장음표시 사용
851쪽
iusia agere cun voluptate es otiabilim , quam eum
m. Asia. λ 'Verum igitur primum.
Ergo o,secundum. Sed A iistoteles hoc eonnexum reprehendit. Nam ex eo non efiici voluptatem esse summum bonum, quod aliis rebus addita, eas Dei at optabili Oi es, sed esse duntaxat in bonis. Argumento sit vel ipta antecedetis ratio, quia plura bona uno sunt meliora & optabiliora, quae de quibusvis bonis intelligitur. Non valet igitur neque constat haec ratio. Voluptas rebus a-liis addita ea, facit optabiliores. Ergo est summum bonum. Sic potius fuerat concipienda: . Voluptas abG rebi addita Hacit optabiliores. iErgo es in bonis.1taque Eudoxi perspicuus hic fuit paralogismus. ' πιιουτω A λογω. J QAa ratione seu conclusione Eudoxus
nitebatur docere, voluptatem summum esse bonum, eade ui Eudoxum retorta Plato,docui t non esse, hunc in modulue m=no bono nihil addi potes, in magis ex . elatur. lAt voluptati bomun alitii adri potest, aut ipsa alij. τα ε hac aeuo mixta ct copulata magis expetantur, quam fla. Ergo voluptas non est summum bonum. Assumptio fuit ipsius Eudoxi. De propositione explicatum
δῆλον διωs-J Aristoteles priorem Platonis reprehensionem seu conclusionem hic refellit ab absurdo. Nam ex illa. essici, ut nullum sit bonum summum, quod in hominem cadat. Quid ita nam certum est, bona quo sunt plura,eo esse optabili Ora liby. Tv. Qyale & summo bono, si qua piaeterea bona adiiciantur, optabilius ut efficiatur, necesse est supra liabro primo, capite septimo. At summo bono adiici poste quaedam , summum bonum ciescere posse, non ratione habitus Scsui ipsius, sed ratione subiecti & hominis, in quo inest nam ut alii aliis sunt iustiores sortioresque; ita alii aliis sunt beatiores, & contra imiseriores ibidem demonstrauimus, &Cicero ex Peu pateticorum sententia copiose ostendit libro quarto de Fin. Platonis igitur ratio ad Ideas potius & bo-IIa in homines non cadentia pertinet. In his timen libris bona humana quaeruntur, non coelestia, aut in hominem
852쪽
non eadenti , ut supra libro primo , capite o. in . Atque ita non recte Plato, quia voluptas bonis aliis addi possit, eam propterea silmmum bonum esse negauit, cum omnis summi boni, quod quidem in hominem cadat, eadem sit ratio, ut ra- . tione subiecti erescere possit. Beatae vitae namque sabitus est idem, gradus non item. οἰ b-ώς J Iam Arist. adsert Platonieas Eudoxi r tionum reprehensiones, easq;&ipse statim refellit. Plato exeo,quod ab omni b. expetatur non effici dicebat, voluptatem sim mum esse bonu, maxime quod in tam graui causa argumentu a beluis non sit petendum. Arist. contra, qui hanc ratione leuem esse dicant, eos non multa probabiliora allaturos esse ait. Nam quod omnibus videtur; id, inquit,esse dicimus. Nam e5munis hominu sensis&iudicium est tane lex natu- rae,in bb.de Natura Deorum. Bona igitur ea est Eudoxi ratio. Quod autem Plato de beluis, esse quide id aliquid, si a beluis tantum expeteretur voluptas. Verii constat,&a ratione nenistibus ea expeti: quin etiam qua parte &ipsae beluae volupta- tem expetunt, non tam vitiosa sui parte f natura duceJ gna turali quoda bono instigante, id facere iudicari debet. Selendum in beluis, etsi haru natura est vitiosior & deterior, si hominu & ratione utentium,inesse in bonum aliquod naturale: ieuius qui de boni ratione illa: hane volptatem uno oes senis expetant, tanil accommodatam & congruente bono illi na- turali, non suae naturae deteriori. Argumento sir, lut vitioste& deteriores naturae variant, ita & variat earu appetitus.. Iam vero, quia beluae, in expetenda voluptate omnes ad unu consentiunt, effieitur, hune appetitu prosieisei ex bono quodam naturali illis insito,non ex earum natura deprauata & vitiose.
b. J intelligenda haee verba, alioqui perobscura,
Πως 3 - τοῖς φω/λσις, scit. ζωοις, est enim neutri generis. . εοικε )-J Platonica est reprehensio,alterius eonesu sionis Eudoxi,de qua,quia qxplicatum supra lib. cap. δ3.ini. . ito, nihil hie repetendum,&e. - .
853쪽
ωδr. J Platonicorum ratio, eur voluptas non sit in bonis, haec una fuit, quia voluptas non sit qualicas, sed actio
Connexi ratio h e faelia videtur, quod virtutes & vitia, id est, habitus boni & mali in categoria qualitatis collocetur, quod differetitia boni de mali in ea sit categoria. Aristoteles negat
connexi rationem. Nam multa esse, quae non sint in qaalit iis eategoria. εἰ tamen sint in bonis, ut sent actiones virtutis N ipsa beata vita, item actio, non qualitas, supr. likr. Ex hoc loco obseruandum, irtutis actiones ab Aristot. remoueri aqualitatis ea tegoria, contra atque nonnulli hodie sentiunt. λέγουσι-το Altera I latonicorum ratio, quia voluptas sit interminata seu infinita. Formula:
Propositio manat ex Pythagorica, de qua supra lib. r. a. Assumptionis ratio cur voluptas si infinita, haee ab illis redditur, quia capiat id quod magis, & quod minus, id est, . quia maior & minor voluptas esse potest, quia intentionem capit&remissionem. Formula: crescit decrescit, siue quod augetur , dimi.
Assumptio est certa. Nam alium videmus maiore voluptati assiet, alium minore. Deinde, alia est purior voluptas, Uraniami, alia impurior, & eum dolore quodam mixta vi corporis. Sive igitur spectes voluptatρ affectos, siue voluptates ipsas, videbantur aliae aliis esse minores & maiores. Respond. Aristoteles,si assedi os spectes,idem Meldere & aliis omnibus,a isectibus. habitibus seu assectionibus. Nam alius alio est iu stior, fortior, temperantior, atq; ita hae eorum conclusione emeerelux, ut ne virtutes quidem sint in bonis, quia virtute praediti, alius alio sit magis,alius alio minus. Si voluptates ipsas spectes, fatetur Arist. alias aliis esse puriores & praestantiores. ex eo in non essici, ut sint infinitae,aut no sint in bonis.
Nam habitus oma s, etsi per se id quod magis oc minus non
854쪽
eapiunt, sed sint finiti, capiunt tamen ea ratione qualitatum patibilium, quae sunt in rebus subiretis, i. habituum sunt gradus aliqui non per se, sed propter qualitates rerum subiecta tum, suapte alioqui natura iidem, quiq; neque intentionem aut remissionem capiunt, v. g. scientia, qua parte est habitus, non capit id quod magis aut minus, ut per se cosideratur habitus: qua parte inest in hoc aut illo: capit,id est, in hoc maior est, in illo minor scientia. Atq; ita ratione hominum gradus fiunt stientiae. Eadem & virtutum est ratio. Arist. exemplum adfert de sanitate. Nam & hane in alio esse planiorem, in alio non item. Est quidem sanitatis habitus quidam persectus M
plenus, in certa sy mmetria partium positus r sanitas tamen Scea dicetur, quae etsi non erit in ea perfecta symmetria, tamen aliqua ex parte accedit. GradHs namq; sunt sanitatis. Qsare. Vt ranitas , quamuis pei secta, minor tamen est sanitas, est mnita & in bonis eorporis, etsi voluptate animi minor, tamen est & voluptas, neq; desinit esse aut finita, aut in bonis. Itaq; ut habituum,ita & voluptatum sunt gradus. Rationem huius eonnexi sit pra explicauimus copiose lib. . cap. zz in princ. Locus hie est menὸolus, inducenda sunt haec vel ba, ,,τὼ-ς θετας, Vel haec Omnia,cγαργώς,&c. usque ad verbum Ψίλειον M J Tertia Platonicorum ratio, quae, ut 3c secunda, extat in Phi&bo Hatonu, quia voluptas sit motus &ortus, & proinde non est persecta. Nam motus est actio in- , choata, inquit Aristoteles in P0s lib. 3. Ortus est motionis genus. Formula: Omne bonum ect perfecZum quiddam ex othagoraa -- VoluptM e I inchoatum quiddam, quia pytus motus. Ergo non ect in bonis. Aristoteles refellit assumptionem, &neq; motum neque ortum esse docet. De motu prius, cur non sit voluptas, hanc ansertracto ne a proprietate motus sumpta, quia voluptas non 'sit particeps celeritatis aut tarditatis. Formula:
omnis motus vel e Iceler,vel tar s. r At nuta voluptas celer vel tardaeia vel dicitur. Ergo non ea motus.
De propositione explicatur m P0snam & eadem ratione seu conclusione Arist. lib. .Ph ακροασ. docet, lepus quoq; non esse motu, sed in motu potius, ut hoc loco voluptate non esse
855쪽
8o IN CAP. III. LIB. X. ET HIC .
motum, sed motus comite. Motus autem celerest& tardus, vel per se & absolute, vel copa rate ετερον .Per se in rebus, quam non est aequabilis motus, ut nauis eursius nucest tardior, nune eelerior. item equi, currus,&c. eoparate quomodo platrunq; motus intelligi soler, ut Solis eursius eum Saturno comparatus in celer,cum Luna,tardus, suapte alioqui natura aequabilis. Coelum etiam ipsum, cuius rotatio est κ-quabilis, &per se neque celer neque tarda; comparatione tamen aliarum rerum ita dici potest. His praemunitis, nune ad assumptionem. Ait igitur has notas motus, celeritatem&tarditatem, Voluptati neutro modo eonuenire, neque abse .lute, neque comparate. QDd ipsum distinctione adhibita,
melius intelligetur : aut enim voluptatem acquirimus, aut iam sumus in voluptate, eaque fruimur, illi notat illae eonu niunt, huic non item. nam alius alio citius vel tardius voluptate persundi seu eam adquirere potest. Aequisita autem frui, nemudicitur tardius vel celerius. Absurdum sit dicere, tarde aut celeriter aliquem laetari ε, non absurdum tarde aut celeriter aliquem laetari coepisse: eontra fit in veris motibus. Nam recte dicas, ut eueurrisse,ita & eurrere aliquem e teriter vel tarde, atque etiam ecepisse currere. Non conuenit igitur tarditas aut celeritas voluptati, ratione loquendi ustata repugnante. Quae loquendi ratio,& rei veritatis est symbolum&index. Non conuenit inquam, siue per e, siue comparate. Nam ut modo dictum, nemo dieitur laetari eeleriter vel
tarde: phrasis est inaudita. Itaque traduci quidem inquit Aristoteles, id est, aequirere voluptatem tardius aut celerius possumus, i quia absque motu non aequiritur frui tamen &in ea esse, non item. Falsum est itaque, quod Plato intuit & Stoi ei postea tenuerunt, quos sequitur Cicero Iibro . Tuscul. Voluptatem esse motum; ut &hoe falsum,' quod iidem Stoici tenent, perturbationes atti,, iram,odium, inuidiam, miserieordiam esse motus. Nam si sunt motus. Ergo celeritatem & tarditatem rapiunt. Athoe falsum.Nam ridiculum sit dieere aliquem tarde aut celeriter irasci, id est, in ira esse : tarde quidem & eeleriter eoneitari ad iram quis potest, ut ad voluptatem, sed in iis non item, ut voluptas comes est motionis. Nam ex appetitu eonsequitur; ita & per
turbationes motum consequuntur , ut ira commotionem
cordis, neque voluptas tamen, neque perturbλtiones sunt
856쪽
i motus, aut ita dici debent. Hine multa in Rhetoricis populariter & improprie scribit Artitoteles, vocat voluptatem mo- tum, quia quodammodo voluptas in motu est. Igitur subiectum in quo voluptas est, attribuitur ipsi voluptati, sed improprie. Hoc loco Aristoteles disputat exquisiter In Topic. & Rhetor. populariter, quod qui non animaduertunt, statim inuehuntur in Aristotelem, sibi dissentire eum. Ideo diligenter Aristoteles monet, aliam esse Analyticam, Dialecticam, Topicam, Rhetoricam mobationem. σός τε πως ea. J Nune; An voluptas sit ortus 3 Platonis ratio in Philaebo, ortum esse, haec est, quia sit expletio. Α-ristoteles rationem hane falsam esse docet, quia non omnis voluptas sit expletio, sed corporis tantum. Concludendum aut Platoni fuit hune in modum. Ex quo quid oritur, in idem
Eterit. Neq; enim omnia ex omnibus oriuntur, Omnia in omnia occidunt, sed eertum est, quibus ex rebus quidque oriatur,& in quas recidat interitu; ex mari non oriuntur homines, ut nec ex terra pisees, quod eleganter Lucret. lib. r. Nam
si de nihilo fierent, ex omnibus rebus omne genus nasci pos.set, &e. e mari primum homines, e terra posset oriri squammigerum genus. Suis igitur E rebus quidque oritur, & in eas dem recidit. Atqui voluptas,cuius rei ipsa est ortus, eius eius. dem dolor est interitus. Ergo voluptas est ortus, dolor interiis tus, Sie Plato assumptionem eonfirmabat hae ratione, quia voluptas sit expletio, dolor indigentia,verbi gratia, fame aut siti laborans, & indigens, dolet; qui si expleatur, gaudet. Ergo, inquiebat Plato, eodem pertinet voluptas& dolor, ex eadem re & interit & oritur voluptas. Ergo ortas est. Aristoteles docet contra, voluptatem non esse exple tionem duabus rationibus ealtera ab absiardo consequente. Nam efficeretur, ut voluptas esset corporis, voluptas inquam perciperetur corpore. Athoe falsum. Voluptatis sedes est in animo. non in eorpore, est est partium animi. . Qua de re tamen videatur praeclara disputatio Nobilii lib. a.
de voluptate. est Italus doctissimus. J Formula: Expletio indigentia sunt ταρη assectiones
Atqui voluptas ct dolor sunt et η 'ν η ,no ιημ. Ergo voluptas ct dolor non sunt expletio induentia.
857쪽
να IN CAP. III. LIB. X. ET HIC.
tramq; sine dubio negarit Plato esse veram. Eaque re dc FLeinus Platonicus resellit in lib. de volup. Flaminius Peripateticus eonciliata. αύτη δ κει. J Aristot .lib. s. cap ra. monuit, multum
ad fidem tacere. si non veritas tantum, lad erroris quoque fons& origo aperiatur. Cuius praecepti memor, postquam resellit Platonis sententiam, existimantis voluptatem esse expletionem, hoc ampliu, hie adiungit, quid illum in errorem hunc duxerit. Hare,inquit,opini e manavit ex voluptatibus & mo- lestiis ei bi ae potus. Sic enim concluserunt: Volsim cibi ea expletis. Ergo omnis,uisqvudiemi,
homo ea anιmal ratrone naritum. Ergo omnis.
Eos igitur seduxerunt voluptates hae cibi & potus. Non oti autem voluptates esse expletiones, perspicuu est cum ex iis, quae capi ut ut ex bonis artibus, tu ex iis, quae de sensibus qui- busdam, ut odoratus aurium &Oculoru,capiuntur. foeseonstat esse absq; molestia praegressa, i. indigentia,atq; ita hic neq; est indigetia, neq; proin Ie expletio. In his aut verbis la.. tet & altera ratio, quia multae sint voluptates doloris omnis .expertes, & proinde absque indigentia, quae ubi abest, ibi neq; expletio consequi potest. QAas autem Arist. hic vocat 3 reddidi voluptates artium seu scientiarum Omurum, non ut vulgo reddunt, tantu MAthemati corum seu Geometri earu . Na apud Graecos alias est Generis, alias speciei ocabulum. Vniuerse autem seu generaliter hoc loco id esse accipi edum, doceo, cum ex eo, quod eadem omnium scientiarum sit ratio, quarum inquam voluptates non iant, expletiones,Vtpote doloris experres;tu ex his verbis, supra si
partitui,& facit alias ia alias eo oris. τους-Qu dam pro-legit α ,repugnantibus omni b. libris leoniectura ductus emendat J no recte. NaArist. trium sensuum,&odoratus &auri u Griici,& ipse Cic.
ε aliquot in locis vocant, ipsa carmina musica,&' ipsos cantores&histriones: introducunturaut ἀκροι-τα Amusici, vulgo non notum: J δc oculorum fui sunt tabulae pictae J Voluptates hoc articulo-ter iterato, copulat.
θ e De voluptatibus ex memoria rotu praeteritanam,& ex stie rerum suturarum capiantur,quae M
858쪽
ipsae sunt copiose Aristot. lib.r. Rhet. ubi de voluptate. προς 3 τους Quarta PlatonicoIu ratio, cur voluptas no sit in bonis, aut per se bonia, quia multae voluptates sint flagitiosae,& turpes, ut mereti iciae,&c. Repreheditur lite ab Atiliot de qua &supra lib. . bifariam illi occurrente, I. quia ea, ex quibus haee capiuntur, non sint iucunda. etsi Arte eas capientibus ita contra videntur. Neq; . n. statim fioe vel illud ita reuera se habet. prout bule vel illi videi male forte assecto, virtus & bona affectio, tam animi ἀ corporis, norma est & regula reru, supra Lb. .c.s ct Nam male assinis quae suapte vi sunt bona,videntur mala, Se cotta, quae mala,ea bona videntur, ut aegrotis quae iucunda sunt, molesta N amara: Li ppis aut prope caecutientibus, quae alba, videnturalia. Ad eundem igitur modum, etsi quibusdam ea, q suapte
alioqui natura no sunt iucunda, in contraria saepe videri is lent. Prima est igitur hete ratio occurrendi iis, qui propter tur, pes voluptates oes bonorum numero eximant, eas inquam non esse voluptates,quod idem & infra iteratur U.x. extrem.
Altera iisdem occurrendi ratio, nimirum voluptates esse quidem illas expetendas, non tamen ab his rebus profectas. Non sequitur,inquit Aristoteles,voluptates, quia a rebus turpibus prosectae sint turpes & flagitiosae, eapter omnes esse eiusde notae. Nam & diuitiae, quas eonstat es se ex bonoru numero, proditionibus tamen aut iniustis rationibus partae, non sunt expetendae: bona Valetudo, &ipsa per se alioqui expetenda, non tamen si pariatur humanis carianibus,bonum est non laborare elephanti asi flepra vulgo, sed non est : in Germania morbus notissimus & in AEgypto, in. Graeeia & Italia ignotus elephantia sis J no tamen ea curatione, quam sibi quaesiuisse dicitur Rex Galliae Franciscus II haustu sanguinis infantium Leuratur optime haustq sanguinis infantium. vacare eo morbo bonum est, sed cum lanatur eiusmodi remedii modo, no est bonum. J Atq; ita vulgo bais verba, ωαο se πλουτῶ, accipiunt,u confirmatur verbo, του min. Sic . n. Aristot. t diuitiae rationibus iniustis, en per fas '&nefas lut loquuntur partae, item san stas vetitis cibis aut potionibus parta, non sunt eX petendae,alioquin suapte vi bonae ita & voluptasex rebus turpibus manans,, no est in bonis, suapte alioqui vi expetenda. Thomas ita; ut diuitiae proditori, qui bis adluxus, plus n*cςre possit, non sun bpnae, neque, . sanitas
859쪽
sanitas qualibet re vestenti inam qui serpentem ederit. meislius illi su laborare elephantiast,quam esse sanum ita nec voluetas Omnium est in bonis, bonorum inquam duntaxat virorum, non improborum, quam explanationem videntur suadere verba, eton m&φαπντ .. η Tertia oceurrenditatio, quod voluptatu non eadem omnium sit ratio, non idem genus, quod inquam specie differant. Nam voluptates, partim esse in bo- inis, quae a rebus honestis capiantur, in malis, quae a rebus turpibus. Voluptates autem speeie differre, id est, varia esse voluptatu genera, alias, inquam, voluptates esse bonas, honestas,& laudabiles, alias turpes & flagitiosas, alias expetendas, alias fugiendas,&hoc loco breuiter&infra eiu 3. latius docebit. Hie igitur id docet quatitor signis, seu argumentis. Primum est, quia perspicuum est, non iisdem rebus assici& laetari bonos & improbos, non iisdem Musieris& Amuses, qua de re supra latius libro primo cap. S. Secundum signum a discrimine adulatoris & veri amici sumptum , de quo exstat insignis Plutarchi commentarius, quorum hic O. mnia ad honestatem, ille ad voluptatem facit ac dicit, quorum illud efflaudabile,hoe vituperabile. Est igitur voluptas quaedam vituperabilis, est & altera laude digna, quae inter veros amicos,de qua supra III. signum
a puerorum voluptate. Nam pueriles voluptates esse quidem illas pueris expetendas, viris tamen minime. Nemo namque
se velit vel perpetuis in huiusmodi esse voluptatibus. Sant ig
tur voluptates quaedam ut pueriles non expetendae. IV. sign. ποιων n, dcc. quia nemo faeile desecietur, faetendis rebus turpibus, ut nullam ex turpibus iis factis molestiam sit habiturus. Natura abhorrent a turpibus factis homines, etiam ut ea caelari possint, vigente nimirum semper conscientia facinoris. Itaque a factorum turpium voluptatibus abhorrent homines, quia a factis, atque ita voluptates quaedam non sunt expetendae, neq; in bonis. nata δε α ιδίμ. J Docet voluptate non esse summum bousi, quia propter ea multa sint, q non expetanc Formula:
Si volvim sitsummum boarum. Ergo propter eam omneἷ' res,ipsa propter nusias alim erit expetjιia,sup. b. I. c. . . . . ' - At hoc falsum, docet hic Ars. Nam multa e spe qua ex . , -pοι-tur, etiam nulla consequat. volvim, ut
860쪽
sensui munerae, actiones, meminisse,scire, ita ori hia, uantumuis nutusequatur volupἔπι, tamensua vi expetuntur,nulla ' . inquam proposita voluptate, aut etiam utilitate. Ergo, Sc. 'οῖ μενου νου o. J Concludit priorem duorum capitum dispu- tvionem, quae fuit de vetersi dictis & sententiis philo Do- '. rum de voluptate. Ex qua disputatione, inquit, & hoc perspicuum est: primum voluptatem non esse summum bonn, vo et luptatem non omnem esse expetendam,nee om nem fugien- ' dam, sed quasdam voluptates esse iti bonis & expetendas: vo- luptates deniq; specie discrepare. Atq; ita in hoc orationis Mdisputationis contextu, dum Aristot. aduersariis turpes vo- .luptates quasdam afferentibus, tertia ratione oceurrit, quia voluptates specie differant, una & hoc intexitur, voluptates , non omnes esse in bonis, ut quae sunt adulatorum, puerorum' leomparatione facta ad viros,&flagitio serum hominum 8 ἀφ' vi, I Sic praecise 3c eleganter vocat res sub tectas, de quibus capiantur Voluptates , quarum rerum pro disterentia ' & varietate, variant ipsae quoque voluptates, quae a rebus honestis,sint honestae, quae a turpibus eapiantur, sint sagitiosae
ηοπῖον m. JE3plicatis aliorum de voluptate sententiis; nunc nouo quasi initio facto, eius ipse vim Sc naturana explieat duobus his capitibus. Quorum priore. primum docet, voluptatem esse integrum quiddam & expletum , ολον m,
non vero esse motum aut ortum. postea voluptate actiones o- , mnes perfici. oecassione adiungit, cur voluptates no sint perpetuae,& eur ab omnibus ex perantur.
i. κε, μή με. . J Voluptaxem esse ολον π , integrum & expletum quiddam seu perfectum, doeet duabus rationibus: quo ipso confirmato,hoc amplius docet, velut ex repugnantibus, eam non esse motum. Nam haec duo hic implicite docentur. Prior ratio,cur voluptas sit perfectio quaedam, haec est, quia nulla re egeat, cuius accessione postea expleatur. Formula. Lua res alia non eget, q/- quo tandemcu,que tempora accidente expleriposit,eas integra es perfecta. t At voluptaου quo randen cunque tempore nulla re alia expurior emta poιere