장음표시 사용
311쪽
C A. de quantitate, qua l. l. ass
iliuisibilitatem: sed eam ponit, in extensione partium:quae est, una
partem esse extra aliam. Ita Duran. in . d. 3 qu. I. nu. ks. Niphus S. Meza. qu. 9. Sotus,& TΩletus, qu. I. huius praedicamenti, Canterus in expositione textus, Fonseca s. Muta. cap. I . qu. I. sech. . Ezhaec est probabilior sententia. Sed non eodem modo explicatur ab omnibus. Pro eius tamen intelligentia , notanda est prima distinctio quantitatis: quam
tradit D. Tho m. i. p.qu. 2. art. I. ad 2 acceptam ex D. Augu. 6. lib.
de Trinitate, cap 8 circa medium : Quantitas alta est Aetolis, abarirtutis: Quantitas Malis est, quae in substantia corporea inhaerens, partes eius sic facit extensas ut molem, aut magnitudinem eis tribuat. Luantitra Virtutis, est perfectio essentialis cuiuscunque rei, secundit in quain magna dicitur, vel parua. id est, in maiori,vel minori gradu persectionis constituta: ut Angelus dicitur maior homine , de homo maior leone : quia essentialiter perfectior. Haec autem quantitas virtutis, seu persectionis, ad omnia praedicamerita pertinet: ideo non agimus mod6 de illa: sed solum de quantita te molis,quae constituit hoc praedicamentum. Et eam definit Arist. s. lib. Meta. cap. I 3. his verbis :2uantum est diuisibile in ea,qua ira sunt, quorum υtrumque, aut singulum, un- quid, aut
quodquid, aptum est esse. I Sic autem explicanda est definitio, ut Diuisibile, appelletur. Quantum, ad disterentiam puncto tu , & aliorum indivisibilium:&in ea, quae insunt, diuisibile dicitur, id est, in partes integran-res,ex quibus componitur quae ideo formaliter ci insunt, oc non solum virtualiter, sicut elementa dicuntur esse in mixto, ex eo solum,quod virtutes eorum,ut calor,frigus, humor,& siccitas, inmixtis sunt, non tamen elemen pa ipsa lecudum formas lubstantiales: tu ideo non dicuntur esse in eis formaliter .Quorum viru-que, si duas partes habeat,vel certe duas medietates,in quas diuidi solet quodlibet continuum: vel unumquodque, si plures. Sic autem in eas diuiditur, ut post diuisionem,quaelibet possit separata ab eo existere,per se. Gratia exempli: Lignum unius palmi, diuisibile est in duas medietates: ita, ut quasi bet earum, facta diui fione,exitiae iam per se,& independenter a toto:in quo distinguitur continuum a toto Physico, quod componitur ex materia , &forma, tanquam ex partibus,& a toto Meta.quod componitur ex genere, & differentia; ita tamen, ut non ponet diuidi in has pat-tes, potentes per se separatas existere naturaliter:quia nec forma materialis, sine materiam ec materia sine forma, materialiter esse
potest. De partibus igitur integrantibus intelligitur definitio, dum dicitiata Continuum esse diuisibile tu ea, ruae insunt.' Secundo notandum est, Partes integrantes esse in duplici differentia. Quaedam sunt substantiales, aut emitativae: quae potius
312쪽
χ96 Cay. 6.de quantitate, qua l. r.
dicuntur 'partes entitatis; quam extensionis:& has di eunt plures, habere ex se substantiam, & ac ei dentia corporea; & non recipere eas a quantitate. Alia sunt partes molis, aut magnitudinis; quae vocantur partes extensionis: quia ex propria natura sunt occupatiuae loci: Sc sic vix quaelibet est dii tincta ab aba; ita euilibet debet distincta pars loci: ita ut non possint plures occupare eande partem loci; nec in ea esse simul cum alio corpore; aut parte eius. Gratia exempli: Duae medietates digiti, sunt diuertae partes extensionis; quia quaeliber nata est occupare distinistam partem loci : ita, ut nee pollit naturaliter occupare simul eandem partem Ioci cum alia, nec etiam cum alio corpore, aut parte eius:& hanc extensionem partium vocamus molem , vel magnitudinem, quam sola quantitas haber,& eam tribuit substantiae,ac cetteris accidentibus corporeisin in extensione molis , dicimus eonsistere essentiam quantitatis. Quae aliis verbis explicari solet sic; nempe exintensionem quantitatis esse; habere partem extra partem , vel unis partem extra aliam non secundum entitatem : nam hoc modo etiam substantia, & caetera accidentia habent partem extra par- , tem; sed secundum molem ita ve cuilibet debeatur distincta pars loci quam nata est occupare. Partes vero integrantes substantiae,& aliorum accidentium; quas entitati uas vocamus non sunt loci occupat tuae; sed omnes possunt in eadem parte loci esse: imo in eodem loco indivisibili.
Tettio notandum est; Quod ab hac extensione partium , se- tieundum molem; quae est essentia quantitatis, procedunt propriae palIiones eiusdem. quarum prima est,Diuisibilitas in easdem partes extensionis: quae aptitudo, vel potentia,ut diuidatur, vocari potest. Nam statim ae ntelligimus quantitatem habere partem extra partem , in quo consistit extensio ei essentialis: consequenter eone ipimus: esse diuisibilem, in easdem partes. Secunda proprietas est Mensum: hoc est, quod quantitas ipsa sit mensurabilis per aliam,vel per proprias partes. Tertia: Finitam esse,vel infinitam. Quarta: Quod sit fundamentum aquainatis,ct ira qualitatis. Quinta est, Extensio earundem partium in ordine ad Deum r quae non est aliud,quam eam sic replere locum: ut singulis eius partibus , singulae etiam atque distinctae partes loci eorrespondeant. 1ae extensio, sic est separanda ab extensione essentiali, a qua procedit: ut intellipamus, aliud esse, quod partes sint extensae inter sese r aliud, quou sint extensae in ordine ad locum Esse extensas inter sese, eli habere distinctAm magnitudinem , dc molem: quam a posteriori explicamus per id; quod est, esse occupati uas distinistae partis loci: partes vero esse extensas, in ordine ad lo-
eum: est Occupare, aut replere distinctas partos loci: quae longe diuersa
313쪽
Cap. 6.de quantitate, quast. δ. an
ὀiuersa sunt.Nam,etiam si quantitas non oceupet Ioeum , nec in eo extendantur partes eius; habebunt tamen distinctam moIem; ν eius ratione,erunt distinctae partes,loci oecupati uae: licet eum actu non occupent. Distinctio utriusque extensionis,fit manifesta in corpore Christi existente in Eucharistia:cuius quantitas,habee partes extensas inter sese Sc occupati uas distinctarum partium I ei; sed non habet extensionem in ordine ad locum : quia nec to tum ipsum corpus, nee partes eius occupant locum : sed modum habent essendi indivisibilem in ordine ad locum : dc ideo totum corpus est,sub tora Hostia,& totum etiam , sub qualibet minima parte eiusdem: unde habet extensionem essentialeman qua dicimus, consistere essentiam quantitatis: sed non habet aliam extensionem,in ordine ad loeum; quam dicimus esse propriam passi nem,eiusdem quantitatis:sed per miraculum est essentis,sive propria passione. 1 3 vltima proprieras est; aeuod una quantitati non possit f. penetrare eum alia in eodem loco. Se autem penetrare , non est aliud quam occupare eundem locum , vel eandem partem eius: ita vesi Petrus,M Ioannes, essene in eodem loco, dicerentur se penetrare:sed penetratio eorporum,non est naturaliter possibilis: itaque uno verbo pollismus explicare hane proprietatem, si eam appellemus,impenetrabilitatem formalem. λ His explicatis;Duobus modis intelligitur & explicatur essetiaquantitati s,ab his,qui di cunt, in extensione partium, positam esse:nam moderni quidam dicunt,in eo consistere , Luod quantitia
sit radix impenetrabilitatu modo explieato: iteri vero omnes ci- rati,in eo,quod est,aeuantitatem habere partem extra p rtem. Nos vero utrumque horum pro eodem reputamus, 3c solo nomine differre censemus.Nam eum extensis partium,sit radix im penetrabit itatis, sicut aliarum passionum , idem est dicere, essentiam quantitatis consistere, in extensione partium , atque in e
ruod quantitas sit radix impenetrabilitatis. Sed clarius explicari
icimus extensionem, per id,quod est habere unam partem extra aliam, secundum molem,aut magnitudinem occupatiuam diuersae partis locidam a nobis declaratam.
δI Conclusio igitur nostrae sententiae,& eommunis est,quod essemtia quantitatis non consistat in diuisibilitate, aut mensura sed in o tensione partium. Probatur hoc argu. ex domina tradita desumpto.Essentia ret,in eo debet eonsistere,quod primo de illa eoncipimus,non in aliis,quae ex eo consequi intelligimus: sed primum, quod concipimus de quantitate, est extensio partium; ex qua intelligimus sequi diuisibilitatem,& mensuram et ergo extensio erit essentia quantitatis,potius quam diuis litas , aut mensura. MMDorem probo:quia primum est habere partes,quam esse diuisibile
314쪽
in eas, aut per eas mensurabile: ergo prius 'st habere partes e tensas,quam esse diuisibile in partes extensas, aut per eas mensurabila;& ex illo sequuntur haec:& ideo illud erit ellentia quantitatis; liuili bilitas vero,& mensura,propriae passiones eius. Ad testimonium Aristotelis pro prima opinione ; Respondeo: Is quod dum dixit, Tempus esse numerum motus, per numerum, non intellexit me luram,sed discretionem, aut distinctionem partium motus , secundum prius & pollemus: hanc enim proprie si-yn. ficat numerus ue ut in nostris Commentariis luper librum Physicorum,expositum reperitur. Ad arg. ei uidem opinionis ; Concedenda est maior, sed minor neganda: Q uia si locus species est distincta a supraficie , non pote ii distingui, per solam rationem mensurae, sed prius debet distingui,per extensionem ratione cuius conuenit ei mensura. Ad testimoninm Arist.pro sententia Scoti; Concedimus ; Ari- IT
stotelem defintile quantitatem per diuisibilitatem di sed neganda est minor: quod definitio sit essentialis, sed descriptiua potius Censenda est: quia datur per propriam passionem diuisibilitatis.
Aristoteles autem, per pastionem voluit describere quantitatem: quia notior nobis est diuisibilitas,quam extensio partium: & ita per illam fit nobis extensio manifeita. vel secundo,respondemus: Diuisibilitate duobus modis sumi polle. Primo, pro formali aptitudine ad diuisionem. Secundo pro radice eius, quam possumus appellare diuisibilitatem radicalem:& est idem prorsus, cum ex- ensione partium a qua diximus, procedere diuisibilitatem sor-n diem,tanquatri ab essentia. Hoc lupposito,concedere postumus, eandem minorcin arg. quod d. finitio sit ellentialis: sed per diuisibilitatem in ea positam , non intelligitur sor malis, sed radicatis: quae idem est cum extensione. Quare idem est etiam pet diuisibilitate sic sumptam definita esse quatitarem,ac per extensione: in qua potius cositit essentia quatitatis,qua in diuisibilitate formali. Ad secundum: C5cedimus,per diui ubilitatem distingui,a multis , species quantitatis, tanquam per propriam passionem nobis notiorem,ex qua cognoscimus distinctionem essentialem, quam habet per extensionem. Vel secundo,dicimus, distinguere eas per diuisibilitatem, radicaliter sumptam,quae idem est,cum extensiOne:& tune distinctione est essentialis. VT ratio harum specierum intelligatur, notandum est,ex D. 28 Tho. opus. 48. tria. 3. cap. 3. Luod licet punctum, a linea
315쪽
Cvi.de quantitate, quaest. a. 299
non separetur realitemnec linea a superficie nee superficies a corpore: per intellectum tamen apprehendere possumus punctum , quod omnino est indivisibile,realiter separatu a linea,& fingere, quod per planum ducatur:& tunc ex ductu eius, remanebit vestigium, longum, sed nec latum ; nec profundum ; quod vestigium ii versus latera extendatur, relinquetur aliud , non lotum longum : sed etiam latum ; & tandem , si hoc eleuetur , aut deprimatur, relin-I' quetur tertium aliud vestigium, logum, larum atque profundum: hoc est habens groiliriem. Primu ergo vestigium,est continuum,& diuisibile secundum longitudinem,& appellatur liuea: & cum sit vestigium relictum ex ductu puncti, continuatur punctis:coa tinuari vero est quassibet duas partes eius copulari puncto indiuisibili, & ita efiicit unum continuum. Vestigium secundum , est longum,& latum, sed caret profunditate : quia non habet grossitiem ut sic loquamur θ 8c ideo est diuisibile,secundum longit dinem & latitudinem,sed caret prosunditate: & ideo est incliuisibile secundum profunditatem,& cum sit vestigium, relictum eae extensone lineae,continuatur lineis,& appellatur superficies.Tertium vestigium est longum,latum & profundum, & eum sit relictum ex eleuatione,aut depressione superficiei, partes eius continuantur superficiebus: & est diuisibile, seeundum longitudinem, latitudinem,&profunditate quae appellantur dimesiones quantitatis quia quantitatem continuam, his tribus modis , quasi di- metiri possumus, hoe est,secundum longitudinem latitudinem,&. profundi ratem:& quia non sunt plures dimensiones,corpus dici, o tur diuisibile secundum omnem dimensionem. De his ergo tribus,tinea superficie,& corpore ; duo possent disputari. Primum: An distinguantur realiter,aut ex natura rei,'D sintque separari realitem sed quaestio hare Philosophica est,& ideo
non pertiner ad propositum nostrum. Nunc vero supponenda est, tanquam communis opinio , quod distingituntur realiter aut ex natura rei,sine dependentia ab intellectur& quod naturaliter latatem nullum eorum potest separari realiter ab allis. Secundum
quod potest disputari,est, An distinguantur specie,& ideo sint species distinctae quantitatis continuae: & hoc quaerit titulus quae
Circa quam ,est prima opinio Duran .in 2. d. a. q. 4. asserentis, lineam, is superficiem , non ole veras Oecιes quantitatis . sed solum negationes quasilam dimensionum : ut lineam, negationem lati in rudinis ; superficiem, negationem profunditatis. i robat hoc argumento : Quia disset entia constituens , atque distinguens speciem,debet esse positiua,cum se habeat tanquam forma:sed liue
& superficies, no habent differentia positivam, per quam consti Luantur distinguauturi ergo non sunt verae specie. quanpiratia.
316쪽
3oo Cap. si quantitate,quast. 2.
Probatur minor,quia solum distinguitur linea a superficie , quod
careat latitudine,& superficies a corpore, quod careat profunditate.ergo solum sunt negationes quaedam latitudinis, & profunditatis,& non verae specIes. Secunda opinio tenet,lineam,is superficiem. se emitates positivas. Mis non sim negationas,sed non distingui lyecie. Probat hac ratione. Si linea,& superficies, distinguerentur specie inter sese, & a corpore, maxime per longitudinem: distinguerentur, & latitudine: sed per has non:ergo nullo modo. Probatur minortaquia superficies includit longitudinem,& latitudinem; ergo non distinguiatur ab ea linea,per longitudinem. Deinde corpus,includit longitudinem, latitudinem,& profunditatem , ergo non distinguuntur ab eo,linea,& superfietes,per longitudinem & latitudinem. Tertia sententia est communis,& vera: Ruod linea. superficies, ct corpus ni vera species quantitatis eoutinua,atque distincta. Haec est expressa apud Aristor. non solum cap. praesenti, sed I. Meta. Lap. 13. ubi singulas lias species, suis descriptionibus explicat: M omnes eius interpretes in Commentariis utriusque loci eam sequuntur. Praeterea ratione probatur primo:quia sint verae species quantitatis. quia extensio partium, intrinseca ratio quantitatis est, dc diuisibilitas in partes, propria passio eius: sed utraque ratio conuenit formaliter lineae.& superficiet: illi quidem secundum lon-litudinem , huic vero iecundum latitudinem , εἰ eorpori secunum profunditatem , secundum quas dimensiones extenduntur
partes eorum,ergo sunt verie species quanti ratis.
Probat ut deinde,quod sint species distinctae. Primo,quia mul- ΑΣta demonstrantur in Mathematicis de his speciebus, tanquam dedistinetis: Geometra enim agit de sola linea,tanquam de proprio obiecto, nihil considerans de latitudine aut superficie: & perspectinus de linea visuali; ergo distincta species est a superficie , Seeorpore. Meundo; Quia rationes sormales diuersae, distinguunt diuersas speeies: sed longitudo,quam dicit linea, est diuersa ratio formalis a latitudine, quam dicit superficies, & a profunditate, quam dicit eorpus,ut ex se pateti ergo distinguitur species ab eis: de idem potest probari de superficie,& corpore. Sed tota di meultas distinguendi has speetes , in eo consistit; 2 3 quod videntur posteriores, includere priores: ut corpus superficiem , & lineam; & superficies lineam. Vt ergo fiat manifestum; hane inelusionem non tollere differentiam specificam, notandum est primo, lineam ,& superficiem duobus modis sumi pomse. Primo , ut sunt indivisibiles , linea quidem secundum latitudinem , & superficies secundum profunditatem: & hoc modo , non sunt species quantitatis t sicut punctum , non est species
317쪽
Cv. s. de quantitate,quaest. z. 3 o I
uantitatis, sed terminatiuum , dc continuatiuum partium lineae. Iobatur utrumque: quia quantitas essentialiter est diuisibilis , et-go linea. & superficies, ut sunt indivisibiles non post uni esse species quantitatis, sed sunt terminatiuae , & continuatiuae alterius speeiei: linea continuatiua partium superficiei, & superficies continuatiua partium corporis. 1ecundo modo accipiuntur, ut diuisi
biles sunt, secundum proprias dimensiones: linea secundum longitudinem, & superficies secunddm latitudinem, & habent sua
indivisibilia, quibus partes eoru in continuantur, & terminantur: linea terminatur, bc continuatur punctis : superficies velo continuatur lineis, ut indiuitib: libus secundum latitudine in . Et hoc modo sunt species quantitatis distinctae , dc pertinent per te , & directe, ad praedicamentum : sed secundum primam considerationem , solum pertinent reductive ad speciem illam, cuius partes copulant, ut linea ad speciem superficiei , & haec ad speciem corporis. Sed dum dicimus, lineam esse indivisibilem , secundum la titudinem , M superficiem secundum profunditatem, per indiuisibilitatem . non debemus intelligere puram negationem dimensionis: sed modum positiuum , qui per negationem indivisibilitatis explicatur : sicut per punctum omnino indivisibile , non intelligimus puram negationem, ted modum positiuum, quo copulantur partes linear. Ratro huius est: quia olscium copulandi partes. reale est. dc positiuum 1, ergo non potest a pura negatione fieri, sed ab entitate posititia. Secundo notandum est, ex doctrina D. Tho. Vbi supta, si e se habere has duas species, superficiem, & corpus, ut quae libet dicat unam tantum di inensionem de formali, nempe ultimam : aliam velo vel alias, de ninteriali, se quasi praesuppositive ut superficies, de formali sol sim ilicit latitudinem , de materiali vero, longitudinem, Sc corpus profunditatem de formali, longitudinem vero, & latitudinem , Quasi de materiali: & ratio huius est : quia clim profunditas sit dimensio continua: copulati debent partes eius , indivisibilibus secundum profunditatem:& tales sunt superficies, quae cum habeant dimensionem latitudinis: neeesse est eam habere corpus: Ac quia luperficies copulari debet
indivisibilibus, secun cum latitudinem , quae iunt lineae, habentes longitudinem: ideo necesse est superficiem habere longitudinem: sed ex hoe fit manifestum , quod eas non habeat formaliter, sed solum materialiter ,& quasi per accidens: quia propria indiuisibilia , quae per se includunt, simul sunt diuisibilia, secundum eas. dem dimensiones. Vnde quia indivisibilia lineae, quae sunt puncta, non sunt diuisibilia secundum aliam dimentionem : nec linea de materiali. aut per accidens, ullam aliam dimentionem , pr.eter longitudinem importat. ε ultimo notandum est; Genus, de differentiam, ita esse accipi eda. in his
318쪽
in his speeiebus , t definitiones earum pollimus designare , quod
commune & proximum genus earum sit, quantitas tontinua, sub qua collocantur: disseientia vero accipienda est, in ordine ad pi prias dimensiones singularum : & ita definitio lineae talis erit: Linea st quantitas eontinua, extensa siecundum dimensionem formalem longitudinis. Superficies, est quantitaου continua , extensa siecundum dimensionem formalem latitudinis. Corpuε vero , quantitas cont/nua, extensa secundum dimensionem formalem profunditatu. Nec enim ponitur longitudo in definitione superficiei. nec latitudo, indefinitione corporis. quia, licet has etiam dimensiones necessat iis includant, non tamen formaliter . sed solum materialiter: imo nec per se, sed per accidens: quod hac ratione probatur: una species nee componitur ex altera formaliter, nec in ea includi potest sed linea, superficies & corpus, su ni species diuersae quantitatis ergo nulla potest aliam aut alias incluaere formaliter. Ex tota hac docti ina intelligitur , quonam modo distinguan- stur linea, superficies, & corpus: non quidem, ut nonnulli opinantur,per negationem alicuius dimensionis : ut linea a lupei ficie pernegationem latitudinis: & superficies a corpore , per negationem profunditatis: sed distinguuntur, per positivam extensionem , secundum dimensionem propriam e ita ut linea distinguatur a superinficie, per positivam extensionem partium , secundum longitudinem et & superficies a corpore per positivam extensionem latitudinis: & corpus ab utraque , per positivam extensonem, secundum dimensionem profunditatis. Si autem dicatur, Aristotelem s. Meta. cap. I 3. alio modo has species definisse, nempe , Lineam esse magnitudinem continuam ad unum: hoe est. secundum unam dimensionem longitudinis. Super fiam ad duo. id est, secundum duas dimensiones longitudinis &latitudinis. Et eouus,ad tria,id est, secundum tres dunensiones, longitudinis, latitudinis, & profunditatis. Respondeo, ita definisse. sed definitiones istae, non sunt distinctae a nostiis, verum eaedem cum eis:& differre videntur, quia Artitoteles, non solum formales dimensiones posuit, per quas constituuntur, ac distinguuntur: sed etiam materiales , in quibus supeIficies. &cor pus conueniunt. Nos vero. liuir, per sormales definimus eas. non curantes de materialibus quas praesupponimus necessario includere. Ad argum .primae opinionis,neganda est minor, quod solum per τε negationem a licuius dimensionis. distinguantur linea & su perficies. Non enim distinguuntur, nisi per politivam extensionem, s eundum propriam extensionis rationem quamuis una dicat negationem dimensionis, quam includit altera:quod commune est omnibus speciebus cuiuscunque generis: nam homo eo ipso, quod est rationalis, dicit negationem cuiusque speciei irrationalis.
319쪽
Ad arg. secundae opinionis; Concessa maiori, neganda est minor,quod non distinguantur linea, & superficies, per longitudinem,& latitudinem. quia licet superficies includat longitudinem, non tamen formaliter, sicut linea, sed materialiter tantum : &licet coipus includat latitudinem, non formabrer , sed materialiter : & cum distinctio debeat esse per aliquid formale , distin- suuntur istae species . per singulas dimensiones, quas includunt formaliter , & quae non includuntur formaliter ab aliis, ut expositum est. Et si aliquis dicere vellet, superficiem dicere longitudinem aliam , distinctam a longitudine lineae, & corpus aliam longitudinem , distinctam a longitudine lineae, & superficiei, Scaliam latitudinem, distinctam a latitudine superficiei, & ita distingui a supelficie, & linea, non solum per unam dimcnsonem Armalem , sed per tres etiam formales,& sibi proprias,& luper- sciem a linea,& eorpore, per duas formales, & sibi proprias,lon-situdinis, & latitudinis: quod manifestum fieret, si istae species,
saltem per potentiam Dei absolutam,separarentur realiteri tunc enim corpus haberet trinam dimensionem , estetque lonpum,latum, &prosiandum,& superficies,longa, & lata, linea vero, solum longa. Respondetur, hunc modum distinguendi has species , per solam imaginationem excogitari posse: sed secundum rationem implicare contradictionem.Probatur,quia ex eo sequeretur,Corpus habere tres longitudines distinctas i &distinctas solo numero,& eas includere hormaliter:& eodem modo , duas latitudines: imo, & triplicata puncta, quibus continuantur diuerta longitudines;& utrumque est impollibile. i- - primum quidem: quia longitudines omnes,sunt eiusdem speciei;cum habeant eundem modum extensionis partium , eundem modum continuationis per puncta , & eundem effectum forma lem in subiecto : repugnat autem , quod aliquid includat formaliter, & estentialiter , rria praedicata eiusdem speciei. Probat ut secundum esse, impostibile: quia repugnat inulta accidentia, pure absoluta ,α eiusdem speciei, qualia sunt dimensiones, simul esse in eodem subiecto , a quo aliquo modo accipiunt indiuiduationem. Hoc autem 1 equeretur,si superficies,& corpus, tot haberent longitudines, & latitudines ; quas omnes tribuerunt subiecto,in quo inhaererent.
QAod vero dicitur, has species posse realiter separari,per potentiam Dei absolutam falsum est;quia manifestam cotradictionem implieat. Quod sit probo. Si corpus esset separatum a superficie,esset quantitas continua diuisibilis, secundum logitudinem, latitudinem,& profunditatem:ergo longitudo eius, continuaIetur punctis,& ideo esset linea:quia Linea nihil aliud est,nisi longia rudo contio ala punctis: Iatitudo etiam eius continuaretur lineis:
320쪽
3 o Cay. 6 Ae quantitate,quaest. 3.
de ideo esset superficies;quare non esset separatum a linea, & su perficie, ut supponitur: implicat ergo contradictionem separari: quod potest eode modo probari,de superficie,ut intelligeti pater. Ratio autem fundementalis, propter quam repugnat separari igvllo modo has species, est: Quia non est dabilis ; imo nec intelligibilis substantia , cui quantitas inhaerere possit ; nisi corporea: . quae ex sua natura, & essentia , non potest suscipere quantitatem; nisi trinae dimensionis,nepe longitudinis,lat studinis,& profunditatis:quare non potest dari quantitas,quae illas omnes no habeat.
Vtrum tempms, sit vera species quantitatis continua.
OCcasionem dedit Aristot, ipse huic quaestioni: nam capite
praesenti, temptas enumerauit inter species quantitatis continua. Sed F.Metaph. cap. 33. idem tempus cum motu , docuit esse quamum per accidens, ita ut a mobili, & spatio: seu alia forma, circa quam versatur, motus continuationem, & extensionem accipiat : sicut albedo eam accipit a corpore, cui inhaeret. Ideo diuersae sunt opinioneS. Prima tenet, Tempus non esse speciem quantitasis,nec habere ex- , tensionem perse; sed per accidens, sicut motum: ita Pater Franciscus
recentiores. Habεtque haec sententia, praeter testimonium Arist. plura arguto. sed tria haec sunt potissima, & difficilia. Primum; Species quantitatis, debent esse entia realia: quia quantitas est
praedicamentum reale. Sed tempus,non est ens reale: crgo no est species quantitatis. Probatur minor: nam ens reale,quod est totum,debet habere partes reales: sed tempus,cum sit totum,comprehendens sub se praeteritum tempus, praesens, & futurum ; non, habet partes reales : ergo non est reale. Probo iterum minorem: quia reale est illud ,quod est in rerum natura: sed nulla pars tem Poris est in rerum natura : nam tempus praeteritum iam non est,
futurum nondum est, praesens vero solum potest esse instans, seu momentum indivisibile; quia cum tempus sit successivum, nullam partem potest habere praesentem, praeter indivisibile : ergo nullam habebit praesentem,& ideo nec realiter existentem. Secundo probatur; quia Te in , ut desinit Arist. . lib. Physi- eorum,cap. II. tex. IOO. est numerus motus siecundum pri- ἰ θρο- serim: sed non est numerus discretus ; qui sit species quantitatis discretae, cum vere sit continuum, nec habet aliam extensionem distinistam,ab extensione motus; cum quo identificatur realiteret ergo sicut motus, non est quantus per se, sed per accidens; sic etiam tempus. Probgtur minor: quia tempus non est aliud,quam duratio motus: ergo non potest habere alim extensionem par