장음표시 사용
101쪽
gratiae, Simul elevet liberum arbitrium ad Super naturalem contritioni actum, ipSamque animam Sanet et tu Stificet, hinc est quod ex parte Dei agenti prior natura Si infuSi gratiae poAterior fero motu liberi arbitrii et culpae ablatio. Sed ex parte hominis iustificati, prior natura est receptio gratiae qua Si operanS. Sequitur motu contritioni S per priu remo Ven prohiben destruendo offenSam, et e consequenti di Sponen positive ad gratiam Ultimo est consecutio habitu iustificationis, qui quidem habitu consideratus ut in poteState Voluntati CuiUS propria Virtu eflectUS St, rationem iam habet gratia cooperant, S.
DE EFFECTU POENITENTIAE OUOAD REMISSIONEM VENIALIUM
Haec quaestio partim quidem praeoccupata Si in posteriori Parte tractatu de peccatis, partim vero coincidit cum dictis de
remissione mortalium Unde pauca quaedam circa Singulos art1-culus remanent ObSer Vanda.
In arti Culo primo dicitur venialia non posse dimitti sine poenitentia, id est in formali vel virtuali ipsorum retractatione, et ratio facile reducitur ad eam quae Supra Thes. 7 9 2 fuit declarata. - ASSigna tamen . Thoma inter poenitentiam requi- Si tam pro remi SSione mortalium et eam quae Sufficit pro Venialibus, aliquam differentiam quae difficultatem crearet nisi recte intelligeretur. Ait enim in corpore articuli circa medium vi Exigi si tu ad remi SAionem peccati mortali persectior poenitentia, Ut si Scilicet homo actualiter peccatum mortale Commi SSum doteSte- tur, Uantum in ipso est, ut Acili et diligentiam adhibeat ad rememorandUm Singula peccata mortalia, ut Singula deteStetur.
e clune Sunt ex arte homini iustificati est e ConverSO: Am Prius est ordine naturae liberatio a Culpa, quam Consecuti gratiae itasti si Can- ti S . . Thom. I-2 suaest. II 3, A. I ad 4 φ . De Ecclesiae Sacramentis Tom. l. I
102쪽
Sed hoc non requiritur ad remiSSionem venialium peccatorum. Non tamen sufficit habituali displicentia quae habetur per ha bitum charitati vel poenitentiae Virtutis, quia Sic Charita non compateretur peccatum Veniale, quod patet esse falsum. Unc si Aequitur quod requiratur quaedam virtuali di Splicentia, puta cum aliqui hoc modo sertur secundum assectum in Deum et res divina ut quidquid sibi occurreret quod eum ab hoc motu retardaret, diSpliceret ei, et dolere Se commiAiSSe, etiamSi actu de illo non cogitaret quod tamen non sufficit ad remissionem si peccati mortalis, niSi quantum ad peccata oblita post diligen- tem inquisitionem . Hanc doctrinam impugnant plures ut fal-Sam Nam, inquiunt, etiamSi homo de mortalibus in ulis actu
non cogitaret, Sed tantum in uni VerSali Contra peccatum a Se commissum moveretiar motu persectae ContritioniS, adhuc tamen e Catorum omnium remiSSionem Statim obtinere dicendu eSSet, iuxta constantem et Uni VerSalem EccleSiae Sententiam, quam non
impune negavit Baiu in I et a e 79 propositionibus alio
damnatis. Quin imo, ne formali quidem contritioni motu Contra peccatum neceSSarius St, Sed Sufficit Contritio in persecto amore virtualiter inclusa, sicut Si quis, nullo examine praemiSSo, nec de Sui peccati ullatenus Cogitan S, Subito prorumperet in actum diligendi Deum ex toto corde totaque anima Sua. Reiiciendum ergo ut sanae et Catholicae doctrinae contrarium, aS ignatum di Scrimen inter poenitentia quae ad remi ASionem mortalium exigitur, et eam quae Sufficit pro venialibus. - Verum otii ita loquuntur, Viden
tu ipsi potius obliti principiorum Eterum in Nova Lege medium
neceSSarium remiSSioni mortalium Si Poenitentiae Sacramentum in re Vel in Volo. Praeterea ad Sacramentum Poenitentiae Xigitur Sane Singulorum peccatorum dolorΟSa conseSSio, et conSQ-quenter requiritur ut homo diligentiam adhibeat ad rememorandum singula peccata mortalia, ut singula detestetur. Hinc igitur Xordiendo, differentia assignata inter mortalia et Venialia invenitur
veriASima Nam Veni alia non Sunt ullo modo materia necesAaria Sacramenti, Sed independenter ab eo per sormalem Vel virtualem contritionem poSSunt omnino remitti Mortalia autem per hancipSam sormalem Vel virtualem contritionem nequaquam tolluntur
103쪽
nisi cum Volo sacramenti altem implicito. Sed votum sacramenti includit profecto votum diligenti inquisitioni Confitendorum peccatorum. Ergo a primo ad ultimum, diligentia adhibita ad reme. morandum Singula peccata mortalia Si aliquid requisitum, in minus in re, at Certe in voto, pro mortalium remiSAione, et in hoc sensu loquitur . ThomaS. In articulo me Cuncto docet quod ad remissionem venialium non requiritur infusio gratiae ut formali cata Sa remiSSioniS; Cuius ratio iam patet ex dicti in tractatu de peccati A. si numquodqUO, inquit, tollitur per Suham oppoSitum. Feccatiam autem Venialea non contrariatur habituali gratiae Neb charitati, med retardat actum eiu in quantum nimis inhaeret homo bono creato, licet non contra Deum, ut in prima Secundae habitum est. Et ideo si ad hoc quod peccatum Veniale tollatur, non requiritur quod in fundatur aliqua habituali gratia, sed Aufficit aliqui motu gra- tiae vel charitati ad eiu remiSAionem . In quo Solum VPer- est observandum quod in iustificati quilibet dolor de Ieccato est contritio charitate formata, ut dicetur infra 'i, et ideo, etiam Sinon procedat ex motivo charitatis, Sed ex aliquo motivo inferiori, adhuc dolor ille est aliquis motus gratiae vel charitatis, qui iuXta Angelicum sufficit ad veniali peccati remi SSionem. - Reterum, ubi remissio venialium simul fit cum remi SSione mortalium, ab iisdem ausi pendere debet a quibus pendet ipsa iustificatio non quidem hoc Sen Au quod mortalia remitti nequeant abSque venialibus, sed quia venialia simul cum illis tolli non possunt, nisi Simul cum illi per contritionem iustificantem retractentur, Ut per Sacramentalem ConseSSionem clavibu subiiciantur. - Hic etiam animad Uertere iuvabit cur unum peccatum veniale soSAit remitti quin remittantUr omnia, quod an de mortalibus nequaquam dici potest. Et rati, discrimini est qui reatu a Vei Sioni a Deo omnibu mortalibu peccati eS communis, iuxta illud Iacob. II-Io: Oui offendit in uno, factus est omnium reus. Porro reatUS RUOr-Sionis auferri nequit nisi per infusionem Cratiae, et inii Si gratiae est evidenter incompossibilis aeum qualibet macula mortali Ss Utii e Contritione.
104쪽
culpae, ni Si Velimus Contradictoria poSS OSSe Simhil. Ergo, Vel Omnia mortalia dimittuntur, vel nullum. At vero, Sicut habitus gratiae compossibili est cum quibuslibet venialibus, ita etiam cum 'luribus vel paucioribus. Unde A quem de aliquo veniali poeniteat, remi SSionem illius consequetur, manentibus interim alii nondum per poenitentiam retractati S. - Tandem, Cum in fine huius articuli S. Thomas dicit peccata Veni alia remitti quandocumque gratia de novo adulti infunditur, quia non contingit esse infusionem eratiae sine actuali motu liberi arbitrii in Deum et in peccatum
videtur intelligendus de eo quod communiter CCidere Solet, non de eo quod nece SAitate absoluta debet evenire. Nam etsi in iustificatione impii actuali motu Voluntati Contra OCCatum emporreqUiratur, non tamen neceSSe S ut motu ille Ait etiam contra Venialia Uerumtamen vix forsitan continget dari dolorem de peccatis qui ita ad mortalia restringatur, ut ne Virtualiter quidem ad unum aut alterum veniale e Xtendat, et in hoc Aen Sta, at Vomeliori iudicio, procedit S. Thomae ASertio, nam alia rati allata non concluderet.
In arti Culo tertio Sermo est de Spersione aquae benedictae, alii Sque eiusmodi, prout ad remissionem venialium efficaciam habent. De his igitur dicendum quod alia sunt quae in Aui Xercitio
proteStantur dolorem quemdam Saltem Virtualem de peccati S, Sicut ConseSSi generali S, tun Si pectoris, et orati dominica alia vero Sunt quae ultra Otum reverentiae erga re divina qui in eo-rUm USU reperitur, obtinent specialem ab Ecclesia sanctificationem, Sicut aqua benedicta oratio in ecclesia con Secrata, benedictioepi Scopi, et alia Similia. Porro ad remi ASionem Venialium Valent, partim quidem per modum actuum poenitentiae, partim Oro per modum impetrationi auxiliorum quibus moveatur anima in di-Splicentiam de peccato impetrationem autem dico quae vim habeat potisSimum a Suffragio Ecclesiae quod in S praedictorum quodammodo nobis adhibetur. Non ergo ibi Aomnianda Si CaUSalita e Opere operato, multoque minus efficacia quae excludat neCCSSitatem retractationi peccati, sive actuali motus liberi arbitrii contra PSU m. Nota. - OuaeSuo Uae AeqUitur apud S. Thomam, Si de re-
105쪽
ditu peccatorum per poenitentiam dimiSSorum. Sed Vix specialem exigit expositionem. Certum Si peccatum Semel dimiSSum nunquam proprio SenSu revi ViScere. Si Uando igitur remi SA peccata dicantur per Aequentem lapSUm redire, impropria et metaphorica locutio St, quatenu contingit ut ratione ingratitudinis relapsu gravior habeatur. Caeterum in teXt S. Thomae omnia Aufficienter patent; unde Statim Veniendum est ad nobilissimum effectum poenitentiae qui At reAtituti Virtutum et reviviscentia
DE EFFECTU POENITENTIAE QUOAD UIRTUTUM ET MERITORUM RECUPERATIONEM
Cum in hac quaeAtione plura sint in quibus valde discrepant inter e theologi, primum omnium illud declarandum St, quod ab omnibu Concorditer SSeritur. Tum Secundo, Stendendum in quo Sit Si tu auctorum diSSenSU Circa meritorum reVi UiSCentiam. Tertio denique, diligenter secernendum id quod in hac controVer- Aia ad alia pertinet theologiae partes, de gratia scilicet, iustificatione et merito), ut in iis Soli demum ConSi Stam US, URO O-Strae permiSSa Sunt determinationi, utpote directe attinentia ad materiam de poenitentia.
Quod theologi omne Consentiunt CirCa effectum poenitentiae qui S re Cuperatio Virtutum, et mortifiCatorum perum reViViSCentia. I. Sane Vel O nemini unquam dubium SSe potuit quin per poenitentiam reStituantur omne Virtute infusae, utpote quae Cum gratia Sanctificante inSeparabiliter coniunguntur; unde etiani, eadem omnino At poenitentiae Cati Salita reSpectu restitutioni virtutum,
106쪽
quae supra fuit declarata in ordine ad ConSecutionem gratiae habitualis si x gratia inquit Angelicta in praeSenti, ConSequuntur
omne Virtute gratuitae, Sicut OX SAentia animae fluunt om- si ne potentiae, ut in 1- habitum est. Unde relinquitur quod per poenitentiam Omne Virtute reStithlantur . Haec quidem Sine difficultate constant, et solum obiter notabi in eodem articulo, huiu quaestioni primo, responSionem ad tertitim, ne Perperam
intelligas id quod communiter dicitur per infusa scilicet virtutes non dari facilius posse, sed tantum Simpliciter posSe, quaSi ipsae non conserrent intrinsecam illam inclinationem ad proprium actum, quae omni potentiae Sive habitu operativo propria est. Rei enim verita Solummodo habet, quod non tollunt omnino dispositiones
e prioribus actibu peccatorum au SataS, puta habitu vitiosoge quibus praestatur quaedam difficulta Veluti Xtrinseca ad operandum per VirtUOSR. Caeterum, si quantum St X pSa incli- natione charitati et aliarum Virtutum, poeniten oper Virtu- tum delectabiliter et sine difficultate operatur Sicut A virtuosus per acciden difficultatem pateretur in XSecutione actu Virtutis, si propter Somnum aut aliquam Corpori indi SpOSitionem . a. ConSentiunt etiam universi quoad doctrinam articuli tertii,
ubi dicitur hominem vi poenitentiae restitui in principalem illam dignitatem qua computatu erat inter filio Dei, prout ignificatur Luc. XV in filio prodigo, cui poenitenti pater iussit restituis Olam primam, et annulum, et calceamenta ; Sed non in dignitatem Secundariam puta innocentiam, Virginitatem, aliaque et US modi, quorum reStitutio aliquid exigeret prorsus impossibile, Videlicet ut quod factum Si factum non fuerit. Adhuc tamen poteS poeniten recuperare aliquid maius, ut dicitur ibidem in corpore inquantum Scilicet plus diligitur a Deo qui poest peccatum ad he
loica Pera Se On Vertit, quam qui mortali peccato nunqUam inquinatu remi Sese Se habet in Xerciti Virtutum. 3. Denique Summu pariter OnSen SUS Si omnium in hoc,
qui per Viva per Sub Sequen peccatum mortificantur, sart. in quod mortificata per peccatum revi Viscunt per poenitentiam, art. 5i qUO Opera mortua nu Squam poASunt Vivificari, art. i. Ad quo-
107쪽
rum intelligentiam sere sati erit declarare quid per opera mortua, visa, mortiscata, et denuo reviviscentia, debeat intelligi. Porro opera mortua dicuntur dupliciter, ut art. 6 docet S. Thomas. Uno modo effective, utpote mortem inducentia; et sic morti sera potita quam mortua Vocari debent, nihil enim aliud sunt quam Opera mala quae per poenitentiam abolentur. Alio modo privative, quia etiamSi honeSta Sint carent tamen Spirituali ita, eo quod ante iustificationem fiunt ab eo qui adhuc in statu mortalis peccati positu S, nihil potest operari quod Sit Vitae aeternae meritorium. Non quod Si Sint effectu gratiae operantiS, Careant omni utilitate ad Salutem, absit Sed quia hanc olam utilitatem habere poSSunt, Ut tu minUSU proXime disponant hominem ad ipsum iustitiae Statum tandem aliquando SSequendum. Hi igitur operibus mortui opponuntur opera ViVR. OPOTRautem viva illa tantum dicuntur quae a principio Supernaturali intrinsece inhaerente procedentia, Vim habent perducendi in Vitam aeternam ut in tu Stitiae coronam, pro quanto vel Con Sistunt in ipso perfecto actu Charitatis, Vel certe a charitate saltem habituali formari Seu ordinem in finem recipiunt. Quippe, ut dicitiar in Ι-2, QuaeSt. Ι , art. 4: si ita aeterna in Dei fruitione consistit. Mosi tu autem humanae menti ad fruitionem divini boni est pro
priUS Ctha Charitati S PC quem omne actu aliarum Virtutum ordinantur in hunc finem, secundum quod aliae Virtute impe- rantur a Charitate. Et ideo meritum Vitae aeternae prim Per tinet ad charitatem, ad alia autem Virtute Secundari O, SOCUndUm quod earum actu a Charitate imperantur . Et hinc etiam Stquod ordo in finem ultimum ipsi operibus Virtutum per charitatem impoSitus, dicitur eorum forma Sive persectio, tametsi persectio omnino ultima intelligatur accedere e gratia Sanctificante, quae aliunde a charitate Separari nequiti, quatenu OX gratia Sanctificante
habet homo ordinari a Deo in vitam aeternam, ea ordinatione Sine quam Ultu operum nOStrorum Ualor reputatur dignus gloria caelesti. Et hoc Sensu gratia dicitur esse forma ipsius charitatis, charitRS VCP sorma aliarum Virtutum. Informatur actu Virtutis triplici ter, ait Angelicta de Verit. q. 27, a. 5 ad 5 ' Uno modo in Q Uantum circa Substantiam actu apponuntur debitae conditiones,
108쪽
per quarum limitationem in medio Virtuti Conestituitur, et hoc habet actu Virtuti a prudentia .... et Sic prudentia dicitur sorma omnium Virtutum moralium Actia autem Virtuti Sic ConStitu
si tu in medio, Si vagi materiali respectu ordini in finem ul- timum, qui quidem ordo apponitur actui virtuti e imperiosi charitatis, et si charita dicitur Sse forma omnium aliarum Virtutum Ulterius Vero efficaciam merendi adhibet gratia san- ctifican S). Nullu enim operum OStrorum Ualor reputatur dignus aeternae gloriae niSi praesuppoSita acceptatione divina, et Sic gratia dicitur esse sorma et charitati et aliarum virtutum , Si. Sic igitur patet eamdem esse oppoSitionem inter OPUS ivrim et
tificentur, facile conStat. Non quod impliciter amittant id quod
pertinet ad eorum Vitam, Semper enim remanent in acceptatione
Vide ergo quot Conclitiones requirantur ut opus bonum sit opus vivum sive meritorium. Prae primis neCesse est ut it a prinCipio supernaturali intrinseco id est ab infuso habitu quo homo a supernaturalem actum non tantum OVetur, se etiam ei PSUm moVet. Si non Satis, nam in peccatore informes habitus fidei et spei, meritorii operis principium non sunt. Oportet igitur ut Ctus e gratia cooperans proCeden Proportionem haneat Cum fine vitae aeternae, quae est clivini fruitio tioni invisione intuitiva. Porro eiusmodi proportio PerfiCitur ex duobus. Primo quidem perficitur per charitatem, Cuius est tendere in Deum ut in ami- Cum super omnia cli lectum Cui aeternaliter Onvivere volumus, tum etiam referre in hunc finem omnes actus inferiorum virtutum. Praeterea perficitur per ipsam Sancti cantem gratiam, Per quam formaliter ordinamur a Deo ad Convivendum Cum ipso, quasi Cive et socii effecti beatae illius ΝοCietati quae est Ierusalem Caelestis. Quo fit ut si per impossibile haberetur Charita sine gratia, omnis ille motus in Deum ut in amicum cui Convivere intendimus in patria, nihil aliud esset quam frustraneus quidam atque irritu Conatus defiCeret enim acceptatio et praeorclinatio clivina quae totius nostri meriti apud Deum, neCeSSArium PraeSUPPOSittam est. Si igitur actus supernaturalis etiam ab habitu infuso ProCedens, non re- Putatur Dus Vi Uum nisi in quantum a Charitate salum habituali accipit Ordinem in finem aeternae vitae, et a gratia sanCtificante habet investituram clivinae praeordinationis et CCeptationis. Et hae duplex perfectio forma actus vocatur ab Angeli CO. OC Citato.
109쪽
divina, et quantum S de Se digna Sunt aeternae Vitae praemio , sed quia Superveniente reati peccati, impedimentum accipiunt ne valeant ad praemium ei qui opera fecit, et hoc modo mortificari dicuntur. At quando vi et efficacia poenitentiae tollitur impedimentum Vitae, id est, aboletur peccatum per quod fuerant mortificata, tun Secundum unanimem theologorum Sententiam revivi-SCunt, et denuo ad Coronam Valent. Sed de Operibu mortui non eAt eadem ratio. Sta enim non OSSUnt iterum a principi procedere, quia tran Seunt et iterum eadem numero OS Umi nequeunt.
Unde impossibile est quod opera mortua iterum fiant viva persi poenitentiam D.
Hactenus de iis in quibus concordant theologi Superest ut ea in quibus dissentiunt, diligenter XPendRINUS.
Circa re Cuperationem gratiae et reviviSCentiam meritorum, iSSenSu tam ante quam o Si ridentinum inter theologo eXSiSten S. Doctrina fuit Nominalium, quo Aequuntur halti moderni, duce Suaregio in electione de revivi Scentia meritorum: OOnitentem UnqUR IN OS Urgere a peccato niSi Cum gratia et Sanctitate maiore quam fuerat illa per praecedens peccatum amiSSa. Dicunt
enim restitui poenitenti totum illud quod habebat prius, et addi
Ulteriorem gradum reSpondentem praesenti di Apogitioni qua se denuo disposuit ad iustificationem, Sive in Sacramento Si V eXtra Sacramentum si X dicti infertur, inquit Card. De Lugo de Poe- niti, Di SP. II, CCt. 3 n. hominem per Poenitentiam Sem si per resurgore ad maiorem gratiam quam prius habebat. Recu- perat enim totam illam, et praeterea accipit aliam de noVo, X vi contritioni vel Sacramenti praesenti is Quapropter de iis etiam omnibus qui per alterna Vice Cadendi et resurgendi adimplent iam Atiam, recte intelligeretur illud quod de iustorum semita in Scriptura legitur. Pro V. IU-I8 uasi luc spicu cus pro-
110쪽
cedit et crescit usque ad perfectam diem idque lege absoluta atque univerSali, quidquid sit de modo et servore quo Se habet homo
in poenitendo, ex hoc Solo quod utcumqUO OSurgit OA CRSU m. In contrarium Vero est Sententia S. Thomae, tum hic, tum in I, D. IJ, . , a. 5, tum in plurimi alii locis, ubi constanter docet totalitatem gratiae in qua reSUrgit poenitenS, proportionari
Semper praesenti ipSius dispoSitioni si Contingit, inquit in
ten Sionem motu poenitenti quandoque proportionatam SSe maiori gratiae quam fuerit illa a qua Ceciderat per CCCatum, quandoque Utem equali, quandoque Vero minori. Et ideo poe-- niten quandoque resurgit in maiori gratia quam priues habue- rat, quandoque autem in aequali, quandoque etiam in minori et eadem ratio est de Virtutibu quae e gratia ConSC UUntUT D. Angelico consentiunt alii vetere scholae principes. Dicit S. BonaUentur in IV D. I , Part. 2 R. 2 R. DiXerunt quidam quod semper in aequali vel maiori grati oportet CSUrgerC...
Sed hanc OAitionem credo falsam ... Ad illud quod obiicitur,
si quod non recordatur Deu iniquitatum, dicendum quod Verum est; unde non dat minorem gratiam merito peccatorum, Sed quia non bene e praeparat homo ad tantam gratiam is Dicit Alexander lenSiS, Part. , Q. P, membr. 5 si Aliter dicunt alii quod non Semper surgit poeniten in aequali munei e Virtu-- tum quod mihi videtur verisimilius. Unde sine praeiudicio dico
quod quandoque resurgit poeniten in majori munere Virtutis, quandoque in aequali, quandoque in minori . tu Sclem Sententiae sunt Albertus Magnu in U, D. 4, a. O Palladan US, D. I , . I, C. , OnCl. 3 CAPTOOlUS, D. 4, a. I; Caietania in praeSenti, etc. Porro, quod apprime notabi contra eo qui nescio quo imaginario fundamento ni Xi fingunt Sententiam an per decreta ridentini fuisse sere ConfiXam, ac Ui non ΓΓΟDORII CUR-SiSSei, idem prorsu apud probato theologo quaeStioni Status post tempora ridentini perseverat, qui fuerat ante Gregorius de Valentia, Tom. 4, Disp. 7, . , UnCt. , ait Non Semper recuperari gratiam aequalem Secundum pristinam intenSionem, sed