장음표시 사용
111쪽
suleris fragiles calamoI. Lupus. Animal notum : nota ejus voracitas & crudelitas, in oves praesertim exercita. Neque enim satis habet jugulare ad famem explendam , sed totum gregem , nisi a pastoribus & canibus absterreatur, interimit , servata in dies alios praedae parte, quam absumere pridem non potuit. De ejus rapacitate & ingluvie in Sacris & profanis Litteris abunde suppetunt testimonia. Et quoniam acutissimo vise est praeditus, ut nocte etiam illuni eodemutatur, eo potissinrum tempore divagari λlet atque grassari. Excurrunt siepe associali. Statius;
ρrocedunt gemini , ceu foedere iuncti , Huberna sub nocte lupi.
Interdum etiam turmatim , quo modo, teste Plinio, repulerunt AEthiopes, incurantes agros AEgyptiorum , qui ibidem civitatem ea causa construxerunt, quam a
Lupis Lycopolim appellarunt. Ualent Lupi mirum i modum animo & robore. Idcirco Marti olim dicati ;ipsique passim a Scriptoribus Martiales dicti. Feruntur iis, quos ipsi primum vidissent, vocis usum adimere. Hinc ortum adagium; Lupus es in fabula ; quo utimur,
cum superveniens is, de quo erat sermo, loquendi facultatem amputat. Lupo ovem eommisi ; alia est pa-roemia et usurpatur cum custodi nequam aliquid servandum eommittitur.
112쪽
Acaara . Vide Conseptum. MAGALia . Idem ac mapalia AEdificia, casisque rusticae Afrorum 8c Numidarum . Incurvis lateribus , ad formam carinarum aedificatae , plaustris eircumferebantur . Virgilim. Miratur molem AEnear, magalia
- quondam. MAIALIs. Harro. Sus castratus .
MALLEOLus . Diminutivum a malleo, fabrili instrumento. Translate palmes viteus , qui sic describitur a Columella . Malleolus novus es palmes, innatus priorit anni si gelu , cognominatusue a similitudine rei, quod in ea stam te , quc deciditur, ex veteri sarmento prominenἷ utrinque, malleoli speciem praebet. MAMMA . Plin. In arborum corticibus illud est, ex quo primum germina nascuntur.
MANDRA. Martialis. Quodvis ovium , boum, & hujusmodi receptaculum . MAMI puxus . Ab implenda manu dicitur. Proprie est se sciculus , vel quantum sceni vel herbae quis manu potest metendo apprehendere. Translate certus est ordo militaris , sic appellatus , quoniam Romulus collecta rusticorum manu, iisque in centurias divisis , eisitem perticaseum foeni fasciculis alligatis insigne bellicum tradidit . Ovid.
Pertua suspensor portabat longa maniplos;
Inde maniplaris nomina miles habet. Mauuus, & diminuti ve Mausutius . Horat. Pullus equinus; equus pumilus, gradator et aliis burdo, vel buricus . MapALIA . Uide Magalia. MARRA . Instrumentum herbis excindendis comparatum . Colum.
113쪽
MascuLETuM. Plii. Locus ubi arbores & vites , praesertim masculae , conseruntur . Sunt autem vites mastulae, quae, tamquam sui juris , sinuntur in altum crescere; nec subiguntur , ut alios emittant palmites. MATuRA . Dea praeses frugibus maturandis. S. Augus. de Cis. Dei. Marua iras . Cie. De fructibus dicitur; & est eorum vi caloris persecta coctio et cum neque marcidi, neque caduci , neque austeri siunt, sed decerpi aut colligi ad usum possint. Primum enim seu tus gustatu acerbi, postea maturitate dulcescunt. Translate maturum dicimus quod est opportunum , tempestivum , & commodum . MO- . rum item gravitatem appellamus maturitatem, quae in senibus potissimum commendatur . Vide Fructus. Max . Plin. Libum omnium facile dulcissimum : non apum stlummodo, sed agricolarum etiam studio elaboratum . Ex agris nascitur , herbarum fragantium floribus , & humore roscido conflatum. Succus est calidus siccusque, quem apes in ventriculo sermentatum , ore reddunt. Initio dilutior, post aliquot dies servet, ut mustum , dc - expurgatur . Coalescit postea obductus membrana tenui,
qua servens spuma concrescit . Quamvis Virgilius mel caeleste donum appellet, & ex rore selum matutino gigni Celsus existimet, non est tamen aliqua saltem ex melli- fieti parte selum herbidum defraudandum . Nam praeci pui saporis est , quod ex thymo conficitur. Virg.
. Hinc apiarii pro augurio proventus uberis habent eam
herbam large florentem . Palladius & Varro jubent agricolas serpilium copiose serere , ut pabulum apes habeant, quod, thymo excepto, praestantius herbis reliquis a serpillo comparatur. Idem Palladius hyacinthum, Columella vero origanum apibus gratissimum , in hortis abundanter haberi praecipiunt. Sunt, ut Plinius refert, qui affirmant apibus non conficiendi mellis stientiam e sise, sed colligendi. Verum si ve naturae si, sive potius
114쪽
ΑGRI CuLTu RAE. I 3 artis magisterium illud , in seiari nemo 'ullus potest , apes humanis usibus selertissimas esse administras : utque nimis sortasse audacter scripsit Quintilianus particulam divinitatis aliquam iis esse in generatam , sic non sine ipsarum merito Aristodemus Philosophus in earum natura investiganda , ut refert S. Augustinus , plures annos , Aristomachus vero Solinensis annos duode sexaginta , Cicerone aut hore, insiadarunt. Equidem si mellis , suavissimi earum partus, praerogativas commemorandas susciperem, in reserendis Veterum documentis , quae in pro-
sanis extant Sacrisque Litteris, nullum dicendi exitum invenirem . Satis fuerit meminisse , mellis dulcedini sapientiae gustum aequiparari: Proveris. a 3.i 3. Comede, flumi , mei, quia bonum es ,'favum duis inum gutturi ιυο ; sie , doctrina sapientiae animae tuae . Ut autem praeteream esu, potuque, & condimentis mel juncundissimum esse, satis constat in pharmacis etiam adhiberi , quod Sacrae item indicant Paginae, ubi legitur medelam
fuisse mel adversus Ionathae caecitatem : Reg. c. I 4. 29. Illuminati sunt oculi mei, eo quodgusaverim paululum de metu tuo . Sed & pollinctores olim cadavera melle inungebant , ne computrescerent et quod in Alexandii Magni cadavere observatum memorat Statius: me or ad P mathios maner, ubi belliger urbis Conditor 'blaeo perfusur nectare durat. ob eam laudem a putredine corpora vindicandi, in omnibus fere sacrificiis mel usurpatum; eodemque libatum Diis omnibus AEthnicorum. In Hebraeorum tamen Sacris mel adoleri vetitum Levit. e. a. Haud equidem quoniam apes impurum animal haberetur, utpote ex putribus natum boum visceribus ; sed propterea quod mel ad instar seu menti acore quodam csbos vitiat, & bilem exsuscitat. Idcirco etiam saporem vini admisto melle corrumpi a thor est Plutarchus . Ab Aristaeo melliscium repertum esse plerique opinantur . Ejus fabulam , & ex boum visceribus prognatas apes Diodorus historice, Uirgilius
115쪽
poetice late memorant. Ovidius mellis inventorem Ba chum pronunciat. Fas. I. I.
Liba Deo flant, suceis quia duleibus ille
Gaudet , a Baccho mella reperi erunt. Commendatur admodum mel Africanum , Cretens s , Cyprium . In pretio est etiam Hyblatum , ab Hybla dictum , Siciliae oppido , nunc diruto , ubi ingens titymi copia. Martiat. Et eareat dulci Trinacris 'bla tismo . Nec tamen Hyblaeum comparandum est Attico , aliis Cecropio, & Hymettio, ab Hymetto , qui mons est prope Athenas . Martiat. Cum dederis Siculos medFIs e collibus 'blae,
Ceeropios dicas tu lieu esse favor. Idem alibi: me tibi Thesei populatrix misi HimettI. Plinius I. ai. author est, Heracleae in Ponto mella progigni perniciosissima ; ut discas dulcissimis etiam voluptatibus parum esse ῖdendum e sepe enim illae, Herculis
more cum Anteo pugnantis, ideo nos amplectuntur, ut mactent.
MEssis. Virgil. Segetum omnis generis , sed praecipue frumenti collectio ex area. Nihil agunt, imo operam perdunt agricolae satione aliisque riisticis laboribus, nisi ex jactis seminibus, & plantis consitis, fruetus percipiant. Hinc messis & vindemiae tempora, frugum copia, pensant sudores annuos, & multiplici labore agros exercitos . Hinc prae laetitia gestientes & exultantes agrestium animi, cum largo proventu comprobatur divina sponso. Levit. 26. S. mprehendet messium tritura vindemiam, O vindemia oecupabit sementem , ct comedetis panem ve-srum insaturitate. Cum messis matura est , metendum propere; antequam Solis aestu agri torreantur . Saepe enim ex majoris lucri cupiditate orta cunctatio messem vehementer extenuat . Detrimento quippe sunt aves ,
aliaque animalia, quae praedae inhiant: sed & grana ipse culmis
116쪽
AGRI CuLTu RAE. Ioseulmis ardentibus decidunt, non levi dispendio . Praete
rea ex praescriptione Columellae utilius est, ut tempestivo decisae segetes in ipsa area , vel in acervo , quam in agroincrementa capiant. Non unus pro regionum varietate , metendi usiis. Alicubi in aream spicae corbibus comportantur , stramentis juxta terram falce succisis , quae postea in acervum tolluntur. Utuntur alii batillo , idest serrula ferrea , adunca, quae manipulos, fasciculos nempe sipi carum , manu apprenssis , in medio disecat, rellistis str mentis, quae postea sitbsecantur. Grana a paleis secerauintur variis item apud gentes varias instrumentis . Persiciunt id aliqui tribulo, idest tabula ferro vel lapidibus . exasperata , qua jum his jumentis pertracta , grana a spi
. cis discutiuntur . Apud alios jumenta perticis agitata . unguium percussione grana exterunt , quae postea vannis vel ventilabris in altum evibrantur, cum perflat ventus commodior. Ea agitatione recrementa, utpote levissima , extra aream jaciuntur ; quod est ponderosium , nempe grana , in corbes conjicitur . Lenes Favonii flatus aptissimi habentur ad .secernenda a paleis frumenta. Nec proinde aequo cuniliantius eos flatus opperiri par est. Contigit nempe ut diuturnior mora , sia perveniente turbine , , grandine, & tempestate, frumenta disperdat . Itaque si ad plures dies silebit favonius, vel maturanda ventilatio est, quacumque spirante aura , vel grana baculis excutienda sunt, & vannis expurganda, ne irriti totius anni labores recidant. META. Congeries lignorum, laeni, paleae, & similium . Columella. Iim uid ad eam modum cestum erit in ametam consimi conveniet. Mar TOR . Cic. Qui agrum in partes dividit. Frequentius in re castrens aurpatur. Maraara . Amphora Attica , congios decem capiens . Uas plerumque olearium. Cato. oleum si in metretam novam inditurus es , amurca, ita ut es cruda , prius colluito ,
117쪽
Monius , & MonruM . min. Actus quadratus continens centum & viginti pedes in longitudinem , & totidem in latitudinem. Mo A. Ge. Machina, qua frumenta & fruges teruntur. Manu primum actae , dictaeque manuales . Successerunt versatiles, trusatiles , aquariae , pneumaticae o nempe a jumentis , a quis , vel vento versatae . MuECTRA. Hirgil. Uas , in quo mulgentur caprae, vaccae Aec. Mustere hircum adagium est de labore irrito , vel de re absiurda. Mutius. CD. Animal notum, ex asino & equa genitum. oneribus ve standis operam praestat. Muacia . Dea desidiae, ut habet S. Augustin. de Civit. Dei. opponitur Deabus Agenorae & Stimulae. Monet Murcia inertiam, otium, torporem ab agricolis vitandum esse. Agenora & Stimula ad opus dc laborem hortantur , quo ars terrae excolendae unice proficit. Muscus . Ovid. Lanugo viridis Ac villosa , arborum corticibus innascens. MTRTaruu . Locus myrtis consitus . Virg.
Littora myrtetis laetissima. Usius myrtorum tonsilium frequens est in topiariis; nam odoratum est herbae genus , & perenni viriditate perdurat .
118쪽
Anua . Colum. Loeus napis consitus ἰNapus autem genus est rapae obtusae& brevioris.
rum, sed praecipue nucis , olivae, &similium. Homo nauci est homo nihili . Naastis . Mira est Scriptorum dissensio super hac pelle . Decipi eos suspicor, qui hinnuli pellem interpretantur, cum omnia sere Poetarum testimonia silvestrium animalium pellem agnoscant . Iis tectae
Bacchantes patrem Liberum, iisdem indutum , sequebantur . Dianae venatricis soci is , ipsique Dianae tribuitur. Cervinam pellem alii, alii damarum, lyncis, vel caprearum exponunt. Constat maculis suisse conspersam .
---- hic flavam maculoso nebrida tergo rCujus aut horitate nixus Barthius in Statii Arimae tigridis corium extitisse censet. Auro etiam ornata legitur. Idem Statius: i varioque asperser nebridas auro. Postremo etiam gemmis . Claudian. Talis Eothraeis ineis r nebrida gemmis Liber agit currus Nauus . A pastuis dicitur ex Graeco. Est enim nemus arboribus ad voluptatem consitum , comparat umque
ad greges & armenta pascenda. Ualla docet differre nemus a silva , quoniam haec cardua est , a luco, quoniam religiosius , a saltu , quoniam jumentis pascendis consitus . Uerum isthaec indiscriminatim usiurpari constat. Nemora intra urbem etiam olim leguntur condita I utque per hiemem in xystis , apertisque ambulationibus , sic per aestatem ad umbras nemorum negocia expediebano a tur,sio super hac pelle
119쪽
tur , & exerceri mos erat litterarias disputat Mnes. Numa nocturnos cum Egeria congressus habuit in nemore Aricino Ovid. m- -i nemori, flagno se operata Dianae NImpha , Numae conjux , ad tua templa veni. Templum ibidem Dianae Aricinae postum , quod columnis in pronao fuisse ornatum refert Vitruvius I. q. c. 7. Idem templum nemus etiam dicebatur, ex quo Diana nemorensis appellata est. Exiguus ibidem lacus , Speculum Dianae, & Laeus Triviae nuncupatus. Additum in colle oppidum ad speciem castri, Nemuς itidem di
NOvat. Is , & Novata . Urgia Ager , qui priore anno cessavit, postea primum aratur : a novando . Plinio est ager, qui alternis annis seritur et Festo, novae sementi relictus; Varroni , qui intermissius renovatur; aliis, qui prius silva fuerat, aut certe non cultus. Rei rusticae Script tibus concinit Uirgilii monitum rAlternis idem tonsas cessare novales , Et segnem patiere situ durescere campum Quemadmodum enim corpora animalium diuturnis laboribus defatigata , minus a pisto undis ministeriis postea experimur; sic etiamsi terram quotannis aratro , ligone , bidentibus , proscindas atque dilacerex; utque segetum proventu ditior fias , agitatione perpetua sic invertas , ut quod fuerat porca, sit sulcus , quod sulcus ,. erigatur in porcam, brevi continget, ut evanescant deinceps exuberantex agri; & ipsa segetum copia inopiam pariatis Scite Ovidius :numquam saeuo solita est eusare novali. Fructibus assiduis lassa senescit humus. Apposite Petrarcha a simili :Ester irono spronar la fuga Θ tarda .
Nihil efficacius ad novos Iabores animos praeparat, quantremisso&quies ab exant latis. Ualidissimi etiam areas asisidua jaculatione laxantur : OccidisI 2
120쪽
AGRI CuLTu RAE. Si numquam e es tendere, mollis erit ἀoptime id novisse visi sint Romani , qui , cum Deos
alios intra Urbem recepissent, Quieti sanum erexere in via Lauicana, optimo consilio demonstrantes campestre solum, plusquam Curiae sorique negotiationes , cessatione indigere. Novati muri . Pandectae . Vinea novellis vitibus consita . Hinc novellare, pastinum facere , vites novellas serere, Meton. in Domit. Edixit , ne quis in Italia nosellaret. Nua ILARIu M. AEdificium prope aream, ubi condi possunt fruges demessae caelo nubilo . Sic describitur a Varrone r
Edificium facere oportet, sub quod tectum totam fundIsubjicere possis mesem, quod vocant quidam nubilarium. Id fecundum aream faciendum ubi triturus sis frumentum, magnitudine pro modosunt , ex una parte apertum. Addit Columella id in Italia praesertim comparandum esse propter Caeli inconstantiam in ea regione ; nam ubi aest
tes pluvia carent, supervacaneum est . Nxupu E. indae Silvanui.
Baa . Persius. Vas vi narium , amplam, ex ligneis asserculis, vinculis hem ligneis vel serreis colligatum. Confici etiam solet ex spartho. Mihi illud est, quod cireumferre solent viri religiosi, vicatim stipem petentes ω CCA . Instrumentum rusticum o Uide
cCATIO . Exercitatio rustica inter praecipuas habita. Ο care est glebas confringere, & qua sit caedere. Et quidem a caedendo dicitur apud Festum. Post arationem per trans versium iteratum sequitur occatio; cum aratores, bobus