장음표시 사용
221쪽
que . me, inquam , Philosophos inquirere oportuit potius, quam temere innocentem accusare Fortunam. θυα etiamsi is aliqua, nihil tamen Verri ab his potes, cur hominibus tam inimica sit quam pu- Serpens gubernaculo superpositus designat prudentiam ad stabilitatem Fortunae requiri: Delphino vero innubtur eamdem navigationi praeesse, & utrumque elementum ejus nutu gubernaria unde hominum hera vocatur a Plauto in Mercat. act. s. sc. 2. Divum, atque hominum quae spectatrix, atque hera eadem es hominibus, Spem speratam quoniam obtulisti hane mihi , grates ago. Catullus autem Ep. 6 . omnes Deos heros appellat.
Hostia caelestes pacificasset heros. Quod ad Signa Panthea , quae sequuntur, reserri potest, si
quidem omnes ferE Deos conjunctos repraesentant.
F Ortunae succedit Abundantia caput habens herbarum
frondibus coronatum, altera manu cornucopiae fructi hus resertum, altera hydriam tenens. Ab humido elementa tamquam rerum omnium Principio , quaecunque terra gignit , emanare juxta Thaletis sententiam existimant AEgyptii, unde Canopum Genium humidi elementi, Deorumque omnium victorem velut hydriae clausum referebant. Hujus sententiae meminit Caelius Rhodiginus lib. 27. Lect. antiq. cap. s. hydriam apud AEgyptios ad Templum summa religione deferri solitam narrans his verbis. Quum aquarum immitae propemodum utilitates fvt .gratissianaque, qui sacerdotia gerunt moribus a raptiorum ostendunt res omnes e liquoris potesate eo sere. Itaque cum hydria ad Templum eam religione desertur . tune in terram procumbentes manibus ad coelum 1ublatis diminis Irarias agunt bonitati.
ELegantissimum exhibemus signum aereum in mustolo. Petri Bellorii jam asservatum . quod omnes ferhDeos conjunctos reseri, eaque de causa Pantheum a Jacobo
222쪽
Sectio II. Deorum Simulacra, &C. 7 s
Sponio in Miscellaneis appellatum est. Etenim capitis ornamentum Isidem, semicirculus Lunam; radii Solem; pharetra Cupidinem ι alae Victoriam, & Nemesim ; Cornucopiae. cui superposita sunt Osiridis , & Isidis capita, Abundantiam ex benignis Solis. & Lunae influxibus provenientem ι Se pens brachio intortus Asculapium, & Hygiaeam, sive Sal tem, pellis caprina ex humero ante pectus dependens Bacchum a gubernaculum Fortunam a Fulmen denique Jovem indicant. Apud Sponium nihil de radiis, & fulmine . AEc imaguncula plures etiam Deos eXhibet. Caput casside armatum Martem, & Palladem a radii Solem iurnula, sive cymbium capiti impositum Osiridem humidae naturae dominum , globus Aspidibus circumdatus Isidem ιalae Nemesim , & Victoriam; pharetra Cupidinem ι Gorgona pectori affixa Minervam; cornucopiae Cererem, & Abundantiam ι Gallus Mercurium , & Asculapium , caput arietinum Ammonem, Ibis Lunam, gubernaculum Fortunam
significant. Lucianus in opust. de Dea Syria describit simulacrum a se visum in Syria, quod quidem re vera esset Juno,
alios tamen Deos referret. EM n m e Aa e Acps'ης, .
quidpiam o Mne ae, o Veneris, O Lunae, o Tupeae. o Dianae, o Nemesis, o Parearum . His symbolis diutius insistere taediosum esset, dicam tantummodo ad intelligentiam signOrum Pantheorum veteres philosophos unum solum Deum admisisse, sed pro ratione diversorum officiorum variis nOminibus appellatum. Fragilis ρο laboriosa mortalitas, ait Plinius lib. 2. cap. I. in partes sa digesit, infirmitatis suae memor, ut pomtionibus quisque coleret, quo maxime indigeret. Itaque nomina alia aliis gentibus, cor numina in iisdem innumerabilia reperimus. Quod Macrobius etiam confirmat lib. I. Saturn. cap. II. his Verbis . Sisut Maro, eum de una Funone diceret, quo numine Leso, Vendit unius Dei essectus Carios pro Cariis censendos esse numinibus . Scribit D. Hieronymus in divinis neque sexum , neque genus esse spectandum, siquidem parens illa rerum Omnium
223쪽
natura, quam sub tot diversis nominibus colebant vetereq. . nil aliud est, quam ipsemet Deus, ut doctissimo sermone demonstrat Seneca lib. 4. de Benefic. cap. I. Potura, inquit, hae mihi praefat. Non intelligis te . cum hoe dicis, mutare nomen Deo t uuid enim aliud est natura, quam Deus. o divina ratio toti mundo, or partibus ejus inferta Quoties voles, tibi licet aliter
hunc auctorem rerum nostrarum compellare , or Povem illum optimum , ae maximum rite dices, o tonantem , e satorem, qui non
ui hisorici tradiderunt ex eo quod pos votum 1 ceptum acies Romanorum fugientium setit .sed quod ant beneficio ejus omnia , sator .sabilitorque es. Hunc eumdem ersarum fi dixeris, non me utieris : nam cum satum nil aliud fit, quam series implexa causeru m,
ille est prima omnium causa, ex qua eatera pendent. uacumrueColis , illi nomina proprie aptabis, vim aliquam , essiciumque calestium rerum eontinentia . Tot appellationes ejus polunt se, quot munera. Et mox Ergo nihil agis, ingratissime mortalium, qui negas te Deo debere , sied natura ι quia nec natura fine Deo es, nec
Deus fine natura ι sed idem es virumque , nee aesar ossicio.
HArpocratem Osiridis, & Isidis filium silentii praesidem
facit Plutarchus lib. de Is & Osir. Describitur ab Oub dio lib. 9. Metamorph. Quique premit Socem , digitoque fidentia suadet. Scribit Politianus in Misceli. cap. 83. .Egyptios suis sacris
adhibere Harpocratem, qui silentio ostenderet colendum es' se summum Deorum. De illo mentionem facit D. August, nus lib. I 8. de Civit. Dei cap. s. Et quoniam fere in omnibus Templis , ubi colebatur Us . o Serapis , erat etiam simulacrum, quod digito labiis impreso admonere Sideretur, ut silentium fieret ιἷοe significare Varro existimat, ut homines eos suisse taceretur. Haec imaguncula habet in capite perseam typum silentii, & veritatis ι dextrae digito indice ora comprimit, laeva sustinet cornucopiae frugibus , & fructibus resertum , eo quod fidemtium sit res salutaris, multaque hona oriantur a tacendo, &loquendo opportune . Alis designatur contemplatio ; sive perfecta mentis applicatio ad sublimiora quaeque studia , cui
224쪽
Seelio II. Deorum Simulacra, M. 77
maxime opus est silentio. Ubi decocti fuerint cibi ait D. Clemens Romanus Pontifex lib.2. recognit. ad Iacobum fratrem Domini eo mens acceperit nocturna entia , opportuniptae, quae docentur, infident. Serpens, & noctua prudentiam, & sapientiam in tacendo denotant , Cane pedibus assidente, pelleque canina eX humero dependente fidelitatem oriri ex silentio designatur. Est etiam Canis symbolum Laris sive domestici, sive compitalis, teste Ovidio lib. s. Fastor. At Canis ante pedes saxo fabricatus eodem
Stabat, quae sandi eum Lare eausa fuit tServat uterque domum, domino quoque fidus uterque, Compita grata Teo, compita grata Cani. Exagitant o Lar, o turba Diania fures, Te stilantque Lares, pervigilantque Canes.
Plutarchus in Problem. Lares vocat Deos familiares, domus praesides, caninis pellibus vestitos . quibus aliquando Canis assistit. Haec imaguncula plures in se Deos continet,
Liud Harpocratis signum exhibetur, quod multa numina simul conjuncta refert, ideoque Pantheum, ut &Praecedens, nominandum. Radiis enim Sol designatur ι semicirculo Luna a persea capiti imposita Isis a digito ori apposito Harpocrates; alis Cupido , Noctua Pallas, sive Μinerva ι pelle caprina Bacchus , cornucopiae Ceres, & Abundantia , Serpente baculo circumvoluto Apollo, Alsculapius,& Hygiaea; Accipitre Osiris; Cane Lares, Testudine Cybele . Sed quid haec numina cum Harpocrate, conssiderandum . Harpocratem Osiridis, & Isidis filium esse diximus, ostris autem , Sol, Apollo, & AEsculapius pro uno eodemque Deo habebantur, sicut Isis, Luna, & Ceres pro una eademque Dea , si fides Macrobio lib. I. Saturn. cap. I 6. II. 2O. quod intelligendum est etiam de Minerva, ut docet Porphyrius de nati Deor. interp. unde symbola his numinibus attributa filio quoque possunt convenire. Baccho videtur adesse debere Harpocrates, ne in vino secreta divulgentur. Cupi-
225쪽
do etiam optime sociatur cum Harpocrate, siquidem in re-hus amatoriis silentio nil aeque necessarium. Testudo elimguis , teste Plinio lib. 9. cap. IO. typus est silentii; convenit illa Cybeli, quia hujus Deae sacra propalare nefas erat. De hulla, quae ex ejus collo dependet, in Sectione ultima diffvsh agemus: haec pueris nobilibus, & praetextatis tantum concedebatur . Quid autem nobilius, quam tacere, & loqui Opportune t Debet etiam hic Deus considerari. ut Lar domesticus, cui Canem assistere solitum, scribit Plutarchus. De Laribus bullatis loquitur Petronius Satyric. cap. 3 8. Inter hac inquit) tres pueri candidas succincti tunicas intraverunt , quorum duo Lares bullatos super mensem posuerunt; unus pateram Sini esse cum ferens, Dii propitii, clamaba . Bullas puberes facti Laribus suspendebant. Persius Sat. s. Bullaque succinctis Laribus donata pependit. Sic virgines nupturae, ut faustum haberent matrimonium, Pupas Veneri donabant. Idem Persius Sat. 2. Nempe hoe quod Veneri donata d virgine Tupae. Meretrices quoque speculum huic Deae dicare solitas, docet Ausonius hoc jucundo epigrammate Laidem Veneri loquentem introducens.
Lais anus Veneri jeculum dico: dignum habeat se
AEterna aeternum forma ministerium. At mihi nullus in hoc usus a quia cernere talem, Qualis sum, nolo ; qualis eram, nequeo . Omnes enim,qui aliquam artem reliquerant, illius instrumenista Diis ipsius artibus praesidibus suspendebant, sacrabantquei ut legitur apud Horatium lib. 3. Od. 26. Tibullum lib.2. el. F.& plerosque alios Authores.
Νgerona Dea, Silentii praeses eadem habebatur apud
Romanos, qualis apud AEgyptios Harpocrates: digito salutari ora comprimit, forte ad indicandum nil sanctius esse ad salutem oris silentio, ut scribit Alexander ab Alexandro lib. 4. cap. 26. Ideoque subjungit sacellum Angeronae, quae Dea praesul evrii obligato ore essuitur, inter antiquissimas religio-
226쪽
Sectio II. Deorum Simulacra, &C. γ y
nes Romae eolebatur. Erat enim haec Dea tutelare Urbis numen, cui Pontifices X lI. Kalend. Januarii in sacello Voluptae sacrum faciebant, teste Macrobio lib. I. Saturn.. cap. I . IbIam sic dictam ait Verrius Flaccus apud eumdem Macrobium loco citato, quod angores, animorumque sollicitudines propitiata depellat. Μasurius vero ejus simulacrum ore obligato in ara Voluptae propterea collocatum refert, quod qui suos dolores, anxietatesque dissimulant, patientiae beneficio perveniant ad maximam Voluptatem.
VIctoria pingitur aliquando alis carens: hanc refert Pamsanias in Attic. sacellum habuisse Athenis in arce, ad cujus statuae similitudinem Mantinenses quodam bello consecto unam dedicarunt. Hujus involucris Victoriae simulacrum visitur in nummo Titi aeternitatem ejus victoriarum denotans. Saepius Vero repraesentatur alata, de qua mentiOnem facit Latinus Pacatus in Paneger. Recte profecto germana illa Pictorum. Foetarumque commenta Victoriam finxere pennatam , quod hominum cum Fortuna euntium, non cursus est ,sed vo- . latus. Sic Ausonius Ep. I. eam alloquens ait
Tu quoque ab aerio praepes Victoria lapsu. Ista hic exhibetur orbi insistens cum alis expansis, sive ad designandam victoriam terrestrem diversam a navali rostro navis insistenti, ut in nummis Vespasiani, & Titi, sive quia haec Dea per totum terrarum orbem dominatur. Palmam dextra gerit victoriae symbolum, unde Palmaris Dea Voc tur ab Apulso lib.2. Metamorph. Attollebant statuas Palmari
Deae. Laeva coronam tenet victoris praemium, qua eumdem
coronatura est. Ovidius lib. 2. Trist. ad Caesarem Augustum Me adsueta tuis semper notoria castris Nunc quoque se praestet, notaque signa petat.
Ausioniumque ducem solitis circumSolet alis sFonat o in nitida laurea serta coma.
In Senatu asservabatur imago Victoriae alatae, de qua AElius Lampridius in vita Alexandri Severi. Pater ea nocte in somnus missit alis se Romanae Victoriae, quae in Senatu, ad coelum . i.
227쪽
Dicta est autem Victoria, teste Isidoro lib. I 8. orig. cap. 2. Quod vi, idest , mirtute adipiscitur ι hoc Vt enim jus gentium Simmi expellere. Tres fratres illi assignantur, Zelus, Potentia, &Vis, sine quibus Principes nec Victoriam obtinere, nec Imperium adipisci queunt. Prudentius Poeta Christianus Vbetoriae numen irridet his versibus. Vincendi quaeris dominam i sua dextera cuique est,
Et Deus omnipotens: non pexo crine Virago,
Nee nudo suspensa pede, strophioque reTincta , Nec tumidas fluitante sinu vestita papillas.
ΡUlcherrimum istud signum aereum extans in Musto nostro Herculem resert divinitatis coronam capite gestantem, dextra clavam , laeVa poma aurea, pelle leonina sinistro brachio imposita. Hercules vitam Cynicam duxit opes amore virtutis despiciens, quapropter nudus repraesentatur. Illius aerumnas, vide apud Boetium de ConsPhilosoph. Apollodorum lib. 2. de Deorum imag. Ovidium lib. 9. Metam. &Ausonium Edyll. I9. Harum secunda pelle Leonis in Nemea sylva occisi designatur, de qua haec scribit Albricus. Secunda Clotoria Hereulis notabilis suit, quia ipse pugnasse cum Leone,ipsumque claza mactasse, o interempto pellem abstulisse dicituri,1uo deinde spolio incessit semper indutus, ignum victoriae perceptae. In quo etiam ostentatur animi soriitudo,comra quam nulla vis corporea praebalet, quae semper spolium Leonis, idest, Cim Sirtutis defert. Narrat Diodorus lib. I.Histor.clavam,& Leonis exuvias Herculi antiquo ideo attributas fuisse, quia nondum inventis illo tempore ammis homines secum bellantes lignis repellebant, pellibusque helluarum pro tegumentis utebantur. Firmitatem, & vires indicari ex quercu docet Pierius Valerianus Hyerogl.lib. g. nodosamque fingi clavam propter difficultates, quae Virtutem indagantibus sese contra magno errorum agmine contracto frequenter objiciunt. Poma aurea Hesperidum in hortis A tlantis Mauritaniae Regis ab Hercule sublata Dr, cone custode interempto, canit Ovidius lib. 4. Μetam.
228쪽
Sectio II. Deorum Simulacra, &C. 8r
Tempus, Atla, veniet, tua quo Doliabitur auro Arbor: ct huncpraedae titulum Vove natus habebit. Id metuens , solidis pomaria clauserat Atlas Moenibus, es vasto dederat se anda Draconi. Per Draconem extinctum significatur impositus coneuptiscentiae modus e per tria mala in manu Herculis intelliguntur tres illius virtutes insigniores, una eXcandescentiae mOderatio , altera avaritiae temperamentum , tertia generosus Voluptatum contemptus. Auctor est idem Valerianus loco
citato referens, si quando Bos huic Deo immolandus aufugisset, malum eidem ramis quatuor compositis quadrupedis illius instar sacrificari, quod aliqui a Boeotis, alii ab Atheniensibus factum volunt . Hercules ob sortitudinem inter Deos relatus perhibetur, cujus consecratio per coronam divinitatis , & immortalitatis symbolum designatur. Illum autem eumdem cum Sole declarat Macrobius lib. I. Saturn. cap. 2O. unde duodecim illius aerumnae ad totidem Zodiaci signa videntur reserendae. Lindii cum convitiis, & maledictis eum colebant a si quis enim inter solemnes ritus, sacrasque caeremonias bonum verbum imprudenter protulisset, sacra pro violatis habebantur. Mulieribus prohibitum erat hujus Dei sacris immisceri, eisque per Herculem jurare nefarium, & illicitum fuisse, scribit Varro, cui tamen opinioni refragatur Plautus inTrucul. act. 2. P. I. Astaphium sic loquentem introducens. Ηa, ha, has rurale quievi, quia introivit odium.
S Equitur aliud Herculis simulacrum pariter asservatum
in Musto nostro, caput habentis vitium frondibus. &uvis coronatum, altera manu scyphum gestantis, altera clavam , pelle leonina sinistro brachio imposita . Sophus Herculis poculum es, inquit Macrobius lib. s. Saturn. cap. 2I. ita ut
Liberi patris cantharus, Herculem Sero fictores veteres non fine camsa cum poculo fecerunt, o nonnumquam quas abundum, o ebrium,
nonsolum quod is heros bibax fuisse perhibetur, sed etiam quod am
229쪽
maria transiisse. De illius ebrietate consulendus est Athenaeus, qui de ea multis in locis agit, refertque Herculem eX magno voluminum numero elegisse illum , cui titulus erat, OBSO
HErcules elegantissimus iterum & tertio exhibetur. Hercules quidem praeter coronam oleaginam, aut populeam, aut quernam, gestare, etiam Diadema in Anaglyphis , & veterum gemmis consuevit; sic fortasse explicandas censuerunt, vel fortissimi herois victorias, vel Divini. tatem ι ad cujus imitationem alii, praecipue apud Graecos, &Reges, & Heroes, & Athletae diademate coronabantur. Qui eximiam hujus sigilli, oculis ,& diademate ex argento conspicui pulchritudinem inspexere, eam satis pro dignitate celebrare non Valuere.
Anopus apud AEgyptios Genius humidi elementi lia. bebatur,Deorumque potentissimus, quod ignem Chaldaeorum Deum aqua Nilotica in circumdato vase contenta extinxisset. Jucundum hoc miraculum refertur a Rumno lib. 2. Histor. Eccles cap. 26. Ferunt inquit aliquando Chaldaeos unem Deum sium circumferentes cum omnium protainciarum Diis habuisse eonfii tum , quo Jcilicet ,fCicisset, hic Deus ab omniabus esse crederetur. Reliquarum provinciarum Pii aris, aut auri, argentique, aut ligni, Sel lapidis, Cel ex quacumque materia consabant , quae per ignem procul dubio corrumperetur ι ex quo flebat, ut omnis heis omnibus obtineret. Hac cum audisset Canopi Sacerdos. callidum quiddam excogitaetit. Φdriae feri solent in Aldipti partiabus fictiles undique crebris, o minutis admodum foraminibus palmia , quibus turbida aqua de udans desecarior, ae purior redditur. Harum ille unam cera foraminibus obturatis, desuper etiam Uariis coloribus pictam, aqua repletam satuit in Deum; θ excisum Ceteris fimulacri, quod Menelai gubernatoris ferebatur , caput desuper po- Dum diligenter aptavit. Adsunt post hae Chaldaei, itur in conflictum:
230쪽
Sectio II. Deorum Simulacra, &c. 8 3
circa hydriam ignis accenditur e cera , qua foramina suerant obru- rata, resolvitur: sudante hydria ignis extinguitur . Sacerdotis fraude Canopus Chaldaeorum Gictor Uenditur: unde ipsum Canopi mulacrum pedibus perexiguis, attracto collo,o quo sugillato, Semetre tumido in modum hydriae, cum dorso aequaliter tereri formatur. Ex hacper iussione Selat Deus Cictor omnium colebatur. Ille hic veluti hydriae clausus humana,& juvenili facie insurgit,basique innititur: caput velatum est fasciolis circa collum de more Pendentibus , ac pectore medio, circaque humeros glanS dependet , primi nutrimenti index. Tibullus lib. 2. el. 3. Glans aluit Teteres. In prima hydriae facie exhibentur duo Genii se dentium habitu baculi insignes , quorum unus canino Vultu Anubin indicat, alter Felis specie Genium Lunarem. Canis etiam refertur ad Isidem, teste Plutarcho lib. de Is & Osir. quae ipsissima Luna est , unde istis Geniis videtur indicari Praesidium tutelare in humidum elementum,a quo tamquam Terum principio, quaecumque terra gignit, emanare juXta Thaletis sententiam existimabant AEgyptii. Sedent ambo ad denotandam stabilitatem, quam mundo clementari LunareSGenii conferunt a mala etiam imminentia averruncare credebantur , quod per baculos malorum aversionis symbola designatur. Verum quia Lunares Genii humidae naturae Praesides generationem perficere nequeunt, nisi adjuventura coelesti Osiri, idest, a calore Solis foecundativo i hinc A cipiter in summo positus est, quo picto AEgyptii Regem suum Osirim indicabant, ut docet Plutarchus loco citato.
e δκ ος οξυori. Accipitre etiam picto Osirim saepe proponunt: avis enim ea pollet acumine visus, or Colatus celeritate. Scribit Porphyrius lib. ψ. de Abstin. Accipitrem apud AEgyptios Solis
imaginem esse totam substantiam habentem ex sanguine, &spiritu constantem. Audiamus etiam Horum Apollin. lib. I. Hier. 6. de Accipitre sic loquentem . Θεον - σομῆναι, n