장음표시 사용
81쪽
. LIBRI veritas eεprehesio noestipossibilis in multis rebus. ces.γε Tertij Libri Metaphisice.
Aeterna non indigent cibo. . teXXV. Corruptibiliu M icorruptibiliu no sunt eade pricipia.te xv. Dubitatorusolutio est ueritati, inquisitio. tex. Dimnitionii principia sunt genPra. DX.MDe fabulose sophisticantibus non est dignum eum studio in/
Finis M bonum ide sunt. tex iis. Ignoratis uinculum estsesuere sed metis dubitatio. tex 1. In mathematicis non est finisnem mouens. tex.iij. Impossibileest omniuesse demonstratione. tex.iii Magis dicimus illustire rem,quiscit eam amrmative siqui
scit eandem negative. tex .iij Non contingit ponere domu preter hanc uel illa. tex. xij omnes utuntur dignitatibus demonstrative. tex.iii, omnia corrumpuntur in ea ex quibus sunt. texam Punctus,linealtasuperficies,possunt esse fine corpore M n5
Philosophi antiqui deosfaciebant principia entium,& dices
hantilla esse immortalia que gustaverut nectar tamanna. illa uero mortalia que non gustavere. tox Vnu numero x singulare,ide sunt K nihil disserui. tex xiiij. CCommentatoris in eodem. Differenti e licet non possint numerari a nobis, non tam eri. dubitam eas esse finitas apud naturam. co1.ij. Finis est melior omnibus causis l quia alie cause sunt proν pter illam. col.iij. Qui nescit quantu queritinescit quando inuenerit eu. col.j. Species ultima est prior omnibus superioribus,quantu ad indivisibilitate. c I-iI. Species est perlaetio generis. col. i, unumero est*nonimu cum particulari. col xiiij.CQuarti libri Metaphifice. Accidentis non est accidens nisi inquantum ambo accidunte tertio. tex. xiii, Aliquid est quod semper mouetque moueturlic ipsum pri
Circa idem genas uersanturi halecticus, metaphisicus α
82쪽
. Q ilophista. - . te V Demonstrationis principiuno est demonstratio. tex. xxvj. Ens dr multipliciter,n5.equi uoce sed analogice. tex .ij. Ens Sc unam idem M una natura,M conuertuntur M se consequuntur, sicut principium Sc causa, sed non ut una ratiosti ne ostensa. intex. iii. Eicidem scientie est opposita considerare. tex .lii'. Idem est homo M unus homoIquia non separantur in genes ratione uel corruptione . tex. vj. Ineruditio est non cognosceretquorum oportet querere demonstrationemIM quorum non oportet. tex ix. Negatio difiri a priuatione,quia negatio est remotio alis a. ius simpliciter, priuatio uero negatio alicuius in subles icto apto nato. tex .itin Non omne quod apparet uerum est. tex. iiii. Necessarium non contingit aliter se habere. teX.xxU. Necesse est altera parte cotradictionis esse ueram. tex xxix. Omne mouens natura est prius moto. teX XXV.
Philosophia prima considerat ens inquantuens,ia principia Sc palliones enti, inquantum ens. tex.j. Primu principiu in aliqua scietia debet esse firmissimum i' illa Mnoti 1simuia non pol mentiri circa ipsum. lex Uii, Prima dignitas est de quolibes dicitur alterum contradicto'. rium V de nullo horum ambo simul. te .is. Qui negat loquelam petit loquelam. tex.X. Qui unum non intelligit,nihil intelligit. tex. x. Quod non significat unum nihil significat. te .X. Substantia est primu enslex quo Oia alia dependent. te .ij. Sicut numeri, inquantum numeri sunt palliones, ita entis
πot sunt species unius quot M entis. tex.iij. TCommentatoris in eodem . Avicenna miscuit scientia suam diuinam culege. col .iis Attributio accidentis substatie est essentialis,attributio ue ro accidentis accidentiInon est essentialis . col.xiiij. En, non est univocum nec equivocum, sed est medium in . ter illa. - col ij. .Exercitiudicitur sanu eo quod conseruat sanitate. col.ij. . Hoc nomen unum significat exeonegationem, M est pris
83쪽
tiatio diuisibilitati S. - Logicus scit illud quod scit philosophus ,sed unus eorum scit demonstrative M alius probabiliter , sophista autem nullam habet scientiam,sed tantum facit se existimaret cI
Omnes holes non decipiunturinis in eo ς nesciunt, aut in eo cuius cognitio non est ualde manifesta. c INJ- Primuens consideratum in methaphisica est illud quod e prius esse nobilitate M causalitate. coluei .
Qui negauerit primum princisium I impossibile eu etiamsRes no est una per rem additam sue essentie,sed est una pe rsuum esse per quod est ens. . ς , Sophista intendit se uideri philosophum ut acquirat gloria aut aliquid gratiarum humanarum, philosophuS autem
Sillogismus estunum entium de quibus conliderat pnilo ν
Sensibile non est relatiuum nisi ad sensum, iasilenim non fuerit non erunt sens hilia. col.XXV. Terminus est solum illius quod est in actu. col.6. gQ uinti libri Methaphisce. Aqua est materia omnium liquefactibilium. Causa ta effectus simul sunt 3 non sunt. Continuum est cuius motus est unus. Demonia sunt substantie. Eadem numero sunt quorum materia est una,M eadem lpecieiquorum ratio est una. teX.xiLEns per se dicitur dupliciter, uno modo quod diuiditur in decem predicamenta,alio modo quod significat ueritate uniuscuiusq3 rei uel propositionis. teX.XIDJ. Ens per accidens dicitur tripliciter,uno modo quando accid ens predicatur desubiecto ut homo est albus, alio mostdo quando subiectum de accidente ut album esthomo Tertio modo quando accidens predicatur de accidente ut album est musicum. tex.Xial. Finis est optimum rei. tex. H Mors methaphorice c ieitur finis. tex .XXI.
Prius est quod primo irincipio est propinquius. te mi
84쪽
musicus,M hoc secundum rationem. tex.XU.
Perfectum est cui nihil deest,ia est duplex.Lsimpliciter extra quod nihil e stlia perfectum in genere. tex.xxj. Punctus est unitas positione habens. tex.xij. Quod habet differentia habet etia genus,sed quod habet genus non habet differentia omnino. texiiij. Quattuor sunt caula,materia forma,effcies,ia finis. tex.ij. Quantum est quod est diuisibile in partes que insunt, quageunaque* est hoc aliquid. tex, mii, Totu quidditatiusi secudu generatione est prius partibus Mates sunt priores toto secundu corruptione . tex.XVI. Vnum in substantia facit idem,in qualitate M equale, in qualitate uero simile. tex .XX. Vnum estprincipisi numeri Κ metrum. tex. . omentatoris in eodem. Aqua est materia remota,plumbifcupri,Scferri. coxxivi Agens malum sponte estpeius agete malu uim. co.xxxiiij.
Accides prio significat forma Ita seculo subiectu co.xiliti Diuersitas opinionia est causa litis. co. Dimitio est finis cucognitione,& est finis inesse. eo.xxij. Homo no ciuilis nem dicitur bonus neq; malus. co. xxvij. Habere dignius dicitur de respectu continentis ad contens
Homines magis denominantur a primo patre qua a prima matre co xxxiij. In superficie primo Nper se existit color in corpore uero ses
Lapis quiesces priuatur motu uioleto ad inferius. cO.xxVir. Que alteratur adinvice habet eande materia, ta que alterantur ad idem habent illud ide pro materia. co. xxxiitier Sexti libri Metaphisice. Accidens uadetur esse propinquum non enti. tex.iliti nonu dc malu sunt in rebusiveru 8c falsum in ala. tex. viij. 'De ente per accidens non estspec0latio. tex.iiij. Entiu queda suntsemper,quedastequente M queda raro,Mheclunt entia per accides 8c casualia x fortuita. tex. Mathematica considerat res colunctas fm esse & speratas se cinadu ratione a materia , metaphisica abstractas utross
85쪽
i modo,phisica uero eoni istis utro*m do- tex ii Naturalis scientia non est practica sed speculati . tex.jr omnis scixuel est activa uel factiva uel theorica . tex. r. Rationes sophisticesunt circa accidens. ' tex iiij. Substantia ta esse rei non potest cognosci per demonstratio
Simum est nasiis concauus teX.ir.
Si omnis substantia est mobilis phisica est philosophia pii. . ma sed si aliqua est obilis metaphisica est prima phil
Iophia. tex.iij. CCOmentatoris in eodem. Coquus ficit ferculii delectabilelmedicus uero utile. eo.V.Corruptio fit de necessitate materie,gnatio uero nO.co .vii. Diuina sunt in quod dissinitione accipitur deus. co.ij. Illud quod est per accidens scitur quando accidit,& non per
Licet omnesscientie nobiles sin tamen diuina estnobilior quia eius subiectum est nobilius. co .i, Naturalia sunt in quo' dimnitioe accipitur materia. Ao.d. isica est prior metaphisica quo ad ordine addiscedi.co. iii. Res existetes essentialiter sunt ille q habent aliqua speciem, in qua' diuiduis existet generatio M corruptio. co.iiii. Scientia non estpermanens inscito nisi per causam. co.Q.Volutaria sunt in quoti dimnitione accipitur uolutas .co ab CSeptimi libri metaphisce. Aecidentia non sunt entia nisi quia sunt entis. tex.ij. Actus separat&distinguit. tex .Xlix. Concauitas M simitas sunt in naso secunduli 3 non secum
Disciplina fit per magis nota nobis. tex.MMimnitio est oratio indicans quid est esse rei per essentiaι Iia . . rex.πix. Mimnitio accidentium datur per additamenta tex. xix. Dimitio simpliciter est ipsius substantie, secundu quid aua. tem ipsius accidentiS.. tex XU. Dissinitio estsermo habens partes. tex xxxiij. Ex duobus entibus in actu non fit tertium. tex xlix. Generas V generatu sunt unluoca M couentuti specie .l. xxx.
vi entib' per se ide est quiddita di habens qdditate. t .se.
86쪽
IIIa q sunt eognita apud nos in respectu eoru quesunt cogni. ta apud naturalsunt parue M pauce cognitionis. tex x. Nateria de se non est quid,nec quale nec quantu,nec aliqs eorum quibus ens est determinatum. tex.viii. Nateria est qua res potest esse Minon esse. tex.xxij. Materia secundum se estignota. tex. X Manus no semper est pars hominis nisi quado potest opus manvsperficere. - tex xxxviij. Materia non fit,necformased totu compositum tex.xvij. Natara humana non est nisi in his carnibus M in his Oisbus. . tex.xxxvij.
Nihil aliud oportet esse in dimitione,quam genus 3c disseν
'rentia. - tex xlii'. omne accidens concretu duo significatla asscilicet acci. . dentalem,&subiectum eius. tex.xxj. oia que fiunt,flut a naturaluel ab arte,uel a casu. tex minouantitas non estsubstantia. tex. Viij.
Substantia est prior accidente dimitiones cognitione, M
Substantia dicitur quattudit modis,primo de quiditate rei, secundo de uniuersali predicabili inquid, tertio de genes e re propinquoiquarto de indiuiduo substantie. tex.viris Singularium non est scientia neq; dimnitio I quia in eis est . aliquid quo possunt esse M non esse. texliij. Sama facit ad generatione sicut ars ad artificialia. tex.xxxj. uniuersale est quod pluribus natum estinesse. tex.xlvo niuersalia non sunt separata a singularibus secundum. esse. tex.lvi, Π Commentatoris in eodem. Actio materie est eius transmutatio. co In inccidens ut est in sublesio non idem est in subiecto,sed ut est pallio eius est sibi idem. cri xxj. Causa multiplicatiois indiuiduo' ab uno generate est mul. . tiplicatio materieφ in ptes in quas ages agit. eo. Vii Concauitas non est passio existens in naso per accidenslisa. per se. c xciti Forme conueniunt cum accidentibus in hoc φ utram sepa Tantur a materia , ipsa remanente /8c propter hoc plures Putaruniformas esse accidentia . . . . e co vim
87쪽
rorma non est elementum neq; ex elementi ed estsubstin
Indiuiduusubstantie est prius indiuiduo accidentis 'coeh. Illa ex quibus peruenitur in cngnitionem essentie rege ignorate sunt amones earum proprie. c ista Impossibile e et forme pate trasmutet materia. co xxviis. Logicus considerat distinitione inquantu est instrumentiunducens intellectu ad intelligere quidditates reν,philos phus uero ut significat naturaS earii. co xlij. Materia est substantia secundiis substat forme Mforma est substantia secundu τ constituit, compositu est substantiae
secundu si componitur ex eis. co.Uij. Materia non cognoscitur per se sed per forma. c X GMulus generatur a natura sibi simili, Sc est natura comunis equo Masino. c .XxUiij.
Naturalis considerat materiam inquantum est principium transmutationis, philosophus uero ut est rubstantia in Potentia. coax. Nulla species inuenitur fieri a casu. co xxij- Nihil transmutat materia nisi sit in materia. co.xxvii, Non est in conueniens quod aliquid existens in predicamento qualitatis accipiatur in diffinitioe eius quod est inpredicamentosubstantie. c .Xd . Nasus simus est unum essentialiter. co.xh. Omnes antiqui conueniunt in materia secundu genus taristumlia non simpliciter. co.i Omne generatum generatione non cessabili, generatus a suo simili. cO.xxUidis
propositiones dialemcelantentis simpliciter. co .ij- Predicabilia primi modi sunttria,genus differentia, Sc dimnitio,que componitur ex eis. co M.
Proprium estsubstantie inter omnia predicamenta ,ut ante substantiam generatam sit alia substantia agens,sibi fimistis,sed non estnecesse ut ante qualitatem si alia qualitaSagensiad est aliud ante qualitatem quod est potentia qua
Qui dicit aecidentia habere diffinitiones, dicit ea haberet
αui nescit rem nullum nomenimponit ei. co .viij.
88쪽
Substantia indiuidua ia demonstrata non est una nasi per lar
Seire indiuid substantie persua uniuersalia est perfectius scire eum per uniuersalia accidentium. eo.iiij. Si aliqua forma aut aliqua priuatio e et essentialiter in materia,ipsa non reciperet mnesformas. c .vid. Singularia non sciuntur nis dum sunt insensa. coalii. Simitas est in naso de accidentibus essentialibus. co.xvi, tum est prius parte prioritate forme ad materia K pars inprior toto prioritate materie ad forma. co xxxv., Coctaui libri Metaphisice. Formaserenitatis est quies. - - - eeX DForme M diffinitionessunt sicut numeri, quia scut in nu mero addita uel ablata unitate non manet eadem spe. ciesnumeri,sed alia alia,se ablato uel addito aliquo. indimnitione speciei&forme rerum non manet eadem . Te ed uariatur. υκ κ. Forme queda nonhabent materia, uel f habent non ribene . talem quale habent generabilia Sc corruptibilia ed soldmobilem secundulocum tex.xii. Nateriasematis est cibus metuosus M dulcis colere uero amarus Vactat . t .X, Non omnium estmateria,sed quoR estgeneratio M transmutatio adinvicem/quia quecul transmutari non possunt nonhaberit materia. tex xiiij. omnes substantie sensibiles habent materia tex.ii Prandium differt a cena secundum diuersitatem temporis
uecun* transenutantur adinvicem ad materiam oportet redire. tex.xiiij. Si agens fuerit diuersumlaemateria diuersa,etiam compost. situm erit diuersum. lex xij CComentatoris in eodem. Actiosorme ignis que sequitur ipsam forma estcalor maxior mus,M motus eius ad superiuS. c .n Architatarenthinusfuit homo quisciuit extrahere diffinistiones compositas ex materi s&formis. co. H. Cum aufertur risibilitas aufertur homo,sed no primo ,sed mediante ablatione rationalitatis. co.
89쪽
Calor in igne est sicut abscisio in cultello. . eo .v. ii materia fuerit una, V motor fuerit unm de necessitate: generatu erit unum,sicut si mateIta fuerit diuersa M ipse motor diuersus generata erui diuersa quando aut maiesria fuerit una generata possunt esse diuersa *pter diuersitate mouetiuia hoc soluiuenitur in artificialibus. co.xj. Corpora celestia non habent materia que fit in potentia ascorruptione, sed materiae CSestens actu.s corpus N i5 dignius habet hoc nome subiectu amateria. co.xij Corpora celestia sunt animata per se uiua,Sc non per mismam neque per uitam. cO.xij.
Diffinitio componitur ex materia 3c forma. c .H. Dininitio perfecta estilla que constat ex Cmnibus partibus ex quibus constat compo filum. c .d. Diffinitum est ens in actu per ultimam differentiam M aliedifferentie que sunt ante sunt quasi materia. cmvj. Esse materie est ee mediu inter esse in actu V no esse.coaiij. Exitus alicuius de potentia ad actunon largitur ei multitiis dinem sed perfectionem. c .XV. Elementa sunt eternasecundum totum,generabilia aute Sccorruptibilia secundu partem. cΟ.xit. Forma separatur a materia secundum diffinitionem sed nosecundam esse. coiiI. Forma estillud Ppter qd est generatio,& no materia. co.Q.
In diffinitionibus eorum que sunt in subiecto, est materia quasi disserentia &forma quasi genus i in disinitionibus uero eorum que sunt per se genus est quasi materia αdifferentia quasi forma. co.ULIn entibus naturalibus quelibetforma habet materia pros
Non est necesses omne habens materia locale habeat maκteriam generabilem M corruptibilem. co .iiij. Omne uiues per uita est generabile M corruptibile. co.xij. Sicut transmutatio in substantia fecit nosscire materi a prismam esse ita transmutatio localis fecit nos scire corpora celestia habere potentias ad ubi. co.xij. Vie una pars est Ios,M alia est dispositio in loco pque ictiocstpossibilis in ea ad finem intentum. co.Q. l
90쪽
tentia precedit actum. tex.xiij. Animalia uident non ut uisum habeant f sed uisum habene ut uideant. tex.x Actus melior estpotentialin bonis,in malis uero,potentia est melior actu. teXXix. Circa entia aere in actu non fit deceptio,sed ignorantia,na tamen talis qualis est cecitas. tex.xxij. Duplex est potentia activa M patIiua, Aetiua est principium transmutandi aliud inquantum aliud. Passiuaueroprincipiam transmutandi ab alio inquantu aliud. tex .ij. Falsum Mimpossibile non sunt idem. tex viis. In sempiternis nulla estpotentia. rex. XVis, Deternisnsi est corruptio,nec maIu nec peccatu. tex .Xix. Materia cuius e e est in potentia est calatagalitas. tex.xvij. Malum semper sequitur potentiam. . t xi Non est timendum g celum stet. tex.xvij. Potentia rationalis ualet ad opposita I irrationalis uero
Privatio uiolenta est quando aliquid caret illo quod in natuesthabere in tepore in quo innatu est habere. tex.iij. α Comentatoris in eodem. Anima non proprie disponitur perscientia nisi quandoiueo. rit sciens in acta I x maxime quando fuerit in sua ultima perfectione f.quando utitur scientia. coxvj. Forma secundum forma nopatitur a primo transmutan. te essentialiter. co.ij. Fortuna estqualitas uite nobilis. co .XU Nihil agit in seipsum. co.i, Nihil agit actionem ad quam non habetpotentia. co vi, Nihilhabet potentia ad corruptione,M corrupatur. c .ix. Omne quod patitur,autpatitur ad peius aut ad corruptios
Qui negant potentiam negant omnes motus generatione corruptionem. c .His Q n sentatu recedit a sensu statim eertitudo sui ee mutatur in estimatione ab s e o in nobis accidat error. comi Verum contrarium est priuatio. co.iij.