장음표시 사용
41쪽
dronicus primus fabulam coscripsi. Philosophia uero donum S inuentum deorum ad Ciceronis lis ite aetatem latuit; quam ipse latinis literis ut empedoclea dogmata omittam , quae Lu-
cretius latinis carminibus exelicauit quantum amicorum cau-
sae, atque Respublica otii dabant, illustrandam suscepit. Postea item quam literae , ac disciplinae paulatim in honore,qui quidem alit artes, esse c perunt, tot sorentia, ac pene' diuina ingenia in earum illidio desudariint; a' graecorum lateribus nequa- . ruam discedendo ; a quibus philosophiam, omnesque ingenuasi sciplinas habuisse ingenue fatetur Cicero . adeo ut pauc, tunc' latine sulpserint , qisi ab illis non mutuati fuerint. Et, ut de principibus tantum loquar, nonne Cicero in philosophicis libris modo Stoicos, modo Platonem integrum, S praecipue in officijs Panaetium expressit ξ Lucretius nonne totum Empedo. ciem hausit 3 Demumque Maro nonne Homerum,Hesiodum, atque Theocritum tanquam auidissiariis helltio exorbuit Naquenladmodu Graeci a' Phoenicibus, qui ab Aegypt ijs, doctritias. acceperunt, sic & Romani ab illis. imo Romana lingua adeo
cum graeca conuenire uidetur, ut iure quoda assin sororesque iudicentur. Animaduertens ergo Horatius noster quantum Romani eiusmodi cum imitatione, tum interpretatione indigebant, ut sci mo corum locupletaretur, Omnesque Mentiae graecortim, artesque transmarinae in Latium commigrassent quod quidem Latini sere' asseciiti sunt hodie, S fortasse quae a' Graecis acceperunt meliora, ct perscctiora reddiderunt consideras quoque quam dissicillimum sit nouam materiam, aut incognita Proserre,merito decreuit satius esse, ab Homeri Iliade carmina in scenam transferre, quam poema noui incognitique argumenti edere. eoniagis quod ille, ut asserit Aristoteles, Oti
quidem quemadmodum fieri oporteat, regulam subdit; Rem scilicet publicam, hoc est notam, peruulgatam δ' Graecisque antea conlcriptam ossici priuatam, ac suam cuiusque propriam, si non totum opus, quod imitandum sumpserit, amplexabitur;
materiar e omnem continuata rerum sorte, ac ueluti ab in
42쪽
tio ad finem peracto circulo latina reddiderit. nam locis uilibus ac uulgaribus, nimis tritis & communibus non est insistendum; quae ncque praestantia neque nouitate legentibus oblectatione allatura eκistimentur. adhibendum ergo erit acre iudicium ; ut lectit digna, & quae uoluptatem praebeant conueriantur, indigna uero omittantur nam Aristotelis sententia qui rem imitandam non imitabilem sibi proposuerit , sponte sua in peccatum incidit & pleraque de propri, ingenii theseliris depromantur ἔne semper imitator ex alterius ore loqui,& tanquam Echo quq dam uerba uerbis reddere uideatur. ciim alioqui poema concinnum , atque Uregium nequaquam euadat; imo tanquam res uilissiuna nulliusque momenti contemnatur . nam quae omnibus patent, assuentemque sui copiam praebent, pro nihilo habetur. Quod quidem studiose diligenterque, ut omnia, curauit Maro, Homerum imitatus. Sumpsit enim ab eo tantiammodo operis formam; di quae splendorem dignitatemque suo poemati datura uidebantur, surripuit. Quando uero lineam decori eum transisse animaduertebat fieri quippe non potest , ut quandoque Homerus non caecutiat ipse alieno periculo factus cautior accurate agebat . adeo quod unus omnium imitationis scopum attigisse mihi uidctur. Poema denique, quod imitandum suscipimus , debct: esse exemplar S imago quasi quaedam ; ad cuius similitudinem opus sutim quisque effingat ; totum inqua corpus , S non partes singulas consormet. Nam qui uerbum e uerbo mprimat,interpretis munere fungitur. & quod maius, ui uertit etiam mulinae uerbum uerbo, sed sensum sensui redere debebit; cum pleraque in contextu graeco splendeant, tu , sad uerbum transierantur, latinam struetiiram omnino deformabunt . Multi praeterea sensus graece paucis absoluutur, quos latine pluribus eXplicare oporteat; ut ob uerborum concinnitatem sententia arrideat. Vnde qui graecos nonnullos auctores latinos reddideriini,hoc uitio laborarunt; dum scilicet fidi interpretes uerbum de uerbo exprimere tentarunt, oratione asperam, horridam, incultam, atque concisam ei secerunt; adeo ut
uix latinam locutionem redoleat. Quod quidem Boetio usu uenisse arbitrantur; seu quicunque alius primus Aristotelem latine loqui fecit. Verum ne indicta causa talis uir latinae philo-
43쪽
Phiae parens iure uocandus codemnetur, ampliandi detur potestis . Ac primo distinguendum . Nam aut historias conscripserunt Graeci auctores, quos in Latium quispiam traducere nititur ; S tunc lex conuertendi, quam tulit auctor, omnino seruanda . nihil eni in interest si uerba negligantur, dummodo sententiae diligens ratio habeatur. quippe ab tul torminil amplius,' quam res gesta desideratur. aut orationes. quae quidem non tatum sensi, uerumetiam uerba perapposita ac recte collocata, ornamentaque dicendi, quae colores uocantur rhetorici , expetui; ut concinnae, distinctae, ornataeque uideantur . aut disciplinas ct tunc quoad eius fieri poterit uerbum uerbo reddendum; unaquaeque enim uox accurate est pensitanda , ut sensus palcfiat.
tuod equidem in Aristotese ipso enucleando cui iris est perspicuuin saepe enim ac saepius δή aut , aliaeque id genus nunt-met contetatus particulae ponderandae occuirunt; quae si omittatur , philo eni ordo, qui mirificus habetur, nequaquam continuaretur . Vnde merito doctorum hominum consensus obtinuit , ut in publicis Gymnasijs antiqua tralatio eXponatur . Na alij politam structuralia reddere conati multa aut ei miserunt; quq alioqui ad senius integritatem Gectabant . constat enim,eiulc . modi auctores non elegantiae, teddo trinas acquirendi causa a
studiosis uolui; eo magis quod philosophorii in oratio mollis ,
casta, uerecunda,uirgo incorrupta quodamodo, ut quq Omnem iucuin aspernetur, potiusque sermo quam oratio este debeat . De poematis autem conuertendis longe alia est ratio. Namque admodum imitatio probanda est, ita minime laudandi meo iudicio recentiores quidam graecos poetas ad uerbum uertentes,latini, uecarminibus graeca carmina explicantes; qui proiecto ii que emolumentum , neque delectationem praebent. Nec desilies imitator iii arcium, lVnde pedem proferre pudor vetet, aut operis IeX. Prosequitur hic demum praeceptum ultimum in imitatione ob seruanduin; ne dum imitando quispiam cuncta uelit consectari, eκ amplis sin o poetarum campo in eas angustias incidat, eosque cancellos sibi circundet; unde amplius egredi non liceat, mini- ineque in euaS,ationes illas poetarum, quae operis sunt condi- . . menta, anguito loco circundusiis egredi possit. . Nam qui cet
44쪽
a IA It T E Mtos sibi fines ac terminos constituerit, illos transgredi no debet. .& queassinodum si leκ aliquem sontem in insulam relegauerir, alio ue terrarum angulo habitare iusserit, inde impune discedere . nequaquam licet; ita cum imitator poets sese addixerit , a' Cuius scriptis ne transtiersum quidem unguem aberrare stituerit, 'nihil aliud conscribet, nisi quod ille prius dictauerit. Quapropter ei, qui alios imitari uult, maNime inuendum S prouiden- dum monet; ne sibi ipli libertatem adimat, sponteque sita in , angustum carcerem introeat , unde pedem proserre nunquam ualeat, praeseri im quod Cicero licet de oratore loquatur, qui in hoc maxime cum poeta conuenit) imitatorem primum elaborare debere in deligedo duce asserit; deinde quae in eo, quem I robauerit, eκcellent, ea diligentissime persequi; ne uitiosa cci Mando penes alter Fusius nominctur ; qui C. Fimbriae neruos in dicendo nequaquam a secutus 'ris prauitatem, & uerborum latitudinem, uel, ut Grsci dicunt, imitabatur.
D E MERCI co POEMATE EXORDIENDO.a usta ti m Milii. modi ret imo tino lita l. lilii i. Noe uersitulo utimur prouerbii iace,quotiescunque uitosum alis quem ostentatorem si
' Ne L incipies, vescriptor inclicus olim, Vi , ,
' Fortunam Priami cantabo, er nolite bellum.
Quid dignum tanto foret hae promissor hiatu s
Arturient montes , nocetur ridiculus mus. ii
Quanto rectius Rc, qui nil molitur inepte Dic mihi Musa virum caprae porit tempora Troiae I 'I i
' iam mores hominum multorum uidit , er urbes. ra Omnia pollicetur,
- Non fumum ex siligore ,sed ex fimo dare lucem . diu ia'
o Cogitat ii ut speciosa dehinc miracula promat , sentiphaten, Sculavit, Cr ta inclope CharHsm. Nec reditum Diomedis ab interitu Meleagri P. F ii
45쪽
' . Megemino bellum Troianum orstur ab ovo ; . Semper ad euentum fontinae ,' in metas το. Non Rus ac notas auditorem rapit fl
Animaduertens Horatius nullum opus ad bonum finem peruestire, nisi ab optimo principio inchoatum fiterit; qui alibi facti dimidium cum, qui coeperit, habere affirmauit, A'ρώ, , inquit
Cyclici vatum ineptissimi comparatione, atque Homeri, a' quo tanquam perenni sente omnis praestantia defluxit poetica,subi jxit regulam de opere heroico Gordiendo . Riod maiestate reliqua omnia antecedit, & sortasse ob suam magnitudinem poematis nomen meretur. CAVEAT ergo unusquisque ne statim ab initio tumidus inflatus ue appareat; elato turgidoque Carmine magna Promittat, aut ea polliceatur, qu et prsitare haud ficile possit. Nam cum opus paulatim assurgere clebeat, tantis promissis maiora , vel saltim congruentia quo modo subsequentur Z quod fecit Cyclicus nescio qui poete nomi e nequa M. dignus; qui bellum Troianum cantaturus, nubes & inania captans ita eXorsus est.
Fortunam Priami cantabo, & nobile bellum . t Quo quidem principio nescio an quicquam turgidius, i ,ut ita loquar, uentosius proferri possit. At quid uide Qui primu
maria, ut aiunt , Promiserat, dc montes, uel uti a coelo in terra delapsus in uilia queque ac uulgaria decidit. Nam si recte uersus ille Perpendatur, inuenies tanto flatu, tantoque spiritu emis sum , ut ἀδον. σον quasi sit consona suggerere. & qucadmodum operis progressu semper poema maiorem accretionem elationem 'ue recipere oportet ; sic eo carmine prςmisso.necessario in. diminutionem submissionem, e pricipitabit I atque eX montium partu ridiculus musprocreabitur. Vnde recte fecisse mihi
. uidentur nonnulli doctissimi uiri, acriorique iudicio priditi; quι Italicum Silvium ita exorsum, ordior arma quibus coelo se gloria tollit
46쪽
a ARTEM POETIc A M.' Aeneadum , Multoque magis Statium sic, Magnanimum Aeacidem, Grinidatamque Tonanti Progeniem, Subsinnarunt ; penitusque ab optimorum Poetarum coetu eiecerunt. Quod autem subdit auctor, Quato retitus hic, qui nil molitur inepte, optimi prcceptoris ossicio iungitur; non enim sitis est quod uitium fugiendum sit monere, uis S uirtutem expetendam proponat qui acciirrate uult. . pr cipere. Itaque Cyclici exemplo quid in poemate inchoando euitandum cum explicasset, nunc Homeri poetarum omniufacile principis quid maxime obseruandum statuit . qui odyseseam moderate, scienter, ac summo iudicio ita aggrediatur.
Quod ipse breuiter appositeque ita interpretatur; Dic mihi Musa uirum, captet poli tempora Trois Qui mores hominum multorum uidit ,& urbes. Quo quide moderato squabilique principio approbauit,incho aridum csse opus a' leui initio , ac deinde paulatim tanquam ab infimo fundamento extollendum . Rursum quid modestius es seni potuerit, quam iliacarum rerum primordium Z quo qui dem uir ille diuinus ad canendam Adullis iram, ut sibi aspiraret, suppliciter musam inuocat.
Cumque paulopoli ad sublimia & rerum miracilla ascendat, mmmo clarissimum lumen excitat; & quodammodo ab orci caligine ad coeli splendorem se erigit. Nam illeatius es solis seruida rota ut ita loquar ) in Plutonis tenebras prςcipitans eκ fulgore potius sumum adipiscitur. Vnde decernunt gramatici Maronem poema suu inchoasse inde; Ille ego, qui quonda ; & no
arma, uiriimque cano ; ut nonnulli arbitrantur. Nam si principio flatim ab annis intonuisht, Cyclico ibrsitan assimilaretur. Quocirca nequaquam eos admittunt, qui quatuor priores uer sus tanquam a' Maroniana maiestate diuersos aspernantur. Prq .
47쪽
sertim quod consulto carmina illa perinde atque sua brationis in indicem appositisse centent; ut quidquid .
scripserat, de re palia rati scilicet , ac rustica, omnibus notum faceret; nequis ubi filso uendicaret . quippe tunc surripiebantur Carmina; consueuerantque inuidi quidam M alienis stris sitis taliam gloriam aucupari, quod quidem peruulgati uerticui testantur; qui Mamili ipsi ascribuntur .
Hos ego uersiculos iaci, tulit alter honores. I: Sic uos non uobis uidificalis aues , l l . hSicuos non uobis uellera sertis oves, s. Sic uos non uobis mellificatis apes, I.,lSic uos non vobis sertis aratra boues.
Sunt tamen nonnulli alii acrioris iudici j , qui summissam illam, di nimis abiectam humilitat cm contemnentes eos uersus tanquanothos rei ciui; proculque esse a Vergiliana phrali, S grauitate contendunt. Rursum hos, Arma uirumque cano, Troiae qui primiis ab oris Italiam fato profugus, Lavinaque uenit Littora , proprium csse laetum, neque meliori principio opus Iliade mavis, ut inquit ille, informari potuisse decernunt. Quis enim esset tam iudicij eκpers, qui Homericae Iliados atque Odysseae prii mordia cum hoc Maroniano mirum in modum conuenire non fateatur cundemque spiritum eκ codem ore emissum no agnoscat eo magis quod si quis aequa trutina ciusmodi carmen eXaminabit, neque cum Cycljci uentoso primordio , neque cu Siluit aut Statil tumidis exordiis couenire deprehendet. Nam etsi prima uoX turgidula uidetur , uerbis tamen, quae sequuntur quid lentiis , sedatiusque Proserri potest cum illi contra ad coeliini evolantes iure reprelietasionem subierint. Quod equidem ut facilius credam facit illiid Propertii, Qui nunc Aeneae Troiani suscit)t arma , Iactaque Latmiis moenia litto libus;
Quo sane ad Aeneidos initium allusisse uolunt, & merito; nam paulopost illud Eclogae i illi: vormosum pallor Corydoli ardebat Alexim, ibia Delitias domini, nec quid speraret habebat s i,
48쪽
Felix intactum Corydon qui tentat Alexin,
Agricolae domini carpere delitias . Quinimo affirmare audeo. Maronem, si ii oluisset,nuquam eiusmodi priores, atque humillimos uersus euomere potuisse. Natura quippe eum ad sublimiora finiui; adeo quod in carminibus pastorii ijs Theocriti humilitatem ut alias abunde diximus ac
Doricam illam rullicitatem nullo modo expressit. At cum de poematum initio pertractemus, non crit fortasse ab re paucaciis erere, an a prima rerum origine opus sit inchoandum ; &sortasse annuerit quispiam . Nam cum historiciis ac Poeta in omnibus conueniant ; nisi quod alter numeris solutus,alter deuinctus elt; ille ueritati adhaeret, hic mentitur, quod quide nomen indicat; hi storia rerum ordinem, seriemque requirit; ut a principio gradatim ordinateque conteXatur. Tellis apud Graecos Heroclotus, qui fuit in Musarum opus ab ultimo initio repetere consentaneum duxit; ac noster Limus, ut alios omitta, qui Romanorum gella ab urbe condita, uel paulo altius a' Troia capta inchoauit. Nihilominus auctor contrarium decretupro seri, adhuc ab Homeri integerrimi ac sapienti uni iudicis 1ententia non discedens. Poenia scilicet non esse a' prima r Tum oriSine repetendum; quemadmodum nescio quis reditum
Diomedis descripturus ab interitu Meleagri eius patrui nimis alie principium sumpsit. Quod secus ab Homero , es cuius thesauris praecepta omnia depromuntur , filium plane' constat. iNon enim Iliada es partu Ledae; quae cum a' Ioue, ut fabulae dictant, sub Cycni sorma compressa duo peperisset oua , ab est ro Helena totius Asiae communis Erynnis exclu sa fertur; sed potius a Chrysae precibus orsus est. Ad haec qui optimi Poetae nomen consequi studet semper ad rerum euentum, exitum,
ac finem properare debet, minime in primordiis insiliens. Quintilio a' medi s rebus eXordiri oportet, tanquam non ignotis; a medio inquam historiae inchoantem allicere legentem tanto cuartificio, ut quae praecesserint, non secus atque omnibus nota, omissa itideantur. Consentaneum quippe uidetur,eum, qui media percallet , di prima ad unguem didicisse. rursus qui rei cuiuslibet originem bene nouerit, facilius media, gradatimque ultima cognoscet. Quod quidem ab Homero diligentissime obser
49쪽
4t Ecvm RASTM IN HORATII Matum patet .; multosque post annos i Marone. Qui non a Troia obsessa aut capta, scuti ordo poscere uidebatur, sed ab Aeneae naufragio hoc initium duxit; ViX H conspe hi siculae telluris in altum Vela dabant laeti, S spumas salis aere ruebant; Nulla prius facta mentione, unde, aut 'lita de causa nauigabat, perinde ac si omnibus perspicuuin esset. dc hoc cit quod inquit auctor, Homerum , quem scopum omnibus poeticae studiosis proposuit, in medias res, non seciis ac notas, auditorem rapere . Quis enim tam plumbeus esset, qui Vergilianae narrationis exordium ut de nostris ouandoque loquamur legens non animaduertat tanto cum artificio cum incipere; ut rem notissima legentibus proponere uideatur
- Desperat tractata nitescere posse elinquit . . Atque ita mentitur , sic ueris falsa remiscet, Primo ne medium,medio ne discrepet imum. Videtur hic demum rationem quandam eorum, quae diXerat, adiungere . Nam quemadmodum historiae prima leX, est, ne quid falsi dicere audeat, deinde ne quid ueri non audeat, postremoque ut ordinem rerum gestarum struet; sic Poeta non omnia , sed ea tantummodo attendere debet, quae tractari cum d coro possint, quae ue splendorem operi allatura uideantur , &tanquam sedula apis collectos undique flosculos apportare. Cuigitur huiusmodi delectus habendus sit, ut quaedam admittat, quaedam uero recuset; non est mirum, si poeticum corpus non
ea rerum continuatione aeque, ac membrorum cona pactione,
qua historicum , absoluitur. Praeterca cum Poetarum proprium munus sit mentiri, uerisque falsi commiscere, necesse est quandoquea' ueritate discedere, renimque scriem intermittere, ne historicus appareat. Vnde Homerus ac Vergilius partini ueridici, partim autem mendaces utrunque obseruarunt. Quorum alter iliaci belli, Troiaeque a Graecis obsessae ueram historiam in uniuerso conscripsit; et si totius operis multas partes mendacio composuit. alter uero de Aeneae in Italiam aduentu, a quo Romani genus duXerant, uera protulit. De Didonis autem surore, quam castisium fuissem asserunt, falsa . multaque alia c6menta
50쪽
menta excogitauit, quae salsitate sua non parum delectationis attulerunt. Sed aduertendum, iamdum quispia ueris falsisque opus uariare conabitur, consui in & permitium reddat; adeo ut medium cum initio, ciunque medio finis non conueniat.quo quidem nihil turpius . Nam quemadmodum pictor symmetriam in primis attendere debet, ut unumquodque membrum membro consentiat; sic poetam omni ope niti decet, ut primet poematis paries mediis , ac mediae postremis apte respondeant; adeo ut continuatis, interque se coli rentibus artubus totum opus perficiatur . Quod quidem ex ijs tribus constare perspicuuet t. Presertim quod Aristoteles poematis paries ita inter se co- hqrescere oportere asserit, ne ulla quidem transferri, subtrahi uepossit, quin uniuersum corpus uarietur, Planeque immutetur. pars quippe id uere dicitur, quod mutatum uel lubtractum totucommutat. Quod si aliquis praeceptum, quod supra de poematis ordine locutus tradiderat, hic repetere auctorem arbitretur I animia parumper aduertat . atque ibi de totius operis poetici dispositione praecepisse deprehendet; hic uero de poemate inchoando admonentem obiter de ueris cum fictis permiscendis, totiusque operis continuatione legem tulisse, minime fortasse superuacaneum iudicabit. DE DE ORO AETATI cVIQUE .
Tu, quid ego populus mecum desideret, aut . Siplossoris eges aulaea manentis ,'Vpie' Sesuri, donec cantor uos plaudite icat;
taris cuiusque notandi sunt tibi mores,' Mobilibus , decor naturis danduNannis.
Cum supra eas panes unicuique per ne tribuendas uniuerse statuerit, quas conditio, status, atque natura postulare uideantur; nunc aetatis cuiusque rationem diligenter habendam iubet,