aegritudo, siue animia sectio, quae ex bonis honorificis alterius na- itur, cum quis non eadem possidet bona,quibus se dignum existimet, quae similis ei sit consequutus . Haec autem est duplex. Altera mala, cuius finis est odium, de qua Plinius: Nihil
est tam pronum adsimultates , quam aemulatio : & ea est, eum aemulator alieni boni, quod ipse non habeat,inuidia exardescit. Altera b na , quae est virtutis imitatio, cum quis velis ac remis contendit . ut ijsilem floreat bonis ,
quibus ille, quem imitatur. Disserunt autem aemulatio, & inuidia in hoc, quod i ta in virum bonum cadit, studentem
eosdem dignitatis , & honoris gradus cons 's Ea qui. '
87쪽
qui, quos ille,quςm imitatur, consequutus esti, Dauidia vero, ut dictum est,) in improbissimos ac sceleratissimos tantum homines, aIijs
AEtruilatio in adolescentes, S magnanii sviros cadit, solent enim eos potissimum imitari, qui in aliqua dignitate constituti sunt, quippe qui laudem, & gloriam natur/ appetunt quae aemulatio, si.siης spaultate sit, qu lis ea est , quam Quintilianus ait in litteris, maxime profectus alere, laudabilis est tisin e ea inimicitiae nascantur, qualis fuit intor FabiuMaximum, & Scipionem Superiorem, inter Liui; in Salinatorem, & Claudium Neronem vituperanda. ijs igitur pr cognitis, si eum, que laudam , inuidia exercuerit,dicere poterimus, animi bonis, & fortunae, quibus ille copiosissime affluebat, eam concitatam suisse, & ea repetere, quae paulo antea dicta simi. Odium est ira inueterata. distat in hoc ab inuidia, quod inuidemus fortunato, odimus vitiosum , inui, diam profiteri erubescimus; odisse palam deincorum est. inuidia hominum tantum est;odiumrcliquλrum etiam animantium.
cuomodo haec, quae dicta sum, augeri possint.
CVin amplificatio, in qua tota vis orat ri . consistit, demons attes generis pr
88쪽
uli quid esse videretur: verum quia communis est omnibus dicendi generibus, hic tantum i dicabo quomodo ex ijs rebus, quae circunstant, virtutis alicuius actionem maiorem possimus
Prima ergo circunstantia est vi hoc verbo Hamad persona si quae,qualisve sit, dicamus, tum de sexu, de Fate, sortuna, dignitate,
genere,maioribus, educatione, quς constat natura, doctrina, exercitatione, tum solicitudine ob virtutem .
Secunda est, res illa, de qua agitur, quς ex seipsa maior & amplior effiei potest; uti exempli gratia, si quid in illa honoris causa potiusquam pecuniς si quid alterius potius , ut
amicorum, beneficorum,patris,atq; adeo ini micorum cauisse; tum vero vel maxime Dei potius, quam nostra susceptum sit; in quo vel maxime commemoranda sunt, & excutienda, quae quis non solum secerit, sed maxime ea , quae perpessus sitis ob virtutem & constantiam retinendam : ut si martyre, laudemus t poteri mus omnia crudulitatis , & suppliciorsi genera enumerare, &eorum accerbitatem, explicatis particulatim singulis, ob oculos ponere i tum, uo animo ea perpessiis sit; ut si non inuti tantum,praesenti; & forti, verum etiam alacri. Quod de sortitudine dicimus, idem faciendum Pracipimus in caeteris virtutibus. Tertia est, qua, quibus instrumentis , auxia
89쪽
lijsq;quid quisq; persecerit, explicamus:vt primmum, , si quis sistus , ut Horatius Cocles , qui
solus in ponte hostium impetum excepit; secus Udo, si primus; vi si quis inusitatum, & in uda, tum hactenus aliquod facinus ediderit iniquidi libet virtutis genere. Tertia, si cum paucis Rhde Leonida egimus, qui parita manu iunume rabiles barbarorum copias decertamio diutis sime sustinuit: deniq; si quis quid gest rit, Repers erit, cum tamin ad id perficiendum ii manis presidijs omnibus Ostitutus ac derim esse videretur. Hic etiam possunt adiungi , frumenta, quae appellantur passiva. Quarta M tempus, ut si quis rapportune sub uenerit, id ii non cogitantibus, nec.opinantibus
nobis,idq; cum minus fieri posse videbatur,d iam si quis eo tempore iustu , istis, pius,temperans:sit , quo ista omnia intec: homines , aut nulla, aut exigua sunt. i loi m iam n. 1 Quinta, locus, ut si quis virtutem inter im probos retineat, & quae simi eiusmodi . . Sed id maxime animaduertendum est, ea esse la dat da maxime, quae in ea regione ac civitate, ubi laudat, maxime celebrantur , & in pretio sunt, eaq; dicere,non consuetudine tantum, & recep. to regionis more, sedi ratione, & perse esse laudabilia;ut, si quem Romanu apud Roman laudes,quia apud eos militaris gloria maxime celebratur, ab ea precipitu caput haedis ducete
debemus , eamq; dicere virtutem caeteriS Ou nibus longe este prestantiorem P . i. o. - Γ
90쪽
Sexta est, finis, ubi, quis fuerit agentis ani- mu , & quid spectauerit ιHicitiar. Septima, explicat modum & rationem qua
quid 1 gustum est set ita circumstantia re icari potest ad secundam. N l-i Octaua est, id, quod nos eventuari, sitie com sequen4 possumus appellare, cum ostendi mi quid , quamquς actionem consequutum sita eiusq ei sect* omnia: haec enim magnanudicem di copiam: assi uiat; vi,exempli gratia, si aliqua prudent munx, virum laudemust, causam Lius miramus, cur clementiam simulauerit,cur murem interfici dam curgueriti cum huimanissimus ς siet, tum qui eueneriti, i quid consecu tum sit , sed maxime videndum ea, si quid ex cogitatum sit primum, quoi eius virtuS compensaretur ,. Vt si nQuum aliquod' genus lacis
a Pertinent di illa ad amplificationem 3 sunt que vel maxime in toto ontionix cursu adlibibenda , si quid magnum, siquid mirabiles siquid incredibile, si quid inopinatum , si quiri significatum monstris, prodigijs, osteti risi quid si oraculum, si quid diuintam 9si, quid fatale
Non praetermittenda,quae qui*bibae sapiente lcommode dixerit, atque adeo Senserit M adeogitarit, di si quae sunt firmitas: Cicer6 enim, pro Milone,in in Milone laudat quod sempex pro bonis contra improbos Baserinc quod proqposita inuidiail morte. poena itinihilo segni Minpub. dewndala. Eru Mi talii' i τ .is.. br