장음표시 사용
301쪽
Iar antur, nihil quoq; accipiant, aliena non appetentes, sinsconservandis intenti,& quidem hi meliores videntur,quod abalienis manus abstineant: cur. a.abstineat, duab. de caulis fieti, monet Arist. Naalios abstinere probitate,&turpitudinis fuga adduistos, temperare inqua ab alienis, ne quid turpiter cogantur admittere; furta, inquam, fraudes, &c. in quae saepe incuta runt, qui alienum appetunt. Alios vero ab alienis temperare, , non probitate aliqua sed metu, ne & ipsis aut eorum bonis accidat,vel a priuatis, vela Magistratibus, quod in alios ipsi perpetrarint. Nam ut praeclare Aristoteles, ου ρύδόον 5,&c. difficile est aliena quem appetere, cui contra sua quoq; ab alijs no ppetantur. parta, male Liabuntur. moi sibi, nonus eri, aberi nefeceris. Et certe plaetique auari male volunt &insidiantur. Hinc & apud Cicero. s. de mi. Deorum, Filius ilias in Synephebis Caec. iij paradoxemauult trabere patrem auarum, quam facilem, propterea quod a liberale, ut aliquid per dolum auferat, sibi pei suadere non possit. Aua- , .m autem omnem machinam & dolum commoliri, summa sit voluptas: Huius autem generis sunt, qui G raecis dicuntur ψέAλοι parci, tenaces,- quasi ollares dicaς,, 'ualis Euclio erat cum sua ollat κυμινοπώ- cumini se sto res, ρυ- όνδυλοι serdidi, id est, sere vietantes, i sicubus victitantes. Hoc igittu primum est auaritiae genus summum. Nam huius ipsius generis, quam varia rur-- 1us sint genera, vel ex selis nominibus, quae modo attuli, per- spici potest. .
οἰ---σα. J Alterum est auaritiae genus summum,' eorum, qui nullum insumendo modum tenent, undecunque lucrum captant,etiam minimum,& cum infamia,quales piae- . riq; sint opifices, perductores, lenones, foeneratores, captatores , testamentari j & Viduarum, assentatores, aleatores deniq; , fures, grassatores, latrones, ac si qui alij sunt iniusti, illiberalis & turpis quaestus studiosi. E J Obscuribrest clausula. Vulgo accipiunt, qui
pauca scilicet donant, maioris gratia, ut sunt adulatores & captatores. Rectius, ut puto, al9, qui pauca scit. lucrantur aut quaerunt & accipiunt: magno scit . preeio, id cst, qui ob pauxillum lucri etiam indigna thbire non erubescant, & ut mox. ait Aristoteles, qui honestati&famae etiam vilissimum lucel- Ium anteponunt. Itaque ἐπι πιλῶ scilicet precio, id - ' , . ' ' in,
302쪽
non proprie dicuntur aliari, sed malefici, improbi, iniusti,Tyranni , de quibus & Cic. r. t . Sunt autem, inquit, mustr. 5, quidem cupidi stundor 'gloria qui eripiunt a*s, quoda*s largiantur,one. Videndu est igitur, ut ea liberalitate utamur,qua: prosit amicis, noceat nemini, quale L. Syllae, C. Caesaris pecuniarum translatio a iustis dominis ad alienos, non debet liberalis videri: nihil enim liberale, quod non idem iustum a. Lib. Ab hoc igitur genere larytionis, ut alijs detur,alijs -- feratur, aberunt hi, qui Rempubl. tuebuntur, qualem describit Hagesilaum suum Xenophon. . τοι κυβαλής. J Q uia de furibus, grassatoribus, latronibus. aleatoribus eo quod cum Tytannis affinitate habeant, dubitari poterat an & ni iniusti Potius quam illiberales dicendi essent, nominatim de his explicare voluiti Et ait illiberales quoq; hos esse, inquam,id est, tam aleatotes,quam
reliquos, propterea quod viriq; sint sic. Formula sit ista: Lui Hiberales , ut ex prioribus te spicuumstia.
At hi utrissum Nam aleatores quidem, quia ab lys lucrum quarunt,quibus donarepotius rib ωοῦ rent, nempe ab amicis se serra, cum quibu piarumctia 3 ille exereινι holet,stalioqui constat, alea lusium O, infamem segibus se vetitum, ut inquit Horatius,ctextat textus in Codice. Reliqui mero quia qua-sus duntaxat causa, etiam gram ma, non necesaria
perimia subeunt, ut abos spotientia. Ergo, hi utriq=sunt illiberales.
- R J QAod ipsum iam ex Cicerone attulimus lib.
Mity-ς θ τ, J Postremo comparat extrema seu vitia cum medio, & ait, Avaritiam recte dici maxime contrariam esse liberalitati, magis inquam, quam profusionem, confirmat duabus ratiorubus. Prior en, quia maius malum sit auaritia, . quam
303쪽
ti, o IN CAP. II. LIB. IV. ET HIC .
quam profusio , minorem cum liberalitate cognationem habeat auaritia,quam prosusio. Formula sit ista: ExIremorum quae cum medio minorem habent a itatem, ea magis illi sunt comraxia,ut supra eri e Peatum lib. a. cs 3. At auaritiam eum liberalitate minorε habere vinitat; quam profusionem, hoc ipso cap.supra ei explicatum. auaratra a profusio. quam pro Isionem, Hoc qDcap.I. Ergo liberalitati magis erit contrarαι Altera ratio, e - ον, Sc. quia magis ua auaritia peccent homines, quam in prosustolic, magis ad illam, quamad hanc sunt propenu. Forinula: Extremorum ea, ad qua magis sumus propensi medio ma gis sunt contraria,quod idem eod. e. S d. a. eri explicatsi. Ad auaritiam magis propensiunt homines. Ergo hac medio magis eri contraria. oec.
. C A P V T I I. COMMENTARII. ωικι J Eadem est huius,quae superio
ris, quae omnium est ratio. Primum namq; quibus in rebus, tanqua materia versetur magnificentia suis cum extremis: deinde quemadmodum in his ipsis rebus & medium & extrema se gerant, id est,quae eorum sint facta. b u. J Ordinis rationem reddit, cur post explicatam Iibe alitate statim de magnificentia disputandum sit, propterea quod magna inter haS duas affectiones sit assinitas. Versantur namq; in eadem materia myι ne in facultatibus, S re familiari, sed dissimili ratione,ut mox explicabitur.
λυσερ θμJ Ostendit, quae harum affectionum inter se
sit dissimilitudo. Nam cum in materia conueniant, in factis discrepant. Liberalitas namq; omnibus in factis, omnibus in rebus,quae per rem iamiliarem geri pollunt versatur,nem e ladonando&sumptu faciendo: magnificentia vero tantum insumptu faciendo,seu ut Aristot. loquitur cernitur,&quidem hac ipsa in re,id est,in sumptu faciendo, in quo & Vtranq; versari iam diximus. Haec tame est disti- militudo, quod liberalitas in quotidianis, communib priua eis,& paruis sere sumptibus: magnificentia vero in raris, inusi talis 3c magnis sumptibus versetur. Tumultuatur hic Scholia..stes Graecus, eo quod Aristot. liberalitatein omnibus factis rei
miliaris cinii ait. Si in omnibus, inquit; Ergo & in ius, in quibus
304쪽
arti quibus magia centia, recte, sed adhibito discrimine & dissi mili ratione, 'iam expircabimus. e. ω- αις Pl J Pio e. - 4,de quo genere dictumest sui ra
, του γυρο. J Ab Etymologia confirmat dissimili
tu lane liberalitatis& magnificctiae. Ipse namq; nomine signil sc i,m agnitudine hanc illi antecellere,ut dixi in &else iiihil aliud,qua e. δαπανίαν, i .c. in magnitudine siem ιι η minis sumptiim ιυcortim. q breuis cui &-definitio. Solet sepe Anstot. maxime iii his ris' politicis ex verbora iti lationibus argumenta clicere. posterius imitati studiosus stoici, in summasdelaps sunt ineptias teste Galen. in lib is de Hippocratis O Galevit Luitu, S in Cic. Hortens iu Lexico Fis . metverb. oppidum. ε Cic. ini sic. de fide. Caetet iura magnificetiae quoq; vocabulum aliis quoq; rebus tribui Ibla
non tame proprie, ted metaphoricem ivit Arist θ. l. c. I. - 1n morril. Vt cum magnifice quem loqui aut incedere dicimus.
το θ J Uu ae sunt partes definitionis α
his igit explicandis elaborat Arist. Et primum side de magni uidine, de qua iam dictu est, hac si a magnificentia discrepatea liberalitate. Hoc loco de altera paris,icu de decoro explicat, di necessariana cani parte cile ostelidit. Nam quia magnitudo coparatuita eli vocabulu,& ad alios accommodatur: celte qui in magnitudine versabitur, idem, quae huic aut illi conueniat magnitudo; quid huic aurilli sit magnit, coli siderate debebit, aliud namq; magnu est priuato, aliud magi malui ; aliud huic, aliud illi loco; maior sumptus est faciendus in excipiendo Caesare, quam in Electore; maior in duce belli, quam in oratoremittendo; maior in tenapio,in Basisca,qua in Xenodochio. J Perperam Interpp. latini reddunt, celaci lorum praefecto. Nam apud Ciaecos cum duo sint legatorum' genera,sacri partim,partimwpbani:bos Vocabat αρορ οεις,illos quos verbi gratia ad lacros ludos, ut Olympicos, M. vel ad oracula consulenda Delum mittebant, quorum caput Reddendum igitur latine. Non idem fit sumptus in Trierarcho, & in Archilli coro aut in legato sacro. Nam ut Cicero in Verrinis Trici archi nomen retinuit. ita & Archithcpri, quod proprium est GiaecoIum munus, Ieritineri potest.
305쪽
ya IN CAP II. LIB. IV. ΕΤ HIC.
το πιπιν J Αretinus, & quidam alius legunt orta sed melius est nihil mutare. Nam hi extatii mnibus libra dc in veteri tralation e, & dicendum potius fuerat, το 3 οπε πον. Continetur igitur complexio in his verbis, quae tamen&ipsa sunt perobscura. Plaertq; reddiat ita: Decoris igitur, trone persona, loci, temporis , , rerum spectatur. Ita Perionius, Glucchius,&Lambinus: nam sub eo , intelligunt ratione loci ι temporis. Rectius Scholiastes Graecus Aspasius, haec duo is I &-α, siue ut ille habet ,- , monet posita, iac πα- λου, id est, pro eadem re, ut saepe alias & paulo inferius πι- , α δὴ αλα e. ιις, qui locus id aperte confirmat. Sub hoc auteris . intelligunt ratione per nae. Puto ita reddenda : Decorum igitur ad illum, in quo Φ ιn quibm, id est, ad illum, ad magnificum pertinet,magnifici est decorum videre &tenere, in quibus oporieat.
ο 3 c. μικροις. J Redit ad magnitudinem, & ait, Eum, qui
in rebus paruis aut mediocribus 1umptum faciat, non esse magnificum , sed qui in rebus magnis. Ostendit ex usu communi, quia vulgo non ille, sed hic dicatur magnificus. De illo exemplum asteri, ut si mendico 'uis donet,aut in eum sumptum faciat, quod se factitasse Vir sies &ipse mendicans, &ab Antineossco Penelotes stipem petens, commemorat apud Hom. G. s. e. s. quem locum hic significat Aristoteles, πελ
ἔ-Concludit tangem comparationem liberalitatis & masnificentiae. Nam magnificum est, quidem illum liberalem, 1ed non contra. QAod ita accipiendum est, ut abAristot. ipse explicatur, quatenus utraq; in sumptu,prout oportet, faciendo est posita. Hactenus inquam,id cst,ratione sumptus xl κῖ το Aa, , magnificus quoq; est liberalis. Nam ut praeclare Aspasius, liberalis το , essetitia seu
λον,&-sumptum facere, quod dν , quia & in magnifico repetitur, fit ut & hic naturam liberalis habeat. Magnifici
306쪽
valet taκ6visius o si. r.est explicatum. Cuius sententiae Aationem hanc asteri Arist. quia cernere decorum,& quod cuiu
conueniat i secit magnificus) est quaedam Aticientiae est proprium. staq; quia loquitur Asbasius, est magnificus, est & scientia quodammodo praeditus, &certe non cuiusuis est decorum cemere, sed eruditi, qua de re praeclare Cic. in perfectό oratore. Nam morale decorum sere temperantiae adscribit,& hoc quoq; argumeto virtutes esse scientias, Plato demonstrat. Caeterum in rebus parivs, quarum propria in liberalitas, non tam dissicile est cerne re decorum,quare non illi, sed magnificentiae potius tribuenda suit scientia. Saepe namq, multa consumere licet, non tamemagnifice,sed inepte,autctiam alia ratione,'ut si quis rem alici
pretiosam magno emat precio, qua in re etsi multum cosmitur,no tamen posita in eo est magnifice ,ut in explicabitur. ωαπερ si Loes inpobscurus; dubium nanq; est, an ad priora,an ad sequentia accommodari debeat.Ad ptiora ae- commodat Tliomas, ut ratio his verbis cotineatur quod sub- indicat particula prioris sententiae, magnificam esse quandam scientiam , magnificum csse doctum & sicientia quadam praeditum, propterea quod facta magnifici, scientiam quandam redoleant, nempei umptum iacere decoret Atq; ita conacludi potest hoc modo: Sinam istientis. Ergo magnificentia ipsa eastuna tu,seu magnificm scientia ect tradιtus.
Antecedens iam explicauimus. Ratio connex: exprimitur ab Aristor. his verbis, nempe quia ex factis spe tur vel aestimatur habitus, qualia fiant iacta, talis est S habitus,t explicatusta est lupra initio,id est, non initio huius libori putat Graecus ScholiatasAsipasus, s dlib.t. eas. Adsequentia vero ita accommodari possit hic locus,visit ratio, cui facta magnificentiae debeant magna esse & decora. Verum,tum eius dicti: Ex factis spectari magnificum, ra tio invertenda est poturi, & ut alias spectatur habitus ex sectis, ita hic ex habitu spect*ri facta, & huc munere Eus &cti
Ommemorationem,quasi ea sit cognatio inter hetc duo,ut ab ivno ad alterum vicissim commemoret,non quod unum vide non debet. Concludatur igitur hunc in modum:
307쪽
IN c AP. 1 I. LIB. IV. ET HI .
Si habitus ess res quadamagna,praciara in decora, lem magnificentram esse, vel ex ipso nomino apparet iam in explieatum.
Ergo es, eiusfacta se opera magna q-s erunt decora. Et hanc explieationem nostram confirmat particula Ai, α x si, ut habent plaertq; libri. Nam vetus tralatio videtur habuisse Λ, atq; ita quoq; vcrtit Periouius &Gruchius qui ta-inen mirifice hunc locum mutarunti &Lambinus. Nam Argyropylus & Anonymus retinent σοι - δὴ e b. J Eo fere pertinet hic locus, vim de expensis maguifici, idem de eius operibus ostendat, eadem debere
esse magna&decora, quod iam Viro argumento communa, tam impensis,quam operibus est probatum. Adiungitur & alterum, scd operum duntaxat proprium. ia hoc ipsis, i e per opera essicitur, ut&ipsae impeta sint magnae & decorae,i tame verum este iam constat. Eoimula. Si opera sunt magna ct decora . Uιιur-ιmpensa. Atqui merum hoc. Igitur illud. Ratio connexi, nam in opus aut rem magna, magni quoq;
debent fieri sumptus, atq, ita & sumptus operi & opus sitin pt -b us respodere debet: alterii altero esse dignu: Vtrumq; magnitudine & decoro inter se conuenire,atq; adeo sumptus leuirn pensa opus etiam superare, η e Nam parci aut1brdidi potius est hominis, ita rationes quadrare SI colublidare, non est magnifici, subtiliter sumptus Opere mei ri. θ J Constat iam quibus in rebus, nempe in re familiari,&quibus saetiς, nempe in sumptibus maguis &decoris faciendis, &operib' eiusmodi apparandis versari m-gnificentiam. Hoc loco factorum quasdam adbcit leges &conditiones. Prima est,omnia honesti causa debere fieri a magnifico. Ratio,quia eadem est ratio in omnibus virtutib. Deinde libenter &num vultu, quod commune habet cum liberali tale,vij explicatum est. Praeterea large & profuse, non restricte,neq; ad amussiin, neq; subtiliter. Ratio, quia hoc parci aut serdidi potius, quam magnifici sit subtiliter inire rationes. Praeterea quod est prouerbium: Magnificum non tam eo, rara de pretio,sed de pulchritudine isspecie operis. Cogitare potius,quam praciarum debeat es opus, quam quanti tonse .
308쪽
iis & magnificentiar,utrumq;s praest explicatu Hoe tame luci eleganter adi ungi toclicit potius ex disterentia, magiuncen Atiam esse quandam veluti liberalitatis magnitu inaena: P cum in iissem versentur rebus, magnificentia tamen i pectet magnitud: nem. Adiungit alterum aut nouuln discrime, alit prioris effectum ex pari impetita liberalem minus, magia ficum vero splendidum magis opus iniciendum curare. Ratio, quia o- petis virtus in magnitudine dc splendore potius, quam ex precio aestimetur aut spectetur. Alia namq, est ratio rei seu operas. Nam huius excellentia in splendore& magnitudine,illius in precio colistit: id namque valet hoc loco θιm,. dere supra lib. a. eap. o. ni filior. Ratio autem, Tori του, cur laus, virtus & commendatio operis in specie& magnitudine consistat, est, quia haec duo lint admirabilia, admiratione homines assiciant. At quae admirabilia, magni, ficentiae ldiu propria.
αῖ --- ίης, ἐ-&c ut ia exsi cauimus. quali magnitudo quaedam sit liberalitatis,in ijsdem licet rebus ursantis, cum ipsa magnificentia.
ivi, i Abelic poterat haec clausula, s ccae in obscurior. Videtur tamen cile totius pilotis disputationis conchasio, sed stiirtura variat: nam in quibusdam non reperitur H. Alu inducunt μεwλι πιπια Fortasse ita commodius sic ibatur, is νcette inducendum prorsus est in hauc lenien .itiain. Est itur operis magnifici laus&persectionis in magnitudine posita:
si θ F-J Docuit adhuc Aristoteles infinite seu generatim, quales csebeant elle magnifici impense & o.. 'pera, nempe magnati decora: nunc hoc loco sigillatim im . pensarum genera exponit, ut subtilius explicetur, in quibus ceriratur magnificentia Impensivum igitur duo suminacit genera, quarum aliae sint χαια , honestae&splendidae taliae non item. Honestarum missis tria ant genera, aut ceris duo. Nam tertium distinctionem recipit, nempe,sacrae,publicae, & priuatae. Sacrae sunt, ae fiunt in res,quae Deo dicantur,
ut stat donaria seu in aedes sacras seu fatu habet παρομου αἰJ in sacrificia&hostias in legationes . . as seu , in omnia deniq; , q in Deoru honore cutis,
309쪽
Qua mailnificentia excelluit Athenis Pericles, Romae, teste , Liuio & Horatio Imperator A ugustus. Publicae impensaesunt, quae in ludos Romae gladiatorum munera, prandia, & epulas ad populum deliniendu, ad vias,aquaeductus,thermaS,NImphaea, potiIcus, muros, portas, naualia, & id genus alia publica aedificia fiunt. In quo genere Athenis idem excelluit Pericles: Romae,Pompeius,&Agrippa Caesar. De his Cicero in orat. pro Murena. lib. a. osse. ubi grauiter Theophrastum reprehendit: qui magnificentiam nimis laudet,& pecuniarum fructum in sumptu popularium munerum ponendum pura- uit. A nto, inquit Aristoteles, rectius is verim, q- hac
non admitemur,sc. Athenis quatuor sere erant impensarum
publicarum genera i de aedificios non loquor -, id est,' iubmihistratio apparatus scenici : φυλῆς, prandia &- sputaS Vocant Romani e munus instruendarum
nauium bellicarum: praesectura&impensa, quae in ludos palaestricos, gynanicos,&c. de quibus apud Pol-
lucem. Hic Aristot. tria priora commemorat.
ἰον. J Vno vel bo hic inti eat Aristototeles,
impenses publicas quasdam este veras & laudabiles: alias non item, de quibus eleganter Cic. lib. a. ine. in libris de Rep. ων α -m 3 ωαπερ. J Mira perturbatio. Nam rursiis ad roowεπον redit, habendam rationem non operis duntaxat, sta personarum quoque, qui sumptum faciant. Et in his duo requirere videtur Aristoteles. Primum, ut sint diuites, siue sea Opera&industria, siue a maioribus aut propinquorum haereditatibus facti. Deinde, ut vel sint nobiles, aut ex honestas milia: vel clari &'illustres viri, aut in magistratu positi. Q -' re pauper non erit magnificus, Ut cui desint copiae, qui tamen si magnifice quid suscipere velit, quod sepe faciunt homines gloriosiὶ hic non tam inagiti ficus, quani stolidus dici debet,eo quod contra honestatem 1uinptum faciat. Conesudatur hunc in modum:
ex virtute, eadem re t unt κοιτ'
ἀξιο ,qua tria idem valent , quod ab alιω non est perceptum.)At pauper magnificus,quia no profacultatibus sumptum
310쪽
Eadem em ratio hominis Hebes &humilis, quantitimus copiosi, qui si volet esse magni hcus, ridiculus potius & odiosus erit, qualis suit Lycinius coisses, qui splendidissimum mon mentum sibi extrui curauit. De quo Martialis:
Marmoreo Dcwm tumulo At Cato paruo, Pompeius nullo,
Crestimus esse Deos 'Ratio autem, cur haec ma nifico sint necessaria, haec est, quod in his sit splendor, dignitas, & species, quae magnificentiae maxime sunt propria. 2 3-Modo dixerat, in sacris&publicis impesis maxime versati magnificentiam, utpote splendidit limis& hono ratissimis. Hic de priuatis, in quibus Nipsi aliqua ex parte versari magnificentiam adiungit, ut sunt illae, quae splendide quidem,sed raro fiunt, puta, quae in nuptiaS,quae t ia congratuislationes,militiam,dignitatis aut magistratus ingressum, in su-nus denique. εἰ-m --. J Et hoc ad priuatas impensis pertinet, vi si qua sit res tota ciuitate honorata, aut etiam. natione, ut Thebis studebant conuiui js; Lacedaemone palae stris. Athenis spectaculis, Neapoli hodie &Genuae hortis; Anmerpiae villis; Veneths Cimbis; Hispani&Angli gaudent comitatu ; Gemmani torquibus; apud alios vestes;apud hos equorum cura seu ornatus; apud Graecos passim signa & tabulae & pocula coelata, inquit Cic. in Verrinis,in honore erant. His igit in rebus,
si quis splendide seserat,magnificus dicendus erit. e Magnificentiam quoquρο im hospitib.
splendide recipienilis aut dimittendis. Id nam* h. loco valere id est, dimissiones scit. ξεν, i ,hoipitum,non Vero levigationes, ut alias, puto. Est igitur maonifici propria ouoq; ho-bitalitas: quod ipsum latius explicame mihi vides Tneopli nus in Ex quo haec Cic. tib. 2. σc. Recte etiam a Theophrasio laudata eLI hospitiaitas Vbi exemplum affert iu lustre de Cimone, de quo & Plutarchus in eius vita Videatur& Cic. lib.; .in Vere. ubi de Philodamo Lamps eno. ε--mAρεαἰ: J Magnifici quoq; ait esse munera donatiua,congiaria.Proprium est igitur magnifici splendidi imesse in muneribus & in remunerando.