장음표시 사용
71쪽
I . est Deus cum ipse, iusta illud Io. 1 . Quare ι vili tantum mysterium tempore suo intueri valevimus sper ineffabilem diuinarum personarum in una siti stantia unionem, hic elaborandum, ut iuxta talentae. quae nobis Deus tradidit, operemur.' Maemi M a
ATIS acumulate,quae γπα insuperiori hymno examuia ti, in psenti quaesita dii ponem kQ-ru primu An Deus,sit unus; Alimrum vero, num trinus in permisis
Quo ad primum, pro desti filiai parte, sic arguitur; Dij multi, ut aestatur Apostolusi. Cor. I igitur non unus Deus. Deinde, vmim est timmers principium,at hoc Deo non conuenit, idest ci minime potest de Deo, non ergo unus. In contra rium se habet illud Deut. 6. Audi Israel, Dominus ' Deus tuus, unus est; Praeterea, fide tenendmn , non solum, quod Deus sit unus,inu euam rationibusaeuan plusibus,quod probari possit, ut testatur Scotus lib. 3. Distinc. a. q. 3. Quare, ne circa vias adducem das pro corroboratione huius veritatis, tempus conis teramus, ad argumenta pro negativa parte adducta, sic respondebimus, ad primum ita dicenses, quod currit de Dijs nuneupatiue, non essentialiter, quomodo, Deus unus. Vel dicatis, quod talis addu flainstantia, fit intelligenda, non secundum veritatem, at bene secundum multorum errorem. Ad sermata in ordine rationem secundam,respondendum,quod quamuis unum ut est numeri principium, Deo non
72쪽
competat, Vnum tamen, quod cum ente conuertitur, Deo conuenire, non subterfugiendum. Vel aliter dicendum,quod unum ut priuationem dicit,licet Deo secundum Iem non ascribendum, nihilominus . secundum modum nostrae apprehensionis, ipsi attribuendum. Dilucidato dubio Primo, subsequitur alterum, dumqucri turnum Deus in personis, sit trinus; Mihi quod non primo apparet, quia in diuinis 'M per me idem sunt, Deus ergo minime trinus. Viterius, Palu t totum quod potest, dare dicitur filio, atqui dat totum quod potest,amplius dare non potest, igitur nec aliam producere personam, ideo non tres diuinae per nae.in opposi tum se habet sides Catholica, quae nobis proponit unum Deum in essentia,& trinum in personis,confitendum,& crededum; Modo rationes sormatae diluedar,deinde erit finis.Co ccdatur itaque prima, de identitate essentiali , non personali. Altera ratioconcedenda sub hoc sensu, si det omni modo, quo potest, at quia non dat omni modo, quo potest, iccirco ratio non concludit. Haecantantum i
sentem, rem primo considerata per pendemus ; Deinceps, ad singulOS hγmηι enucleandos verius,accedemus. Res quoad primum, considerata huius hymni, ut speculanti patet, diuinum opus, est laudare. Et cum ad nouitates inspiciendas, valde simus affecti, nihilq; magis nouum, qua mun 'di productio appareat, idcirco sicut heri lucis camaulinus Creationem, nunc propterea,cHμ mcdiante, id a aqua
73쪽
aquai u cantabimus diuitionem in hunc modum diacentes. immense caeli Conditor, &c. Vbi Mundi artificem, siue faetorem Iaudare inuitamur ; Nam ut
Gea. i. Gen. I. est videre: Deus, firmamentum fecit in m
dio aquarum, ciusque spatio, siue interstitio, aquas quae sub firmamento sunt ab alijs, quae super firmamentia, diuidendo. Vnde admodum apte, pulcreq; hoc Canticum praesens operis illius secundae Diei mentionem facit; Nanque tale,in feria secunda,quae sic udus,est Dies hebdomadς canimus, eo quia ordine, & nomine secundae Diei creationis, respondet. Dicamus ergo sis: Immense Caeli Conditor,&c. Deus certe, Vt vos non latet, immensus suae Maiestatis praesentia, cum in ipso Deo dimensionis quantitas, sit minime, sed virtutis latum. Hinc detegitur, quod proprie in Deo, minime concedenda longitudo, Iatitudo, sublimitas , & profundum, sed MetaphoricEtantu; Nam in Deo admittitur Charitatis latitudo, qua nos ab errore reuocat: Est, & longitudo Patien- ltiae, qua malos expectat ad paenitentiam, dissimulans Peccata eorum; Insuper sapientiae sublimitas in Deo admittitur,qua omnem superat sensum, omnia enim sunt nuda,& aperta oculis eius. Datur quoquq in linso profundum iustitiae , qua peccatores damnat in peccatis perseuerantes, ut Matr. 2 3. habetur his ver bis. Ite maledicti in ignem aeternum: o Deus ergo, qui es sine mensura, quiq; 'aeli Conditon, quia dixisti, fiat firmamentum in medio aquarum, & est f Qui diuidens aquarum fluentem quantitate ,
pat titia in terra relinquens, & in artis partim retinens, & nc ista fluenta, siue aquarum nimietas mi ta confunderct, confiisionemque inducerent, rebus super terrae faciem mixtis, ut climenta erant , quae
tunc confusa.&chaos unum, aelum in medio istarunt aquarum posuisti, idust inter superiores,&i seri
74쪽
seriores, nec sine caussa, quia pars illa aquarum,qua Deus terrae dedit, id pro tanto factum fuit, ne Calor res disciparet mundanas. Altera vero pars, quae data Caeso, & ipsa quoque consideranda miro artifitio; Nam Caesum ut vos non fugit, substantia ignea dicitur. ignis vero in aere leuis,ideo si Deus aliud iron apposuisset, firmamentum, totum leuiter combureretur Caelum. At dicetis,quo modo aqua super igne manere potest Θ D. Aug. huic disticultati satisfacit in hunc modum dum ait, quod ignis fortitudo coagulat aquas. At adhuc dubitatis, ita dicetes, cum Caelu mobile sit, volubile, & rotundum, qua via, aqua super ignem manere diceturὸ D. Ambr. sic ait: COr- SOL pora multa dari, quae licet exterius, sint rotunda, i terius nihil hominus, sunt quadrata, uti de Caeso dici potest. Uel aliter respohdeatis,ita dicetes,id virtute Verbi factum.Ego vero clarius ob oculos vestros in quaestionibus meis super hos hymnos, quas sorm
turus, intimius veritatem tangam, & aperiam, int
rim haec ducta sint satis, ut iter meum ad sequentia non impediatur. 6 Caeli Coditor ergo immense, qui cursus aquarum ne superiores aquae inferioribus
forent similes) diuisisti, Caelumque limitem dedisti,
ita ut Caelum ipsum terminans esset, inter aquas superiores, & inseriores, sic quaeso, ut nos ploremus in corde prius, ubi compunctionis aquae debent esse, di postea in oculis apparere, ne mixta cofundantur,
idest nos,qui sumus compositi ex parte duplici ilicst
ex materia, & serina, idest ex corpore, & anima. Tu enim eb firmans caelestibus locu hoc est Angelis, sintulit: firmans locum terrae riuulis,& nobis. qui sinnaus d c terra, ut unda, idest aqua temperet sanamas, id est ardoros, siue firmamenti igne, , hoc, ne flamae
valeat dissipare, siue dissipent terre so u, hoc est quualitatem tei inini, quia si aliter eueniret, proculdubio Omnia
75쪽
omnia rueret, quod minime fit,quoniam tua summa Prouidentia, omnia, sunt bene disposita. Quare te petiimis immensis C li conditor,& Pijssime, ut nuc, donum peronis gratiae tuae,infundas, idest nobis Spi .uid per ritus Sanim donum, cocedas, ne error atterat VetuS, errorem . scillaei Idolatriae, vel Idolorum, vel originale pecca tum,attrahat nos casibus nouae fraudis ad peccandia, sed lucem fides inueniat, idest fides nostra, Christi Doctrinam inuenian Sunt etenim multi, qui dicunt, se credere, in Christo manere, societatemq; cu Deo habere, sed tamen fides lucem non inuenit, eo quia . vivant in peccatorum tenebris. Sic ergo luminis iubar serat, idest Sancti Spiritus splendor, nobis hanc doctrinam largiri dignetur,ut haec fides, cuncta vana terreat, hoc est prauitatem haereticam, seu Di bolicam tentationem,ita ut hanc t ucem, siue fidem, falsa nulla fides comprimat, at omnia superstitiola explodat, dogmataque falsa , funditus opprimat.
Immense Caeli Conditor. An Deus immensus.
OMINE Dominus noster, si mihi ut consueuisti faueres, libemtissime de tua verba fuerε immen
fitate, In te enim nulla dimensionis quantitas,sed virtutis tantum. Nec ubique es, corporis mole, at bene maiestatis tuae praesentia, quo modo, pr uldubio immensus . At hic notetis, in .Deo immensitatem quatuor complecti videlicet,infinitatem: Incomprehensibilitatem: Incircumscribilitatem, & aetemit
rem.Deus itaqtie in se consideratus,siciest infinitus: Si vero
76쪽
Si vero in comparatione ad iii tellectum, sic est incomprectensibilis; Si comparative ad locum, incircumscriptibilis: Si autem comparative ad dura
tionem,sic aeternus est. At ingenio pollentes,dicetis Dub. vos, verum minime esse, quod dimensionis quantitas,nulla sit in Deo, cum sit compositus, & in composito, talis inueniatur quantitas; Quod autem invi compositio,audite; Nam illud quod animam h bet,none compositum t eus, sic se habet, ergo&c. Minor clara, per Apostolum ad Hebr. II. ita dicen- ΗA. iritem : Iustus ex fide vivit, quod si subtraxerit se, non placebit animae meae, Deus igitur copositus,& con-1cquenter habens,est dimensionis quantitatent; Prs iterea, ira, gaudium, & similia, nonne coniuncti sunt
per Philosophum lib.de Anima ὸ Sed Deo talia as cribuntur per sacram paginam, & potissimum per illud Psalm, Iratus, est furore Dominus in Populum suum, igitur Deus compositus,& ita non immensus. In oppositum se habet veritas, quae est, quod omne compositum,est corpus, at Deus,est spiritus,ideo im,mcnsus. Nunc argumentis respondendum, deinde erit finis. Primum ergo debet intelligi de anima respectu actus,non autem partis compositi. Vel anima sumenda pro voluntate, non pro compositi parte,
Altera ratio, sinii litudinariecurrit,& ςsiective, ni n , defcctive,& haec satis. Plura si desideratis,legite D.
. Tho.p.p. .q.7. ubi de infinitate Dei: Deae te p p - nitate q. Io. quae includuntur in Dei imi , i i mentitate, de qua hymnuS praede i ai claratus , ibi , immense caeli ν , iri conditor, Sc. Haec im
77쪽
I mihi linguae centum serent,oratis centum, saris abunde hymnim huc, quem primanibus habemus, e plastrare minime possem; Ne tamen uri nota aliqua videar posse, m visubus meis primo huius materiam,
gam; Deinreps singulos versus aperiam . Ont a Mazeria ad primum, hymni praesentis materia,Noctis D i. rectio, esse dieitur; ut enim quando surgimus, ii ctem rumpimus, ita Christus resurgendo in nobis per gratiam, rumpere dignetur, & a nobis expellere Peccatum, ut sui amoris igne succensi, ad su emoria Ciuium societatem perducamur ; Quod de facisti assequi poterimus; D in hunc modum canentes, Itetimus. Consers Paterni luminis, hoc est, o Chri ste, qui Patri es aequalis, & naturae eiusdem unum enim est Patris, Spiritus Sancti lumen tu lintlucis, & filius Iucis, idest Dei Patris, assiste quaeso postulantibus, ac deprecantibus, ut re laudami odi Uuimur stem rumpamus, siuectangamus: Hie discite Chr Atesium.. stiis lae omnes, Deum humiliter inuocare, ut notari, natisq;vestris,dignetur assisteread mentisci citatem. pigritiamq; expellendam . unde minem canendo rumpimus, assiste postidantibus. Pro uberiori hy- . ni huius intelligetla,velim pini Hausiquod Chri ''' stus duabus 'decaelissim olare Palemr luminis diciatur, quarum prima Muia de Parre procedit pergen. aeternam,emanat'; lumen de lumine, ut lux clo luce. Unde Sapien. vij. Candor, est lucis ternae . Sectando lux lucis Dei filius dicitur, quatenus non
est a se, sed a Patre, & Deus de Deo. Hunc propi
78쪽
rea rogare debemus , ut noctem, idest Diabolum , vel a nobis expellat,& ideon uti cad tur: Aliter tehebras mentium, siue cordium obis dare , cateruas Daemoniim, idest socie- decipes e, siue tentare valeant supra id quod possumus. Expelix o que somnolentiam . i. animae, & corporis pigritiam, nobisq; des sollicitudinem,siue sortitudinem resistendi contra Cateruas Dcmonum ne pigritantes obruat, idest ne animae pigritia talis, obruat, idest pigritantes,idest dormie- in peccato,subi nergat.Tria auferri a nobis hic petimus, quorum duo ex originali speccato nobiscum Data, ignorantia nempe,di Daemonum super nos p testas; Alterum a nobis ex negligentia nostra caus tum,ideo dicimus,tolle a nobis Domine ignorantist febras, errorem mentis nostrae fuga,ei,ceq; Spirituum malignorum turbas. Nec his cotenti tantum,
petimus insuperi, ut a nobis se olentiam tollere, ac detrahere digqotur, ne ipsa nos, sic pigri tantes in lacu profundo. idest dormientes demergat. Quare o Christe, sic nobis indulgeas, & credentibus, idest seselibus tuis parcas; Credimus nanque primo corde, quia Consors Paterni luminis, ideo fides talis; sive cred ut itas prosis, ac ut illast exorantibus Lidesti m gantibus, quod pr cinctes canimus, idest nos praeco-
nigantes Psallimus, idest corde puro cantamuS, - - di corpore laudantes, te Patri aequalem, si U' i ut tandem ad vi am aeteriram i ulli ;-r , peruenire: Ie uita hi ,1 . G: i .pd
79쪽
D uberiorem Domina eorum,quae insuperiori tacta fuere, licuitemii diciqivitionem illam de fili in D uinis aeqinduate ebllative ad Patre semirutauius cognoscet - , is quid tenendum. Quaeritur ergo, an filius Patri aequalis. Mihi quod non apparet; Nam apud D. Io: r . haec verba leguntur. Pater πα- . .me est, igisur miniain Patiti aequassis Deinde on . aue. est Apostolus odisssessius in subiecius qui sibi omnia subterit, Patri opterea non vis. His accedit,quod Paternitas ad patris duminis attinet, sed filio talis non conuenit, idcirco Patri stius, nonin aequalis. Insuper, quomodo, filius Pse iri squalisaeum mitis quicquam nequeat 1 o facere, nisi quod viderit Patremfkientem . ut hahetur . P delea ,honne maior est illius minoria, qui praecipit,quam ebis,qui obedit, &a tὸat silio P ter mantat iuxta illud D. Io. r . Memmand tu dedit mihi Pater λάκ-filius itaque Patri non mu Iis. Pro dilucida ne huius quaesiti, supponenavin venit, q uod in Diuiri alius sit aequalis, iuxta illud
non rapinam arburatus xst, se aequalem esse Deo. Nunc tollendhac dirimendae sunt rationes sormatς, di primo prima, quae quo ad lintrianam currit nat ram, non diuinam i/ltera inorisne secunda, im triligenda venit q-tum ad relationem,non autem
80쪽
quantum ad magnitudinem, penes quam in Diuinis aequalitas attenditur, quare filius Patri aequalis inniagnitudine de naturae perst stione, siue ratione dia uinae essentia: Ad tertiam rationem respondetur . quod ob id non subtrahitur quicquam potestatis a filio, licet ostendatur, quod filius a Patre habet potestatem, a quo naturam. Ad Vltimam responderi potest, quod intelligi habeat quantum ad scientiae c5- municationem, sicut, & essentiae. Vel dicatis aliter, scilicet, instantiam adductam, fore intelligeudam secundum naturam humanam, non diuinam, di haec
X quo coepimus, decantare, D'Mir
no Deo nostro,iterq; inceptum probsequi volentes, hodierna die,hymni praesentis materiam tangemus .
primo ita dicentes, Esse, Christumi T
.rogare ad nobis succurrendum , Ut a viiijs surgamus, & virtutibus haereamus; An vero res ita se se habeat loco secundo quaeso audite. AIes Diei nuntius, &c. Vt gallus nos excitare, & ad Die venientem praenuntiare consueuit, ita Christus intumius excitat nos,per sacram Scripturam prςnuntio,. quod in proximo,sit ipse Rex noster, venturus,cum dicitur, iurgite vigilemus, quia prope cst Dominus. Vnde ales Diei nuntius, &c. quod est dictu , ut gallus Diei nuntius, &concionator praecinit siue praedicat nobis Diei lucem, idest Christum, qui est lux mundi, ita Christus excitator mentium, siue visita-xor nostrarum,qui nos ad vitam aeterna vocat. Quid vero dicat audite; Nam clamat, ac vociferat his . I a Verin