장음표시 사용
151쪽
aXioma ponen quod homo attritus, vi Sacramenti ex attrito flcontritus. Non quod actus attritionis OSSit poStea fieri actus contritionis, nam actu semel procedit in ASe, et ideo Si semel processit a non habente gratiam, nunquam poterit SSe formatus neque e parte moti Vi quod non fuit motivum charitatis, neque
ex parte principii quod non fuit virtus infusa Sed ipse homo qui
ex actu attritioni praecedente denominabatur attrituS, nunc vi Sacramenti iustificatus, denominari debet contritus, utpote iam habens gratiam et charitatem per quam omni informita tollitur. Sic igitur, ex quocumque motivo UStUS doleat de peccato, Vero quodam SenSu ponit actum contritioniS. At non ita est de eo qui e disponit ad gratiam tunc enim actu dolori non poteStesse Charitate persectus, nisi per priu hoc habeat e parte motivi alias non est ultima dispoSitio per Se Simul eXSisten Cumini Sione gratiae quare actu eS Simpliciter insormis, et pro tanto non contritio dici debet, sed attritio.
Contritio ex parte ordinis in finem informi eSSe nequit. EX Parte autem ultimae perfectionis quae a gratia habitualiqua tali habetur, informis quidem exsistit Si Consideretur in primo Signo ut dispositio ad formam, formata vero dicenda est Secundum quo in Signo naturae poSteriori, iam procedit ex habitu reduplicative in quantum habitu CSt. Cum contritio Ait quidam persectae Charitati motuS, Cui USAESt terminari in Deum sub ratione ultimi finiA, evidentissime apparet tam impossibile esse ut careat ordine in finem, quam impossibile est ut sit simul ipAa et non pSa. Verum, Ut OnStat ex praedictis si opera bona non dicuntur ViVa Seu omni e parte sormata, ex hoc solo quod inest ei ordo ad Deum Super omnia dilectum; sed insuper requiritur Ut procem Supra, . 89 r.
152쪽
dant ab anima Seipsam movente in supernaturalem finem, et habente intrin Secum principium motu per gratiam habitualem. Nunc igitur Si contritionem considerem hi praeci Se in quantum est ultima ad iustificationem dispositio, nondum procedit e gratia habitualicon Siderata prout Si principium motu intrinsecum in poteState Voluntati iam exesi Stens, sed procedit ab ipsa secundum quod in Signo naturae priori rationem habet gratiae operantis, et locum tenet implici motioni quae alia daretur niSi oporteret ultimam dispositionem AS tempore simul Cum inii Sion firmae ASt, OSt-
Uam Secundum naturalem ordinem quo forma Se habet consequenter ad di Spositionem, gratia incipit inesse sub ratione habi-tUS, Sive principii motu ab intrinseco iam nihil deest contritioni
quominu omni e parte formata dicatur, adeoque in Secundo na-tUTRO Signo con SideratUr, non ampliti Ut i SpoAitio, Sed ut operatio viva ac meritoria. Unde S. Thoma in Ι-Ω, UROSt. ΙΙΣ, a. 2 ad 1μφ si Praeparatio homini ad gratiam habendam quaedam si est simul cum ipsa infusione gratiae, et tali operatio St Uisi dem meritoria, Sed non gratiae quae iam habetur, sed gloriae si quae nondum habetur . Imo non Solum meritoria CXSi Stit, Verum etiam Sati Afactoria pro reatu poenae temporali S, Via Sicut iustificatio est effectu gratiae operantis, ita ait Si actio et meritum pari omnino gradu incedunt ut ei Iectu gratiae cooperanti S. Tandem nota quod idem ille perfectae contritionis actu quie opere operanti tu Stificat, potest Simul conferre ad gratiam ex Opere Operato, Ut par integrali in Sacramento Poenitentiae, et ut dispositio Xcellen ad rem Sacramenti. Etenim nonni Si abSurdi Asime diceretur contritionem ratione persectioni SUR Carere Onditionibus requisitis in ordine ad sacramentum aliunde vero Osficacia operi operanti in nullo praeiudicat efficaciae operi operati, et non impeditur virtu clavium X O quod peccatum invenit aliunde remissum, ut dictum est Supra in Thesi 5'. Et de contritione quidem persecta hactenti Satis. De illa nunc agendum S in qua magi manis Statur et elucescit Virtu ac ne-CeAS ita Sacramenti. Contritionem dico imperfectam quae alio nomine attritrio fuit appellata, et prima OAtra Con Siderati VerSari debet circa eiu notionem necnon et OneStatem, Ut Sequitur.
153쪽
Contritio imperfecta quae attritio dicitur est dolor infor-etrii de peccato CommiSSo, ex quolibet motivo quod non est Deus ipse Super omnia dilectuS. Ex turpitudini peCCati Con- Sideratione, Vel e gehennae et poenarum metu Communiter Concipitur, et non Solum non faCit hominem hypocritam et mctgi peCCRtorem, Se imo Si veru quidam et laudabilis poenitentiae motu quo Sibi nomo viam a iustitiae recuperationem PHTHt. Propositio continetur quoad Substantiam in Tridentino SeSA. IV, Cap. 4 et duabu partibus integratur. Prior eXplicat intrin- Secam attritioni rationem, posterior Vindicat tu honeAtatem necnon et utilitatem in ordine ad recuperationem iustitiae, Contra haereticos Haeretico dico Lutherano et anser ista S, Uibu adiungi possunt multi huius tempori rationaliAtae: nam Cum de Deo et homine conceptu habeant Sublime Valde, per reprobant intuitu praemii caelestis facta, et a sortior omnem affectum
Vithi Perant X poenarum timore ortham. Porro quod attinet ad priorem partem, omnia sere implici terminorum XpOSitione Seu declaratione abSOlUUntUΓ.
Cum de actu poenitentiae agat Tridentinum prout ordine Saltem causae materiali antecedit iustificationem, contritionis persectionem vel impersectionem non aliunde repetit quam X moti Vo. Et bene quidem omnem Contritionem culti motivum non est ipsum divinum bonum propter se Super omnia dilectum, im seriectam vocat, quia etsi ad hunc Sque gradum perVenire OS Sit ut omnem peccandi Voluntatem efficaciter Xcludat, nondum tamen sertur in peccatum ut in summum odibile impliciter et ab Solute, nec dolet de eo propter principalem rationem pro Pte Tm Uam
154쪽
detestabile et detestandum est. Caeterum attriti non nominat actum niti tantum Speciei, sed est aliquid veluti genericum, diverSa Sub se habens specie pro diversi motivi e quibu concipitUI . Infimum motivum, sed et longe communius, hi Verbi a Concilio proponitur e gehennae et poenarum metu. Et de gehenna quidem non est difficultas con Atat enim hoc Verbo designari poenam igni aeterni sed quaeri Solet de poeni quae gehennae Con- numerantur. Videtur autem, Ut bene argili tilago de Poenit. Di Sp. 5, SOCt. 9 n. 32, si poenRTUm nomine hi comprehendi in primis Poena Purgatorii, Cuius terrore poteS non solum de venialibus dolere homo, sed etiam de mortalibus quae OSt UStificationem, purgatorii poena puniuntur Eodem modo enSO POSSO On- cipi attritionem e metu pesti vel alterius damni temporaliA4 Uo Solet Deus punire peccatum, etiam in hac vita quod Vi- detur esse iuxta mentem Tridentini, nam adducitur ibi in exem plum poenitentia Nini vitarum quae concepta fuit ob metum X- cidii suae civitati quod Deu comminatu fuerat, etc. . Oct hic diligenter animadvertes, non pertinere ad attritionem niSi metum poenae a Deo insigendae, nullo autem modo metum poen Re iudice humano illatae vel metum damni X actu peccati naturR-liter consequentiS. Etenim ad omnem contritionem requiritur dolor de peccato qua tali peccatum autem qua tale, utpote deficienSab ordine finis ultimi qui Deus est, nonnisi ad Dei forum pertinet Q Uando ergo, proSequitur Card de Lugo ), apprehenditur poena Vel etiam infamia prout provenit a Deo iam ille dolor est timor Dei potentis infligere illa et alia poenas, et per On-
Sequen retractati peccati, illo timore est quaedam conversio Ad Deum, non e amore, sed e timore. Si ero solus Sit dolor
de CCCato propter poenam ab humano iudice infligendam, ille
actu nullo modo Si converSi ad Deum, cum non procedat si X amore ne timore Dei ullo modo, Sed ex timore iudiciS, etC. D.
Porro ex dicti de motivo metu facile iam intellige quin sentiendum sit de illo altero quod recenset Tridentinum cum ait, Ubi SUPra.
155쪽
ex turpitudinis peccati consideratione Formaliter quippe accipiendo terminos, turpitudo peccati non est niSi e disconvenientia et deficientia actus a lege aeterna, prima regula moralitatis sive honestatis. Et quia e naturali nihil aliud est quam emanatio quaedam legi aeternae in creatura rationali, seu te Dei in cordescripta, iuxta illud Salin IV-6 Multi dicunt, quis ostendit nobis
bona Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine Omnino dicendum est, ad attritionem generaliter pertinere ConSiderationem turpitudini quae actui peccaminoS inest in quantum leginaturali opponitur, dum Acilicet aliqui amore honestati moralis motu dolet de peccato Commi SSO, et proponit non Committere. Tandem animadvertere iuvabit qua ratione omnia quotquot eSSO OSSunt attritioni motiva, directe vel indirecte reducantur ad alterutrum e duobus hucusque XpositiS. Cum enim malum non moveat Voluntatem nisi virtute boni oppositi, secundum di- VerSa bona adinia a peccatum qua tale oppoSitionem habet, diversa Sunt motiVa ContritioniS. Iam praecisione nunc facta a bono increato cui peccatum iniuriam infert per offensam, pertinet enim hoc motivum ad contritionem charitate persectam), remanet OPPO- Sitio peccati cum bono creato quod etiam S duplex, bonum Scilicet honestum et bonum delectabile. Peccatum autem qua tale non priVat niSi honestatem moralem quam divina e regulat, ut dictum At in tractatu de peccatis, et non inducit nisi eam boni delectabili privationem quae in poena a Deo inflicta ConSiStit. Ergo e amore Vel morali honestatis, vel boni delectabilis quod aufert poena in foro Dei constituta, movebitur homo ad quam-CUmque Speciem Contritioni infra eam quae est charitate persecta. Nunc igitur si attritio pro motivo habeat morali honeStatiSamorem, Semper reducetur ad illam quae ex turpitudinis peccati consideratione Concipitur Sive honesta amata Sit honeSta generali prout relucet in omnibus Communiter virtutibuS, Sive SithoneSta Speciali quae tamen aliquo modo repugnat cuilibet pec- Cato, Ut S V. g. honeSta gratitudinis erga Deum, Si V demum Sit honesta omnino particularis, puta castitati Vel ita Stitiae, quo tamen in caS attritio non erit universali ex moti Vo. - Vero attritio concipitur ex amore boni delectabili quod aufert poena
156쪽
De Comminata, semper reducetur ad eam URO S ex gehennaee poenarum metu. Nam etSi sorte elicia attritionem ex desiderio Dei ut est tua beatitudo, quin formaliter metua gehennam CV poenam Sen SuS, adhuc nihilominu Poenam metUiS, Poenam Pro secto ad quam recte aeStimandam Vulgu non SSUrgit, Poenam tamen time enim poenam damni quae est omnium maxima Sed cum homines ut plurimum commoveantur timore illius poenae quae bono sensibili repugnat, hanc solam Tridentinum di Serte commemoravit, et propterea diXit: si quae Communiter Concipit UT, Cic. D. Restat nunc de bonitate actu attritioni hactenus declarati specialiter disset OndUm.*2.
Qua in re primum observa quod tota difficulta de illa attritione TOCedit, quae St e metu gehennae Seu poenae han Conina Unice Vituperant adversarii, hanc solam damnant. Aliunde vero si semel con Atiterit ipsam ASe bonam atque honeStam, sortiori idem constabit de illa altera ex turpitudini peccati On- Sideratione Concepta, quam nobiliori ordini A SAe nemo an dis fitebit UT. Videretur autem dicendum quod attriti e metu gehennae proceden Sit mala et peccaminoSa. Est enim Servili quidam affectu includens Voluntatem peccandi si poena non XSi Steret, deΟ- qtae molli non Ohiben Cor, Sed olam manum, id At actum
eXternum. Quo fit ut ipse S. Thomas, AuguStini eStigia SecutuS, Scripserit Servilitas est mala fi. Praeterea attritio illa tu appretiatur poenam quam Ulpam
Aed hoc intrinsece malum est ergo eiusmodi dolor, nedum iam ad iustitiam paret, facit hominem peccatorem nangi S. Praeterea dolor de peccato e metu gehennae e Si dolo Coactu S, et non liber ac Voluntarius ConStat autem talem actum nullius utilitatis 'AS posse in ordine id recuperationem tu Stitiae.
157쪽
Denique non datur Verti poenitentiae motu ni Si Sit de peccato in quantum est offensa Dei Sed nulla attritio dolet de peccato prout ostendit Deum; non igitur est Verus ac laudabili poenitentiae motUS.
Sed contra est quod habetur in Tridentino Sess. XIV
can. Si qui diXerit eam Contritionem URO Paratur per discussionem, collectionem, Ct CtCStationem CCCRtorum, quasi qui recogitat anno Suo in In Rrit id in animae uae, ponde- rando peccatorum Suoi Um graVitRtem, multitudinem, foeditatem, si mi Asionem aeternae beatitudinis, et aeternae damnationis incursi Um Cum propOSit Uitae moliori S non CSSe Verum et utilem dolorem, nec praeparare ad gratiam, Sed facere hominem hypo- critam et magi peccatorem demtim illum dolorem Sse co- actum et non liberum ac Voluntarium, Anathema Sit .
De qua Veritate in primis manifesta noscitur Scripturae do. Ctrina, Ubi timor poenarum et detestatio peccati ex huiusmodi timore orta passim laudatur ut ad iustificationem conducen A, imo Ut neceSSaria quaedam Con Versioni inchoatio. Huc faciunt omnia illa testimonia quibus asseritur, timorem SSe initium apientiae sΡSal CX- Ιο), Xpulsivum peccati Eccli I 273, initium dilectionis Eccli. XXU-16i. Quae Xponen S. Thoma in a-2, UROSt. 9.A. 7, ait: si uantum ad effectum, initium Sapientiae est unde Sapientia incipit operari et hoc modo timor est initium Sapien- tiae, aliter tamen timor servilis, et aliter timor filialis. Timor enim Servili est Sicut principium Xtra, di Sponen ad Sapiensi iam, in quantum aliqui timore poenae diescedit a peccato, et habilitatur per hoc ad sapientiae effectum, secundum illud Eccli. -27 Timor Domini expellit peccatum ., Accedunt et omnia loca ubi iubemur timere eum qui poteSt et animam et Coi pii perdere in gehennam si, tum illa alia ubi minatur Deus ignem aeternum, flamma inextinguibiles, tenebra CXterioreS, utique in hunc finem ut timore moti agant homine poenitentiam, quemadmodum in Evangelio monet Ioanne Baptista quando in- Luc. XII, 5.
158쪽
tentatis minis concludit dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae si . Quod nunc attinet ad inhaerentem Sensui Scripturae doctrinam Patrum, non opus est nimium immorari, Cum notiSSimum sit nihil usitatius esse apud Patre quam ut moneant auditoreS SUOS de poeni aeterni quae peccatore manent, eiSqUe moti UUmmetu proponant ut fructuoSae poenitentiae principium Solus Augustinus, utique angeniani oculi lectuS, aliquam videretur facere difficultatem. Porro principia Solutionum et rectae interpretationi ipsius Sancti Doctori mo tradentur in responSionibus ad obiecta. Interim Vero accipe apodicticum testimonium in quo tota Augustini men continetur: si ui est, inquit Enarr. in Q Salm. 127 n. 8, Ste timor caStu Secundum quem debemuS intelligere quod dictum est Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis eius Z... Nec posSum explicare fortassi nisi proposita aliqua Similitudine. Pone aliquam seminam CaStam, timentem virum Suum aliam pone adulteram, et ipSa timetsi Virum Suum CaSta timet ne diACedat vir adultera ne Veniat. Quid si ambo absente sunt Illa timet ne veniat, illa ne tara et Abgen est quodammodo cui desponSati Aumus, abSen CSt qui no redemit anguine suo, Spon Au ille quo nihil est pul-
Chri US. . . Interroget e PonSa, Si RSta St Videat nuSqUiSque qualem timorem habeat, an tam Uem XCludit CharitaS, an CRStum permanentem in Saeculum Saeculi. AbSenS Si SponAuA4 ΟSter, interroga ConScientiam tuam: Vi ut Veniat, an adhuC Vi Ut tardet ... CaStu ergo timor, fratre mei, Venit de more. Ille autem timor nondum castus praesentiam et poena timet.
Timore facit quidquid boni facit non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat ample-
xus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam Bonus est iste timor, utilis est non quidem permanebit in saeculum
159쪽
modat naturae, id est recto et honeSto eiu operandi modo, iamque equitur parallelam. Si igitur non olum licitum et honestum est fugere et deteStari culpam ex timore poenarum, Sed imo plane necessarium ut huiusmodi motivo homine in officio coerceantur, et ad omnem virtutem incipiant A Convertere, fatendum Sane erit quamdam Age in ordine gratiae deteStationem Ulpae e metu
conceptam, quae Cum Si Dei donum impulsusque Spiritu Sancti, peccatore diSponit ad iustitiam. Atqui imprimi consonum
est rectae rationi timere poenam, ilia Poena VerUm malum CSt,
et omne malum in quantum huiusmodi At Secundum se odibile. Sed nec in timore mali deordinatio ulla invenitur, nisi sit timore quo qui deterreatur a proSequendo bono honeAto unde si per timorem homo potiti moveatur ad vitandam et detestandam culpam, profecto affectu iste honestu ac laudabilis est dicendus. Accedit quod finis legi est facere homine virtuoSos, et ideo IlaCCUmque per legem ordinantur, honestati et virtuti consona sint necesse est. Sed omni te ordinat poena easque intimat, ut ipsarum terrore inducantur subditi ad legi observationem. Non potest igitur esse quod in huiusmodi motivo quidquam pra-Vum per Se reperiatur. Denique homini est de Potentia reduci in actum tran Seundo per media unde dici olet quod nemo repente fit unam VS, quatenus ad superiora virtutis motiva ille Solu generatim con Scendit, qui per riti in infimi Se Xercuit. Novam igitur in Luthero et an Aenio perditioni rationem diabolu invenit, dum calam virtutum erexit infimi gradibus destitutam, ut deficiente medio initiandi ScenSum, totus remaneat homo in peccati provolutu i 3. A IV ergo imprimi notandum, dupliciter poSSe aliquem deteStari peccatum propter poenam Vel Scilicet, etiam propter Oe-
- Hi animadvertere est quam vere dicatur Ecclesia columna firmamentum veritatis, specialiter in rebus morum. Si enim extra reSpi Cin S. homines videbis fluctuantes qui huc illuc Circumferuntur ad Omnem
AUram omnemque vanitatem doctrinae, modo in unum exCessum mi ingenteS, modo in Contrarium modo tollentes a virtute suum Picem modo Suum initium modo destruentes summitatem scalae modo inlim. In Par
tem Oui enim refert iliabolo eis utenti a perniciem animarum t
160쪽
Nam, Vel tantum prostier poenam. Et deteStatio quidem peccati quae St etiam propter poenam, nequaquam haberi debet ut Aer. Vili S, quia servorum est O Ueri e Sol Poenae timore. Qua propter in Scriptura legimus quod charita adveniens pellit oras timorem Servilem, non quidem tollendo moti Utam metues, Sed auferendo Servilem denominationem; nam etsi iuStu detestetur et fugiat peccatum e metu gehennae habitu saltem odio habet cui. Pam e motivo etiam Charitatis, quod pertinet ad timorem filia. lem. - At vero in praeSenti non agitur nisi de illa peccati dete. Statione quae St tantum propter poenam de hac enim sola procedit obiecta difficultas Notetur porro, duplici iterunt SenSU huiusmodi detestationem intelligi posse vel cum positiva exclusione alius cuiuslibet motivi, et tunc O Sitive timetur poena tanquam Unam Um ac principale malum Vel cum simplici praecisione ab aliis motivis, et tunc actu non sertu in poenam tanqUam in
m Rium Uprem Um, adeoque non ponit in bono privato Cui poena contrariatur, finem Ultimum Super Omnia appetendUm. IRIN, X his duabus rationibus deteStandi peccatum propter poenRm an tum Prior non St Vera peccati deteStatio, Sed magi peccatum additum peccato, utpote actu quo qui iterum Convertitur ad
seipsum ut ad summum diligibile. Et haec est poenitentia damnatorum de quibus Scriptum est quod identes turbabuntur timore horribili, poenitentiam agente et prae angUSti Spirithi gementes. OAterior ero modus nihil Simile habet: Sic enim X ponitur Ouia abstrahendo ab altioribus rationibus sub quibus peccatum est etestabile, si scientem detestabilitatem continet in quantum est inductivum poenae quam timeo, ideo illud detestor, retracto commiSSum, propono tot committere Et de tali detestatione quae non este timore, ut aiunt, ei Viliter Servili, procedit doctrina catholica
Vide ergo quomodo odium poenae nequeat Corrigere Voluntatem Disi in praesenti statu, in quo pro modo abstra Ctivo intellectus nostri possumus o Ueri sola Getestatione I sita poenae, quin ipso facto poenam APDretiemur ut Summum malum, et nostro privato Ono inhaereamus ut summo iligiti iti In inferno autem non ita tum quia idem perandi modus Omplius non est, tum quia voluntas in fine peccati mortalis obstinata nihil iam se petere Vel refugere sotest nisi in Ordine ad praecli Ctum finem.