장음표시 사용
601쪽
rans pro eodem habeatur.Constat autem intemperantem obvoluptates dici, tum, qui notissimum sit vulgo molliciem, , qua cum cognatio est maxima impotentiae ob voluptates Minolestias dici. ni ιm-inita iam constat, voluptates & molesti as, impotentiae esse materiam seu stratum, illarum diuisione verum exquirit, & quaestionem ditatuit. Voluptates igitur partim stant necessariae, quae & corporis, partim non necessariae, utiles tame & suapte natura expetedae. Illius generis sunt potionum, escarum, & venereae, Hettonu, ad summam,quae
vel tactu vel gustatu percipiuntur: huius generis sunt copiae, diuitiae, opes s no idem copiae & opes, ut vulgo honos, victoria, liberi, amici, & reliqua fortunae bona. id ergo inquietuli quis de bonis seu virtutibus animi Certe ea huc non per . tinent: nam tametsi & illa propter se sint expetenda, quia i
men in iis nimium non reperitur, & proinde, neque pecca- eugi,neque vivium quorum alterutrum hic est necessarium, ut mox patebiti ea revoluptate bonorum animi hic non utimur, atque se nihil ad rem. Et hoc est, quod ait Aristo es, nam virtutes sunt quidem illae
αυταν cita iaουσα -υα ερδελην. Qua de re extat pulcherrima disputatio ι An inquam virtutum sit : An virtutes, ut alia fortunae bona, quo auctiores & maiores, eo magis noceant. Sic diuitiae quo maiores, eo magis peirnitiosae ; & an prudentia, quo maior, eo magis pernitiosa, ut est a-
sud Aristotelem obrosecundo Magn. capite 3. in sinetia,
a s non proprie & simpliciter, imo σῖθεντσς, sed cum adiunctione. τους As ἔν προς υωτα. J Exposita voluptatum seu rerum voluptatis effieientium partitione: eam iam hic accommodat ad rem, hoc est, ad quaestionem, Ah impotentia sit ulla propria, & quibus in rebus versetur, si sit. Ait igitur, eos qui in voluptatibus non necessariis rectae modum rationis superant non diei vulgo impotentes smplieiter & absolute Cieero sie loquitur liseo secundo veterum Rhat. in fine. Aristoteles semper dicit ) sed cum adiunctione , --τα, hune in modum impotentes, irae, lucri, gloriae, honoris, pecuniae, &e. id est, animi impotentes : utpote alios ab iis, qui simpliciter impotentes dieantur, ut potius
ilitudine quadam seu tralauonei quam vere dcyropries
602쪽
ἡon seras atque olim pugil fuit celebris, cui nomen homitiis commune alioqui, tanquam proprium fuerit. nam ut hie simplieiter& proprie nomen nullum habuit suum neque enim Titius aut Caius dictus fuit, sed homo J ita δc in voluptatibus non necessariis, qui modum superat, nullum est suum peccati nomen, sed mutuo sumptum impotentiae, abiis voluptatibus, quibus id proprie valgo attribui solet. De hoe autem Olympionice raro aliquid reperitur de isto , vo .cabatur j MΘρώπω meminit praeter Michaelem Ephesium , Scholiastes Graecus initio bb. s. Ethuorum s illiust
non magna auctoritas , Graecus recens interpres valde indoctus J Alexander in librum primum Top. Aristotelis, ubi huno pugilem vocat, di huius loci meminit: ρομαεινδε, argumento autem sit.
ἡ A. J Signo docet , quod modo dictum, si pexantes in voluptatibus non necessariis modum, simpliciter non esse impotentes, etsi ex communi loquendi usu, quem subobscure indicat Aristoteles verbo , hic quoqu*iam perspici potuit quando enim quis in voluptatibus eorporis se continere non potest, bune dieemus impotentem vel incontinentem nulla particula adiuncta. θ Ratio tamen haec est, quia impotens vituperatur non lum, tanquam peccasset duntaxat: sed etiam tanquam vitiosus inter quae duo quid intersit supra lib--. aliquoties est explicatum his autem in voluptatibus non necessariis modum superans, non item. Formula: Omnis vera impotentia vituperari tanquam vitium δε-
At harum remis sibrat voluptatum non necessaria. rum J impotentia vituperari ita non solet.. - ρ non est ver impotentia. . . De propositione insea explicabimus late capite s. Hi ne an impotentia vera proprie dicta sit vitium & vituperabile ι Aa peceatum, cui ignosci & venia dari possit. De assumptio-- infra hoe eapite. Debuisset meo iudicio elarius con firmationem assumptioni coniungere: tanta enim pertur batio interdum , nisi quis bene intelligat , non videbit analysin. pono: omnis i yικία, oesue vitium vel est eommune totum , vel pars vitii ε An in tentia sit vitium
603쪽
generis loco. an tantum species vitii, an pars vitii: hoe certum est. siue genus siue pars sit, esse vitium quoddam. atqui impotentia in rebus non necessariis non est vitium, iam sub iungit. D, N. J Ex iis autem, qui in corporis voluptatibus sin quibus & vel satiir temperans & intemperans ex iis ille, qui non consilio certo persequitur, quae nimia sunt in rebus tamen natura iucundis, aut fugiens molesta, famem, sitim &srigus, in omnibus, in quibus tactus & gustatus, sed tamen non certo consilio aut mente, ille demum dicitur noeum adiu mitione, quod sit in hac aut in illa re,ut dicinius hominem impotentem irae, sed dicitur impotens Mn δε πιεμ λ. J De impotentibus cum adiunctione breuiter adhuc, nunc de proprie impotentibus. Eos igitur in corporis voluptatibus, quae gustatu vel tactu capiuntur c in quibus & temperantes & intemperantes, aliter tamen quam impotentes, hi namque absque illi eum versiari, docere primo videtur hoc signo, quod molles in iis dem versentur. nam cum mollibus flamma est impotentibus cognatio, qua de re infra cap 7. Vt igitur molles,ita& impotentes in corpoIis voluptatibus vertiri dicendi sunt. Hoc igitur unum signum Aristoteles primo vi detur afferre. Penitus tamen Sin reeessu dicunt vulgo J intuenti, & hae duae praeterea rationes allatae mihi hic videntur. Altera a loquendi usu, quod vulgo in voluptatibus corporis absque eooοηρέ- pec- .eantes, impotentes dicere soleamus: altera quod temperans δ: intemperans in iis dein versentur, cum quo intemperante summa impotenti est cognatio, adeo ut pro eodem saepe sumantur, & hoc est, quod ait, , quorum verborum haec quidem vis est proprie, quia impotentes in voluptatibus eorporis, & in iisdem&intemperantes versari iam constat. non absurde igitur vulgo ea nomina confundere Alent: In uerti tamen eorum vis potest hunc in modum, quia coniundantur. id argumento quoque esse potest in iisdem eos versiiti rebus. εἰσἰ si mea mwm. J Resius alii, mea ταυτα. nam de intem
perante & impotente loquitur, eos in iisdem versari, quemadmodum & supra quinto alicubi, peceatum monui
. Adiungit Aristot. exposito intempe-
604쪽
amitem & impotentem in materia conuenire, quibus tamens ira rebus dissentiant. nam ut iam dictum,intemperantem peccare iudicio Sc proaeresi, impotentem non item. Ex qua dissimilitudine& haec altera existit, impotentem cupiditatibus scindi, & rapi: intemperantem vero vacare omnibus cupiditatibus, aut certe lembus teneri, quod infra tib ioc cap. q. late
explicabitur, ubi hae de re docet Aristoteles irnpotente multo deteriorem esse intemperantem, qui nullis licet insti1ictus cupiditatibus, tamen turpes voluptates persequatur. QAident m, inquit hoc loco & illo Aristoteles, hie faceret, si cum mullis cupiditatibus inflammatus, ramen turpia persequitur, 'quid inquam, de hoc fieret. si cupiditates insuper aecederent iuueniles, id est, ardentes seu acerrimae. Eadem est x dolorum seu molestiarum ratio. Hoeloeo assumptionem, de ua supra explicat & confirmat, ea erat, bona fortunae suapte natura' non vitu perari,& sic ea re impotentiam non proprie cadere in
illa. Rationem affert hane t est quidem longa disputatio, sed
vis in tribus verbis consistit J quia natura per se linterpetenda. I Quicquid enim natura bonum, non vituperandum. At ihaee bona & per se expetenda. Ergo, &c. J ibi, οπι φυσή -ν --, &e. quam tamen assumptionem, ut planius eXplicer, voluptatum partitionem, de qua initio huius ea pilis hic iterat, quae tamen eo loco bipartita, hic est trip*rtita, nam voluptates partim natura expetendas esse,parti ut contra naturam esse, partim denique medias quasdam & interiectas. Primo genere continentur, quas supra necessarias dixin altero, quas infra beluinas & ferinas vocabit capite proximo: tertio denique in genere stant, quae non necessariae quidem illae, seu tamen natura expetendae, & hac re cum primis conueniunt, Ade hoc extremo duntaxat genere est explicandum, Vt in quo assumptio versetur. Ait igitur ex huius generis voluptatibus, quod vel iis afficiatur, vel expetat dc sequatur, neminem vituperari, sed quod certo quodam modo eas persequatur, id est, 'quod nimia earum persequatur seu IQuer ρ δελιας. Veibi gra- . tia, honores sectari, turpe non est, aut vitio dandum: sed ambitiose eos sectari est turpe. parentes aut liberos amare,etiam
laudabile est: sed stulte aut nimia eum indulgentia, vitiosiam est, ut Niobes in suos liberos stultus fuit amor, &Satyricognomento Philopatoris in parentem. De Niobe notum est PQ
605쪽
113 IN CAP. V. LIB. VII. ET HIC. ex Poetis: De Satyroseribit Scholiastes Graeeus eum , quia
patre conciliante puella adamata esset potius, tantopere patrem ea re amasset,l ut ad mortui tumulum, multis primum
profusis lachrymis tandem se praecipitem dederit. Haec ille, nescio qua fide. nam Λristoteles test Seboliastes Graecus, cui inihil feretribuo, naui indoctissimus est. In hue & proximum librum ad finem nihil est in Scholiis, quod fere sit ledhu dignum , quam id, quod in priores tres libros seriptum est subindieat stultum quendam huius Satyri in patrem fuissea-
morem, &multa stulte ea re in communi vita factitasse i α- δέ-οτα enim semper commemorat Scholiastes , nullum affert auctorem. Itaque in his bonis nullum proprie εἰ se vi inest vitium , sed ex ab usu, eaque re nemo ex iis est vituperandus, sola nimia in iis sunt mala, reprehendenda & fugienda. At impotentiae alia est ratio, quae vel ipso nomine vitii quid continet, suaque vi est vituperanda, δέ ex rebus vituperatione dignis. Ex his igitur impotens proprie nemo dicatur, propria inquam. nam similitudine quadam &tra. latione in bis ui mi a sectantes, impotentes quoque dici se-Ient, non absolute, sed cuin adiunctione. Qiomadmodum imalus histrio aut medicus quis dici potest, qu tamen absolute non sit malus aut improbus: Naeuius & Suffenus ille mali fuerunt poeae, per se tamen fortasse mali non fuerunt. Mali fuerunt Philosophi Epicurati, de iri tamen plaerumque Optimi , teste Cicerone ulmo tertio osscsorum, is multis miscis, o c.
COMMENTARI LEtiam hie de materia linpotentiae & continentiae: pro edius diserimine & aliam impotentiae distinctionem adferi,pa tim eam esse absolutam x propriam, partim beluinam seg' ferinam, partim denique ex morbo εἰ consuetudine imma. nem . nam boc capite nihil fere aliud, quam de 'ea affectione, quae initio libri feritas seu immanitas dicta est , expli
επὰ εον ἔνιοι. J Iucunda seu 3oluptates partim sunt nutura i quas capite proximo φυακῶς vocatὰ partim contra n- l
606쪽
flant verbi gratia, dulcia, quae omnibus omnino animantibus sint liueunda r eomparate sunt pro generibus hominum audbeluarum. Verbi gratia, oleaster capris est tanquam Ambrosia, inquit Lucretius, homini res amarissima, fugit Amarace- num sus, homini iucundissi inum, sed contra eoenum sui res iucunda, homini teterrima, inquit idem Poeta lib. F. Afri dipiseraeque ad orientem gentes odoribus mirifice delectanturi itisaniunt ita odoribus, nisi exportarentur, se ipsos perimerent odoribus. Hispani imitantur aliquo modo. Aphri habent hane naturalem voluptatem J ad Septentrionem non item. f non possunt bibere, quin semper infundant odorem JPraever naturam autem voluptates item saeti bipartitas, vel ferinas & beluinas, ut morbo. nam
quaeseconsuetudine etiam huc pertinent, quod mala con ruetudo tanquam morbus sit quidam, ne quis hoc genus tripartitum putet, quod faciunt plaerique contra Aristotelem , cum hoc capite,tamen infra capite proximo, τουτων SQ Ad lammam, tria voluptatum sunt genera ;naturales, quae de humanae, beluinae seu ferinae, & morbosae,
ias mea του-ν. J His voluptatum generibus in distin. 'diis suos cuique aecommodat habitus. De primo genere perpauca:de reliquis duobus, quae uno imibanitatiS genere contineri possunt,latius explicatur. Pontanus Praeclarum des vinmanirase librum edidit, eamque ponit vel in nimiat erudelitate, a qua tamen differt inam immanis suppliciis & crudelitatibus delectatur,crudelis non item vel in rei venereae, iam cibariae voluptate beluina. Vtriusque generis plurima affert ille exempla Aristoteles aliter.nam immanitatem vel vocat ferinam,quae proprie est immanitas, vel morbosai. Itam Aristoteles non tam materiae, ut Pontanus, quam originis αcausae effieientis rationem habuit. Immanitatis namq; causa, vel est patura deprauata, vel morbus grauior, vel deniq; consuetudo.De beluina,cuius causa deprauata natura, bi homo hominem exuit, exempla afferuntur hic tria. Primum est de muliere quadam,quae grauidarum aluo e secta,infantes sanguinolemos deuorare sit selita, Lamiam in Ponto fuisse aieGraecus Seholiastes fit eseio qua fide. J Alterum est de Barba,
tis , qui vel crudis vescantur cibis, ut beluae, vel etiam huma
uis carnibus, vel denique qui id epulas udi os suos inter δ
607쪽
sco IN CAP. V. LIB. VII. ET HIC . commutarint, quod genus Aristoteles hoe Ioeo in Ponto sse ait, nempe Achaeos & Heniochos L istum loeum reperi lquos fuisse,narrat idem Aristotel.-s. eap. . Celebris eli &AEebiopum & aliarum quarundam gentium Tertium exemplum de Phalari Tyran. no, quem narrat Scholiastes G raecus,stium commesse filiam: puto potius Aristotelem ad immanem huius Tyranni crude.
litatem & natiuae repugnantem l hinc Phalari sinus apud Ci-eeronem ad Attacum, k Phaurica unperia prouerbium spe-challe. Eodem reserti possunt immanes Semiramidis, Tyb iii,Caligulae, Heliogabali,Commodi,aliorumque libidines, quae sunt horrendae, de quibus Suetouius & alii, sed tacenda potius. Et haec quidem de altero genere.Tertium est de voluptatibus item immanibus,sed quarum eausii sit morbus,Epuiepticus puta, aut Melanςholicus seu furor. Cuius generis duo hic affert exempla, alterum de eo,qui matrem immota G tam commedit ; alterum de eo, qui conserui ieeur, de quibusl amplius quaerendum,nu uam reperi. De consiletudinis au tem immanitate haec affert exempla, ut si pilos vellere quis sibi,vel ungues praembrdere, vel earbonibus & terra vesci, vel denique muliebria pati consueuit. nam ut &hoe loeo& improblemate a sectisne .latius, venus nefanda partim est nae itura,partim consuetudine. Narrat Averrora thoe D. Zvvina
gerus narrati puellam fuisse, quae tota vita radicula, quam Napellum vocant,fuerit alta,consuetudine quadam sic noui 'quosdam, qui tantum pane vixissent. Est quiddam immane
contra naturam; narrat &Pontanus, quendam semper in mari,non in terra habitasse.
ἡ.-J Exposin iam voluptatum generat i
bitusque iis consentaneos ad rem hie aeeommodat. id est, iadisputationem de continentia&impotenti An inquam h
bitus hi impotentiae sint genera i sint species ut vulgo loquumur j doeet autem non esse, similitudine quadam aut tralatione, ut priore capite de impossitia, i ueti gloriae,irae, dictum: ita & hane affectionem tam beluinam quam morbosim esse, didici posse impotentiam. eum adiunctione inquam, imp tentiam,beluinam seu morbosiam, non simplieiter impotea tiam. duabus autem rationibus: nam oratio ut alias, ita δch satis est perturbata,id doeere & confirmare mihi videtur. αqua quidem disputatione d altera demum Elicitur impote
608쪽
tim partitio , eam partim esse humanam i partim belumam.
ι-ὼ-J Priore ratione hoe potissinium agit, vedoerat, has affectiones non esse impotentiae geneis, tam be-loinani,quam morbosam. De beluina quidem h*e est ratio. quia ex natura deprauata, ut supra est iuctum. Atquibus,inquit,natura est eausa, s nemo unias impotentes dixerit. Cui ita nam quae ex natura, icuper ri non taent. De quo supra late lik3. .s. Impotentiam autem, ut vitium quoddam vita. Perari supra dictum corpriore,insin. Formii: Cunnis impotens vituperarι soler. . At, qua natura , ut Aha assemonas non itam. nemo. . nim vituperat hominem natura cacum, se qua quis culpa sua contraxeris mala, vituperariseunt.
Ergo in hu qua natura,'proindo in his assectioni bel tanti nulla est imporentiat non magis, inquit,iaquain faemia a Menda sit impudens ν qua natura insιμω in rem vanereis tariarur , non a
Eadem est x morbosie affectionis ratio. nam quae morbo aut consuetudine, morbo & naturae simili, vituperari quoque non solent, quod ibidem dictum supra M 3. p. s. σο μ άν-Quasi dice t,ex prioribus est perspieuum, has cupiditates tam beluinas, quam morbosia vitii limites axcedere,id est, plus quiddam,quam vitium esse, no esse proinpiae vitia,quemadmodum&deseritate initio est distum,petatinet autem haec elausula d alteram rariovem, qua hoe potissimum agit,ut doceat,has affectiones impotent as quidem 'Iroprie non esse , esse ramen cum adiunetione , seu qua ammilitudine. nam,inquit,habere quidem eas cupiditates, vitii limites excedere, sed habentem se vel continere, vel non continere,& superari,est vel continentia, vel impotentia eum adiunctione inmemvide irae impotentia supra dictum. Ratio autem huius rei mox explicabitur laxius. si του πώ ους-J Vetus tralatio passiones, ineontinen- tem autem simpliciter non dicendum. Alii quoque aliter ve tunt: Nos hunc in modum, quemadmodum & ira assectum, perturbationis quidem, id est, irae,impotentem; impotentem autem dicere non oportet. Nihil namque mutandum, umbo
609쪽
verbum autem aceipiendum tanquam dixisset,inis potentem proprie, abssilute & simpliciter. naec namque sen et centia est: Iratum non dicendum impotentem scilicet simpliciter,sed perturbationis,id est, cum adiumstione impotem
---Altera hic explieatur ratio . ς-- litudine quadam. Quae adhue de beluinis 3c morbosis assesctionibus sunt dicta, ea non de uniuerso genere , sed ex paria duntaxat fuerunt, nempe de voluptatibus duntaxat seu euispiditatibus ad intemperantiam potius sbiam pertinentibus. Hoe autem loco de uniueris immanitatis genere quaedam aspergit. &ab hac disputatione ad cupiditatum affectiones, tanquam ad species argumentatur. Omnis igitur, inquit, vitioutas nimia, & modum homini usitatum sis perans, partim inbeluina, partim inorbosa, quemadmodum & supra initio de vi aute dictum,omnem virtutem, usitatam homini b. vir istum rationem seperantem seu modum,diuinam mandam seu Heroteam esse a Tectionem. Fortitudo vecti gratia, in Hercule aut Camillo, prudentia in VII sse. constantia in Catone, dce. Hemi ea quaeuam & diuina fuit virtus: Ad euodem imodum in omni vitiorum genero,immanitates quoq; suq reperiuntur,quarum muta vel sit natura deprauata, vel morbus l&consuetudo. De intemperantia&iniustitia, id est,crudeli- ltate supra allata sunt exempla. Hie de goauia & impruden- itia. nam reperiri ait quosdam, qui vel muris stridorem extimescant, qui ut inquit,bb.'. in pri .vel muscas pretie volantes metuant.' χόη aicendi genera, ut prouerbialia an- inotauit Erasmus, sed diuersis in locis f non enim indieat a Ium loeum in Politieis. J Sic sere & Cicero in Pisonem extremo A ia is se ae speratum is νelictum, circumsperuntem omnia, quicquidiscrepuisset, mi ascentem. Idem est,quod hoe loeo dieit, etiam iri eis strepitum vel muris pertimescentem: in Talis commemoratur a veterib. Pisander Tragicus, de quo Erasinus in prouerbio, Timidior Hsandro,& Ch aldus lib.3. da Politis, & Anthemon quidam, qui teste Heraclide Pontico in Eeluis Galea tinus procedere latebat, metuens ne coelum rueret. Hos homines Cicero elegantero Epistola ad orat. 7 nanes acvmbram seam metuere ait,& hi quidem natura me. sticulosi. sunt alii morbo, ut is, qui selem metuebat, μquo amplius quaerendum. Hinc ego noui Venetiis patritium
610쪽
quendam nobilem magnificum, ut ibi vocantur, qu melan- eholia existimabat se magnum nasum habere, adeo quidem, ut cum in Musaeo esset, non pateret sibi exitus per fores, non poterat persuaderi, ut exiret, cibaria deferebantur in cubie lum, insaniebati Patavii Medicus erat eeleberrimus, nomino Phallopius, is vocatus,inquit, persuadebo ut exeat. Venit idcirco ad eum clamitans. Domine Magnifice, quantam tu δε-bes nasum, quoi caudam equinam. Tune ille nobilis: o Domine, tu demum verum perspicis, ego stultis non potui per-siadere,non scis remedium.Auferam tibi nassim,inquit meis .dicus, iussit itaq; sibi pelvim afferre una eum iecore bovino sanguinolento. Scalpellu arripuit,aeeesserat illam δέ ait, praecidam tibi sine dolore. sed necesse est, ut obuelem tibi oculos, & simulauit, quasi praecideret Sed ille motum quidem&λnitum edidit, ut easum partis praeeiser significaret, &-- sit eandem paxtem epatis, dicens, no audis nasum, postquam deuelasset oculos, ostendit sanguinem, deduxit eum ex cubiculo,&eonualuit. De impru lantia item natura partim en, partim morbo. natura namque sunt Barbarae gentes praeter caeteras quaedam stultissimae, ut Celtas olim aduersus maris
fluctus pugnasse, & Psyllos f Aphri ea gens J aduersus auarum n ctant veteres, AElianus, Herodotus, Aristoteles innum. Sic sceminae non decumbunt post partum apud Tartaro , sed mares, quod est ridiculum. Morbo vero melan eholi ei aut Epileptiei seu eaduco morbo, hquibus Aristoteles videatur i locus omnium pulcherrimus & aureus J pr
bumata r. sectione 3 o. de Melancholicis. Docet Melancholiam esse vere causam , ut homo exuat hominem . verbi gratia , Plato , Pythagoras. Sic etiam sunt , quemadmo-diim Bellerophon suit melancholicus , ea de causa nole- . bat versari inrer hostines, vestigia agnorum lustrabar. Ideo Aristoteles inquit infra: vel sunt Dii, vel beluae, hoc
quiddam aliud ab hominibus. Vrrum p hoc de Monaehisiam diei possit,iudicetur. J Interlieit Aristoxeles elausulam,qua doceat, in his affectionibus extra naturam humanam reperiri 33m eontinentiam,quam impote iam. Cerneren inque licet,inquit, qui habeant quidem eas aut natura, aut morbo, non pareane tamen neque superentur, ut si Phalaris, de cuius rituma inoctione cdstat,ut ense sonxineat aliqpado a cry a . Na. delitate,