장음표시 사용
91쪽
tiam amittit, iam non habet Spiritum Dei. Reincidit ergo in servitutem peccati, id est, in eam Conditionem in qua, etSi Cognoscat homo quid honestum sit, tamen de facto illud ut plurimum non
amplectitur, et peccato mi Sere Servit. Unde Chrysostomus hunc locum epi Stolae ad RomanOS, Hom. 3 n. 5 CXPO non ait: si Ne
audien quod te Christus liberaverit a bello peccati, et quod iustificatio legi persecta Ait in te, peccato in carne damnato, totum apparatum deiiceres, ideo poAtquam diXerat Nihil ergo
damnationis est, adiecit iis qui non Secundum carnem ambulant... Omnia quae ab illo erant, persecta Sunt. NeqUe enim peccatum contra legem menti noStrae, neque capti Vana illam ut ante effi- Cit, Sed omnia quRe pene S PSUm erant CeSSRVere Sol UtaqUO Unt, si RSSioneSqUO CPTOSSA SUnt, metuente ac tremente Spiritus
gratiam. Si vero tu lumen XStinguaS, et aurigam deiiciaS gu- bernatoremque expellaS, tibi poStea tempestatem imputa. . . Viden si Vot mala sint X eo quod Spiritu non habeatur inimicitia in Deum, non poSSe illiu legibu placere, etc. Haec ChrySOAtOmus, cui Consonant Concilium MileVitanum, Can. 5 Arau Sicanum can. 13 CoeleStinu I in epi St. ad GalloS, C. . Ubi clare apparet, liberum arbitrium nequaquam Sanari ab ea debilitate quam e peccato originali incurrit, et e qua impar est ad totius legi obser-VRntiam, bSque gratia novae regenerationiis, abSque gratia apli, Smi, Uno Verbo, ab SqUe gratia iustifcationis. Si quis igitur gratia sanctificante destituitur, ille non Valet Vitare per diuturnum tem pha Ulteriora peccata mortalia, Sed ei opus est ut obsequens divinae vocationi, e Statu peccati cito per poenitentiam reparetur. Sed iam accedit ratio intrinseca maxime attendenda. Nam homo gratia Sanctificante privatus, eo ipso destituitur bona habituali di spositione ad finem Saluti aeternae, idque quoad pHam mentem Seu Uperiorem animae partem. Atqui, ad OSSe di operari Secundum convenientiam eiusmodi finis, qui prosecto ardUUS'St, et omni generi obStaculi in nobi praepeditu S prima conditio eSt, ut qui bene afficiatur ad finem illum, Sitque firmatu in dispositione poestponendi omnia quae ab eo bona abducunt, Vel mala deterrent. Ubi enim ista conditio deeSt, omnibu modi praeponderat Privatus amor pertrahen ad ea quae Sunt oppoRita Saluti, et
92쪽
magna esseXione ac con Sideratione Opta OAt, ut occurrente illicio peccati, adhuc delectet animam hone Sta Virtuti S, eamque practice assiciat veri boni sapor. Nunc autem, Uod homo Sit Semper Vel diu in tanta vigilantia et tanta con Sideratione, iure meritoque
aestimabis moraliter impossibile. Et ideo dicendum quod etsi homo
habituali gratia destitutu poessit moraliter Vitare peccata mortalia singillatim et distributive Sumpta, non tamen potest ab omni Ortali peccato abstinere per notabile tempus, antequam per u Stificationi gratiam ad Statum rectitudini reducatur. Dice sortaSSe, argumentum recte Concludere ad neceSAitatem gratiae in genere, minime vero ad necessitatem gratiae habituali Ain Specie, quia etiam per gratia actuale potest ita regi humana Voluntas, Ut Semper, et a sortiori per aliquod diuturnum tempuS, in officio contineatur, non obstante defectu bonae habitudinis quam aflerunt gratia sanctificans et Virtute infusae. At respondeo, id quidem poessibile SSe de potentia ab Soluta, non autem de potentia ordinata. Et potentiam ordinatam nunc dico, quae singuli effectibu propria et On naturale adaptat CAUSAS. Porro inter propriaSet connaturale Cau Sa bonae operationi absque lapAu per diuturnum tempti continuatae, prae primi computatur bona habitudo potentiarum ad operatione ipAa et ad finem earumdem. Sicut bona dispositio et vigor tibiae proprium S et con naturale principium firmae ambulationis Sicut bona dies positi et vigor pulmo num et gutturi proprium quoque et Connaturale S principium vociferationi ad plures hora protractae, atque ita porro di SCUrrendo per Singula operationum genera. Non quod miraculose fieri non posesit ut infirmus firme ambulet, aut phtis laboran Continuo et diu vocem emittat, Sed quia id non seri curSUA naturae et propriti ordo causarum Secundarum. Simili itaque pacto, non Stutique dubitandum quin valeat Deu per Speciale quoddam regimen etUali gratiae, non modo diu Sed toto etiam Vitae tempore,
ab omni ulteriori lapsu servare hominem habituali gratia destitutum. Id tamen certo certi u CSSO praeter et Contra regulare gratiae legeS. Oportet enim ut it proportio inter principia et principiata, adeoque ut ConStanti cuidam rectitudini in operando, respondeat constans quoque rectitudo in operativi potentii S cuius qui-
93쪽
dem constanti ac perduranti rectitudini Cati Aa ron naturali non est gratia actualiS. Sed Sola habituali S. Munia igitur gratiae actualis in peccatore non est ut Suppleat bonam illam habitudinem quam steri gratia iustificationi A, Sed Eolum ut moveat ipsum ad eas dispositione per qua Sanitatem menti reCUperet qua demum sanitate recuperata, incipit faculta ambulandi in bono absque lapsu in mortale CCCRtum. Itaque, cum certo certiti Obligetur homo ad hoc ut eSe ponat in eo statu in quo poSSit peccatham Vitare et legem Ser Uaro, consequitur quod peccator tenetur reparare in e statum gratiae per poenitentiam a cito OS lapSum quanquam dicendi m Ait cum S. Alphongo de Oen. n. 437, Ubit. I, in fine, si Vod peCo Cato TOS, PraeSertim TudeS, ab hoc peccato dilatae poenitentiae, si ob inadvertentianet, ut plurimum imo sere semper CXCUSari POS-
Superest ut modus causalitati quae in poenitentia St, O- Spectu effectu remiSSioni mortalium peccatorum, conVenientereXplicetur. Hinc
SaCramentum poenitentiae remiSSionem Culpae et reatu Sefficienter Causa ut Dei in Strumentum. EXtra SaCrRmentum Vero perfecta Contritio Causa est iustificationis impii, effe-Ctiva quidem quantum a remotionem offenSae, diSpoSitiva tantum quoad infusionem gratiae IpS demum Contritio una Cum Sequentibus Sati SlaCtioni aCtibuS, a deAtructionem residui reatus per modum efficientiae operatur.
De modo quo Sacramentum Poenitentiae remi SSionem peccatorum operatur, Uidenda Aunt ea quae Supra de cauSalitate Sacramentorum tum in genere tum in specie suerunt exposita. Viden-
94쪽
du etiam S. Thomas in corpore articuli, ubi docet quod cum
Omne aCramentum producat effectum Uum non Solum Virtute
sormae, Sed etiam virtute materiae, principalius tamen virtute formae, ideo exteriore actus Virtuti Poenitentiae, utpote materialiter Se habentes, remiSAionem peccatorum CaUSant in quantum Communicatur ei Vi Sacramentali per absolutionem miniStri eos informantem, et hoc Aensu dicitur remi ASi Culpae Ase effectus poenitentiae AeCundum UO CS Virtus, principaliu tamen Se-- cundiam quod St Sacramentum . Caeterum causalitas ista este oriens, quia Sacramentum significando efficit id quod os di-Spositio et necessita ad impii iustificationem. Ipsa tamen iustificatio perfective sit a solo Deo, qui Aecundum immobilitatem suae bonitatis unicuique largitur Sectandum quod praeparaturi S ad recipiendum. Haec fuerunt alia iam fuse eXPOSita, ne pro nunC quidquam aliud addendum Occurrit.
Solum igitur restat determinanduS OdUS Cata Salitati poenitentiae extra Sacramentum de qua re agit S. Thoma in CSponsionibus ad primum et ad Secundum. Porro in remiSSione culpae adaeqUate Sumpta, primo quidem ConSiderari debet remotio os senSae, tum praeterea firmati ablatio VerSioni per gratiae infusionem f). - Hoc igitur praeSuppOSit :Dicendum imprimi est quod Causalita contritioni perfectae quantum ad remotionem Offensae reducitur ad eg cientem, quamviS non Ait nunc omnianda efficientia in ordine physico, Sed Solum efficientia destruens iniuriam ope retractationi et compenSationiS. Unde S. Thoma in IV D. 4, . , . . q. CUI PECCAtUm ex hoc remitti dicatur vel retineri, quod habet rationem offen-- Sae, illud quod offensam aufert, peccatum tollit. Cum autem Of-- sensa in quantum huiusmodi Sit inaequalita quaedam qua UnUS alii subtraxit quod debitum erat, actu illiu virtuti peccatum
De natura et ratione PECCAti, TheS. 4.
95쪽
remittitur, quae inaequalitatem praedictam ad aequalitatem re ducit. Hoc autem iacit poenitentia, Vae in recompeia Sationem divinae offensae Apiritum Deo contribulatum offert et ideo poe-- nitentiae, etiam e parte actu Sili competit peccatum tollere, et hoc est efficienter, et non Solum sol maliter, per poenitentiam
At vero per destructionem ostenSae remotum est quidem impedimentum gratiae quod erat ex actu praecedente, nondum ablata est ipsa gratiae absentia. Porro causalita contritioni persectae respectu inii Sioni gratiae, non amplius ad efficientem, Sed omnino ad materialem reduci dicenda est. Eatenti enim CRUS at gratiam, quatenu e natura SU OS Ultima di Spositio ad pHam, utpote importans persectum deteStationi motum Contra Peccat Um, et Persectam converSionem ad cati Sam tu Stificantem, prout infra quo loco dicetur. Quapropter Se habet in ConSecutione gratiae ex opere operanti S, Sicut re et Sacramentum in tu Stificatione e opere operato hoc tamen i Scrimine, quod res et Sacramentum, licet Sit de se necesSita ad gratiae Sta Sceptionem, adhuc tamen Stare Potest simul cum obice in anima quia provenit a cata Sa extrinSOCR;
persecta autem contritio, cum sit ultima dispositio ab intrinseco, repugnat cuilibet obici, ac per hoc ordine omnino infallibili coniungitur cum infusione habitualis gratiae. Qui vero Ait ille necessitatis nexu formam inter et dispositionem ultimam ratione cuius ipsa ultima dispositio causa formae ASe dicitur, Xplicat S. Thoma in IV D. 7, . , a. 2 q. 3 si Dicendiam, inquit,
- bitionis in his quae divina voluntate fiunt, cadere poteSt. Ο -- Uendo autem de neceSSitate quae est in Suppositione divini
CL etiam cle erit. q. 28, A. 5. - Item in UmmH. Hul SUPTA, q. 85 R. 2 ad 0 n e Poenitentia expellit in ne peccatum fecit . in qu Antum operatur il estructionem peccati rotat est remis sitiite ex clivina gratia homine CooDerante P.
96쪽
propoSiti UO propter benevolentiam suae bonitatis voluit uni.
Sarium est quod cuilibet materiae praeparatae sorma insun si datur . Et hoc modo forma inest propter di Spositionem adeoque ad eam comparatUr Ut quidam eiu effectus. Denique, quod attinet ad deStructionem reatu qui adhuc Osiduus est post iustificationem, Satis evidens Si Causalitatem actuum poenitentiae non SSe altu generi a reSpectu ipAius sor- mali offenSae removendae. Iterum ergo reducitur ad effcientem, tametsi poenitentia reatum aversioni destruat media satisfactione quae St Secundum Olam aequalitatem proportionalitatis, reatum Vero OSi diliam per RatiSfactionem quae At Sectandum Condignitatem, Ut Supra iam dictum est, Thes. I, et iterum Theg. sub initio. Et de ratione quidem qua poenitentia Cati Sat integram PCT-s Ctamque peccatorum remiSSionem, hactenu Ratiq. Sed quia hunc effectum non con Sequitur nisi ex gratia quae alio et alio modo se habet ante vel post iustificationem, et sic dividitur in operantem O COOperantem neceSSO S ad uita rei explicationem Sequentia corollari ponere.
Iustificatio impii, etiam extra Sacramentum, Si esseCtu Sgratiae operanti S, adeo ut proprie loquendo, peCCaIor iCi e beat Consentire potius quam operari ad suam iustificationem Se postquam iuStifiCatus St, operatur ipsemet ad SH-tisfaciendum et merendum, grRti COOPOTRntC. De gratia operante et cooperante haec habet Angelicus in prima
Deo attribuitur, et secundum hoc dicitur ratia operans. In illo
autem effectu in quo men nostra et O Uet et mo Uetur, PQ si ratio non solum attribuitur Geo, Sed etiam ranimae, et Secun-
97쪽
dum hoc dicitur gratia cooperans . Super quo Scite animadvertit Caietanti in Commentario, gratiam actUalem perantem non eam tantummodo dici quae facit actu in deliberato in nobis sine nobis, sed illam etiam cui ante iustificationem homo libere consentit et obsequitur dum Cilicet ita movetur ad bonum actum V per naturalem, ut nullo modo se moveat ad illum subratione Supernaturalitati S. Quippe, Ut homo Sese moveat ad aliquid, oportet ipSum praecontinere virtualiter persectionem actu Aad quem e movet. Atqui ante iustificationem anima habitibus infusis destituta non praecontinet persectionem actuum Supernaturalium in quanimi huiusmodi, hoc est, non habet ad operandum supernaturaliter Virtutem Sibi propriam, Sed defectum Virtuti propriae supplere debet moti di Uina per quam faculta eleVatur. Quapropter, si etSi Voluntas, ait Caietanu S, ad actu AUbStrato SO habeat ut operans, ad rationem tamen meritorii, intellige ad
rationem Supernaturali si Cham eam non praehabeat in actu, non Se habet ut operan A, Sed ut besequen D, Vel meliUS, non Ut mo VenS Sed ut mota, RID Ino Uen non Si niSi Deu per gratiam Operantem. - Denique ipsa etiam gratia habituali dicitur gratia operans in quantum animam tu Stificat et gratam Deo facit, quia iterum in hoc effectu anima mere paSSi Ue Se habet. In quRn tum Vero est meritorii operi principium quod incipit esse homini Proprium, et quo homo uti poteS ut Vult dicitur gratia cooperanS, prout expreSSe tradit Angelicta loco Citato. Quibus praemissis, intellige primo, remi SSionem culpae CSSO essectum gratiae operantis non solum quia a Solo Deo eS infusio gratiae qua formaliter iustificamur, verum etiam quia ipSacontritio perfecta destruens offensam atque ultimo disponen ad Sanctificationem, praedictae gratiae operanti recti SSime attribuitur.
Dicendum quod effectus ratiae operaulis eς iustificatio impii, in
qua non olum est gratiae infusio et remissio Culpae, sed etiam motuRliberi arbitrii in Deum qui est actus fidei formatae, et motus liberi arbitrii in peccatum qui est actu poenitentiae. Hi tamen Ctus humani Sunt ibi ut effectus gratiae operantis, simul Producti Cum remi sione Cul sene. Unde remissio Culpae non fit sine a Ctu poenitentiae virtutis, licet Sit esseCtu gratiae operantis . . Thom in raesenti, art. 6 ad 4' V.
98쪽
Non, inquam, gratiae operant in nobi sine nobis, sed in nobis utique consentientibu et libere ob SequentibuS, quam Vi nondum moventibus nosmetipso ad actum Sub Ormali ratione actu Supernaturaliter persecti, eo quod ante uestificationem liberum arbitrium habitu destitutum huiusmodi persectionem non praecontinebat, adeoque in hac linea debuit se habere ut motum, nullo autem pacto ut movens φ . Intellige Aecundo, cur dixerit S. Thoma in Superioribuis i,
remi SSionem Culpae et poenae aeternae OSSO a gratia Sola operante), remi SAionem Vero poenae temporali QSSe a gratia cooperante et libero arbitrio. - Ratio eAt quia quoad remi SSionem Culpae, actus liberi arbitrii non ponunt in numerum cum gratia. 4 Actu S
liberi arbitrii, ait Caietanus 33, in iustificatione inventi sunt ess
sectu gratiae operantis, et non ponunt in numerum Cum pSa gratia operante et propterea dictio exclusiva addita gratiae non excludit huiusmodi actu liberi arbitrii, utpote suo effectu A. Cum enim dicitur, sola causa facit hoc, non excluditur quin iaciat
J Est igitur aliquis sensus in quo recte cliCitur homo quandoque
iustificari ex opere operantis et est alius sensus in quo oportet dicere, PSUm nunquam iustifiCari ex opere operansis. - Prior sensus Verus est in quantum opponit iustificationem quae perficitur in vi dispositionum liberi arbitrii moti a gratia iustificationi quae perficitur ex opere operam, videlicet in vi Solius instrumentalis efficaciae sacramenti dispositionibus liberi arbitrii se habentibus tantum in ratione removentis prohibens. - ΟSterior Autom Sensu Verus est pro quanto Cius disponentes a iustificationem semper sunt a libero arbitrio non Iam sperans quam ObSequense, omnia
intelligendo iuxta declaratione saetas in praesenti Corollario. ' gratiam sertinet operari rii homine, iustificando ipsum a
PeCCato, et Cooseerari homini a recte operandum. Remissio igitur Cul- Pae et reatus poenae aeternae pertinet a gratiam operantem, Sed re missio reatus oenae temporalis pertinet is gratiam isoperansem, in quantum scilicet homo Cum auxilio clivinae gratiae satientem PoenaS tolerando absolvitur etiam a reatu poenae temporalis. Sicut igitur prius Q est esseCtu gratiae operantis quam gratiae Cooperantis, ita etiam prius Q Si remi SSi Culpae et poenae aeternae quam plena absolutio a poena i et te in Dorali utrumque enim est a gratia, Se primum a gratia Sola, Se Cundum ex gratia et libero arbitrio . . Tho m. supra ari in ad 'Τ ) In 3 ' Part. q. 86 R. 6.
99쪽
4 illud, mediante aliquo Suo effectu At vero quoad remi S-sionem poenae temporali attenditur, ut dictum St, pSita operantis homini condigna satisfactio, ad quam neceSSe'At ut ipS homo moveat se ad actum SatiSfactorium Supernaturalem qua talem, Umnullus aliti in praesenti ordine a Deo acceptetur. Unde portet actum eiusmodi esse ab homine in priori naturae instructo insu- sis habitibus, quibus soli efficitur potens movere Se ad bonum actum Supernaturalem Secundum quod Supernaturali eSt, et pro tanto remiSSio poenae temporaliS, Sicut et meritum Vita aeternae, attribuitur gratiae cooperanti et libero arbitrio
In iustificatione impii extra aeramentum, Simul tempore fit offensae destruCtio et gratiae infusio, Cum reSpectivis motibus liberi arbitrii Contra peCCatum et in Deum. Verumtamen Si ordo naturae ConSideretur, prior est abiectio Culpae quam gratiae ConSecutio ex parte Subiecti seu hominis iustificati ex parte autem agentis Seu Dei iustificantis, prior est infusio gratiae quam Culpae remiSSio. Primum omnium observa quod aliud est loqui de iustificatione impii, aliud vero de iustificatione simpliciter; nam haec dicit Solum adeptionem iustificanti gratiae, illa vero dicit converSionem a Statu Culpae in Atatum iustitiae. InSuper nota quod cum ad omnem actum Supernaturalem requiratur elevatio potentiae elicienti actum, haec elevatio habetur dupliciter vel per motionem Dei in facultate receptam gratiam operantem), vel per habitum inhaerentem quo homo utitur ut vult gratiam cooperantem . Nunc autem nihil prohibet quominus in una eademque gratiae habitualiqlargitione, pro priori et poSteriori Signo naturae, Uterque eleUationi modia importetur. Imo in iustificatione impii per contritionem Persectam, neceSSe est id evenire. Nam cum UXta omne infusio habitu et motus contritioni Sint tempore Simili, non SteXi Stimandum voluntatem elevari per aliquod principium iistin -
100쪽
ctum ab habitu ipso redundaret enim, et ad nihil inserviret Uerum pro priori naturae habitu nondum influit per modum habitus, Cilicet ut in poteState voluntati eXAt Sten S, sed influit solum per modum motioni Se ut gratia operans, et hoc modo est principium contritioni in quantum contritio est ultima ad iustificatio nem diSpositio. In Signo autem naturae ofiteriori, Cum iam in
potestate liberi arbitrii positus intelligitur, incipit influere per modum habitus, id est ut gratia cooperans, et hoc modo St principium contritioni in quantum eadem contritio At meritoria Vitae aeternae, et de condigno SatiS factoria pro poena temporali simi-
cendum, inquit Angelicus si, quod dispositio subiecti praecedit
Su Sceptionem firmae, ordine naturae. Sequitur tamen actionem agenti per quam etiam pestim subiectum disponitur, et ideo motu liberi arbitrii naturae ordine praecedit con Sectationem gra- tiae, Sequitur autem gratiae insu Sionem , Quasi diceret quod motu Contritioni Ordine naturae praecedit habitum charitati consideratum ut habitus St, Sed equitur ipsum, pro quanto infuSio habitus in priori naturae se habet ut motio Dei elevanti voluntatem ad eliciendum actum qui est ad habitualem gratiam ultima dispositio. His iam praemissis, nullius negotii erit ordinem naturae praestituere in iis quae ad iustificationem impii requiruntur. Aliter quippe con Sideratur ordo ille ex parte Dei iusti fi Cantis aliter vero ex parte homini iustificati Ri. Cum enim Deus, mediante in susione
Thom. Ἀ-2, Ouaest. II 3, A 8 H 2 Η'. ' a ReCessus a termino et accessus ad terminum clupli Citer Conside- rari possunt uno modo ex parte mobilis, et si naturaliter reCeSSU A termino praecedit CCe sum a terminum prius enim est in subiecto mobili oppositum quo abiicitur, et postmodum est id quod per motum assequitur mobile. Sed ex parte agentis est e ConverSo agen enim per formam quae in eo praeexsistit, agit ad removenclum Contrarium, sicut sol per suam luCem agit a removendum teneliras et ideo ex parte solis prius eS illuminare quam tenebras removere ex parte Utem aeris illuminandi prius est purgari a tenebris quam Consequi lumen r- cline naturae, ii Cet utrumque sit simul tempore. Et quia infusio gratiae et remissio Culpae dicuntur ex parte Dei iustificantis ideo ordine S- turne prior St gratiae infusio quam Culpae remissio. Sed si sumantur