장음표시 사용
351쪽
tis iN C A P. VII. LIB. IV. ET HIC .
Et haec quidem clausula de incit diace propriς est in Platonem Si ergo mendax est proaercii. Ergo & gloriosus : nam eum mendace magnam aflinitatem habet gloriosus. Imo glorio stis Omnis est mei silax , iton contra, quod hoc loco significar Aristoteles, mendacem eii e propric, qui per se falsum amet &dicat: gloriosum vero proprie, tui mentiatur no propter se, sed vel gloria, vel quaestus cauta. Ex quo verum quoq; elle perspicitur,quod mododiximus contra Scholiast. Gr cuna, non latresse proprie gloriosum, qui propter se mendacium amet,quatuqui propter altu,&maxime piopter gloria&ventu seu sum unq. οι-ουνοὶξης. JDiximus modo,gloriosum cerni potiss. duab. in rebus,in gloria & quaestu,atq; ita arrogantiae potiss. duo es genera, si quidet, .l. iam accurati HS cxplicat, qui b. inreb. reperiantur Sc homini b. Et primu qui de gloriae arrogantia esse eo rum, qui eas res sibi arrogent, ob quas homines laudari vulgo aut beati praedicari solet: qualia sitiat bona coi potis & fortunae,
ritiam pollit, facile quis latere, ut ne deprehendatur, no habete ea, qtiae sibi ai roget; qualia sere sunt bona animi,quae vulgo v- sum astet unt,ut disciplinae & icientiae. Huius generis tres affera Arist. Diuinos, m Edicos, & sapientes: propterea quod illa due m id est, utilitas seu usus & occultatio in his duo b. iii,
sint, utiles hos cile,aut certe vulgo eorum magnu este usum seu λωιαν, notum est. Latere aute seu occultari posse ignorantiam , & hoc perspicuuin est: multos namque videre licet, qu cum sint imperitilli mi, eas tamen artes sibi vendicent, sibi attribuant. Et sane sapienter hos tres commemorat Arist. quocolim quam plurimi id gelvis ostentatores reperirentur, maxume pecuniae faciendae causa. De diuinis extat elega utillim uir carinen Ennii apud C lc. bb. r. de Diuinat. Non vicanos harus'ι-ces, non de circo Afrologos, ctc. sdsupersiti vates, impudensesque harioli, aut inertes, aut ansani, aut quibm egesim I erat, cte. qmbm diuitim pollicentur, ab his drachmam petunt Sophocles ovoque in Antigone , si Meμῖνον φιλαργγρον τ-r De Pharmacopolis multa extant testimonia. Videat elegans locus in Cluentiana Cicer. de sapientibus, quo nomi
ne videtur intelligere Sophistas. Plurima extant apud Pla
352쪽
ι tonem , qui duobus his Epithetis Sophistarum genus omare let,arrogantiar,& auaritiae,vel diuitiae..i J Hic de eo, quod parum, id est, de distimulatoribus, de quibus hoc primum , eos haberi vult o & videri humaruores ,rm πρους, elegantioribus& politioribus nioribus, utpote qui non quaestus causa, sed modestiae potius & ostentationis fugiendae,sua extenuare iudicantur. ,iri in Hic dissimulatorum genera commemorat; unuin corum esse, qui res magnas & gloriosas dissimulent, et imagnas do intias aut eruditionem : quo in genere Socratis Irouiam ide qua plato & reponit Aristoteles, qualis fuit &Aphricani Maioris Ironia. De qua Cicero libro ψ. Academ. autem res hic vocat casdem inst. Vocat ' μηλια,
id est, non omnibus obuias & notas, sed magnas ct Iaras. Et hos quidem propi e Iiones seu distimulatores dici li- faificat,&ex his, qui bacatae & modo faciant, ut Socrates,umanos S clegantes haberi. Alterum genus est eorum, qui etiam res paruas, plebeias, vulgares, ut plebeiam doctrinam, aut diuitias exiguas, dissimulant, quos ait vocari vulgo βω/υ---ηγους, eosque contemni& rideri: quod quidem vel bum
Graecus Scholiastes deducit a βοωυν, quod idem valet, quod seu , valet quoque idem quod , grauis, teste Clitarcho Glossographo, atque ita quod ab interpretibus Latme reddi non debuit elle eundem , quem σεμνοπανeίπν, id est, qui grauitatem astute ve- netur, etiam in re leuissima. Huius generis exemplum aD fert a Lacedaemoni is; laoc tamen ante lapienter monet, hoc genus Ironiae interdum degenerare in ἀλαζονιι , nempe cum nimis assectate se extenuat dc sua. Nam ut in praestanti re excellere , ita & in infima re modum omnino superare, nimium
qui dida videtur,qproinde utpote cuius propriuml est nimium. Cuius generis erat vestis Lacolaum vitillima, qui tamen ea superbiebant,de quibus Xenoph. in lib.de Repub. La- cedam. In iis extat&apopla the a Diogenis apud Plutar.&I multa dicteria veterum Comicorum,ut Platonis in Legatis, cuius verba hic adducit Scholiastes. Simili morbo laborabat ipse Diogenes, de quo AElianus lib.3. Eodem pertinet haec Hieru-
ny mi sententia: Sorutila veses ean vide mentis indiciasint,mu-di contemptum probat obor tunica ,seuitane tumeat animuε,
353쪽
θ-J De tertia conuietus Virtut , rate, eiusque extremi S; de quoium materia primum: deinde vi propria & natura seu factis; leuiter quidem prius,accuatiu93ostea disserit. Explicat de materia, eam esse huius virtutis, icum & ludum iii congrestu. Docet autem primum, esse maitiam: deinde in ea reperiri mediocritatem & extrema. Equidem, quia ea vitae humanae sit conditio, ut quiete& relaxtrone opus habeat, quo in genere est ludus & iocus, seu μὰ Fit enim quietis causa, ut ait Aristot.bb.S. Politie. p.3. nani I)oeta inquit: quodcaret alterna requie, durabiti non est.
Eadem ratione usiis & C ic. est lib. ι. O . hac ipsa de re actrus: Ludo autem ioco, uti illo quidem licet,sedsimisomno
Aκ iaim; . J Hic iam docet huius materiae mediocrittem repenti, nenape qua modus&ratio teneatur,quae, que admodum loqui & audire deceat,& apud quos . Nam & mitum interest,inter quos quid loquare, aut a quibus audias: irior est libertas inter familiares, quam ignotos; facilius seiscomma magni viri, quam leuis aut nugatoris: habenda deique est ratio peribitarum cuiu in loquendo, tuan in audienc
. Inκι--Comparatio extremorum cum Indio, qua docet arrogantiam modestiae magis aduersari, qua Itoniam, ex duabus usitatis hac in re rationibu' assere unat quod arro'. antia dissimulatione sit peior: nam Faerunque i iustitiam libi coniunctam habet at rogantia, plus aequo sibit biicias. Praeterca arrogans omnibus molestus&odiosus e
solet, iron potius humanus habetur, iam tactum supra emodestum quodammodo deflectere ad Irona, cum quis, alium vel niuet vel largi atur, bona sua aut diuitias dissimici. Quod de indicat Horatius in Epistola ad Claudium N
Sed timui mea ne xisse minora putarer, Dissimulator opis propria,mihi commodud uni.
354쪽
i cum ita sint, cisieitur in ioco mediocritatem reperiri. Formula:
Vbi ea reperiuntur attributa,qua, quemadmodum,apud quos, ct t. ibi cs, mediocritas seu virtus. Atqui in loco ostendimus ea reperiuattributa. Ergo in eo ect o mediocritas. Extrema autem in eodem esse, apparet cum ex eadem sor mula, tum perspicuum esse, nominatim hic adiungit Aristoter les, δῆλον 3, maxime, inquam, elucere extrema, vel quia plaeraque alia extrema magis in oculos incurrunt Vel quia locus ies est invita usitatissima,& scommata frequenti stima. εἰ δών αἱγλοώμ. J Hic iam breuiter explicat extrema mediunt 1, i na aut altera horum proprietate allata, & maxime declaratis vocabulis. De nimio quidem esse & dici eos φο ῖκῶς qua de re moxi quorum hae sint notae, ut 6-mni in te ritum captent, plus studeant ridicula dicere, quanit honesta aut decentia, non laborant,ne alium ostendant, modc tidiculum proferant. Cur autem Graecis dicantur Scurrae βω- varia redditur ratio. Scholiastes Graecus 3ιos ρλόχους proprie ait esse aues, quae cibi auidistimae soleant etiam is βώρρις, id est, insidiariatis, captantes, si quid ex hostilis iii iis reliquiarum remanserit,ut hoc abliguriant,& hinc dictos de Scurras hoc nomine, quasi ut aues illae undique cibum, ita δί Scurrae undique captentrisum. Ex Suida hanc verbi rationem 5 originem elicio: proprieeste , qui, dum victimae
immolatur,tis astant Oncndicates particulam, ut dolo captan-
tes, qui, quia de plebe & viles fere fuerint, hinc sectum, ut Oamnes viliores & nullius rei homines dicantur , rursus mendici hostiarum,quia blandis verbis,& risum lacrificanti mouentibus Vterentur,ut facilius quid impetrarent. Hinc sactum , ut quicunque ridiculis uterentur, id est, Scutrae dice-Ientur& Caelius bb.ro. cap. o. Dicuntur &id est, ut puto, odiosi&inepti , molestique qua de re dc Opra lib. 2.in M. De eo quod palum, cos esse, qui cum nihil ipsi asserant ridiculi, tum alios iocantes moleste serant, quos . quidem vocari agrestes & duros. de quibus & supra . Eleganter autem A festiue iocantes quod medium esse perspicuuin est appellari ait o παππλους , quati miύ, facile, αfectere aut moliere, quasi flexibiles Latine dicas. Cuius norationis tacit Iacionem Aristoteles, apte, inquam, α
355쪽
ellicaciter, Idanos graece clici α παπιλους,dici, inquam a m tu, quod in motab. sint elusinodi motus & flexiones, voti e cleriter ad festiuitatem moueatur, alius non item. Vt autem motibus spectantur seu iudicantur corpora, morbosa sint, sana,apta an contra irma an imbecilla: ita & ex inferioribanimi motibus, moro quoq; diiudicantur, ut hic ad sales e. citetur facile, ille non item. Formula sit ista, cur,inquam,secti recte a motu dacantur Inabis Ommbm ex motu spectantur mores, quo convmauit exemplo a motu corporum.
Ergo in ioco mores spectandi siunt a motu , & pr. inde recte haec in ioco affectio a motu nomen b
t πουλά si b. J Etiam nunc agit de verbo
Scurras interdum quoque dici ατροναλους, a medio transse. ad extremum, quod &vno Verbo monet in Eudemiκ bbro eapiteseptimo in me .Et saepe hoc verbo in malam panem , solent, ut Apostolus Paulus Ephes capite quinto, iubet abs nere ab ατροπιλία, id est, scurrili dicacitate. C uius translmis rationem adiungit AristoteleS multis verbis commi 1em, quod ex frequenti iocorum & dicacitatis usu in odiu da enerit,atque ira verbum per se honestum male audire,&malam veni partem,Vt& Sophistet vocabulum hosu apud Cceronem,id est, peregrinus.
Accuratius hoc loco de his assectionibude primum de mediocritate, ei propriam esse derteritatem: imo & ipsa dexteritas quoque appellati selet. Qudure1upr. lib. r.ostendimus: . Si dexter e turban s. . iEQoscienter utitur hominibusΦpersonu, locis tentoribus in iocando, sciet quatenus sit iocandum, ea dret audiet ioca,qm liberum deceant .
Nam est genus iocandi quoddam liberale & ingenuum: in
illiberale de flagitiosui nivi h l. indicat Arist.&cxplicat copios Cic. lib. r. c' Inter quae magna est dirierentia,quod alteriit si elogans, cetum,&Viroptario&honesiodisia una: alterurvero scurrile,tuipe,flagitiosum,Viro bono indignum Riicinodmodum &magna citiusterentia inter locum cluditi & politi hominis,&iocum indocti: quod cernere,inquit Arist. licet e veteribus &nouis com diis, quae utraeque ioco qui lcm gaudcbant Dipitia o by COO
356쪽
l tonico oliniti laete ' SNisi aperte proue, narrat Cic. ibo Epp. ad ritum. s tortat δεύω'. J Locus est obscurior. Agit autem& uitarit . de vera urbans nota seu an propria urbani haec sit nota, ouam modo attiuimus, dicere quae liberum deceant; an veroi dare operam , ine quem offenda , aut etnaty ut voluptatemi adlarat. Nam ex prioribus conita utrumque , id est, & libere, digna dicerae, & alterum non ten eiu offendere debere viba num. Videtur autem velle Aristo es,priorem eius propitaincile notam: Pro a quoa posterioris negotium sit infinitaturia, & proinde artis experi: nam iucundi & molesti intiniata est varietas qii bd aliud alii sit iucundum aut molestum, ita moviii eidemque honiani , interdum ea res nunc est iucunda nunc molesta. Quid ergo Z Certe in hac posteriore ita agen 'dum monet Aristoteles okros. eap. r. hunc ostens mu
357쪽
IN CA p. II X. LIB. IV. ETHHia. Nam
a Confirmat, eaden Audienda, quae dicenda. iiii est 'infiida inter haec duo reciprocaponetii; quae enim ferengo audiat, e dei Micet, & contra, seu, ut hic loquitiit: Aristbtele faciet. N ,nta inenoinnmiodo, dest,non tunicii etiea, quae audies,eadctia dicet hinia: audiet, scommata nψάδ-cet nisi cauti inae. Nam n ynamata coiartii quodda sunt genus:
At conuitiaiiciun pei se est tu e,tum legi bus Metatur, v iniure sub Titul. de iniuria defamosis ubeliis iεις. J Qu aeri taterat: si urbano scomma iacere liceat,
quatenus 3 Respondet Arist. ipsum sibi legem esse & moduni
praescribere, ite in alias leges incurrat.' 43 Hic de extremis,&prius de nimio, eum
superari a ridiculo, id est, rei iere non polle, sed quicquid o currat ridiculi, id sequi & proferre, amberare sibi non potest, quin ridiculum semper dicat: eum quoq; neq; sibi quidem ipsi
neq; aliis par ere,duin moao ridiculiun aliarat,quod desu a. Et Horatius de Menio Scuria hist. Iinpransus civem qui non si nosceret hosti in qu muu os probria dicere satius. Quod Z Cicero graui terreprehendit tib. a. de Orat. Et in ip Cicerone culpat Plutalchus in eius vita, & in Rege Macedoniae philippo Liuius.' Eum denisue turpia ope dicere, eaque, quae vere urbanus fugiat, aut dicere, aut audire, ut flagitio
ο De eo quod parum, rusticum seu agrestem adhaee humana colloquia elle plane ineptum; & in utrunq; Vrba-nitatis genus peccare: nam nisil ipsum afferre in mediiun, ne- que alium patienter serre,quod &-H.dictum est. chκM ἡ. J Hoedictum lustr. initio, vitae quandam relaxa-rionem & quietem. iise necessariam.
- Explicatas iam virtutes inter se comparat : nam in eo conuenire, quod omnes in concietu&ve borum ac factorii communicatione versantur: disserre autem in eo, quod ex iis una, velitatem conuictus, veracitas seu candor est mediimit de qua priore capite.. Ieliquae duae iucundi, ratem coiri eius spectent, quas inter duas tamen est disserentiarnam Vrbani talem in voluptate ludicra &iocis; primam vero, id est, amicitiam in voluptate sina,quaeque in aliis dictisdi factis capitur, versari: Sed de hac cona paratione M. quoque est explicatuin libr. i. cap. 7. Quaero i an hae tres atactiones iam
358쪽
explicat&, sint verae vii turesinam Aristoteles in Mag. Moraib. r. cap. 33. min. dubitati & in demtu libr. 3. eapire ν. in c. aper negat, adiuncta rati e, quia sint abs lile γα ρ ε-adiungit&hq cesse potius Om, sini procliuitares maxiyre ad vi tutem , esse naturales virtutes s de quibus libroseptimo. non morales,atque ita aperte Rex diat e tro secum pugnat Ateles, conciliet, qui potest. Nam&in iisdem libri ex prima harum assinionum amicitia ibi duas facies, amicitiam inter inimicitiam &assentation medi Ana: & grauitatena ii medium , quem hic,
intet blandum iαρεμον, & a*ς iam medius Ll, quem hic, δύ-ολιν ocit: sed hac.de realias. stoi A certe vi tutem dicebanx, este Cicerorie piso eptima, libro tertio, m sie. Et Plutarchus in libr.de Morali.JNam Stoici cxa- ib. men quoddam virtutum faciebant, quod grauiter ibi prehendit Plutarchus. Quaero; cum quatuor vi autes principes . . ponantur vulgo, ad quas reserendae sint octo, hoc libro ex- plicatae 3 Respondeo , Aristoteli non probari cum Virtuti numerum. Duodecim ponit Aristot les, aut exclusa piuden-, tia a moralibus, yndecim. Sed tamen albet alitas&naagni centia ad iustitiain Ψ Cicer e & aliis resertur: magnitudo amet inidc modestia ad sortitudinem: lenitas sex clemetitia ad iu- 'stitiam libro primorisecundo eter.'Rhetorii. in partit. Α- 'micitia, seu potius omnes ο--λκύἶκ- item aa iustitiam , eo' quod incongressu seu comm in is, quae Mut cy fatena, ves sentes. Amicitiam iustitiae partem Cicero esse ait inpariit. s. Veritas quoque libro primo esseeundo Vet. Rhetor. etsi Arist o . ,- 'teles in Eudem. ad prudentiam accola unodare'idetis. Vsoanst- itas denique, quia neminem laedere studet, quod propriuin cfhiustitiae,eodem referenda videtur, a Cicerone tamenino pis i
COMMENT RII. A Explicat hoc capite de iis, quae clim vir- tutibus cognationem quandam habeant, aut quia vel sint me- diocritates, aut rectam contineant rationem, aut aliquo m6- .do sint laudabilia: virtutes tamen proprie non si si, iud adiit-' ' , uantia potius seu principia virtutum, ut sitnt penurbationes quaedam , & virtutes naturales continentia, &e. de quibus' bla breuiter monendum putauit Aristoteles, nequis eanoni inli-
359쪽
cio ita breuiter exposita cristimaret. Nam cum vere non sin' Virtutes, ali opertinent. Itaque se pertiarbatipnibus a tur in Rhetor. bb. a.yde valuitibus natur libus, ut contipe via , & his' quidem sed post explicatas virtutes agitur Abro ro tonue de vina recundiae perturbatiqne, viqi maxima . cum virtute assinitatem habeat,&api risq; vim putetur,eius erroris detegendi causa, paulo accuratius agita Vicitur haec, perturbatio G de ME , Latine verecundia 8 pu- sinter quae tamen dulc*entiam flvit Schol Graecus, pud rem este Anaala iam perpetrata: verecundiam ob pei trada, d est,inctu reprehensionis obpwγetr nda mala. iari & alteram disterentisi Franc. Patrac, b. . de regno, V. de verecunAa, pudorem non curare,quidquomodo agatur; nam esse post sa . 'uim Verectimata hoc inprimis curare,ut omina decenter& pte fiant. Ver i aliis plierisque locis, ita & hic iis differetiis non . utinaur. Tria autem steruψtur potillimum hoc loco de vere-h cundia: Primum,earn non esse virtute. Ratio, quia non sit ha- . - bitus, sed παρέγ, perturbatio, quod docet duabus rationibus; primum a definitione, quia ab omni b. veiecundia dicitur metus ignominiae,ut apud Arist. b. 2. Ri et.&apud Plati Eut dem. Si est metus,ut est: Ergo est nam metus est 5.De inae ab euentia: nam corpus asscit verecundia, pudore i rubo-
re4 ut metus in periculis pallore. Metus igit & pudor sunt cor iuueris, colpus assiciunt. At hoc potius ad et η, qtiam ad limet bitus Drtinet. Q E corpus assciunt seu mouent, ea potius ac in , quam ad li bitus pertinent: nam haec propria perius bationum eonditio, ut prpiis aliqua parte semper assici tau . n oueat. co quod sinthiotiones appetitionis selisibilis. At sen Dyn effataq; corporis partibus: Habitus autem longis sirit. abiunt a motu, quietes potius sunt quam motiones. Atqui pudor&metus corpus mouUit,ille rubore, hic pallore. Ergo omeo sunt potius,quam habitus. Si , non vero habitus. Erri go i cyirtutes Obseruandum diligenter, quod ait Aristot m εινὰς UM, id eit,metus in redim inuerbis. Adi unxit ci in ἱn rebit 'acerbis,quia non viam sit metus genus; nam N vete, cundia Ipsa est motus, sed non in rebus acerbis, sed turpibus quos quide duos motus in s miles elle ait, quod corpus assi ciam. Exliis collat,verecundia na esse utitutd,habet tame cunca uitatem luia mediocrit as,de quo=p. lib. a. quia laudarsolet, quia alescato de tenet. dua et o Aristot. tib. 3. cap. s. i
360쪽
rine. virtuti eam adiungit, non quidem v viri tem, quod quidam putant, sed Vt cognatum. Et in Eudem. libr. s. cap. 7: temperantiae accommodat, ut 8c Cic. in ossis. qui tamen cum Stoicis virtute eam esse putauit. Hac igitur ratione verecundia, quia non est halamis, ne virtus quide est. Stant &alsae rationes, hic quidem no expressae,sed er iis,quae dicentur,eliciendae:pti , mo,quia non est laudabilis in omitibus:secundo,quia vitu Do num non de at: tertio, quia ' sc non est bona, sed cumpdiunctione seu hypothesi,quae tres rationes mox cohfirmabun-
tur. HOdigitur primum icta verecundia. Alteru, m non deincere quamlibet aetatem, adolescentes duntaxat,non virum aut
senes, quod & Plato in Charmia e com ille morat, etsi bb. s. de Rey eam &senibus attribust,adpetius quem hoc loco disput re videtur Arist. Confirmat duab. ration Prima,quia omnesi ita fieri debere iudicamus, ut qui peccarint adolescetra, erub scant, propterea quod cum hi cupiditati bis paremes: multa se cile & quotidie peccent, hoc veluti fieno eo reprimendos exi-simamus: at in alii qui no impiditatibus,sed iudicio & αρο- es peccant, non pudore: i grauiore medicina M poena opusae e existimamus. Deinde,quia adolescendis, non Vero senes a verecundia laudare selemus, ut apud Terent. res eLI. Laudantur milien & viri prudentes, sed hodad temperantiam potius pertinet, & modestim, non. ad hanc Verecun diam: pudor interdum enique modestia,de quς hic non agitur. Tertium,eam non decere virum bonum, non esse,iri b lni,&proinde ne bonum quidem esse,nequore se laudabilem. Et haec quoq; contra Platonem videntur dici, qui niuitis7ά lo.
cis verecundiam omnibus&summis effert lauaib M, eaque dc iustitia Resp.totas contineri ait liba. de legib.-in Protag. R tio Arist. cisse γένε' ,8cc. quia pudor ob mala,id est,' comedestpeccati, recte facti neminem pudet. At vir bonus imp er re ad facit. Formula: . a 'Vbi dor,ibi Speccatum. E' Vtraboninullum Hypeccatum. Ergo nec pudor.
Verum quia haec paradoxa videntur, tribus, quae his contradi, ci possint,occurrit dissoluit. . ει ις τα G. J Hic primae occurrit cbntradustioni. Nam cum turpia partim sint re & natura, partim opinione & instituto. Verbi gratia; Fuitum, latroci m, auaritia:& reli-