장음표시 사용
91쪽
debentur, utputa objectiim, de finem hon stum, debitisque circumstantiis temporis, loci δύα vestitus este ergo in hac convenientia. α integritate bene statuitur bonitas moralis; quemadmodum bonitas naturalis v. g. corporis humani recte statuitur in inistritate; seu aggregatione omnium eorum. corpus humanum ad suam constituti hem naturaliter exigit. Quaeres ido, in quo consistat malitia moralis actus humani 3 Haec consistit in disconvensentia actust ad creaturam rationalem qua talem: haec autem disconvenientia importat privationem. seu etiam defectiam omnium, vel salieni unius eorum, quae actui humano secundiarii dictamen rectae rationis inesse debent. Ita turias Doctores citi homiliatim Herincae I. cit. n. b. Ratio desumitur a contrarior actus enim humanus ideo recte appellatur inhonestus, ac moraliter malus, quia dedecesnaturam rationalem, proptereaque vituperio. vel castigatione est dignus: atqui id etisane dedecet, α est dignius vituperio, quia caret saltem aliquo ad ejus integritatem requisito. utputa objecto. aut fine bono, vetquia alia circumstantia vitiosa est vestitus, de istus vel etiam omissus contra ilictamen rectae rationis: ergo malitia moralis re .cte constituitur in hac )is convenientia, dis Armitate vel potius privatione conform rc
92쪽
De bonitate. O malitia astuum humanorum c talis ad rectam rationem. Scio equidem. Doctores multum desudare in assignando' sormali constitutivo malitiae moralis , sed quia practica sectari statuimus , id eb hane controversiam. utpote nihil facientem ad praxin, operosi is discutiendam relinquimus Seholasticis. Quaeres 3tib, quibus ex capitibus actus humanus suam bonitatem vel malitiam moralem desumat 1ν. Actus humanus illam desumit ex tri- cI. plici capite vel fonte, scilicet I. ex objecto.
a. ex fine extrinseco, α 3. ex circumstantiis. Ita rursus Doctor subtilis a.d1'. . o. Eccum eo communissime Theologi. Ratio facile deducitur ex proxime di chis ; nam idebactus humanus dicitur moraliter bonus, quia est factus conformiter ad dictamen rectae rationis: atqui tunc appellatur ae censetur factus conformiter rectae rationi, qua, dolendit in objectum hones um, id est, decens creaturam rationalem, simulque factus est ex bono fine, Sc nulla alia circumstantia, .utpote loci aut temporis indebiti vestitus et . hcontra si vel uno ex his careat, jam non amplius honestus, bonus M laudabilis, sed potius vituperabilis habetur in prudenti aestima tione hominum,juxta illud effatum D. Dionysii lib. de Dipin. Nom. cap. . . a Doctoribus communiter receptum: Bonum est ex integra ausa, malum pero ex quolibet desecIu: ergo R. P. Ebet, de Actιb. tiam. E M
93쪽
cc conserentia tertia ex his tribus capitibus recte desumitus bonitas , re malitia moralis.ca. Illud tamen animadvertengum hic occuliarit, quod actus in genere moris non specificetur ab objecto suo prout hoc est a parte rei, sed prout substat cognitioni, cte dictamini practico intellectus; cujus ratio est i quia dictamen practicum prudens conscientiast nostrae est regula proxima, per quam Deus, circa agenda, vel non agenda nos dirigit, M.
illuminat, juxta illud Psalmi ti: sigilatum es
super nos lumen vultus tui Domine : ergo si ratio prachica prudenter dictet, aliquod objectum esse bonum re honestum, seu conveniens rectae rationi, ilhidque voluntas quatale amplectitur, bene operatur, quantum est ex hoc capite: tametsi objectum a partarei non esset honestum, sed omnino inhone stum. Hac de causa bene operatur. 'ul ado xat hostiam . quam prudenter credit fuisse
Consecratam, etsi reipsa consecrata non esset
aec. M sic loquendo de innumeris aliis. Q resqto, qualem bonitatem, vel mali. tiam actus humanus ab objecto desumat 'Actus humanus ab objecto desumit malitiam. vel bonitatem primariam, specificam, Sc suo modo essentialem. Ita communis DD. Ratio est: quia quemadmodum forma naturalis se habet in ordine ad compositum intrinsece specificandum ; ita se babee objectum in ogdine ad actum humanum exe
94쪽
De γε urarι, Omalitia a sium humauorum, Θ rinsece specificandum: ergo sicut forma naturalis v. g. ignis, tribuit composito speciem primam de essentialem in esse naturae, ita ob-Jeetiim tubuit actui morali bonitatem vel malitiam in genere moris. Inde est, quod ea y. c. dicatur ae peccatoribus : Factipuut abominabitis , scut ea, qua dilexerunt: Cui consonat D. August. tr. a. in soan. dicens res ferram dilui terra es : si DEusti diligis , quid divum' DEus eris. Quaeres s tb, qualem bonitatem, vel mali- ι.
iam actus humanus desumat, tum a fine e inseco, tum etiam a circumstantiis Ante responsionem notandum, nomini
finis hic intelligi id, cujus gratia aliquid fit.
Porro alius dicitur ficis intrinsecus: Ed alius extrinsecus. I; trinsecus appellatur ille, ad quem opus ex sua natura ordinatur i Sic finis intrinsecus v. g. medicinae, est sanitas ι cte finix intrinsecus Eleemosynae e1t sublevatici alienae indigentiae, utpote ad quam Eleemosyna ex sua natura ordinatur, proptereique etiam alio nomine iste solet dici sinis operis. Econ ira finis extrinsecus dicitur ille, quem ope ans sibi praefigit, tamettsi opus ex se ad talem 1 nem minimh sttinstitutum s ut si quis Eleemosynam det ad obtinendam peccato Yum suorum remissionem , vel pro imp rando carnali commercio ab imope puella i&c. quo Eleemosyna ex sua natura minimε ordinatur i unde ollam hujuscemodi finis Ε , menis
95쪽
σε Conferentia tertia merito appellatur mere extrinsecus O finis operantis. Hoc jam supposito, ad quaesitum cs. 3ν. Achus humanus tum a fine extrinseco . tum etiam a circumstantiis qua talibus desumit bonitatem, vel malitiam accidentalem duntaxat, & secundariam. Ita rursus communiter DD. Ratio est: quia haec bonitas. vel malitia jam supponit aliam ex objecto derivatam in actum, possetque adesse, vel abesse, salva bonitate illa, vel malitia ex obj cho petita : ergo recte appellatur accidentalis Miscundaria, ut de se liquet. Qubd verbabesse possit, patet in casu, quo quis furatur v. g. Calicem ex Ecclosia, eo fine. ut liberius possit indulgere genio, aut Baccho; boc enim furtum participat suam primariam Messentialem malitiam ex suo objecto, id est.
ex contrectatione rei alienae . quae furto in genere moris dicitur essentialis, quatenus essentialiter repugnat dari, aut fieri furtum, sinet contrectatione rei alienae; quia tamen portuisset fieri sine contrectatione rei Sacrae. Ecex alio fine ι hinc profecto liquet, malitiam ex hoc fine, vel hac circumstantia rei Sacrax desumptam non esse, nisi merum accidentalem Sc secundariam. Videatur Reiffensiuel
sc. Dictum tamen fuit: a fine extrinseco, 'O circumstantiis qua talibus Oc. ad innuendum. quod ex his etiam subinde deri Uari possit in actum quaedam primaria bonitas,aut malitia, ut si in casu mox dato fur intendisset aufferin
96쪽
Dι bonitate, o malitia astuum humansrum, re calicem , quia est res Sacra Ecc. item quando objectum, in quod actus tendit, est de se omnino indifferens; uti sunt U. g. am bulare, edere, bibere Scc. nam hoc ipso,
qu bd hujuscemodi actus ex se nullam habeant bonitatem, aut malitiam, necessum est ut hanc sortiantur ex circumstantiis vel fine extrinseco: sicut revera evadunt boni, si exhono. Se mali, si ex malo fine dant. Verum in tali casu finis, aut circumstantiae utpote per se intentae suo modo desinunt esse circum stantiae in genere moris, Ec induunt rationem
obiecti veluti recte advertit Scotus q. . pro Iogi. Id, qubd vel maxime verum est respectu actus interni, qui a fine suam bonitatem aut malitiam primariam desumere solet, propterea, quod omnis actus specificetur, non tam ab objecto materiali in quod tendit, quam a formali, secundum quod tendit in illud: at. qui finis intentus est verissime objectum, dia motivum formale, propter quod voluntas
actu interno vult mediante actu externo tendere in tale objechmm: ergo actus internus merito censetur suam primariam te specificam bonitatem aut malitiam desumere a fine, in quem tendit. Hanc ob caulam Aristoteles Ethic. c a. dixit eum, qui furatur adulteran di gratia, mahis adulterum esse, quam furem.
Videatur P. Sporer tr. I. c. s. n. ιι.
aeres eiso quo modo bonitas, vel mam
97쪽
ε γηθνentia tertialitia debeat esse volita seu intenta ad hoc. vi
in actum humanum refundatur ηl. Ad hoc ut malitia refundatur in actu minime necessiim est. ut haec per se, re directe sit volita, sed sufficit, eam esse volitaria in directe: econtra tamen a. ad hoc, ut homnitas in actum derivetur, non sufficit, hario esse interpretativὲ, indirecte duntaxat intentam, sed debet esse directe volita. . Scotus quodl. 3 ι. Mastrius inseruent. δ'. r. v. 134. Herincx ubisupra dis'. g. n. F .ctseqq.
aliique D D. passim. Ratio prioris est quia
malum qua tala non est appetibise; nam nemo intendens ad malum id est, intuitu maliqua talis ) operatur, juxta axioma commu niter receptum : ergo ad hoc, ut aehus eu
dat moraliter malus. sufficit, quod malitia objecti, finis, vel circumstantiarum fit cognita, α nihilominus volunt s consenserit in talem actu me hoc νpso enim convincatur voluisse operari malum, vehiti patet de eo. qui v. g. scienter accedit ad non suam. Et licet talis protestaretur, se nolle habere rem cum aliena, quatenus aliena &c. talis tamen Protestatio convincitur prorsus frivola, de in. efficax , utpote contraria facto, quod voviluntas amplectitur, non obstante qu6d agnoverit malitiam necessario conneXam. R
tio autem posterioris desumitur partim ex auctoritate D. Thomae q. I ρ. art. r. ad 3. dicentis: ut voluntas sit bona. requiritur quod '
98쪽
va bonitate, ct malitia actuum hum Orμm, docet actum pirtutis debere Esse a sciente ct et gente propter ipsam virtutem tum ex eo otiam; quia objectum potest appeti propter varias rationes, ut de se liquetr ergo objectum nequit actui tribuere aliquam bonitatem moratim, nisi propter bonitatem fiat. Idque praecipue verum est, quando asstus ex se Sc suo objecto est indifferens, veluti
sunt ambulare, disicurrere, commedere oec. cum
enim hujuscemhdi actus ex se nullam praese' ferant bonitatem moralem, necessum omnino est, ut hanc sorti ntur aliunde , utputa ex fine extrinseco bono dehonesto, uti di- ictum n. εε. atqui finis extrinsecus, eo ipso. 'ubd extrinsecus sit, non tribuit actui bonitatem , nisi sit per se, de directe intentus: Unde V. g. commestio,vel deambulatio semper manebit indifferens, neque quadet un- r quam bona aut honesta in senere moris, nisi . fiat ex honesto, re positive bono fine, uti recte tenet Scotus quoia. I l. s. deprimo. M
orius ubisupra dist. I. n. st'. At inquies j necessumne est, ut hcme-sasae honitas illa semper explicit , sc reflexe intendatur Ist. Hoc non esse necessarium. sed suffi- ο
cit . eam aliquo modo implicito saltem, aequivalenti appeti; id est i sufficit, actum fuisse apprehensum, agnitum velut laudabilem Deo placitum, vel praemio dignum, sciue illum fieri de bona voluntate. Inde
99쪽
sequitur, quod Religiosus exequendo vo- luntatem fui Superioris, eo quod seiat. huiuscemodi executionem esse honestam, aC debitam, adhuc exerceat actum obedientiae. - tametsi reflexe non dicat, aut cogitet . qubdideo velit hoc, vel illud exequi, quia hone- , sum. vel praeceptum est. Et boc Christu i Dominus satis perspicue nobis imuit apud
Matth. c. r o. dicendor Quicunque potam dederit uni ex minimis istis, calicem aqua frigida, tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedemsuam. Videatur Herino citidis'. s. n. I b. Reiffenstuet τ' r. dist. a. n. a .Qu res Itimb, utrum actus externus superaddat distinctam bonitatem, aut malitiam actui interno, v. g. furtum opere consum matum uoluntati furandi ' ,κ. Probabilissime superaddit. Ita tenet Scotus a. dist. a. q. . Sc rursus quodl. 1 8. . destisprincipali quem sequuntur Scotistae' communiter . paucis exceptis contra Trae R R. Ratio fundamentalis haec est: quia bonitas moralis consistit in conformisate actus ad rectam rationem, vel Legem, juxt , dicha n. sρ. atqui actus externus habet spe. cialem consormitatem ab ea , quam habet actus internus, velut inde patet, quia non sola voluntas v. g. fornicandi, aut furandi' prohibita est, sed vel maxime etiam fornicatio aut furtum opere externo consummatum.
Rursus certum esse debet, quod actus ex-
100쪽
va bonitate. O malisia ad sum humanorum.
ternus saepe saepius importet speciale obsequium . re gloriam Dei, veluti rursus liquet in professione externa fidei. M in perpes sione Martyrii; melius enim facit. qui acti exteriori fidem profitetur, aut pro hujus defensiona Martyrium suffert, quam qui solum habet propositum internum profitendi mdem, vel sufferendi Martyrium: proptereaque talis Martyr speciale praemium accide tale, Laureolam scilicet Martyrum prom: retiar et atqui nullum praemium speciale d tiar nisi propter meritum speciale, nec ullum datur speciale meritum sine bonitate speciali rergo concludendum videtur, quod, licet horaitas vel malitia moralis primario sit inachia voluntatis interno, nihilominus dep denter ab hoc actu interno possit etiam in externo reperiri aliqua specialis bonitas, vel malitia. Hac de causa S. Augustinus lib. 3 s. de Trinit. c. s. ait: mata voluntate rei sisti quilibet miser efficitur . sed miserior potestate, qua insiderium mala voluntatis impletur. Et Glossa in illud MOd. c. aa . v. 34. non Moechaberis. ita habet: Qui opus adjicit voluntati, iniquit tem addit iniquitati. Liquet proin, hanc opianionem esse satis probabilem, utpote nixam ratione, i auctoritate. Verum cum sit
magis speculativa, quam practica, hinc sursorem hujus discussionemScholaiticis relinquimus ; illud quippe certum M omnibus eXploratum habetur, quod in praxi, seu in