Marci Antonii Nattae De principum doctrina libri novem cum aliis eiusdem generis ...

391쪽

civiri quod ignorent sententiaTheo ponapi Spartanorum ducis: qui cum

primus in Sparta regiae potestati ad iunx, et magistratus Ephoros, deinde uxor dixisset probro. illi futurum, si filiis traderet minus imperi u , quam accepisset ipse, imo maiuS,inquit, relinquo, nimirum hoc maius quo fir-

gno flumine deductis rivis quantum aliis dedit, tantum sibi detraxit. Atratio, quam ad seit sapi enti ars udium , si1 principi assideat, ei ceu domesticus custos adiueta bonae valCtuaitiis, sub lato eo quod est periculo obnoxium, βη a Mi ouod sanum est , relinquit. Sed plerique reges ac prmcipes parum cordati, si aluarios imperitos imitantur, qui credunt Colossos magnos amplos videri, si tibiis vehementer diductis, si late distentos, hiantes finxerint Nam hi quoq; grauitate vocis toruitateγultus,ac morum truculentia,fi

gaq; consuetudinis humanς,maiesta

392쪽

tem auctoritatc imperilsibi videlitur imitari, nihil prorsum Colossorum signis discrepantes: qui cum foris heroica ac diuinam quanda poclena prae se ferant,intus pleni sunt terra, la

pide,plumbo, nisi quod istudColoiso o so

rum pondus rectitudine illorum stabilem S immotam seruat. Atineruditi duces ac principes propterea intus male librati sint, saepenum crovacillant ac subuertuntur. Etenim cum basi non recte positae, sublimem superstruunt potestatem, simul cum ipso pondere nutant,vi ad ruinam inclinantur. Verum quemadmodum C ra oportet, Vtipia regula primum Caa=is..dsit, nihil habes obliquum, deinde ce-g3 tera sibi admota,quatenus sibi Cogruunt,exaequet. Consimili modo prin-ccps, posteaquam imperium in seipibpa fauerit ac direxcrit, vitamqriuam Composuerit, tu debet sibi applicare eos ait, imperat. Nec Cnim caden ..., istis est alium erigCrc nec ignoranti S docere me C incompositi, Coponere: nec ordinarC,inordinati: nec imp Crare eius,qui no pare it imperio. At qui

393쪽

parvincipitit, illud praecipuu imperii

bonu esse ducunt, nullius, imperioaei, p., subiaceae. At Persaruq de rex omnes s pro seruis habebat,pter uxore sua Cu lius maxime coueniebat esse dominu. Qius igitur imperabit principitNem ipe lex, omnium regina S mortalium Mimmortalium, ut ait Pindarus, non

ista quidem lex foris in libris, aut i igneis scripta labrilis,sed vitia illi insita

ratio semoc conuiuens ac familiaris principi, nec unquam animuiuola ectu, suaque naoderatione destituons lNam Persarum rex unu habebat cu bicularium, cui hoc negotium man datum erat, ut diluculo ingressus illi

dicereti SurgereX, atq; a Cura negotia, quae te curare Voluit e foro mas

νη- ερ des. At erudito prudentique principi εφυῆ ' ulsui aptino adest, qm semper idem dictet ac iubeat Polcmon dicebat morem esse deorum ob equium, ad prospiciendum adolescentulis. Sed verius quis dixerit, principes mini-ilrosesic Dei ad curam ac salute hominum,ut bona,quae Deus illis largi -etur, partim distribuant , parci in ser

394쪽

uent. Vides in stibii miihelii nato Citii mensium,quod terram undique liquidis ulnis amplectituri illud qui deni demittit seminum , qui bir opus citprincipia, terra Veroi roducit. Cre-icunt autem partim imbribus, partim ventis, partim stellis ac luna con- fouentibus. Porro sol ornatimnia, omnibus vim amoris ac scio admiscen . Sed tot tantisque m tune ibus ac bonis, quae di largiuntur, non licci nec frui, nec uti recte, si desit lex iustitia&princeps. Itaque iustilia qui- δαμ- dem legis est finis ex utina princi pis opus. Princeps vero Imi simula crum administrantis uniuersi , nihil egens Phidia statuario , neque Polycleto, neque Myrone, sed ipse seipsum per virtutem Deo similem reddidit ac fabricatus cst larua omnium

visu iucundissimam ac magnificentis simam. Quemadmodum Cnim Dcucs,' in coelo pulcerrimum sutipsius simu ru lacrum constitui solem ac lunam, talis est in Republica imago ac lumen

Princeps,qui Dei reuerens iustitiam et tur, ioc est, Dei rationem gestat,

395쪽

nempe intellectum , non sceptrum aut fulmen aut tridentem, qua specie seipsos nonnulli fingunt, ac pingunt stultitiam suam , quod videantur inaccessi, reddentes inuidiosam. Offenditur enim Deus his, qui tonitrua fulmina, radiorum iaculationes imitantur. Delectatur autem his,qui suam aemulantes virtute semet inhonestate iumanitate reddunt adsimiles,atqi hos in maius prouehit, impertiens suam aequitatem, iustitiam, Veritatem,ac mansuetudinem. Qui b.

rebus nikl est diuinius, neq; ignis,neque lucX,n q; OES cursus,nec exortUS, aut occasus astrorum, ne ipsa aeterni-IAS,aut immortalitas. Non enim felixei Deus vitae patio sed coquod est

Prnaceps virtutis nam hoc est nume.

Porro virtutis decus est,in quod gerit imperium Anaxarchus igitur cum Alexadrum de Cliti caede discrutiantem sese consolaretur, dixit, ad hunc nandum, Clito iustitia contigisse,quae Diis assideat, ut quicqd a rege fieret, fas iusque videretur idque nec recte,

i ec Vziliter, cum regem errati poeni-

396쪽

tentem animare ad similia patranda existimaretur. Quod si hisce de rebus similitudines sunt conferendae, no aD

sidet Ioui iustitia, sed ipse iustitia fas

que est, lexq; tum antiquissima, tum exactissima Vcteres ita doloquuntur, scribunt,& docent,absq; iustitia principatum recte gerere, ne Iouena quidem ipsum posse Atque eadem Virgo is iis

est,iuxta Hesiodum, nimirum incor.' i 1λrupta,pudoris, modestiae , itilitatis amica,unde dc reuerendo cognominant reges. Conuenit enim ut hi maxime revereatur,qui minime timent.

Ceterum principem magis oportet timere me quid mali faciat , quam ne quid patiatur nam hoc ex ips,nascitur. Atque hic est principis nactus,5 human', nec in generosus, vestiis, quibus imperat, metuat, ne quid se inscio laedantur. Non aliter atqueca EneS nocturnam, ac laboriosam agen I p tes ovium in septis custodia, simulatque trucem audierint feram, timent non sibi,sed his quae custodiunt. Epa am minondas autem, Thebanis in ludos '' - . quosdana festos Q compotationcs

397쪽

lar L DE PRINCI P. DOCTR. solutis, lus ad that arima in maqueό dicens se 'brium ei se, ac Vigilare,Qti liceret inliis ebrios esse, ac dormire. t. ι- Pinere Cato Vticie vici ore Caesare, reliquos omnes iussit ad mare vocari,

eos simulatque imposuiiser, ac prosperam esset nauigationem precatus, ipse reuersus domum, sibi ne ni sua planu cosciuit, doces videlicet,quita debeat timere princeps, S ' debeat

ti tyrannus,arcularinci ullis, serpentis Aristia. in morem dormire blitus est. Et Ar stodemus Argiuus in cenacμ OMO' micilium habebat, ostio pensili, cui impolita lectica dormire cotilucultri na cum amica. Puellς in te scalas detrahebas, Mi Missis apponebat orta lucebasen topere creditis launc hor-ε theatrum,palatili, curiam conium, qui e cubiculosbiipsi carci o rem fecerit Itaque qui Vere sunt roges, timent his in quos habent impe rium. Contra tyranni eri ipse timet, proindemetum augent aucta pote tia, propterea quod quo pluribus imperant, thoc plures in uunt. Nec eo nim

398쪽

nim cola sentaneum est, neqti decens id cruod a nonnullis platio iophis dicthim cst. in hyle, id est materia, quae cuncta patiatur , quaeque innumeris negotiis recipiat neccilitates, calus, commutationc , latere D cum admixtii, sed supra nos in sublimi iuxta na-- Uram, quae his in rebus semper hoc modo se habet , in sanctis ut inquit Plato sita, d an coiis ixus se dotis recta perii cit i ixta naturam obambulans. Quemadmodum in coelo solcmpulcerrimum sui simulacrum quod se ceu speculo repraesciatct,ost endit his, qui illum per se possunt Hatueri ita in ciuitatibus iusti luccui, uti usque ratio nona clutam aginem cons ituit, quam felices a C prudentes e fingunt philosophia , ad summam cruna pulcritudinem acco innaodantes se-1C. Hunc alitem animi habitum nihil est quod gignit in nobis, nisi ratio ephilosoplnia proficiscens, Ut idem nobis accidat quod Alexandro qui cum Corinthi vidii set Diogenem, cui quuprobasset ingenium,ac viri prudentiam ac magnitudinen cilci admira-

399쪽

alia is genςsςsse aliquantululat et ita diam mi cam onustus sua felicitate ac splendore potentiaque,velut impedime 'tis de inium negantibus ad capesset dam virtute,inuidens tamen interim Diogeni p ilium ac peram, quibus il- le inuictus erat desinsuperabilis, non quemadmodum ipse annis, equis usis, Licebat igitur philosophan tem imul R affectu fieri Diogenem, kfortuna manere Alexandrum. Et ob hoc magis etiam Diogenem fieri conueniebat, quod Alexander es et, ut qui aduersus magnam fortunam, asulentam ac si cellos ni, nullis

mili apri tis, eo quod vi suntates sti possunt offendere,

- svia queda veluti malis somniis vrbat animum qui hequeat a. 1ditatibus expergisci. At Diestas, coniuncta cu' malis moribus inple stiam adiungit cupiditatibus. Vertu' est illiud Dionysii,qui dicebat a tum marii capere seu tum ex imperio,

400쪽

PLUTARCH. COMMENT. 339 cu invitiae cilci, CCt Cratercssiceret. Itaque vehementer cst periculosum, velle licia non decet, eum qui quae vcli facere possit. Carmem At sanu ac dictum est vo bum res V spem Malitia celerem nacta cursum ex potestate, quemvis incitat affectum, parat iram , inuidiam, amorem,adul-tCrium, auaritiam, proscriptione AC

simul ut verbum dictum est,actum est de eo, qui sus hicione offendit,periitq;dclatus. Et quemadmodum docent

Physici , fulgur postextus rumpere: P ...

quam tonitru , prius tamen apparere, sicuti sanguis prius apparet quam Vulnus, propterea quod bini tum quidem c*cipiant aures, lumini vero visus occurrat : sic in imperiis supplicia prae-ucrtuni accusationes, S prius emicant condemnationes , quam probationes, . ylic enim ira iami qui resipere, ε nor i.

I Iamratas ut iancora aequor Iero,

Nili rationis pondus frangat ac premat potetiam, uti princeps solem imitctur, qui cum altissimus est ad