장음표시 사용
321쪽
IN CAP. III. LIB. IV. ET HIC . ' :rei spiciendo,ut ridiculus sit, si vii facinorosus fortem se habe-
ιλη--.J Quantum ei lepotest argumentum, quod tamen pendet exprimo, qui ne honore quidem ullo sit dignus,si sit improbus. Formula: Leui improbin, nullo honore eri dignus. e At inanimus siummo honore eis dignus. Ergo non est improbus. ; Propoeitii upra est explicata, ubi,quod & hic adiungit Aristotel. dictum est, honorem deberi viriuit,eius esse praemium, bonis inbui, non improbis: per virtutem utique ad honorem& gloriam peruenitur,quod Marcellus aede virtutis & honoris quoque ostradit,Vt est apud Plutar. in eius vita. τοικε Ap ών. J Explicato, magnanimum absque virtute&probitate esse non posse: explicato & hoc, q in singulis virtuti- ibus sint eximia, magnanimi esse propria, adiungit praeclaram sententiam, magnitudinem animi esse quoddam vinutum o-
natiores & excellentiores reddit, id est, quod in singulis virtutibus eximium est, id agit, & absque virtutibus, ut iam dictum est, esse nequit. Pulcherrima est igitur haec virtus, &, ut Cicero Ioquitur,splen didissima, & eleganter a Pontano,corollae ex optimis quibusque flosculis Virtutum contextae, comparatur, aut insigni & fluuiorum regi, Danubio aut Rheno, in quem lundique plurima flumina influant. Quare & hoc alterum adiungit Aristoteles, hanc virtutum unam omnium esse dissiellimam; dissicile esse magnanimum fieri; raros esse viros magnanimos; quae namque praeclara & difficilia, eaque esse rara: neque enim magnanimus esse potest, quin omnibus virtutibus excellat, id est, sit: nam est omnium
virtutum cumulus & complexio, teste Aristotele Eb. a. Magm
ώλι ι 49,. J Adhuc ostendit, magnanimi materiam essω
honorona & dedecus: adiungit tamen hoc loco, maxime, λιμ, id est, proprie & maxime in his cerni magnanimitatem: nam & in aliis cernitur, in bona & aduersa sortuna, nempe,di-tiitiis, egestate, orbitate, & aliis calamitatibus moderandis, ut paulo inserius. issia Reperra magnanimi materia, honore, quemadmodum in hoc legerere debeat: nun explicat, C si
322쪽
grauibus & viris bonis delatos, curare, alios, id est, paruos, Sci a vulgo delatos, negligere & aspernan, propterea,qita illi ipso sunt digni, parui indigita. Ostensum namque est supra,magnanimum magnis se dignum iudicare, & qui a plebe &absq; iudicio deseruntur honores, certe contemnendi sunt. mare MCic. in Epis.mi Catonem tib.rs. Epis. o. Latmμm, inquat, me laudari Hector apud Nauιum opinor, abs te patre laudato viro: eam enim profecto iucunda laus, qua ab iuproficiscitur, qui ipsitnia de vi erunt Scbba. Dis.12. Atque hoc prorantius mihi fuerit,inadiantiam an mi,ct aa memoria dumtatemsein ilia 's'pta peruenero, quam in caterorum, O c. placet enim Hector
ille Naevianus, qui non tantum se laudari Letatur, sed addidit etiam a laudato viro. Et Achilles I d. ι. N estori suade 'ti . ut pcientia & honores ab Agamemnone sibi delatos sumseret, respondet, a Ioue se praemia expetere, non ab Agamemnone
4nimico,& ignavo homine. Hac de re Pontanus libr. a. de m gnant m. cap. t. ic& ιn Critone Socrates monet, non cuiusque reprehensionem nos vereri debere sed eorum tantum,qui pru-
.dentia & sapientia praestent. Altera cli selitentia; magnam-mum ob honores non effuse aut insolenter laetari debere, sed moderate: propterea quod honores non noui ipsi accidant aut alieni, sed eos accipiat, quasi ad s e pertinentes, seu sibi debitos οἰκίους. Non solemus autem laetari, nisi siquid insperatum no- bis accidat. Imo tam magno est inimo magnanimus, ut ho- nores quantumuis magnbs,non satis tamen iustos & se dignos existimet,omnia se suaque virtute in seriora esse putet, proptem: ea quod nullum satis amplum persectet virtutis reperiatu prae lanium,ut praeclare hoc loco ait Aristoteles,&vcre Nani tana fortunae, ut honor, & corporis, cum bonis animi, id est, vinute comparata idescant necesse est. Etsi autem ipseni quoque honorem summum licet per se tamen paruum iudicaz magna
323쪽
2sο . IN CA p. III. LIB. IV. ET MI C. 'riimus, non asipernabitur tame eum, sed capiet potius, eo quoὁ
nullum maius praemium Virtutis inter moriales extet: certe alioqui virtus tria sibi est merces & praemium. Ipsa quidem virtus precium sibi, inquit Claudianus. Caeterum&hunc locum repte hendit Viues dis. σ.de eatis corrupi aries quia nota facile boni a malis internosci possint, & fragile neces le sit esse bonum, quod ab aliis dependeat,in aliena sit manu. i. κρωσ3 J Vt honores, item ignominias moderate feret magnanimus, eo quod sciat, sibique sit conscius,uiiuste eas sibi
fimi,utpote virtutibus excellenti. 'ώ μα ἀνά q. J Hoc loco de altera parte in ateriae, nempe dereliquis fortunae bonis &malas: nam & in his aliqua ex parte
cerni magnitudinem animi , quod hoc loco tradit Aristoteles verborum aperte expressit in libello de inrtutib. ubi ait Inagnitudinem animi es le virtutem, quae tum in honoribus &ignominiis, tum in prospera & aducri a fortuna consistat: ita namq; ibi desinit. Simili res tota haec illustrari potest a corpore ad animum sumpto. In corpore fere sunt quatuor bona in-sgniora, bona valetudo, habitudo seu vires & pulchritudo. Sic animi bona quasi valetudo est iustitia, habitudo est magnitudo animi, quae & ipsa est forma seu est deniq; robur & firmitas, qua firmitate tam honores & ignominias,
quam res prosperas & aduersias moderate seramus Aoc ibi pii-mum hoc loco magnanimu in aliis rebus tam prosperis quam aduersis, pura diuitiis, paupertate, potentia & opibus,imbecillitate, nobilitate & humilitate, moderatum & aequabilem se gerere debere, adest,ob res prosperas no debere insolescere, bbcontrarias non debere animo considere &frangi, qua de re pulcherrimus extat locus apud Cic. tib. r. c. Omnino Vtitur aute Arist. argumento a minore, ουλι--πιμί . Eumquem neq; honores extollant, neq; ignominiae frangant, quas iam constat este maximi momenti res, non debere efferri rebus aliis prosperis,aut stan aduersis, Ut te multo minoribus Zc leuioribus. Sic enim accipiendum-, id est, insolenter Simmoderate,&ως μέγWν, id est, quam maximum, ubi ως non
Valet tanquam, ut quidam putarunt, sed mia potius,aut est Δω- Latinum quam, in his verbis, quam maximin,quam Hritissimus. mi igitur his yerbis,honorem esse maximi7quiddam. - οῖ διωγατει .JRatio est,cur caeteris fortunae bonis praestet honos,u, illa huius causa expetant,quod ex eo in perspicuum,
324쪽
ς quia videre licet eos, qui tibi magnas opes aut diuitias m er not, hoc propterea agere &quaerere, ut propterea colantur, & . honoribus aniciantur, sed hac de re ., A. - ρο, ιμ.J De hac re a L Etsi non magni facit magnanimus bona externa, videntur tamen, inquit Aristoteses illi esse adiumento, di ipsam quoque animi magnitudinem augere, quin orneta dubium non est : nam ct dignitas & statura magnifica sunt: Turpes & exili statura, quantumuis aloqui magni, eontemni letu; ut Iuliano Imperatori multum detraxit exilitas corporis : Maximino magnam comparauit auctoritatem corporis magnitudo. Sic d opes & diuitiae ornant & iuumt magnani muni. a de te plutarchus --a Dionu. A uare ergo haec externa bona ostendit Aristoteles, quia ea ipsa aut iis praediti, honore assici soleam : si honorem adserunta Lino coniuncta magnan: mo, augent illi honorem. Cur au tem gen0s, opes, diuitiae honorab lia sint vulgo, hane reddit rationem Aristoteles, quia quia his praediti, caeteris anteces iere putantur: quaequid autem autecesiit, id honore in dignum. τα υι- m. J Complexio est de adiumento', quod magnanim' capit ex bonis externis, nempe per ea augeri magna- 'nimitatem,quod ut intestigatur, hoc in memoria reuocanduim est,honore & laude excitari homines ad praeclare agendum ei Gloriam, ut ait Poeta, calcar addere de stimulum ad recte faci- . .endum. Itaque cum haec bona gloriam conivnesiam Labeant, . . mirum non est, si & adiumentum sim calcariad. int magnanimo. Quare & hoc stibindicat Aristo es, magnanimum haec externa bona non prorsiis aspernari debere. . l. J Pulchra ientelia: Tametsi ob externa bona . multi colantur, tamen solam & unieam virtutem honore essu dignam, etsi qui & virtute, & reliquis externis bonis est cumulatus,maiore notiore dignus vulgo cetisetur αξιοῦ .οι-τῆς. JAviungit Aristotes.quid de his censendum sit,qui licet improbi,externis tamen illis bonis asiluant ait, hos honore elle indignos, quod iam est dhmonstratum: non recte se magnis honoribus dignos iudicare,neque esse magna ni mos,quod absque virtute persecta omisπλους , illa, id est, nec . magnanimus, neq; honore dignus censeri debet; esse denique sit perbos ec contemptores , petulates εἰ maleficos, quod abs ' T a virrutc
325쪽
ηοa IN CAP. III. LIB. IV. ET HIC virtute dissici limum si ferre secundam sortunam,quod aitCatoayud Forum. Idena testati irEosdem, quia seueres secundas moiaderate nequeunt, alios quidem contemnere&ridere; ipsos in- . , terea niligatoria agere, aut turpia, imitari denique magnanimum,cui tamen longe sint dissimiles. Imitantur quide in contemnendis aliis & magnifice se gerendo, sed discrepant, quia masnanimus contemnit iudicio & recte, illi pperam &temere.. 3 Iam aliquoties commemorauit Aristoteles, magnanimo nihil esse magnum, nihil ab eo magnifieri, omnia contemnere, &prae se parua ducere, esse . I, 96&recte haec una est in lignis magnifici nota. Quare &Ci-' ccro qui ex Stoicorum ratione cum fortitudine magnitudi- item animi confunditi inter sortitudinis partes&comites nu- inerat despicientiam, inpartitionib. oratoriis: In reb- autem,cte. Et libro a. Tusculanarum: Luidfortitudini eomitibusques eius,cte. Et hac de re latius libr. r. in M'. fanimi excessinitia
Adhuc ostendit, magnantinus. quemadmodum in honore sua propria materia &quasi segete, hinde . in reliquis externis bonis coparare se debeat. Docuit di ni hanim uiri esse , nunc alias praeterea eius notas commemorat,& primum quidem de sortitudine seu periculis,eum non esie ite ικροκίνδαυον, sed ieeu αλοκίνδαυον potius.
Deinde in periculis sed isnis, vita non esse amantem, neq; par- 'cere. Prioris ratio, Pil moλίγα,&c. quia pauca duntaxat curet, magnSnimus. Formula: '. Uimulta curat,multa magnifacit, premultis quossi ad- . it perieula, siue est πτυκνοκώδων .Quipauca pro pau-- cu, σολι 'κινδαυος. Huiud propostionuestrario,quia qua chara quis habet, pro iis periculu adire no recusat. Atqui magnanimus pauca curat,nihilsere issi s magnu: α γ' nam masna laude tantum Laena, qua pauca esse con- non est πυκνοκιδαυ su ολιν κίνδ- , proin- rasere hunc locum, qui variat in multis libris, ita reseri beniaduuirum: H εm a πυκνοκίνδων το, &c. Ita namq; postula sententia, ut iam explicauimus, & ita constanter habent. libi is iviscripta, tes e Victorio, atq; ita sine dubio legit Grae-
326쪽
eus Scholiastes, si diligentius explanatio eius perpendas. Nam iverba causa Typographo saepe sunt deprau. ata. Reliquae igitur 3 scripturae sunt mendosae & spuriae,& certe glossam sapiunLPosterioris autem ratio , ως ωι , &c. quia vitam sed vi uere πινυυς,id est, etiam cum dedecore, turpiter fugiendo, in dignum se esse iudicat. Ita namq; illud πιιν-ς accipi cdum pil to,Viningatur verbo ζῆν, non Vero verbo αξιοῦν, ut vulgo. Neq; enim omnimodo indignam se vitam putat magnanimus, sed vitam omni modo, id est,quomodocusque viuere. περο δεω hie .l Magna est librorum .varietas hoc iii loco:
is quibusdam Ex quibus peisit -
Ucuum est,quaedam hic mendose Ase inculcata,&ita legenssuin, , νον - ,induistis Ieliquis ut spurus: atque ita habet Aeditio Florentina,& quidam libri scripti, & Arn ropylus quoque ita reddidit. οὶ ποιειν. J Nunc, quae magnanimi in beneficentia 'siit proprietates & officia, exponit. Primum eum esse ειαν εἶ ti,, id est, eum tali indole & ingenio, ut cupiat bene mereri de aliis, beneficia dare, accipere vero non tiam libenter, sed cum pudore potius, rubere& erubescere accipientem. Deinde in recidendo beneficio esse largum, seu cumulatiore in ensima semper reddere,pterea meminisse qui b. dederit beneficia, non memini ne vero,a quibus bene acceptiir, dc pro: ndes: bcter a udi te, qipse aliis praestitent, nolibeterquet ipla alii. Postremo neminem rogare, aut certe vix deleuiter, sed ipsum aliis prom-hte inseruire. orum omni uin haeeuna est ratio, quia beneticium dare praestantioris& Sicellentioris st: inserioris & M-ter: oris aecipere beneficium. At constat magnanimum omnes antece erectipere,nςmini se velle obligare. Exempla huius rei inlustoriis ex xant multa, &inprimis praedicatur Scipio dc Alexander Seu us Imperator Verum, quia benescentiae Ino sint genera, c lae&oper. e; de hac potius ista mihi accipienda videntur, piopterea, quod illa sit facilior, haec lautior iasplendidior,viroq; forti & claro dignior,inquit Cic. lib. 2. P. sunt tamen,quitertium illud reprehendant,quia inde effici ti-deatur, magnanimu fore ingratu & immemore: deinde si ora beneficioru ostentatore&exprobratorem. Verum ita ea sitiit accip cnda,magnanimii liberer sua meminisse,aliena no item
327쪽
non exprobrandi caula, neque ostendandi, aut te venditandi
i haec enim vanitas est; νοό, ventos. J Sed quia hac recorda tione renovetur sua ipsi excellentia, quod unum studet: sic ab sus a , non alioruin sibi praestita beneficia, commemo rari libenter audit, non quo sit ingratus, aut immemor belle scii esse velit, quem modo diximus etiam cumulate reddere quod acceperit, sed quia sua audiendo resTicetur illi sua excet dentia: aliena audiendo sua humilitas & imbecillitas. Con firmat haec Aristoteles duobus exemplis ex Homero Itia . oe pubi Thetis Iouem pro Achille filio deprecatura , non, commemorat beneficia, quae Ioui ipse olim praestiterit, quia oui ut maginanimo id odiose in futurum Mat. Et a Lacedaeivio iniis sumpto altero exemplo, quod scribit Callist. bbνoliriniis Rerum Graearum, cum Thebani Duce Epaminonda in Laco nicam inuasissent, Athenas missa legatione, rogasse auxilia,& inter rogandum non sua in Athenienses, ut magnanimos, sed Atheniensium potius in se beneficia commemorasse, ut & hoc loco ait Aristoteles,etsi id esse factum negat Xenophon
carit, remuneratione facta cumulatiore, ut ille, inqua in , qui . e uocarit, O iam sit debitor magnanimi ex creditore
Quia verbum alet& egere dcrofare. Alii aliter accipiunt: puto tamen Scholiasten Graecum tus, rogare hic valere, cui notioni magis conuenit verbuit iψηρετειρ, quod non tam est contrarium egestati, quam operae & auxilii implorationi. rQ. J Praemuniendum est,tria esse hominum V nera; summos,medios & infimos, de quibus Arist. O. II. Aduersus hos igitur quemadmodu gerere sedebeat magnanimus, h. l.explicatur. Eiquidem adueisus sima mos, rit sique principes, qui vel dignitate, aut copiis A genere excellans , masnitudine sua & grauitate uti debere magnates inum. Ad- Herius medioci es t & multo magis aduersus inlii nos, aut cer- te hos conremnit plane in non item, sed moderatum & factia se piaestare debere. Duas adfert ration f, quia illud est dissicile, hoc facite: Atqui in rebus dissicilibus cernitur 1 e flor virtutum: deinde maiorem habet dignitatem illud, quam hoc, quod stinui confirmat ab eo, qui valentulimus cum im-
328쪽
tecillo viribus certare velit, quod est ineptum &indignum. L. Iud tamen ita est accipiendum, non quo laetare etiam interma nos se velit magnanimus, sed ut dignitatem suam teneat, & ab iis superari se non patimur. Atqui haec sblet lat)sari, ut in si is generositatis N magnanimitatis nota, certare cum aequalibus aut superioribus, aduersus humiliores modeste se
erere. Qusd & de Leone g rosissimo animali praedicat
Plinius libro octauo , enite decimoquinto : Leom tantum exfEris e&mεntia in suppliora, prostraris parcit , m viros ciarius, quam infreminasseuit, ιn infantes non nisiintimasam
Ouidius: Corpora magnanimum salue In strastiniem. Virgil. lib. . E IMI. Egregiam vero laudem, Ospolia ampla refertis. se. Hircius de bello Alexandrino de Caesare,reddente Alexandrianis R m suum Ptolomaeum, cum quibus bellum gerebat. quias endidius atq; honestius sic contra Regem quam contra
convenarum & fugitiuorum manum hellum esse gesturum. Obscurum est, quid velit Aristoteles hoc Versia τα ενῖμ : alii reddunt res honoratas; alii loca hohorata; usis & mox est coaem verbo extremo capite, Us evn-ssu, ubi sinequbio res honorata valet. Explanatores de locis accipiunt in hanc sententiam: Magnanimum ad loca h horam non accessurum, ne yltro appetere & quaerere hono- rem videatur , quem potius delatum. acqpere aneret. Po- test & de rebus accipi in hanc sententiaim: Magnanimum ad 'i res honoratas,id est, ad honores ii5 accellurum ultro, ne quaerere&Mnet ire eos videatur : Neque etiam eo venturum hac
de causa, V si alii honores & priores potius ibi auferant, ipse
deterior ideatur. . - μνει νιη. JEsse cessatorem magnanimum,&cunctato- , , rem, iisti ubi res magna aliqua, aut honor praeclams 'gatur. 'Nam&hoc grauitatis est, non impelli continuo omnibus de 'causis, etiam leuissimis, praesertim cum hoc proprium sit ma- animi, res pauca suscipere, easque praeclaraS&magnas, ut i . ra est explicatum.
E J Adsert hoc loco insignein m agnanimi notam,eum omnia asere aperte,loqui aperte,nihil occulte aut si- mulanter: & primu quide odisse re amare aperte: na occultare
celare est timidi, timorem arguit, a quo longissime abest i s magnar
329쪽
IN C A P. III. LIB. IV. ET HIC
magnanimus. Maior itaque & veritatis illi erit cura, pinionis. Cicero lib. a. ciorum: Fera autem G sapit magnitudo,honesum iEiιd quod maxime naturaseqmtur,infactu disitu, non ingloria iudicat, principempse esse mavult, quam videri deli. a. quod Aquisimulatione o mani ostentatione fit. sed ut facilime quales simus, tales esse videamur. Idem Di nem monet Plato diaque omnia aperteo a rei &dicet magnanimus: nam hoc est eius proprium, qui alio coii, Uni t,ae quid alii sint existimaturi,uo laborat. Supra autem est, an qnimum esse contemptorem, quare & erit liber in loquendo, neq; aliud pectore clausis in, ud ore promptum habebit,ut ait Salustius. Summa haec est, magnaninium non insidiis aut dolo, non ficte aut dissimulanter, sed Vere, aperte omnia agere & loqui etiam maena cum Dertate. Quod & Cicero iubet bb. r. uocirca nemo , qui sortitu ueloriam consecuim est. Itaq; viros sortes & magnarum os, eosdem bonos & simplices, eritatis amicos, minimeque fallaces esse volumus. Et Arist. in lib. de virtutib. eos esse
set simplices. Sic apudEuripidem Achilles se simplicem esse ait, qu is &ab Hom Bad ρ.describitur talem & Achillis filium Neoptolemon describit Sophocles ta Phitictete. Talis de abnmnib. describitur Alexander Magnus,cum patet esu, Philipta contrario est et ingenio. sic & Desuetii apud Caeserem ti t.
1e ita a patribus suis didicisse vrmn me vitii ν- a -
330쪽
l dam quasi contemptio,quam magnanimi propriam est ora
ostenaemus. 2 προς-μη. J Alia nota, non posse eum vivere textus arbitratu aut vultu, nisi sene amici. Nam id estet seruile, alterius vivere®i imperio, quod ostendit Aemplo adula- . torum, quales sunt sturna:¶siti: quos constat se ad aliorum nutus&voluntates accommodare. Et plaerosq; cssese
uili ingenio seu ut contra Itomines numiles&seruili ingenio plaerumq; ad illa seruilia ministeria abi)cere seselent, adulatorum & parasitorum. Indigne igitur seri alterius imperium, amici tamen monita sequi non recusat. Seruile autem, esse ad alterius nutum vvlere, cum per se est perspicuum, tum explicat Aristoteles θόν. r Politici cap.3. & ind. catl br. r. M
ta s. ubi eam scientiam hac etiam re praestantissimam esse ait, quod illa nulli, omnes aliae ipsi tareant. Haec Graeci ele-' i. ganter ei serunt αΜου εἰ ναμ & contra A Ivlus locis Aristoteles ,&r. ελου τρων est, it ηακον Gis, Latini, suum esse, sim esse mancipi', aberim nuisu obse arcia. cuare &Pontanus copiose docet, magnanimum libertatis esse amantissimum seruitutis impatientissimu .lib. t Hinc apud Hom. u. r. Imrae Agamemnoni Achilles sibi impe ranti ιλιι σε,&c. de quo & III oratius ιλ Nepoetica, Iura neget .
Abi data. Et Cic. tib a. usis. Dctrale autem . V Alia Nota, non admirari seu non assici, admiratione,non admiratur, inquit Aristoteles, neq; delitias, . neq; comitatum multorum famulorum,neq; victorias. Idemta Cic. es gaiuissime tib i. sic. Omnin ortu, Oc. Ratio, quia nihil ei sit magiasim,id est, ut ait Cic. Ea, quae c*imia plaerisq;. di praeci a Videntur, parua ducere, eaq; ratione stabili filanimiter contemnere, nis animi in agni t ducendum cst. Itaq; magnaniihi propria est ἀθω -mα , quam & mirifice extollit .
Horati Itb. . Epistolanad Numittam, Nil admirari, me.
ου . -J Alia Nota, Iniurias eum facile obliui
sci. are neq, odium eius crit diuturia um, neq; vindiciae cu-' pidus seu ut inquit in lalr. devirantibu3. Ratio, cur facile obliviscatur iniurias, cur eas non meminerit, ista hic redditur, quia cum nihil sere aliud, tum minime recordatur mala, sed contemnit potaus. Nihil quidem recordatur aliud, quia non est , sed contemptor potius. At qua; miramur, ea recordari lemus: Malaciutem multo nucius, quia T s ' conici --