장음표시 사용
181쪽
secundum, sensus ei rea substantiam &propria obiecta decipi nequeunt, atqui in Eucharistia esse censent panem; &veteres etiam patres aduersus Manichaeos illeCvio haereti eos probarunt, Ch xistum vere hominem fuisse, quod comederet,hiberet, dormiret, dcfatigaret ux ι quae om nia senis
fibus pereipiuntur. Ita quoque in Eucharistia non nisi panem esset iactant, quod hi codor, lapor, color vera pacis figura apareat . atque ideo traulsubstantiationem anc fidei praeiudicare, hae Iςticis fauere. magni momenti hoc argumentum. erede Apud Th. bat icte fassciebatq, vere credi oportere alden. panem esse, eum id ala sensus uesicatent: 1 em to. 1. 1 M animalia, ac mures inprimis, ip- c. s. sum nobis demonstrarent, qui hune v Iut panem. devorabant, eoqu e nutrieban
Sensus iciri Hae e si obiectio aliquam veri habeat li- propriis militudinem , maiorem etiam habebit re- obiectis sponsior quapropter dico,pri Ino senten . falluntur. tiam illam&axioma Philolophorunt; sensum in proprio obiecto scilicet errare non osse, veram esse , sed multis limitati om-us opus habere. Primo vera est de obiectis per se, id est, de ce identibus, non vero de substantia. quae non nisi per acciden sensuum obiςctum esst; atque hine fit, homines saepe in substantiarum sensibilium, consideratione falli, ut cum mistionem uid esse putant, non nisi mera glacies est.
neundo vero est de obiecto proprIo, non vero contrario & alieno; quare saepe sensus fallere contingit, ut circa stellarum magnitudinem, baculum intra aquas delite R. - c tem , dc circa nauigationem in qua arbores progredi per agro, d moueri videntur. Tertio locum hoc habet in obtecto proprio, cum medium & organum bene
sunt disposita; alioquin enim re in proprio obiecto falli possunt, ut quando trans medium aliquod viride videmus , tune enim quidquid a pparet,viride apparet . Halant igitur imposturae 3c male consuti eris rores putatilioru Resormatorum nostrorum, quos his euertimus & profligauimus; iam quae fidei sunt Catholicae tela, depromamus , & vrauatis causam agam .
mus. ac transsubstantiationis partes defendendo , Catholici ut sint lupetioresessi ei amus.
Catholica eredit Ecclesia , auditores, QAid cre- rationem ob quam verum Christi corpus dat Ecele- in Eucharistia sit, non esse quamdam an- si a detra Gnihdationem , non eorruptionem, non asi substantia sum ptionem panis ad personam verbi, non Mone ubi quitatem, non simplicem & velut localem panis cum corpore unionem, non
denique par talem panis in corpus mutationem , sed totale substantiae panis & viui in eorpus S sanguinem Iesu Chri iti conuersionem, quam in puris terminis transi subitantiationem dicimus. Qgod verbum Eeclesia a Spiritu sancto insti ucta ad inue nitae sapienter introduxit, ad inimi eos propulsandos, & veritatem saeraque gn- charistiae mysteria edocenda: sine quo verum horum thtellectum iuuenire non posi
Manna cum in Sinaico deserto plueret exclamauit populus admirans Hobraice M.tahus quid hoc quaeuam haec miracula, quae prodisia Interuenit admirationi ael iupori hu e Moses, atque huius coelestis pluuiae mox rationem edocuit, dicens. Hieest panu quem dedit vobM Dο-- ad vescendum. Mose populi duce rem adaperien te didicere, quod sensu exteriori compr hendere non. poterant; manibus quidem manna contrectabant , oculis videbant,
quin dclingua palatoque gustabant; quid
tamen &ή unde, venissici, mens illorum comprehendere non poterant, sed Mosedocente ad veram rei huius cognitionem peruenere, audituque tandem quid esset. percepere. Docuit illos doctor, quod proprio Marte ingentoque comprehendere nequibant. Aa eumdem modum cum, manna hoe coeli cum super altare nostrum . de Icenderet, omnes oculos & corda aperiebar ; videbati colorem. oculus , figuram . tangebat manus, gustus saporem inueui
bat, odoratus quid olfaciebat; sed sola Doeuit mes& intelle Hs hie haerebat & stupebat, nos ecele- nemoque mysterium hoc poterat percipe- sia mystere; donec tande Ecclesia cis Mose suo, Pon- rii huiustifice suorum, omnium tideliu duce ac pa- mysteria
182쪽
store. eonc iliis praesidente, transsubstan trationis vocabulo adiuuento unum quemq; docuit, dc indubitate, certeque credere coegit, panem esse angelicum, corpus & sanguinem Domini, quod Deus nobis sub panis & vini speciebus ad animarum nostrarum alimentum elargitus est. Quod igitur proprio ingenio industriaq; comprehendere non potuimus, Ecclesia velut eruditissma quaedam magistra nos edocuit, de fides. q uae ex auditu ipsum complecta & intelligere facit. . Iudic I . Egregia hoc figura e libro Iudi eum deprompta faciet manifestius. Sampson post- quam in agro leone interfecisset, aenismahoe Philisthaeis proposuit, De comedente exIuit ei bira, oe de forti egressa est dulcedo: quod nomo illotu exponere potuIr, quamuis septem ipsos eogi ta sient dies: sed eum rei di ille ultate perspecta diffiderent, uxorem illius sunt aggressi, dicentes : Blandire viro tuo. ut in iere tibi, quid significet probi ma. QSamobrem mulier precibus&importunas Philisti orum petitionibus sollicitata a marito hoc postulauit, & obtinuit; illa petitoribus exposuit, quod prius Sampson illi. Iesus Christus, Sampson noster coelestis, sacramentum hoc uniuerso mundo velut problema reliquerat . quo modo scilicet is , qui leo rugiens, & Deus Zelotes erat, iniquitates patrum in filiis ad quartam usque generationem vindicans, pro nobis sit mortuus.& cibus' factus; βsane nemo id nostru siae sponsa Iesu Cluisti, quae Ec ilesia est , id poterat comprehendere , quae eum id a sponso suo didiei Gset, omnes deinde Christi fideles edocuit;
a Deo scilieet omnis rei huius cognatio dependet. Apostolus gentium Paulus hoc nomine gloriatus apud Corinthios magni se faciebat, quod hoe edoctus esset mysterium ,
quod tamen non ingenii acumine, 'non vi argumentorum, non rationis sensu, indu
Goneve, non per sensuum iudicium, sed immediate a Deo & singulari illius dono
IeVM in qua nocte tradebatur. Accvit panem; Quasi diceret, nolite cog tare, quod quae de lac tamen ii huius institu trone dixi, in se tip:tis meis priuato studio vel I'hilosophor uiri veterum placita consulendo didicerim; nequaquam; sed Deus ipse primus horum mihi cognitionem tin pertiuit, haec'; ut crederem tides effecit. fide si quidem lacramentum hoc pereipitur, rationem vero consultando humanaq; curiositate in uestigando longe fit obscurius.
Manna quamdiu populus in deser o Si i Vnai agebat, perque solitudinem vagaba ur, Faesunoctu&ad lunae stellatumq; subobscur m Num. it. cla I itatem integrum erat, at mox ut sol oriebatur diei luminisque praeses, putescebat& corrumpebatur: quae allegoria doeet. cramentum hoc subobscura fidei claritate sustandum esse; & quicumque natu Ialx hoe lumine perei pere α intelligere fatageret, ipsum quam primum amisturum. Ita fides hoe nos edocet, ita Eeelesia a sponso suo illustrata id exponit, nihil vero ut Omittat illo tum quae ad hoc ulla ratione spectant, verbum transsubstantiatio reperit, quod caetera qeam maxime exponit, verbum in quam, quod in ut atro nem,c mr ers
ouemq; ab una substititia in aliam significet. adeo ut post consecrationis verballata nihil Epanis vimq; substituta sit reliquum, sed ipsum Chiisti corpus ibi dumtaxat Iepeliatur.
i in ptimis requiri e primo ut aliquid ς scdς erinue. sinat; neque enim credibile esti aliquid in t aliud quid conuerti. nisi quod conuexti eess- iratur , esse quod prius erat , desinat. Atque ideo Diuus Auggstinus in libris det ci',ia ι is
uitate Dei negat veras conuersiones fuisse, . quas olim Magi in AEgypto secere ,.aut quas stulta iactauit de diis luis antiquitas , velut Arcadum in lupos , sociorum Vlyllis in porcos: daemonum enim adminiculo quam primum hi oeulis hominum eripiebantur, de alia in eorum Ioeum sub sti. tuebantur. Deinde vi aliud quid in loeutri eius , quod esse desiit, sue cedat, alioquia non conuerso,sed eorruptio foret vel anni hi latio, si finis & terminus rei huius ipsum V ν nihil
Laee autem omnia intelligendi sti otii tuori, ad veram conuersionem quatuor a
183쪽
.anhiliae non esse rei esset. Tertio emtare in Hureonnexio&dependentia inter de-nitionem unius & sue cessionem alterius, ν adeo ut unum este desinat , aliud ut nee dat. &desitionis huius virtute ipsa fiat sue- . cessio. Mihi enim haec esset connexio, non
esset actio quae esiuersi' diceretur. sed duae distinctae actiones,per aecidens si brinutuo, inhaerentes, quarum una annihilatio; alte- saereatio dici posset. inarto, viduo termini . tam a quo quam ad quem vere snt positivi. in hoc enim vera conversio non modo a creatione, &annihilatione quid distinctum est, sed etiam aeon uetaoni b naturalibus,quamuis ex uno aliud quid penitus dinersum eonstituatur velut Ignis ex. aere, S e terra aqua. Q quatuorquΟ-ι raui up in admirabili illa actione, qua traus i . URI Q substantiationem dicimus, concurruns.
e hine veramuedam eonverso est,quae panisu ςo ς' substantiam emigrare de desinere corripe, lem.Christi corpus vere praetens in Eucharistia reddit: 'iramuis autem verbum hoc non semper in Ecclesia v sitatum fuerit, nec Transsub in tam manisesta sisntfieatione apud Pa- statiatio- rm Veteres, Huam nodierna die, usurpa. nis vox rum, quod tamen per eandemi denotatur, noua sed ν deo Vetus audi quurn est. ae sacramen. sonifiea um ipsum, quod exprimit. tio vetus H ς ita φuς qui negam , consulat patres Graecos, videbitque illos, tametsi eo-L. g. rans. dem s verbo non fuerim , simili is tammum. men Vsos & aequipollentibus. Origenes verba imprimis'sus elt voce, νωα,id est , era,
transalamencara, Id est, penitus mutari ad
prima usque elementa. Apud alios teperire est verbum . quod denotat mu- easionem. patres vero Latini ut Tertullianus, Cy prianus, Ambrosius, Hieronymus
vi alii, , turparunt veIba Graecomam verbis adamu 1lim i a notione respou dentia, ut*quibus idem effetas ac ver-ho transsub amiari. mi enim comprehendemus. aliquid-utaturei, translatm tum,conuersum,&transelementatum esse, ullub nisi una substantia in aliam eommutetur ν itati
Nihil minus, Auditores,prodigiosa haee ctio ac nomen hoc coelo delapsum nouum V nciliunon est, sed vetus, de quo om dies omniso connIma Patres locuti sunt, quod saeeula praetctita 'cognouere, quod sex eniuersalia concilia, Verceuenia , Turonense, Lateranense sub Innocentio III. praesentibus M. CC. Lxxx Patribus collectum. Romanum, Basileea-se,ae iam nuperrime Tridentinum ad haeretieos conlatandos usurparunt. Conuitientur igitur pro viribus haeret ei & quot libuerit iniurias e alumniasque aduersiis transsubstantiationem hanc eru-ctent ; non ideo tamen minus eandem et demus, auquam possumus maxime exaltabimus ; ipii negant, quod impossibilem eam credant; nos vero ideo illam eonfitemur, quod Deo nihil esse putemus impossib e. Ipsae ad haee rationes nobis id persuadent, & re ipsa ad oeulum id videte possumus ι quarum aliquas iam prod
cam, Ostendamque Deum in actione hae suam ostendere potentiam, quod occulta quadam ψperatione. per saeerdoris verba panis substantia , ab aecidentibus seqa strata in corpus illius mutetur, quod perpuram aliquam crevi Iam fieri nequita Prima itaque sit. Si in sacramento hoe vera non esset sub- V. stantiae unius in aliam eonversio . id est, Rationes traisubstantiatio, & si una eum Domita ad trans corpore panis substantia sub eisdem ma sub statia. necet accidentibus . culum esset, ne in si ne ad idololatriam imperitiores inciderent, pa- struenda. nem adorantes, qui nonnisi pura creatura. .Ratio.
Illi enim non distinguunt, sed simplicitet
quod sub speciebus continetur. adorant&venerantur: ad huiusmoda igitur cauenda pericula,& Dei verbo credendum, certissime tenendum Iesum Christum verba tua
pr serentem, Hoc esseorpsu meum, voluisse,
omnes Vt cIederent, per haec verba panis substantiam in eorporis i Ianisu tatam. Seeundam hane sono: si in sacramento Serenda. hoe alia no esset mutatio,& panis substantia ibi adhue rem aueret, corpus Domini nemo
184쪽
nemo sumere posset nisi ieiunium frangeret , quod Apostolicae tamen, teste Augustino, constitutiones vetant; iis quippe decretum est,ut non nisi a ieiunis eorpus Domini sumatur, tamen iam a mille & am .plius annis in Ecclesia consuetudo ia- ualuit ut saeerdotes in festo natiuitatis Dominicae triplex lacrum celebrent, ut EGretorio constat: e quo officio, ieiunium triplici hae sumptione saera meti non Pro lati, ac proinde non esse hic panem sed transsubstantiationem factam. Succedat tertia. Αctionis hui' novet possibilitatein Patres ex ipsa creatione mundia struunt: si enim volente Deo omnia ex ni inhilo eondita sunt, fieti iam potest, ut e pane eorpus Domini virtute diuina fiat: minoris enim laboris videtur in quid aliud, quod iam factum est, conue Ite te, quam quid E nihilo producere. Ratione nae usi lunt sanctus Fineronymus tomo secundo in se monibus devener . Eucharisti. S. Ambrosius libro quarto de Sacramentis, Chry Romus in cap. 26. Matthaea ,&loannes Damascenus, qui postremus rationi huictobur additurus exemplum adfert de igne Eliae , si tantum . inquit , valuit βrmo Elia , ut ignem de caeso deponeret , non valebis Christisermo, ut Oeeies mutet elemento
Quarta sit hae e. Admirabi Ie opus hoe homici ibus persuasurus Deus, non modo iam olim re longo ante tempore figuras produxit , ut quando Moses in AEgypto virgas in serpentes . aquas in sanguinem
conuertit : Iosue vero in Iudaea solem in medio coelorum axe properantem stitit: verum etiam paulo pilus , quam sacram hanc coenam institueret , potentiam suam excitauit, omnes vires suas produxit, maioraque miracula patrauit; paulo enim ante Lararum a mortuis suscitauit, magnum hoc epulum circa montem instituit, in
quo quinq; hominum millia exiguo quin-q e panum commeatu pauit, aliaque si milia. Euangelista quoque priusquam reserre ea,quae in sacramenti huius institutione transacta erant, hac praelatione velut Lectorem praemonens , usus est. Screm quia omnia dedit ei pater in manuι. Ipse quod ad institutor nda sine insigni prudentia, non ptius saeramentum hoc instituere voluit, quam Apostolorum omnium nomine con-
se Rus esset Christum Petrus, velut in fide confirmatus..scien& nempe, sine Lae.nihil hie omnino intellisi pollia. Qi;inta addatur haee. Satan au Dei filium QA nta . . ieiunantem in deserto Palaestinae tentaturus , potentiae illius periculam facturus ait, me τι lapides si panessant, eredebat si qui AIatth. η dem illu, si Dei filius ellit, lapides in panem posse conuertere , quod sine transtubstantiatione fieri aut eogitari nota potest e illi. igitur daemone nequiores sunt, minusq'eh dei habent , simile quid in Euehamitia peragi, qui credere nolunt. Huc vero respexit Dominus , eum Iudae infidelitatem debilemque adem perspectam ha
hens . qui cum Capharnatis. , Christum vere in Eueharistia posse contineri. ct dere non poterat , diabolum eum nuneupauit, Numquid om ex vobMDιβbolud Isau tria
Claudat agmen sexta. Veritatem hane Sexta. eonfirmam us Orientalium Christianorum censura in eonfessionem Argentora tensem. Non line diuina enim prouidentia n. ctum. vi Lutherani, acerrimi transsiibstantiationis aduersarii ad perpetuam sui insa
m ram, inimicos nostros iuratos controuer
siae inter nos Sc se ortae, diremptores iudicesque habete voluerint. Qi; apropter ad 'ConstantinopoIitanum Patriarcnam, Iere miam nomine, Argent ratensem hanc coissessionem misere, qui loco approbation IS grauisti inam Sc acerrima aduertus eandem censura in misit, inque plurimis atticulis illam salsitatis eo arguit, ae praesertim in decimo , qui de caena Domini agit , in qua Gimi itanssubstantiationem confitentur, atque inter caetera docent, Christi corpus coelo non descendere. Et in Euehat istia sit plens, sed transmutatione quadam de tran-ntione panis in corpus Christi psens adesse. Anno rationes hae praegnantes& lucule taetErit ne igitur aliquis, qui de veritate musterii huius dubitate audeat; atque adueIs actionem tam honorabilem admirabi-- lem-
185쪽
lemque blaterare praesumat, eique calumniari' nemo proiecto nisi haere fin sapiat. Hi e quippe illorum cicuta, Ac elleborum. hic insaniunt de esserascunt, hie sui uni &rabiunt. Area Domini dum Ierichuntinos muros forinsecus obiret, illi mox ad terra collapsi, liberum Israelitis aditum praebuere, adeo ut lapides ipsi consternati Sc perculsi fuisse videantur. ita quoq; hisce tem oribus haereti ei, videntes saeramentum oe, verum inquam foederis aream a fidelibus honorari .eoli, per urbium compita circumferti, 8c in supplieatione velut veru Christianae Religionis obiectum portari, contremiscunt & anguntur: quod etiam aegre serant, nos hoc tantopere delectari, gaudereque, hinc est, quod tam acriter aduersus transsubstantiationem insurgat, eiusque gloria in impuguent. N os vero qui ea itidem credimus, illam pro dignitate laudamus de extollimus, e re
. dimusq; hoc in figura olim Elaiae Prophe-.tae demonstratum. Dominus quippe ma-I. 8 gnum volumen ostendens ait, Sume tibi
tibrum grandem , e scribe meo silo hominu,
Gelociteripolia detrahe, eitopradare. O m yi stetia 'magnum hoc volumen sacramen istum denotabat, quod tres complecteretur paginas, Christi scilicet animam, corpus, . ac diuinitatem, paginas inquam . quaeia eramentum hoc & panis vinique species ut coopereulum habent ei liber hic scriptus
est , stilo hominis, quod Dei filius eodem
ut homo contineatur de inseri plus siti in eodem quoque sunt verba, velociterstolia' detνahe, cito tradare ; quod post coniecta . tionem velociter panis de vini substantia detrahenda sit, accidentiaque auferenda. Unico namque momento panis essentiae expers redditur , aceidentia subtemim a.
mittunt, qualitas extensione caret, adeo
ut ubique de in omnibus hie appareat prae . datio& ablatio. O actionem mirabilibus plena mi o mysteria incomprelicta sibilia.' QAamobrem Auditores, trani substantiationem eredetes. Iem ipsam a loremus,
auctori illius gratias agamus. R aeternas illi gratiarum a mones deplom.VNus; Nu-Cap. s. quid rugiet onager, inquit Iob -1 i habuerit herbam , aut mugiet bos eum antepracepe' terit in quas diceret . animalia domestica simul de siluestria, de fera , quieta sunt nec rugient, eum laeta assulget Daseua aut praeda. Qigid ergo, ut hoc alio sensu &pato di
ce exponamus, an non qu Iecana pacatam
que vitam aget homo annon Deum op pugnare diuexareque desinet lan non qui escet, eui Angelorum Deus in cibum cest rit, quique quotidie non praesepi alicui, ut iumentum astare, sed Dei tui mensae asside- .re potest panem manducans Angelorum rpraeel ara haec & eximia considera anima mea. haecque mirabilia ad mirare. Hebraei veteres, quod carnem a Deo in Num. r.escant non accepissent, insurgere aduersus Moysem At Aaronem coepere , de tollere
cornua , dicentes. Anima nostra a νιι ent, uti dabat nobis ad ve sendum carnes Cum
vero Christiani ipso Domini pascamur .
corpore, nostrum est non murmurare .ca -
uillari, de Iudaieo more in benefactorem ingratos este, sed immortales illi gratias agere. Sc cum Psalmographo dicere, Quam P Lao3-
magnifica sunt opera tua Romine, omnia a te exspectant, ut des ictu ueam in tempore: nuissimilis tui , magniscus in sanctitate Nullus omnrno Domine; nec ullus reperiri potest, vel umquam poterit. Tu enim magnus ille cecOuomus de dispes ator, inqui omnes crea turas tuas splendide liberaliterque enutris, cuiusque mensa omnibus omnino hominibus patet Ze exposita est. .
Tu si quidem Angelos reficis in coelo gloria inebriando; animas in purgatorio, spede consolatione pascendo; homines in hoe mundo, mensa de ei bo Euehati meo illi robur suppeditando Qua magnisicata sunt
opera tua, quam actiones tuae admirabiles de inprimis illa quae hoc in sacram et operspicitur, quam transsubstantiationem nu-cupamus : per hane enim hic praesen s:leris, inque sacramento contentus : Creatio octo di xetum spatio, creaturas omnes t uaciem produxit, εcia naturae theatroi pectandas dedit, ac transsubstantiacio crea
torem omnium unico momento intra sa
cerdotis manus praesentem sistit. Omitabiliato opera ab Omnipotentis manu profectat
186쪽
sectat Tu vero omnipotens deaetetneDeus. quem actionis huius virtute in altari no- uto adoratum cernimus, gratiam nobis e- largire, ut postqvm te hic praesent .vivas de nouerimus, tande te in aeterna ploria videre mereamur, ad quam Pater, Filius, fractissimusque Spiritus nos deducant.
De aclinis ibili epulo ac coena , quae in Eucharistia paratur.
II. Seuu, quos vocet ad Ccaenam rotur peaictam' III. Coena cur magna dicatur ρIV. De multatis ad hanc tenera im dissutar. - V. De negligentibu cxnam, cumci, mundo prandentibus. VI. De vecordia eoenam hane negligentium.
duae ace edunt natum, e magno illo gratiarum Oceano, Dei para inquam Virginem
eductae. Magnum illic conuiuium suit, in quo campus & ager. mensarum loco tue re. Apostoli, dispe uiatorum, & Christus ipse eonuiuii instructor & apparator , hie vero regi licum in multur epulum, in quo meni sae,altatia suavi ministri Licerdotes; ueco nomi, Angeli; cibus denique ipse Dei filius. D epulum admirabile eonuiuium stupendum e 6.coenam magnam, culq; nulla umquam par exstitit. digne ut de eadem hodie loquar, egregieque vos exeipiam, ramissus palato non displiceant, ad Paracle tum Spiritum me conuertam, illius gratiamM Dei parae patrocinium postulaturus; idcirco omnes Gabrielis para nymphi ver bis eam salutemus. Ava MARIA.
PR AE. Q L A R v M Iane ae diuinum miraculum suit, Auditores, cum Redemptor, in monte Hermon, in quo nonnisi la .pides & petrae, quinquestominum millia, quinque panibus hordeaceis saturauit, atque ita saturauit, quin 'ue ut cophini frag- . mento Ium pleni sint asseruati. Longe pro- fccho maius miraculum est, quod Lodie in Eucharistia, in monte Ecclesiae unico pane coeli uda to . & i n carnem coirim utato, o-- mnes Ixioni inessalairentur, & satis superq; etiam in reliquum , ut infiniti alii eodem pascantiit & reficiantur. Prius non nisi si- gazasuit de typuI, alterurea &mystatum.
Busis Sanc2M. Philosophorum Plinceps Aristoteles,de
virtute letarionem instituens, eiusqi naturam excutiens, in medio illam, viri a vero in γ f V.
extremis collocauit: ii inimis mei ινθ h. ξ re consistit. In homine qui detri hoc locum habet, cuius virtus medium non transilit, non vero in Deo , qui . cum Dominus ac Deus virtutum appelletur iDominuε V Nu p M 1 srum ipse Irexg rra, omnes virtutes habet
in excessu politas , & mediocritatis limites transilientes. Atqi ideo magna illa mundi,, lumina Moyses & Elias', cum in monte Thabor in die transfigurationis de admi randis stupendisq; filii Dei virtutibus age-
Tent, elut ite excessu rebusque extraordin tiis & non vulgatibus loquebantur. :Inter ceteras autem,quae inDeo resplendent, quasque illi attribuimus virtutes, liberalitas sinus excedens est, medium ne 'scit, & Omne extremum transgreditur. Sa-
piem hanc, admirabilem magnificentiam ', appeti iti A. trabilis magnificenti ei M. I- r.et ιι tem Pirimitias Magni cui e- is vir: o pGI. - imis nubi m Quodque later paruos &s humiles vitium uiuetur, , ae plodigalitatis species ; inter magnates & cordatos vit-l tus est ac liberalitas;ac potissimu Iu H Deo;
187쪽
namcnod nosexeessum appellamus, apud L . illum magnificentia est.SAn non excetnua quaedam tiberalitas Creatoris suit, eum se
exterius etiam communicare cupiens, tottaim que varia produxit,totque mirabilibus operib. stupendisq; IeIum naturam com-
pleuit , eaque uni homini velat .Domino subiectit Magnificentiam hunc demiratus
Psaltes exclamat, Demae Dominus nosse quam admirabiis es nomen tur m in Univer- a terra I quoniam iacuato ess magniserentia tu super caesos.
Hominis Ita primis vero in hominis educatione magmfice conseruationeq; hanc suam liberat ..tatemtia in ho- magnificentiamque paloecit, quem quin minis nu. que millium annorum spatio tam splendi a IIi e. de tamque egregie enutrivit, numquam ut illum deleruerit, ex quo in se suscepi t debito illum tempore enutrire. Qi,airi magnificus hic Planceps esit Nihil in domo ues-deratur. semper illi de prouisione indefici. emi pulsum est, maria illius penuaria sunt, agri horrea, causae naturales annonae pvae infecti, atque adeo oIbis uniuersus illius culina. aenam obsecro, reconditoria sunt
terraeum una ueIus atriinalibus, a r cum o mni volucru cce tu , oceanu S cuiri squami
geris ciuibus, & uniuertus orbis c Dira creaturis. & quo amplius de hoc uniuerso comis editur , quo plura etiam restant comeden da , equi biis vcla pla I hanrratur. at quaeinnani illa culina , quae tot conuiuas alumnosque una excipit menta, & eo iam lunultempore
Magni fit in scriptura Regis Salomonis
mensa &lumptus quotidianus , ac velut vis expeti mi uri quid &ra Ium rcfertur, quotidie inti moti. 0mns dum estico lendiari triginta eoros. semis, a seraginta farinae. decem boues pinguiores, di viginti boves Pascuos, arre
tes centum . excepta venazione ceruorum,
caprarum. bubalorum, de omnigenum al. tilium inlumptos futile. Ide quis me verota excedere putet,verba scripturae producam: in Hat autem citu Salomonis, eram'gulos Diginta cori ιu, exagint ora 1-ma, decem boues ιngues. erviginta boue pascua. las: Θ eentum arietes . excepta venationa cere. Harum, cur rura atqJubrior inomniam l
altilium. Qi;in & ce mromiam hane ex pensamque domesticam exaggeremus scit plura, oeconomos ae praefectos ei tum sntula quaeque in tempore debito prout disse ait &curasse, R in ptimis, quae ad Principis mensam erant necessaria. SMone. ed aria men I. Retti Salomonti prabebam in rempore juo. Oec Cnomia vero domestica. illiti plusque quotidianus. qui in domo Dei
ad hominis, ceterarumque creaturarum alimetrium ea penditur, longe etiam mi se
bilior est, quot Bumenti modii, quot via demiae torcularia , quantum carnis in m cellis expenditur . quanta plicium pii a tio, quanta animalium Venatio. 'uantum auiam a uprum; ad hominem alendum,ia Principis huius mensam in niuendam necessarium tDeelaraturus hoc D E VS, L magnifi- Leuis x centrum patefacturus, in Leuitico pIacer at pili mensa tabernaculi sui semper ut recentibus parabus inste rueretur, Accities quo
qu/similam , se eoques ex ea duodecim Iane qui singuli habet unt duas Iacies. Panes bi G
propos i t ionis temper Tecentes. Oant, sin
gulisque Sabbathis mutabamur, ut ita cuta sollicitudoque DEI; quam in creaturis enutriendis habet ita hoc mundo , in quo mensa semper strata Ee cibis instructa denotaretur. Luι dat escam omet PDIus. ni ea m , ct cat. & inprimis in Ecclesia, quam tabernaculum hoc denotat, in qua P. taveneris. Sacramenti mensa ad hominem enutriendum pascendumque instructa cer
sponsa delie as domus suae sponso re-eensens, ait in hortis suis tum nouos tum veteres fructus reperiri r In hortu nosνιι omnia poma noua ct vetera, dilecte m , seria .
tiant tibi. Per sponiarn hanc , Ecclesia I asu C H R i s T I sponsa intellig.nda, quae ad deli elas suas, non in hortis, sed in altaribus i & ciciis mensis omne Hactuum
gemas habet , tum nouoIum , turn vete-
188쪽
pascendum , euramque Dei in hominibus enutriendis ostendendam des f inati. ωυος. 22. In extremo Apocalypseos vidit Ioannes Q iuxta thronum agni arbore feracissimam, duodeetes per annum fructum ferentem, euiusque sol in aegras sanitatem afferebant, In medio platea eius, ct ex utraque partesu minis , unum vita, asserens fructus duode..eio, per menses 'gulos readem fructu M. Scio per arborem hanc a nonnullis Chri,stum intelligi, perque duodenos fructus duodecim Apostolos, per solia morbos de- . . mellentia. sacram, quae ore illius Utedi hantur, doctrinam , quae mundo lalutem l . itanaque comparauit: hane expositionem sequuntur Beda, Rupertus.Ricnardus de S. Victore, Hanno. Ioachim, aliiq;. in aliam. - iam concedunt alii .Equidem eius sempet sui sententiae, arborem hanc tam egregIO s. ii& tam frequentes ferente fructus, inaglH-- licentiae Dei, eiulque quam de homine splendide in Ecclesia, caeterisq; in mundo creaturis vulgari modo enutriendis habet, curae figulam esse. - Ecque cuiat qua nam liberalitas ecquae s Principis huius magnificentiat vix creatus erat mundus, α ecce herbis, fructibus, pomis, bis mille annorum spatio pascit ad usque diluuii tempora: Dixitque Desu. πω Gm dis vobis omnem herbam agerentem semuterram, cν uniuersa ligna, qua habent in serat metipsis sementem generti seni, visint vobti in
Heam.Deinde cum videret hominem nauis
Dare super agresti hoe & arboreo ferculo, aliud parauit, de epulum iusti uxu longe H-- abundantius , in quo omne animalium N piscium genus paratum : Et omne quod mouetur vivitierit vobtim cibum. cum iterum 4autiores cibos homo quaereret, nec animalium missus palato arriderent, men samque sella instructam repudiaret, An in . se lotu in ambrosa & nectare tandem pa-lcere voluit, Panem Angelorum manuu- , . in cauit homo. Tuncque sacramentum hoe
instituit, & tam lectissimum parauit fercuis Homo a talum, ut Psalmographus illius magnifi-
mensab 'centiam demiratus omnium Id mirabili- ad um diuinorum memoriam compendium
suorum, misere cres miseerator Demium, cam tra
e e. &in Evangelio hodierno magna adi ductus. pellatur cinia , Homo quιdam feeit, coenam magnam cte. Vere inquam magna & con uiuium admirabile, in quo vos ipse hodi erno dra reficere ac pascere decreuI, qua tum sacra inenta huius mirabile produces. quod bifariam diuidam , primo coauiuIi huius magnitudinem splendoremque is deinde reliquum parabola: proponam: vos modo diligenter auscultate Sc rem aggrediar.
Quod ad primum igitur spectat; Euchaaristiae sacramentum magnum est epulum, ad quod omnes homines inuitati sunt. Va- Matra. u. nite ad me omnes qui laboratis'onerati est o ego reficiam vos. Quo loco duo sunt obseruanda; Primum , solum Deum esse, qui paseere M rescere animas queat, Et ego re- fiam υor. Mundus enim pascere dum vult. esurientiores mensa dimittit. Testantur hoe M leges, Satiabor, eu ο- scio. paruerit gloria tua. Perinde ac diceret. Qua-uis me quotidie mundus regia excipiat se
mensa, nu quam tamen mentem satiat, sed νesurientem a mensa abire sinit, tu solus desiderium meum implera ,& vere animam
satiare potes. Alterum otiosos di inertes nihil agere aut pati desiderantes, a Deo
non palei, sed illos, qui bonis operibus inemn bunt. austeritatum, pinnuentiae, vo torum', persecutionum aduersitatumque
pondere pressi sunt, Qui laboratis is onerati essu. Non ait dumtaxat, Qua laboratis, sed addit , o o rari esu:q:n enim in mun- do laborat, onus crucis c. nristi, poeniten- tiae sarcinam,& diuinorum praeceptorum iugum serat necesse estu gum enim meμm Matio. U. suaves. oonmmeum leue. aliorum quo--cque imperfectiones benigne portet, Alter alterius enera portate, lysic aut libitis le-α rem Christ. . Eucharisti a igitur epulum est Ecemui ' Euchari- uium . atque hoc mo D illam nuncupaz stia ep Eeesesia, O latrum n,iuiu. in quo Christu luiri.
sumitur, ore cotitur memoria lasonu eim, Ο'e. Duo v. hoc in conuiuio spectanda notandaque sunt; prinuim. Christum hie s mi in cibum a fidelibus. si enim aestimari a X , ferc
189쪽
serculorum pretio raritateqi conuiuia solent, ipsum Eucharisti cum huiusmodi ser- siluari habet . cui nullum simila umquam'. exstitit, aut ulli rempore exule . Lumineo sumatur Deus, quo u hil in mundo rarius aut pretiosius haberi. conitatique potest Alterum quod mortis,pauionisq; Domini. eae sit commemoratio ι Dei filius eni in hoe conuiuium instruens, voluit suae nos passi.
onis mortaIque , & eorum omnIum quae in Caluatiae naonte contigerunζ. , . memores
e sic. Solebant AEgyptii, testibus Herodoto, R in conuiuio Sapientam Plutarcho, mentis suis erantum & mortis imaginem inferre . ut quicumque menta accumberent, mortis memoriami prae oculis haberent, neu lui inter epulandum obliti, temper amitiae moderationisque. limites excederent.
Morem hunc seruare voluisse videtur Decis, . aut nobis illum saltem ad imitandum pro posuisse, eum in solem vi magnificentissimoq'e Eucharistici sacramenti conuiuio mortis suae sy mbolum repraesentati imprimis voluerit, ut passione illius ob oculos posita, mortem illius assidue m ente volue Iemus; ideoq; eam Ecclesia, tyracotitur me moria passentistius . . In Exodo praecepit Deus , ut Hebraeis, agnum Paschalem in AEgypto comedentibus . sup ei limnaria N polles domorum interea sanguine illius conspergerentur, uti ta mortis recordarentur, cuius sangur nem
εn quiam comedim issum. Designabat iam tum ligura illa, quod hodie an Eucha rima cera cie est, in qua Deus ipse incar
sus nobis suum iu cibum donans, languine
u sensus do cogitationes no stras tangi voluit, ut mollis dc pallionis illius Gemoriam ageret mos, qui tua animas cune palceret. Dicitet gitu I,num vere magnificum hoe sit c 5 mutiliri, in Evangelio vero cinnae nomen
habet, sed magnae; Homo quia freti cannam Et saue tactamentum hoc coena dicitur,
quo .n- tne Hl an di Paulus nominauit, Iam non eu Dormnlcam eaenam manducare; ac deinde Cht ylotio mus. Porro hoc nomi
ne cur dico Iur, variae eaeq ue praeclarae dari rationes polient. Prima, od Christus illud die Iouis post coenam .ec vespera pallio
nem praecedente instituerit. Secunda, quod non de die sed noctu, quando coenare homines solent, fuerit Inltu utum.
Tertia, quod veteres, epulum aliquod . regium spieudidumque instructuri. vesperilem per id sacerent. Quas ideo scriptura etiam magnas camas appellat : unde Datu Persarum regis conuiuium coena dicitur, Rex Darisu tecti. comam magnam, quin et iam in Belli ullae obsidiotaec Ouiuium quod Oaias lacerdos Achiori parauit, coena dici tar, Tune Orbia sinito consilios cepit eum in Iuriris s. dom tam Iuam o fecit et caecam magnam. atta, quod quemadmodum coenavit i- Qma hominis refectio est, ita quoque lacrM'. mentum hoc finis & caeterorum consum
Triplicem mundus, Auditores, refectio 'Mundus nem habet & eomedendi tempora, en ta trinam r- .culum, prandi in & coenam/primum mane, alterum in meridie. & postremum circa habet vesperam fit. Tot e tram homini refectro nes parat D. E V S sub auroram mundi, in lege naturae, in ientaculum dedit panem
Melahuedechi, & aliquod guttas laeti fi
elotum Abelis & Abrahae et in prandium, tempore legis Mosaicae lautiores nullus ociaicula ratiora intulit, sed figuras tamen, . panes nimirum propositionis. agnum pas- . - α chalcin . manna , torque Aaronis lacri-l.ficia. In ecenam vero ita lege Euangelica propriam sub speciebus. i aeramentalibus . carnem velut ferculum quoddain Euehatia regium', α escam vere diuinam lar ta eartus est , atque hinc coena nuncupazur, e cecia di- quod ultima & optima hominis sta IcΩ- ea tu
In nuptus Canentibus laudari meruit arcni triclinus , quod vinum' detelius deminus sapidum primo dedisset, melius ve- , . ei ro de sapiatus ad eat Icinum , praeter alio in i
190쪽
exm inebrati fuerint be minet, tune id, quod deterius est tu autem seruasι bonum vinum que ad i. Chri si us veIus architriclinus. idem omnino in Eucharistiae innitutione& in coenae huius eo nuiuio peragit: nam cum iam inde a mundi primordio in lege naturae α Molaica . in Synagogae menta, ruod nuno iis saporis est et . proposuisset. figuras inquam & sacrificia, magnum hoc sacramentum ad extremum. velut optimude exquisitissim uiri serculii ira reseruauit.
Hanc igitur ob causam coena dicitur,rii, his: di seco D magna, vel quod is , qui eandem' institim magnus sit, scilieet Deus, cuius magnitudo potentiaque nullis exponi vetabis potest, Magnus Dominus is laudabitummu dy mognitudinu eius non es sinu; vel quod qui ad eamdem inuitatur magni sint& frequentes, omnes scilicet mundi Inco lata Venire ad me omnes qui laboratu π oneraίι uita, o ego reficiam vos. M. vel quod
RIcula, quae hic apponuntur, magna sint, diuinitasse ilic. α humanitas I 9ς
; Iesu Christi, quibus nihil in mundo dignius aut exectilentius dici singive potest . . Magnum illud haud dubie epulum ense ac omnium sermone celebraretur, di r numque ad quod Reges Se monarchae admitterentur. sisti eo Phoenix unica in terra avis, perque Asabiae deserta volitaus, qua nihil in orbe rarius apponeretur Qgidigitur de conuiuio E ueharistico dicemus, . In quo totius uniuerti Phoenix, Iesus Christus, unigenitus Dei filius, in altaris mensa manducandus proponitur'aune de limili conuiuio quis umquam loqui audiuit an non hoc diguum in quo non reges &MOza Ichae, ted Angeli de Cherubini teli
Sa quod in magno mundi palatio eo nui
uium instrueretur, in qu n cibus eo meden. dus proponeret , qui omnium ciborum gustum in se eo utineret, an non hooeegregium & admirabile epulum foret, an non coelum terraque de eodciri loquerentur, an non Angeli simul di homines admirarent ut in manna haec olim inuenire fuit. de uo Psalmista hoc modo locutus est, Pluit, manna admanducandum, panem cae 64
rali numero cibaria , quod quamuis non nisi unus esset cibus, omnium ciborum nihilominus saporem deliti atq; contineret. ' igod Hebraeos tantopere percelluit, ut per desertum inelamatim , Manhu i quid est ho et quaenam escat quae mirabilia tEucharistia eo uiuium est, in quo omnia haec concurrunti in hac enim talis praebetur hominibus cibus, qui ubi gustatus fuerit, omnium ciborum spiritualium pullum praebet. Testatur hoc scriptura, mapientia mihi cautionem praestat, Panem de egloprasirim eis, omne delectamentum in se habentem, . omnemsaporemsuauit.uu QAis igitur non admireturi quis non de hocio quatur' quis ad epulum hoc n n accedet. cui nullum umquam par aut sinule exstitit. De splendido igitur Cleopatrae conui ut O taceat antiquitas, quod omnium histo Cleopa ricorum praeconio eelebratum est; quod- raecon que illa Ainxanditae in Antonii sui gratia i uiuam . Patauit, in quod illati fuere uniones duo praestanta nimi, qui centum coronatorum millibus do amisius aestimantur. . Longe veto latius M admirabilius epulum est, quod Christus in Eucharistia instititit, in quo praeelati illi duo uniones. humanita vel diuinitas Iesu Christi inmuntur, umones inquam splendidissimi . quarumque valor verbis exprimi nequit ἱ & una gemma α margaritum adeo pretiosum de diues, Iesus Christus inquam, ut homo sapiapiens illud empturus. omnia diuendat M. abiiciat- Math II. Antiquitus moris erat, ut in solle an usi Veterum.& publicis epulis ferculum aliquod appo' epulae.
neratur c: variis cibis concinnatum , quod dicebant Porcum Troianum'; nam ingen rem porcum omni auium genere inserciebam; cui deinde mensae illato latera adaperiebantur quibus omnis haec Gium multitudo, velut olim ex equo Troia no milites di armata inuentus, qvi Troiam Iib r.euerterunt, egrediebantur. Huius missus Libs. e. . meminere. Athenaeus , de in saturnal. luis Macrobius , qui addit oratorem Cincinium legem, Fanniam de moderandis 'lumptib. defendere conatum, hanc potes