Dicta notabilia, et in thesaurum memoriae reponenda, Platonis, Aristotelis, Commentatoris, Porphirij, Gilberti poretani, Boetij, Senece, Apuleij, de recenti impressa, cunctisque mendis expurgata. Quibus addita sunt stupenda Aristotelis Problemata, ph

71쪽

LIER L

poribus oportunus in coitus. 'omne animal carens pedibus caret testiculis. Oves parere possunt usque ad octauum annum,& si bene cusrenturusque ad undecimum,ta etiam potestseri a per tos

pis Maridetarii iniares sequuntur seminas M uorant

oualia ex oui, non uoratis oriuntur postea puces. plurima pars piscium parit inuere. - . Proles equorum prestantior estu 3 ad vigesimum annum, mas coit usq3 ad triginta M uiuit usq3 ad quintum N triges fimum ,femina autem coit usq3 ad quadragesimum , plusquam quadraginta annis uiuit .. Papiliones nascuntur ex erucis, Sceruce exsolus uuietibus Sus incipit coire octauo mense. e Tabani nascuntur ex ligno. CSexti libri de Animalibus. Animalia oia habet appetitsita delectitionem ad Icoitumor se habet talanior enior enim primum coitum Olc o exorditur,sequentem uero sine osculo agit , iunior aute

C, Eduuxus ad octauum annum. oues uero uin ad

F decimum. Et duces ovium uini ad quintumdecimsi. Canes postquam peperint manent per sex menses antequac di nati ver quintam parte anni carent luce duodecim

diebus,nati uero per quartam decem M septem diebus. Canes maxima ex parte uiuunt us* ad quattuordecim an/nos,sed nonnulli ad uiginti protrahunt uitam ut dicitur de cane est is . Camelus uiuit plusquam quinquaginta annis.

72쪽

M Hserga gnatos. Equus habet quadraginta dentes. Lupus paritiatum cecum sicut canis. Nulla auis interimitur ab alia eiusdem generis preterquam pullus qui interimitur ab accipitre. Ouum galline magna ex parte perficitur in decem diebus . origo pulli est in albumine. Pauo uiuit anni, uigintiquinqI. Pastores non constituunt ducem captis,quia earum natura lubrica M mobilis est. Pastores gregis ovili,nunciant annum felicem gregi esse a quo maiores natatempestiue libidine incitantur illum uero infelicem in quo minores. Sola anguilla inter genus sanguineum Igeneratur sine eoi εχ tu M sine ovis. Singulis ovilibus singuli duces constituunt, qui quotiens suo nomine a pastore uocantur antecedunt. Turdus facit niduuthyrudo ex luto in excelsis arboribus. Vita palubium existimatur durare usi ad quadraginta an/ nos,perdicum uero sexdecim. Septimi libri de animalibus . Animalia omnia nascuntur cum dentibus exceptohominei qui incipit dentire septimo mense. Homopotest nasci decimo M undecimo mense. Incipientibus uenerem uox transit in sonum uirilem, absti.

mentibus uero econtrario.

Mulieres iuniores facilius concipiunt sed in puerperio M. hementius laborant. plurimi ad sexagesimum generant, quem si excesses rint ad septuagesimum usi Procedunt. Nullum animal in partu patitur tam uehementissimos do/lores sicut mulier. Omne aiat pgnans recusat coitu exceptis,muliere M equa. Si mulier pregnans immodice utatur sale parit fetum sine unguibus. vir generat ante ter septimum annum,sed debile M impera

Viplurimum menstrua desinunt mulieribus circa quadras gesimu amrix illis qne excesserint tale tempus serua

73쪽

' tur usi ad sexagesimumita nonnulle illo'empore pepe/Tunt sed ultra non possuntprotrahere.

Coctaui libri de animalibus. Animalia habentia dentes serratos bibunt lambendo I hisbentia uero continuo, bibunt lorbendo. Animalia discedentia de locis stigidis sunt pinguiora quaque discedunt de calidis. . . t Austeruentus est humidus x grauis. circa duo uersatur uitri M omne studiu animalium , in pn Canes moriuntur ex rabielia que morsa sunt ab eisdem raabidis excepto homine Glandes comestesole a suibus generant carne humidam, α si copiose grauidis dentur abortum faciunt. Homines habitantes in montibu1 fortioressuut habitantio hus in planitie. Leones ac lupi gulose comedunt 8c sine masticatione, M tantum comedunt in una die quodsincit per tres dies. Lupi cum exuriunt 8c non habent carnes comedunt quan3νaam terram que eis est cibas ta non comedut herbas nisi quando morbo laborant. iota animalia morsa a cane rabido Iablut excepto homine. Purpura eadem die moritur qua aquam amnis fluentis in

mare gustaverit. .

Si animal respirans claudatur in exiguo aere moritur cito. Turtures estate solum uidentur,hyeme autem se condunt. Ursus cupugnat contra taurum sternit se resupinum duo taurus ipsum ferire conatur ipse suis brachijs cornua amplectitur x taurum morsibus ferit. Vacce diligunt hibere aquam claram,equi uero turbidam. CNoni libri de animalibus. Apes omnes cum aliqua illarum in alueo moritur cadauer

foras educunt.

Apes tempore matutino silent, donec una earum gemino aut triplici bombo omnes excitet. Apes habent regem qui non exit alveolum nisi cum omni st

hus apibus. .

Ceruus eijcit cornua sua ubi dissicile est ea inueiri unde sor titur Proverbiu uade ubi ceruus deposuit cornua.

74쪽

ANIMA LIUM. D

Cerui sibillo M cantu uenantium capiuntur illa enim uol

ptate eliciuntur,unus uenantium palam cantat aut sibil/lat alter uero clam a tergo ipsum ferit. Elephatus est placidissim v, V milii Iimus orari ferarum. Eiectis cornibus/certaus in die latet,ic nocte ad pascua vasdit,ut vacet tedio muscarum. Femine omnes sunt minus animose quam mares preter iurν sam N pantheram. Crues inter se uehementer dimicant ita ut pugnantes capiantur Sc potius patiuntur expectare hominem quam pasgnam relinquere.

Crues rectorem habent qui ceteris dormientibus excubat capite eleuato,M quod sentit uoce significat. Ligurini sunt ignobilesta uitata calore, sed ualent uocis

am enitate.

Mustella cu est dimicatura cum serpente comedit rutam. Mortuo delphino multi concurrunt 8c ipsum in profundo sepeliunt ne ab ali js comedatur. Mulier melioris est pietatis cuiris ed maioris inuidie 8c malitiosior est uiro,&facilis decipi. Perdix parit oua decem M no pauciora,&sepius sexdecim . CDecimi libri de animalibus. Corpus estis eiu*pter anima ta non anima*pter corpus. Forma est magis principium rei quam materia. Generatio est gratia substantie,3c non substantia est gratia generationis.

Homo mortuus siet habeat eandem formam figure, tamen

non est homo.

Nembra non oriuntur sine ordine, sed primum hoc dei, de illud. Scientie sibi uendicant prestantiam. Tempore socratis omne studium philosophie translatum erat ad uirtutem utilem Sc ciuilem usum. Tunc coniunctum desinit esse animal quaprimum anima. discessit a corpore. Undecimi libri de animalibus. Alimentu ultimu animalibus sanguineis est sanguis. Animalia uescentia carne habent duriora ossa qua non oseentia carne,& plus animal masculii quam femininu.

75쪽

Animalia habentia corpus pilosum carent cauda, ut patet

in ursi S.

Compositio est triplex prima est ex uirtutibus ellementoε rum. Secunda ex partibus homogeneis. Tertia ex partubus ether geneis Cupiditas re i est ualde suauis Homo in proportione sui corporis habet cerebrum maxistrritam omnium animalium, inter homines masculus. Homo inter animalia habet caput maxime pilosum. Lingua est propter sapores percipiendos M litteras expriν

mendas.

Mixta non componuntur ex elementis sed ex uirtutibus

elementorum

omnia animalia continent cerebruin parte priori capitis. Pars posterior capitis caret cerebro. Visus obtinet naturam aque. Duodecimi libri de animalibus. Animalia carentia pulmone carent collo. Animal magni cordis naturaliter est pauidum parui uero est audentius. Cor est corpus cauu M spissum,cauum ut contineat sangui nem spissam ut possiit seruare principium caloris. Femine ceruogi non habent dentes superiores nec cornua. Homo habet dentessuperiores acutos ut secent,maxillares uero latos ut molant .

In homine cor de nat ad sinistram partem in alijs uero animalibus existit in medio. Natura constituit rem nobiliorem in locum nobiliorem,ire

cor In medio.

Omne aiat cornutu caret delibus insuperiori mandibula. Sanguis est calidus M humidus. ΓTertijdecimi libri de animalibus. Animalibus propter timore accidit effafio uetris ae urine is

Causa uentris est propter eibum ut digeratur. Delphin non habet fel nec cor. Fellis carentia est causa boni caloris. Modica alteratio in membro principali facit multam in membro principali. operatio monuum est recipere M retinereme dum uero sab

76쪽

ANIMALIUM . 'T

stentareae fugere. Quadrupedia natastatim se erigunt, homo uero non prospter pondus capitis. Vigor policis est equalis uigori quatuor diti torum. Virga uirilis inter omnia alia membra crestitia diminui. tur sine sui Sesione. zQuartidecimi libri de animalibus. Corpus castratorum no solum exterminatur sed etiam animas ut parum differant a fem inis. Femina non generat E se quia indiget pricipio motus quod

est mas.

Homines naturaliter ualde Pingues parum generant. Infinitum natura respuit. In prima etate M in seniori M in infirmis non est sperma. Mulier est conueniens generationi secundu naturam menι strui Unon spermatis. Mas est principium motus in generatione,femina uero ea

sicut materia.

Mas est illud qaod potest generare in alio, femina uero que generat ab ali o. gQuintidecimi de animalibus. Anima est nobilior corpore, animatum inanimato uiuam

mortuo,M ens non ente.

Anima est forma substantialis c orporis. Calidum L humidum sunt caula uite. Calor animalis non est ignis nec igneas. Corpus animalium est ex femina,anima uero ex mare. Caput in generatione creatur postgenerationem cordis. Embrio primo uiuit uita plante postea uita animalislpo'stea uita hominis. Genus malorum est totum sterile. Mula non generat quia non potest cibare fetum quouis compleatur. Natura est sicut rectificatoria rector.

Possibile est ut mula impregnetur,sed raro est uisum. Solus intellectas inerat nos ab extrinseco, M hic solus dicia

nus est . . .

et Sextidecimi libri de animalibus. Auis parui cordis est multi coitustia multorum ouorum t

D sitir

77쪽

LIBRI ANIMALIUM.

quia cibus transit insperma. Arbores que multum fructificant cito desiccantur quia notrimcntum transit infernen . Consuetia est feminas solicitas esse circa filios sc non mares. Omne quod fit a natura fit secundum ordinem. Oua non conueniunt conceptui fine semine maris. Primum membrum generatnm est cor.

Principium generationis pulli est ex album ine. CDecimiseptimi libri de animalibus. Animalia magni corporis unum generant filium,parui a

Cibus animalium debet esse dulce M ualde digestiam. Cum sperma unite diffunditur generatur unus fetus cum uero diuise,plureS. Femina naturaliter est contraria mari. Femina debilior est mari. Inhoibus citius formantur mares in uentre quam femine. Mulier Κ equa supero es feminas maxime diligunt coitu. Menstruum mulieris magis accidit in diminutione lune. Natura dat simul operationem x instrumentum. α uod est modicum cito digeritur. Sol ficit e statem x hyemem omni anno.

EDecimi octaui libri de animalibus. Aialia comedentia multos cibos diuersificantur in colore. Bonitas sensus est dupliciter uel in remote sentiendo uelim discerendo differentias sensibilium. Coitus infrigidat. Cerebrum estfrigidius toto corpore. Digestio fit ex calore. Homo solus calvescit,3c in parte anteriori capitis. Homo habet pilos diuersi coloris acutelanimalia uero alia non se deitudem. Non fluunt folia ab arboribus,in quibuStest humor pinguis. oculus prominens non bene uider a remotis,sed bene profundus. puberes plus delectantur in coitu si alie etates, x quanto plus asuescunt tanto plus appetunt. Pila decalvati non redeunti folia uero arboribus M plumeauibus redeunt, quia calvities eorum est propter mu'

78쪽

rationem tempo8iquorum reditus est circularis.. Finis libri Animalium.

LIBRI DUODECIM METAPHISICE.

CLibri primi Metaphisice.

Actus M operationes oes sunt circa singularia. in prolo. Artifex sapientior est experto. in prolo. Conueniens estqualibet artem inuenientem ultra comusnes sensus ab omnibus admirari non solum propter ali/quam inuentorum utilitate, sed tanqua sapientem Sc ab alijs differentem. in prolo. Detas est causa omnibus. in prolo. Diuinamens non inuidet. inprOl Experientia artemfeci inexperietia uero casum. in prolori multis experimentis generatur ars. in prolo. Finis est bonuuniuscuius*rei 3c optimui oi natura. in Prol. Hominum genus arte M rationibus uiuit. in prolo.

Hi soli docent qui causas de singulis dicunt. in prolo. Homo dr liber.quisui ipsus M no alterius gratia es an prol. hulla scia melior honorabilior est metaphisica, tuqade deo est tum qa hae solus deus habet io dea est scientiara . necessariores eni oes alie sunt,sed dignior nulla.inprolo. omnes homines natura scire desiderant . in prolo. Propter admirari,homines nunc M primo ceperunt philo sophari. in Prolo. Philomites est aliqualiter philosophus ,fabula enim ex mis. ris constituitur. in prolo Que sunt maxime uniuersalia difficilia sunt nobis ad cognoscendum,eoina sensus tremotissima. in prolo. Quid dubitat Madmiratur morare uidetur. in prolo. Sensus uisus multaι rerum drias nobis ostendit. in prolo. Signum sciens estposse docere. in prolo. Sapientia estscientia primarum causa8t. in prolo. Sapientem ordinare.& non ordinari oportet. inprolo. Sola metaphisica estscientia libera. in prolo. Secundum sermonida solus deus hunc habet honorem χρlicet metaphisicam. inproI Secunduprouerbia,multa mentiunt Myoete. in Prols.

79쪽

Celum semper est in presenti, eterito M saturo. col.xxp. Indiuiduum non generatur essentialiter nisi ab indiuiduo

eiusdem speciei. col. xxxij.

Materia prima nulla habet forma omnino, nec uniuersale nec particularelsed prio recipit forma uniuersale M mea diante illa alias formas uis ad indiuiduales. col.xvij. Materia prima est una in numero fm τ est subiectu forma.

rum indiuidualium,M est multa Fm for S. col.xvij. Quantitas dicitur equi uoce de linea superficie M numero hortam Sc superiorum. col.xlvj. Tres sunt species numerora, numerus mathematicus I qui . non multiplicatur ad multiplicationem numeratorum. EtestnamerusHrmilis qui diuersatur per numeratione entium. Et tertio est numerus i cuius numerus formatis est,rma,M sunt sensibilia. colxxxvii

uniuersale no habet esse nisi fm τ est in anima. I xxvij. CSecundi libri Methaphisice. Appellari philosophi a scietia ueritatis recte se habet. te .lin

Auditiones contingui entib'fm consuetudine. tex.xiiij. Absurduest simul querere scientia Sc modusciendi. tex.xv. Causa alicuius semper facit qui intellectum habet. tex .ix. Consuetum semper est notius. rex.xiiij.

Dupliciter aliquid fit ex alioluno modo sicut uir ex pueroia ex aurora dies idest post atrangi fit aliud,alio modo sis

. cui ex aere aqua. tex .vij.

Finis scie speculatiae est ueritas,practice uero opus. rex. ii Generatio unius est corruptio alteri ,& econtra .ctex .vij. Generatio est medium inter esse M non esse. tex. vij. Illud quod est ea ut alia sint uera,est uerissimum. tex.iiij. In nullo genere causagi contingit ire in infinitum. tex. In oi eo quod mouetur oportet intelligi materia. tex.xij Impossibile est primum sempiternum corrumpi f.materia primam. tex. vij.

Non solii grati a his dicere iustum est,quorum opinionibus aliquis c5municauerit, sed etiam his qui superficialiter

aliquid enuntiauerunt,hin aliquid conferunt ,habitur enim nostrum pre exercitati sunt. . te ij-Nalius conabitur ficere 1liquid non faturus ad terminum

80쪽

uenire. tex.vid. Prius est causa esse eorum que sunt post. tex.H. Quicqd est ca alto' ut sint talia, illud est maxie tale utputa ignis calidissimus est qa .ppter eualia sunt calida. tex. iiij. Qui infinitu ponunt aleter natura boni auserui. texuitI. Quantam uim habeat quod consuetum est leges ostendunt in quibus fabularia M puerilia magis ualent cognitiOe de

. ais propter consuetudinem. - tex.xiith

sicut se her oculus nocticoracis ad lumen solis sic se habet intellectus ni ad ea q sunt manifestissima in natura. texj. Sicut consuevimus ita dignamur dici. tex.xiiij. Tunc scire putamus csi ipsas causas nouerimus. tex xiij. verum nescimuS sine causa. tex.liis. Vnuquodq3 sicut se habet ad eelita se het ad ueritate. te.iiij. CCommentatorijs in eodem. Ars logica quedam est uniuersalis omnibus seientiis,M quedam est propria unicuique scientie. col.xU. Consuetudo in pueritia in rebus legis estsortissimum impedimentum in cognoscendam ueritatem. col.xiiij. Demonstrationes mathematice sunt in primo ordine certitudinis 3c naturales sequuntur eas. col.xvj. Nihil est ociosum in natura. col.LNos facimus abstracta esse intellecta. eoi., Nullus potest per se inuenire speculativas artes uel praetiocas in maiori parte /quia non complentur nisi per iuua smentum prioris adsequentem,& si prior nonfuisset nee Msubsequens esset. col.i, Principia se habent in scientia sicut locus ianue quem nuDΙus ignorat. col.b Prima ca est magis digna in esse, M in ueritate quaesa alia entia/quia ola acquirunt esse M ueritate ab ea. col.iiij.

Principiunon intelligitur nisi inreque habet finem 3c quod habet finem necessario habet M principium. col.vij. Qui destruit finem destruit oe bonu,Mnihil percipit, nihil enim dicitur esse bonu,nisi per causas finales. col.vii, Quu Ar. assimilat intellectu oculo nocticoracis in cognitionesnon innuit impossibilitate sed dissicultatem. cold. Scientia alicuius non sinisi quando peruenitur adspeciem