장음표시 사용
391쪽
33, IN CAP. II. LIB. V. ET HIC
Ζητοῦ ι ἰ-J Explicata genreali iustitia,pergit
adeant,qtanqua pars illi sit sub: eista, propterea quod consilia
Aristoteli omne in hoc libro sit hanc potist explicare: halacin-cuit h. loco Scin Magnis, qrimus. Nam tota haec tractatio est singularum Virtutum. Nam de unitieris; cui resp6det generalis iustitia, initio, i. e. bis s. dictu est. Itaq; h. loco de singulari disputaturus, pii inuexquirit, an sit, deinde,4 52 usis . φαμί . j 'Puto & 3n his verbis algumetum latere, a conamum sensu duritim, quo doceatur esse iustitia aliqua singularem, maxime, in his verbis, ως ς - , quae valent, non ut vulgo reddunt, dicimus, sed rivulgo dicitur&existina a ur, Docere igitur videtur, quia vulgo existiment rominent quandam iustitiam,ex eo esse quoq; quandam. Ort. J Hoc loco potistimum affert argumenta , eaq; tria primum est obscuritas, 'si S.,&c. Eius odi,quia singulorum vitiorum facta sunt iniusta quidem, notarne 'Ple nectica. Quod ut intelligatur, repetendum est, facta inius duo esse, Pleonectica&Paranomica. Haec sit formula:
Si una duntaxat, eath com nos esset iniustitiae,qua eadem ea um vim: inceretur ergo, ut iniussurasacta ita duo,singulum- iustitisseu viti'partib- auribuerentar. Nam ut genud, ita generis attributaseu consequentias gutu formis conueniunt
'ttribumaur. Athoeolrum. Ergo ct a LFalsiim hoc esse, i. e. duo illa iniustitiae Di ano attribui singulis vitii partib. inductione declarat Arist.attribtu quide alteru paranomiae, sed no pleonecticu, verbi 2iaria, Io n. aviter quid agente, ut scutum abiicientem ob ignauiam: madedicente alii
inb naorosilia em,asperitate, nemini opitulante, ob avaritiam:
hos pinnes dici quide ini ustos, nepe ob inem in i litiae factu,
quia sint & legib.non pareant, n5 tamen bic amplius x vice versa pleonectes quisci se potest, vitamen neq; sit ignauus, neq; auar , neqi alio ullo vitio,aut certe no Omni cooeert . Quare cisi duo hi aec iniustitiae facta supe no consurrant; hi ut duplex quoq; nascaciustitia,altera comunis Oib. virus. respodes paranomiae:altcra sugulans, pria pleonexiae.
η' ο κ . - Altera ratio, coparatibne adulterorussuom explica C. Ponantur duo, quoru alter pecunia impulsus, comittat adultenu, alioquin non comisimus: alter, Ut comit
392쪽
tat,etia pecunia insuperaddat,ut fit,& damnii faciatdaic ut&Ia libidine impulsus dice inteperans,ille no itcin; Vterq; iacit qui de iniuste communi & paranomica iratum tiar alter tamen pwprie intemperans, alter iniustus, qui alii coli, lucru, ille oblibidine. mare cum dissimili ratione hi sint iniusti, alter,quia contra leges,alter, quia ob lucrum: lit, ut duo sint ponenda iii-
iustitiae genera, alterum παρο νομον, alterum etam oriri ins ταἰλα. J Tertilina est argumentum, non l.im rei,
quam nominis &verbi id est,t oc argumento docet Atili. post- quam de re singul ri liuius inni stibiae constat, eius nonren mit . tum este piprium sed conatu uiae. Et quidemili uncin modum, exemplo caeterorin vitiorum,iniuriarum potius: Iniuria, inquit, Atera suum qiuque nomen haberesolent, ad Dum quaque vitium referri. Atqui iniuria pleonectica suum ηυιlium est nomen, ad nullum peculiare refertur vitium. Ergo' comenuvi gaudet nomine : & proinde , iniustitia quaecum est commmiiS, quaedam singularis. siue, ut coplectulit Arist. Ergo sit,ut comunis quaeda sit iniustitia, qu*propriae & singulari sit synonyma, id est fit, ut utriusq; idem sit nonam. ααροι riis vocabulum militare, qui proximidum in icie. Latine efferre non postulariis. σωγώνυμ g - J Muum videatur, cur, cum supra communem& singulostem iniustitiam vocarit Aonionyinas, nunc dicat Synonymas: quae intermasna est disterentia. Vetuin id disti mili ratione accidit: nam quia in genere cORueniunt, quia Ca
dem utriusque est ratio & definitio quod proprium est syno-άymorum in nempe quod uaq; ad alium reseratur: hactenus
recte dici possitiit lynonymae: qua vero in diuersis rebus, copa munis in iis omnibus , in qua bus lex, singulatis in bonis fortunae duntaxat, cernuntur: hactenus recte dicuntur utpote non plane eaedem, re de materia discrepanres Vocat omnia ad vitam tuendam neces faria, si huius verbi notio, ut racior, obseruatu est digni Isnaa. η ει rari Laborat Aristoteles, ut uno verbo materiam
iniustitiae singularis complectatur; quod est pcrdis icile, propterea quod multae eius lint partes. Pollet quidem uno verbo dici bona sortianae,sed utendum cst vocabulo communi; Arist. vocat luctum Z damnum, neq; id propnc: aam haec eius poti us sunt adiuncta quaedam .eti ει M. J Explicato, ait sit, iam pergit explicare, quae sit i iniusti-
393쪽
iniustitia, de qua agitur, singui. aris. Haec enina duo jli e . Aristoteli pl erinique si in t e, isties Μη , id est, pro eodem ponuntur. Espriimilia filii dela anc cum communi etiam comparat, repetit quoq; non ratilla, si '. sint explicata de comuni. Fortasse Naas inducendu: ha intelligi- tur δεκα οι- Iυ, qtra Ie S m Scholiaste Graeco non reperitur. Repetito,quod lusi. explicatum est, iniustum pam. timcile partim iniquum i iustum vero parti nil timum, partim aequum: adiutight 'litusq; inii initiae compara: tionem, prom de S iustiti. ae. Nam in paranomo cernit πenera, 'lem, in altero si iurui uem quae inter haec sit differentia,quod illa paranomica sit tanqua totum,h ecpar9s loco: nam complectitur iniquitatem tauquam partem: omi namq; iniquum est παροινηρον, id est , quicquid contra aequitatem, i- dem est contrarium legibus, scd non contra, non qu quidl gilvis est contrarium, idem continuo estim quum. Verbigrat.
Acutum abiicere eli ρανοὶ ν, non tamen iniquum.' . .
ἔπει ο τι eat 1ν. J Magna cit hic scripturae varietas: editi ta-iarenti bri plaert l, coia sentiunt, sed vetas tralatio thterhaec ves-ba ολeν &-habuit interiecta hace Onania verba:
ud probat Dionysiusa ambinus, ArgIropriu*,hretinus,&Anonymus quidam petilii gatam scripturalia reddiderunt: At Perionius illa veteris ci alatu nis interiecta ei pressi, i du- . his his nostris: In Eudemiis iiihil est varietatis aliud, quam F
stos Graecus vitisatam scriptusam tuetur, qui Esne dubio mera idosa est,cum s)Gpter vatietatum vetetis trahitionis,& Eudem. tuin propter lententiam Neque enim comparat Aristoteles plus cum iniquo, ut partem cum toto, sed comparat iniquum cum πταρονόμη, Vt partem cum toto, in hunc modum: In palano mo, inquit,cernitur communis iniustula: Iniquum au
rem, cluae est altera thiusti pars, non idem Valet, quod paran imon : sed longe ea duo inter se discrepatu, & quidem ut parea i toto: omne nari querniquum est paranomon, sed non contra, sVtiam explicauimus. Itaq; veHic est legendum cum petiolila: quia asit iniquun5estide, sed aliud,tanqua pars totius omne
394쪽
347 tis loco,altera taliquam totum: vel meo quide iudicio, rectius omnia haec sunt inducenda,& lcgeiulum πει θ τα -- νου Βο-ετε ον,-ri τὸ id est, quia auten iniquum non idem, sed aliud, ut pars ad totum: certe ru-irsum iniquum,noverunt eadem. Atos, ita scribendulia indicant haec verba εστρον & μέρος, qtiae subindicant de uno tantusnuet, nempe de iniquo: dc proinde alterum , nen pe πνώι c. non fuisse exprimendum. Illa autem 1, aut, ut alii
supponunt, το ν si σαώνοπιν ; aut,Vt alii haec duo coniungentes, clamant ipse ex interpretatione manasse, & bic interiecta, dunt ali aliud explicat, &asteri, quemadmodum intelligendum sit, quod Aristotel. dixerat, . harum iniustitiarum candem est e ritionem, quam partis ad totum. Ad cundem modum in diac ipsa te peccatum sintsupr.in medio cap. I. IbI, eo Verum de Ira itarentia videatur insignis disputatio Christophori Hennii libros. de principiis iuris: An hae duae assectiones alter, Miis , altera totius: an Vero altera speciei, altera gene-
Persecta coparationem; net de iustitia&iure, qpartiti int oeo, agendu sibi ei te: dς altero gelu CL Me naeteriri ittendu, quia non iit huius loci, ut initio huius cap., ostendimus: q tamen; iustitia dico geneialc & iusti cogi uens, priusqua Omittat breuiter ca,qJup. 1 unt explicata, repeias, arteritam i ustitiae qua imis desinitione de supcti 'rib. manatem. . Et quide iustatia nil este aliivl,quam uniuerse virtutis, aduersus walaos,vsum,quodsvr. est explic. atum: ubi quod picina istariis, nunc monendu ta, Arist. hac quoci; in rea Platone longc dissentire Platonamque θλ .de Rop. iuuitiairige crate plane culta Virtute persecta confundit,&Pythagoricos imitatus clui multa de nunieris&musicis ad pbilosephicas disputationes tranf- ferre sunt soliti l ait esse nil ibi aliud,quam animi partium rationis, irae & libidinis, haimoniain & concentum: ad ipsiim intenorem linitiinem resere iustitiae viiii &adcius pellect: Onem. Mist. autem, iustitiam omneminito spcctare ait: homini, per- sectiorinna virtuti pei sectae adiri imit, & hac in re virtutem a m-stitia generali disserre: quod illa homine piiciat, altera ad alte-Ii usu sui se cduenat,& foras spectet, cum illa intra b. . nemi iacinii consistat: Z redi ius quide, sensuiq; communi comi i-entius: imitamq; de iustitia onis sic existimant, estucam Mutam, cui u vis omnis in locietate-alteriuS usu vertetur.
395쪽
αιη IN CAP. II. LIB. V. ET HIC .iqie de iuris definitione, quod quidem tu
non definit ipse, iris,net tamen, quemadmodu sit definiedum, idque perspicuum esse: n. am cum ius, ut iustitia illa, cernatu in legimis, id est, in iis, quae legibus praeserisuntur: legitima
autem sint omnia virtutum olficia: esticitur, ut ius nil sit Miua quam vir initima ossicia. Leg:bus autem contineri virtutum os ncia,id ςst , seu quae δguntur ab uniuersa virtute, etsi ivra ram docuit,hic tamen distincte expicatu Lex enim, inquit, iubet,quaesingulis virtutibus sunt co
--Scholiastes Graecus ait, haec eae εξη- 2κα, seu afleire explicationem eius, quod dixerat, este virtutum ossicia. Mihi alio vi dotur spectare Arist. & a gerre
potius distinctionem των νομιμων, id est, legitimarum: ut intelligatur, de quibus hic locus sit accipiendus su d yt intelligatur, commemorat & duo παιδει- genera, alteruna public cae, alterum priuatae. Publica π δει α est ea, quae legibus continetur. Verbigr cum in genere vetantur adulteria, ades,&alia delieta, agomne vitii genuῖ pertinentia, quo genere communis Ibcietas & Rei p. vinculum continetur: eoq; Onanes
sunt usi, quorum aliqua fuerit Resp. Alterum est genus quo singulae hominum aetates & singuli homules informantur: yt cum officia praespribuntur adolescenti b. yiris, serub. Qiipd qui degenses etsi utilissim v, ctia ad τι νοινὴν commune vocat Cic. bb. t. de Rep. J a multis tamen Rebusp. abfuit,a multis legum si riptori b.fuit pr termisium. a de re coqueric Arist. l. ι o. in Lita m Polit.l. S. & Plato mulsis in locis, . in lib. de Dotb. emici iidem tanti fuit haec posterior ut in ea totos fere decem de Repubtica libros cpnsumpserit, & aliquot de legibus. Et nominati in tib. . de Republua, praeclarius elle ait, in hac elaborare legum sciaptores potius ,quam in rerum serensum & iudicioru descriptione: uiquibus describena dis&Qbtiliter explicandis qui multam ponunt operam, Cosait desipere,& tanquam hydrae capita velle amputare. Quo tam n iid genere tora ars ciuilis Versatur. De hac autem - δειαι distinctione inst. liri vis. e. vlt. copiosius agit Arist. & expressit coin Plato bb. s. de Repubtica. in principio. Iὸem 5bro siptimo de legibus, rationem afferre videtur, cur plaenq; legum scriptores posteriorem prςteUniserint, quod videaturini nuta &non latis
iolendida consectari de pucrorum & singuloru hominu insti-
396쪽
δυtutionibus. Ad hanc posteriorem παιδειαν pertinent hi libri Morib-,quibus ad virtutes homines singrati inserinantur,quibus redduti viti boni. His explicatis &praemunitis, Videamus, quid dicat Arist. Ait igitur,legitima seu quae causae sint
cientes, Omnium virtutum cile ea, quae comuni illa continentur. Qin d notu erat omnibus, legib. ad Reip. statum pertinentib. comuni παιδεια coprehensis,impesti homines etiaad virtutes, esse illa πιι ηῖη- ῶς , seu illa efficientia virtutis, quod insta Ostendit latius libroro. cap. vlt. & su rarios ex Cicerone libro I.de Orat. Nam de et Noe priuata & singulorum,id est,de legibus hac comprehensis,de νομὴ ις huius non sunt intelligenda, quae hactenus de νομουμ sunt dictv nam tametsi vel maxime haec posterioriS νόμιμως virtutis sint ethciectia: tamen vulgo haec non habita fuerunt M/ώρη - , neque a legum scriptoribus agnita; &, Vt hoc loco ait Arist. dubitati & quaeri potest, an haec posterior παιδεια ad Politicam &legu scriptores pertineat. Cur ita, quae Z Rationem adiungit Aristot. eo quod Politicae officium est, reddere bonos ciues, quod fit priore , legibus utiq; ad ciuitatis statum pertinentibus: non vero reddere bonos ciues, quod ad posteriorem pertinet: sive,ut paucis verbis reddit ratione Ansi. quia non idem fortasse est vir bonus,& bonus ciuis, non ad eandem pertinent facultatem. Itaq; quod ait Arist. posterius hac de rei e explicaturum, intelligendum est, li.ro.e.vis. ubi docet Arist. Politicae officium csse, explicare non tantum priorem, sed & posteriorem De ratione autem, nempe an vir bonus& bonus ciuis sol idem, explicat alio loco Aristotcles tibν. a. de Repuli. ubi docet, in sola Aristocratica&optima Republica eundem esse vitum bonum & bonum ciuem. In caeteris, quantopere hi inter se discrepent, indicauit & Cic. in Epistola ad Lentulum: Ego, inquit, tum ipsa qWURepubbcasum collocursu , ut mihj tam musta nose perpιso atqueperfuncto concederet, ut eum quem bonum ratumsemper habuisset, bonum virum esse pateretur. Neque enim in eodem strato versatur scientia, in quo Virtus.
τηι Π μερ J Hic tandem accedit serio ad explicandam singularem iustὼtiam, Nius ei congruens. Vtitur autem diuisionis organo, ad eorum naturam inuesttiadam, propterea quod nou una earum sit ratio, neq;in lictem plane versentur Iebus. Et primu quide de materia: postea de bovina seu medio-
397쪽
ρro IN CA p. II. L1B. V. ET HIC .critate: primu quoq; de la abitu postea desa 'is seu line & intu ria. Facit igitui bipytita iustitia: Alteram, q)ii diuisione,quam
vocat z al CLUI , qtiae lia correctione, quam vocat, cCintitur. Illius materiam duabus in rebus potis limum coiis ilicie, vim honorib. quales sun magistratus & dignitatcs, victus publicus, signa coron*, &rd genus alia bono i uin genera. Et lia Ie, , quo in We- Deiecit pecunia,agri,Vineae,&c. Vel horum duorum generum vn.t est conditio, luod debeant citu publis &communia utra que icti κοινα. Ncq; enim hic ago turde praemiis priuatorum inter se, .uit de bonis pi malorum diuidendis, ad quae pertinet alterum fiunt Suillitiae genus. Altera generi iustitiae materiam ita
bo, quia cius cognitio tam huic iustitiae parti, id est, speciei, tuam Iureconsulto, cuius & haec est materia, plurimum conia ducit, & quia multiplex est cius notio: paulo diligenti tis agamus. Et quidem origo vocabuli suadere videtur, 't de iis dicto tur rebus seu iacgotiis, quibus homines dando & accipiendo facultates inter se permutent, quod fit pensionibus, mutuationibus, ecc. Nam , a permutando, ex quo, reS cum aliquo contrahere. Huic gemmuna est
symbolaeon,& priore Vlitatius. Ita reconsulti cotractus vocabullo exprimunt, quo tamen Cic. nunquam est usus, qui pactu & pactione,& saepe res cotrahendas dicit. Et haec quidem vera &propria liuitis verbi est notio, cum ob notatione &origine, tum cluia plaertq; ita eo sint vii. At enim Arist.latius eo est usus: neq; cnim contractus duntaxat, sed desidia& scelera, omnia deniq; ciuilia negotia,testamenta,nuptias,meo quidem iudicio eo estcbplexus. tamen tam late patens huius verbi notio, haud scio, an apud ussu praeterea scriptore reperiae. Ad ei inde modu&symbolaeon latius ti astulit.Nam quae hoc loco vocat μυαλ- '
huieton late patenti notioni, quod iespondeat Latin uni vocabulum dissicile est reddere. Videntur ramo Iureeonsiuiti contractus vocabulum eo interdum porrigere: nam & contrahera raudem, di delictum dicunt, & Triphon mus in Isirerum. D. de re imi. Ex malo,inqui t,contrant seu Micto. Est & tertia huius verbi notio angustior prioribus,&Iuri cmili propria: Uoacant enim Iureconsulti m κλαγω, negotium, ex quo actioci uilis nai C. quare pacta proprie dicta carere diculi Mωικ
398쪽
i Vlpianus ex Aristonet Cto, tuti rugenitum Uipari. Est S cluar' notio steria lCtis tantiim modo nota, angusta quoque,
qua no omnes c5tractus, scd certos duntaxat, ex quib. vllino; ' nascatur obligatio, qualis venditio, camptio, locatio, coinple- ctantur. Mutuum igitur, conamodatum,& stipulatio non1imp quibus vicin q; non nascatur obligatio. tra Vlpiatius ex Labeone IC tol ι o. apud Labeon. an. F. deterb.Id. qui vendit, obligatus cit Ut tradat: Loco domu, eques, teneor tradere tibi domu,&c. tu contra penoluere Incrcedent, utrinq; nascitur obligetitio 1, in aliis; in mutuo, Sc. peti S lo O. cOIonatOS mutuo,es obligatus,Vt reddas,cgo tibi non siim obligatus: Sti-yulatio, prum: liloo. coronatos, ego sum obligatus ad persol-- uendum, tu mihi non es obligatus: contractus cx quio. utrinq; obligationes, vocant Icti caeteros non . cre. autem. & ptoprie cit omne Iacgotium, quo nOS inuicem commutamus facultates. J Ex his perspicuum est, qua-laior esse huius verbi notiones, unam latilii me patentem, caeteras angustiores aliam alia: Propriam autem eius notionem cssu primam,qua ciuitra omnia Ierum contiali zndarum negotia comprehendantur: hanc omni b. scriptcrib. elle vittatam, illa in
Aristoteli duntaxat: caeteras duas I Ctis. Ex his quoq; perspi-ῖ cuum est,qua late pateat iustitiae huius materia,&qca sit, quael quidem eadem est lutis ciuilis. Quod ICti enim tridus vcrbis,
bulo complectitur h. l. Arist Actiones omnes ciuiles vel stat publicae, vel priuatae Publicae illae, Verb. gr. si legent sciat magistratus,constitu turma si rarus, bestia geratur, honorariu de-c matur. Praua illae, quae cernuntur inter ciues : In publicis Politica cernitur, ersa tui legislatio; In piluatis ius ciuile cernitur: contractus.& quaeda alia negotia, quae hoc vocabulo coii- tractus contineri non pollunt, utpote tutesa, nuptiae, citanacta, seruitute&; praeterea imit delicta, scelera liue peccata. Hae simi actrones priuatq m qui b. tanqu. Ni pria materia vers at I. C. J Emend. strice id titia partitur a materia: nam duas cius vile partes, ut hec materia est du ex ιν αλ- namq; elle partim voIuntaria, pari: m non Voluntaria: na in cum pacta aut actiones partam lint voluntariae, partim non : merito &-iterra sunt partienda,
Vt quae priuata: sine actiones. Voluntatia
399쪽
et L ait, quorti in principium sit voluntariti: Iecne: nam expuliscipio,ut silmina rei culuilibet causa,rer, spe nari solet,atque ita licet posterius, haec ιπωα λαγμ ne fiant iaccessaria, nihilqminus recte voluntaria sunt cli cccla. Quemadmodu=p. I. l. virtutes & vitia cloci Iimus cili Volui itaria,quia principita eoru sit voluntariu: nan laaditu iam constituto, non amplius esse voluntaria. Et lioc est, quoit IC ti toties inculcant,contractuum principia naspicientia, Voluntati S elle contrahere, necestitatis contradi iam expetere, i siquid initio. C.de oblig. is arct. Lincommo- aeuo. sicut. D. Ommo lat. Et Lucian. Voluntatu, inquit,efra sere arbitrum, necessitatis, arbitras,seusententia ar-Dtra dicis are, e. Dicuntur igitur Voluntaria de principio: nam 3 ιnitio definiuilnus voluntaria seu sponte fusta, tuorum plincipium in nobis ipsis iit nostraque potestate pos
rum. Huius generis sunt zmptio, Vendatio, mutuum, commo
l .itum, lepositum, pignuS, locatio, sponsio, & alia cotractuum genera. Huiu S generis quoque pono testamenta, donationes, nuptias,traditionem,pollessionem,dominium, S c. τῶν J Alterum σωυαΜαγμώ-ν genus,quae VOeat non voluntaria, & quorum principiunt in nostra non sit pote, state, aq; facit bipat tita,partim clandestina & occulta, partim vi Adha: Hac ratione, quia supra docuim HS lib.3.rittio, aliud in scientia, aliud elle Vi adhibita. Et haec quidem ακου neci sunt non eius ratione, qui ea iusicipit, sed eius potius, iii quem aguntur, qui Vel ignorans, Vci Vi coactus Violctur. Occulta sunt, furtum, adulterium, veneficium, lcnocinium & perduc tio: id namque Valet παοαγωγεία, seu potius perductio. Naim perperam Inici pretes: Lenonum duo sunt genera: alii si ortoruin δί volentium, alii ctiam multarum x honestiorum. Hoc proprio nomine Graeci cocyαγωγὰς, Latitu perduel oles vocant, non ut plaeri ciue etiam Volunt productores. Ciceros. Verrina . Abduaeιt, inquit, eum de foro, non ut iis praedicat, perduxit. Asconius in 3. Verrinam. & elegantissime Plauit. in Mosest. Tcrtullianus Desisset. σDp 'positio non somper id, quod pro latine valet, sed interdum per ; cotra rationem enim saepe v-timur consuetudine. J Huius quoq; generis est actio serui corrupti, i ii delietiim,ut Iutcconsulti vocant, Arist.
vocat. Eorum quae vi, sunt rapina, membrorum dcbilitatio, aut mutilatio, maledicta, contumeliae, vincula, mors, se ultus, pulsatio, aut verberatio. Trialiamque iniuriae ficiunt
400쪽
faciunt genera; unum, quae pulsatione corpus, alterum, qua
aures conuitio, tertium, quae turpitudine Vitam commaculet.
inquit Cornificius ad Herennium t id est, ut Graece Libanius
in Crat.contra Midiam, πλημν,per plagas, Verberas Tertia υ ις communi nomine, & quidem omni uni ranisma. Est & oratio Lysiae Qv .EsTIONES. J Quaero,cur iustitiae singulatis duo duna taxat sint generam cur ista,cur deniq; his nominibus 3 praeseriatim cum Arist. inbb. de virtutib. tria taciat iniustitiae genera, impie ate, petulantiam: qua quis alterum niera petulantia, nullo licet commodo proposito laeiadit. Praeterea Cic. in c.bb.f. de Fin. bb. a. artis Rhetor. ct in partit orat. Cornificius quoq; ad Heren. lib 3.in prine. multas afferunt iustitiae panes & officia, religionem,pietate, gratiamι obseruantlam, Veritatem, liberalitatem, bonitatem, comita tem, fidem, lenitatem, & amicitiam. EtPlato an Dinlogo .mου, in Protagora, sanctitatem seu omo D O. Quae omnia intelligantur, sciendum & repetendum i Aristotelem his li-
ut intelligantur, Ita enclum oc repetencium, Aditotelem nis ii
bris explicare Politicam, & quae ad eam pertineant, quae noripertineant, praetermittere. Iam vero, quia supra ostendimus, iustitiam singularem versari in bonis fortunae: ea autem sint
vel publica, vel priuata: hinc existit bimembris iustitia , quarum altera in rebus publicis, altem in priuatis versetur. Rerum autem publicarum, quia nullum est commercium seu g γῆ, seu permutatio, sed potius donatio duntaxat & diuisio: fit, ut quae in rebus illis cernitur iustitia, merito dicta sit qua praemia&poenae pro dignitate tribuantur; alia est rerum priuatarum ratio, quae variis commerciis &perturbationibus in alios transferri solent: Quare & harum iustitia tu Synal-lagmatis cerni dicitur, in quibus propter priuatorum infinitas fraudes, & ipsarum quoque rerum varietatem infinitam; quia saepe peccatur,& multae deprauationes existunt: fit, ut quae eas fraudes corrigat & cmendet iustitia , recte dicatur Haec igitur est causa, cur duo tan tum iustitiae huius sint genera, cur ista,&cur his nominibus. Cur autem omnes illae iustitiae partes de ossicia, quae ex Cicerone & aliis attulimus, huc non pertineant, modo diximus, nempe, quod proprie ea non sint Politica, non sint ciuilia, sed potius naturalia, & ex naturali ratione manantia. Qua de re infra dicetur latius, ubi explicabit Aristoteles exicesse, de