De ecclesiae sacramentis : commentarius in tertiam partem s. Thomae

431쪽

Obligatio adhuc sit alvo ordine iustitiae connaturaliter dispensabilis, et aliunde intercedat gravi atqUe proportionata caUSRAEURO semper ad validitatem actu requiritur, Uando praelatUS X Uroministerio dispensat in lege non Sua Speciatim Vero tellexit, hoc ipsum hactenus declaratum miniSterium Xerceri OSA Circa vinculum Seu obligationem matrimonii in infidelitate contracti et ConSUmmati, Uantum ad OS qui nunc primum baptismo initiantur f). Et hinc tandem factum est ut Romani Pontifice ea in re

a. Quo Ecclesia de facto dispensavit ab indissolubilitate matrimonii Consummati, extra CaSum ab Apostolo, ubi SUPPR, determinatum. - Omitto casu particulares, et brevitati S gratia dun affero generale dispensatione in regionibu missionum a Summi Pontificibus indultas. Prima continetur in litteri apostolicis ii , a AuguSti 157 1, pro Indi apud quo invaluit mos repudii si Cum itaque, ait Pontii X, Sicut accepimus, Indi in sua infidelitate manentibus plure permittantur Xore qua ipSi etiam levissimi de causis repudiant, hinc factum est quod recipientibu bapti Sm Una per

miSStam Sit permanere Una ea UXOre Uae Simul tam marito

baptigata exsiStit. Et quia Saepenumero contingit illam non SSe primam, Unde tam mini Stri quam epi Scopi gravi Aesimi Scrupulis torquentur, exi Stimante illud non AS Verum matrimonium: Sed quia durissimum esset Separare eo ab Xoribus Cum quibUS

ipsi Indi baptismum susceperunt, maxime quia difficillimum foret

Primam coniugem reperire ideo o Statui dictorum Indorum Paterno affectu ConSulere olenteS, motu proprio et e certa Scientia OStra ac postolicae potestati plenitudine, ut Indi Sic, ut praemittitur, baptizati et in futurum baptigandi, Cum Xore quae cum ipsis apti Zata fuerit et baptigetur remanere habeant tanquam cum legitima Xore, alii dimissis, apoStolica auctori-

Dico, quantum ad eos qui nunc pri num astrismo initiantur, et infra in favorem neopbforum, quia Ecclesia vel ECClesiae praelatu aut mi ni Ster nulla pollet iurisdictione, etiam mere ministeriali, in eos qui adhuc fori Sunt, prout declaratum est in tractatu e Poenitentia.

432쪽

tale tenore praeSentium declaramus, matrimoni unque huiusmodi inter eo legitime Consistere . Cum autem, Ut recte annotat

Ballerint, legitime conSistere haec matrimonia non potuerint niSi prioris coniugii vinculo dissoluto, manifestum fit Romanum Pontificem e potestati plenitudine primum illud, Si quod exstabat

Vinculum, X tra CircumStantia in Scriptura aBSignata Sol Vere et ac ferre Volui SSO.

Altera dispensatio facta est pro nigriti in Americam abductis, vel in Africa relictis longe a coniugibu Auis, et habetur in litteris apostolici Gregorii XIII, a Ianuarii 585, quarum tenore S Ut Sequitur: si GregoriuS, etc. Quoniam Saepe Ontingit multo S utriusque AeXu infidele post contracta ritu gentili matrimonia,

si X Angola, Aethiopia Erasilia, et alii indici regionibus, ab hostibus captos a proprii finibu et proprii coniugibus in re- si Oti SSima regione exterminari, adeo ut ipsi captivi et qui in

patria remanent, Si postea ad fidem convertantur, coniuge infisi dele tam longo intervallo dies iunctos, an Sine contumelia Crea tori Aecum habitare velint, ut par St, monere nequeant Vel quia interdum ad hostile et barbara provincia ne nuntiiAsi quidem acceSSta pateat, Vel quia ignorant prorSUS in qua re- gione fuerunt tranSacti, Vel quia itineri longitudo magnam affert difficultatem: - idcirco No attendente huiusmodi con- nubia inter infidele contracta, Vera quidem, non tamen deo rata Cen Seri ut nece SAitate Suadente Solvi non possint singulis

dictorum locorum ordinarii et parochi et presbyteri Socie tali Iesu ad consessione audienda ab eiusdem Societati Au- perioribu approbati et ad dicta regione pro tempore mi SSi S vel in illis admissis, concedimus facultatem dispensandi cum quibuScumque utriuSque sexu Christi fidelibus incolis dictarum

regionum et Serius ad fidem converSi S, qui ante baptismum ma- trimonia contraXerant, Ut eorum quilibet, etiam Superestite On- iuge infideli, et eius consenesti minime reqUiSit ac TOSponS non OXSpectato, matrimonium Cum quo Vi fideli, alia tamen rite cono trahere, et in eis o Stea carnali copula ConSummati quoad ViXerint remanere licite Valeant, dummodo ConStet, etiam Um- mari et e Xtraiudicialiter, Coniugem absentem moneri legitime

433쪽

DE IN DISSOLUBILITATE NATRIMONII 427

non poSSe aut monitum, intra tempus eadem monitione praefi- Xum Suam Voluntatem non SignificaSSe. Quae quidem matrimo

nia, etiamsi postea innotuerit coniugos priores infriles suam vo- luntatem iuste impeditos declarare non potuisse, et ad dem etiam tempore transacti secundi matrimonii conversos fuisse, nihilomi- nu res indi nunquam debere, Sed valida et firma Age. Non obStantibus, etc. Datum Romae die a Ianuarii 1585 . Ubi iterum eviden est Secunda connubia non potuiAS Valida SAe et firma, nisi soluti praecedentibuS. Porro soluta haec minime haberi possunt vi privilegii a Paulo promulgati, praesertim quia in amplitudine indulti pontificii comprehenditur etiam caSu in quo absens coniux fuit et ipSe baptiSmo regeneratuS. Ergo, hi bene concludit alterini priori vinculi ablatio adscribenda est apoStolicae potestati, quae pollet auctoritate Sol Vendi antiqua neophytorum matrimonia, modo non fuerint post conversionem ad fidem denuo ConSummata, et de facto dissolvit.

Per Supradictam Ecclesiae ministerialem potestatem dissolvi potest gravi e Causa matrimonium etiRm ratum, Sed non On SummRtum Imo Communi et ordinario iure l. 3 Decret Tit. XXXI , Solemni religionis professione alteriu Coniugum e faCto dirimitur.

Hactenus de dispensationibus quae dantur aut dari OSSunt in naturali matrimonio consummato. Nec quidquam specialiter addendum occuri de naturali matrimonio mere contracto et Ondum conSummato, niSi quod matrimonio eiusmodi multo magi conveniunt ratione solubilitatis in altero consideratae. Quippe matrimoni Um Phare Contractum minori censeri debet firmitatis tum quia nondum habet proximam habitudinem ad bonum proli quod Stprincipali matrimonii finis, tum etiam quia possessio Solet firmare

434쪽

domini Um, et omni contractu multo magis irrescindibili exsistit post effectivam traditionem quam ante. Porro ut dicit S. Thomas, OUROSt. Ι R. 2 ad 2Vm , si per carnalem copulam completur dicta si translatio domini ii, quia tunc intrat uterque in Corporalem OS- AeSSionem ibi traditae potestatis . Caeterum naturale matrimoni Um more contractum et nondum con Summatum, Vel St inter

duos infideles circa quos Ecclesia non habet potestatem, et USe Vangelii nullam specialem praestituit dispensationem, vel Si indUObUS UOrum unus per baptismum ChriStianus effectu S St, et tunc applicantur a fortior quaecumque in praecedentibu propositionibus circa solubilitatem dicta et declarata suerunt. Un Um ergo Superest conSiderandum: An adhuc locu Ait i. Speia Sationi in matrimonio rato, id est in matrimonio in quo Praeter rationem naturali vinculi maritalis, attenditur etiam ratio

Sacramenti. Uideretur enim Sacramentalita praecludere omnem iam

ad quamlibet vinculi rescissionem. Verum in hoc distinctione opuSe St. Et Certo quidem certius Sacramentalita neceSSari et Semper

excludit quidquid opponitur Veritati significationi quae matrimoni Chri Stianorum inest, respectu mysterii coniunctionis Christi et EccleSiae. Quare si matrimonium illud iam significet praefatam Christi cum Ecclesia coniunctionem praecise qua indiSSolubilem, nulla amplius remanebit dissolutionis via vel possibilitas alias

Ver adhuc remanebit. Dictum est autem in Superioribu S, quod sola matrimonii con Summatio OS OSSe Sacramentale ad UenienS, extendit Significationem sacram vinculi maritali ad physicam Verbi cum carne unionem, in qua in dissolubilita coniunctionis Cum EccleSi quam habet rationem, Cati Sam, et radicem. Quamdiu ergo matrimonio at non acceSSit con Summatio, Vel quia nUSquam omnino intervenit, Vel quia non intervenit Saltem a tempore ratificationis, Sicut esse potest in iis qui prius in infidelitate contra-Xerant et o Stea ambo baptiganturi, coniugium nondum effectum

est Signum unioni Christi et Ecclesiae reduplicative ut indissolubilis ), et ideo nondum ei repugnat dispensati de qua praeSen Sagit propo Sitio.' matrimonium ante carnalem copulam significat illam Coniunctio nem quae est Christi ad animam per gratiam, quae quidem Solvitur Per

435쪽

Quod igitur gravi de causa huiuSmodi matrimonium ratum per ministerialem Ecclesiae poteStatem Valeat diASolvi, et quandoque fuerit de facto Solutum, iam Sufficienter constat ex litteris apostolici Gregorii XII supertu recitatis, ubi nigritis noviter

conversi faculta datur ineundi novum coniugium et in eo permanendi, etiamsi postea innotuerit coniuge prioreS... ad fidem, etiam tempore transacti Secundi matrimonii, conversos fuisSe. Porro, Si Ecclesia dissolvere potuit matrimonia quae OS antecedentem On- Summationem rata effecta fuerant, multo itiam magi poteSt eadi S Sol Ver quae omni Semper copula xaruerunt. Unde Tenedictu XIV Quaest Can. 4 dicit: Q De Summi Pontifici potestate in dispensando Super matrimonio rato et non con Summato Ulla est in toro et in praxi disputatio, et Sola ControverSix reduci Con Sue Uit ad cauSam, an adsit Videlicet causa Sufficiens pro talia diSpen Satione concedenda . Sed nec vacat in praesenti Singula exempli talium iis penSationum reserre ἔ), o Vel magi quod Auam explicationem Concomitanter habebunt in XpoSitione casuAqui in iure communi continetur illum dico casum in quo Solvitur coniugium per transitum unita coniugum ad meliorem Statum gratiae, Solemni emiSAa professione in aliquo Ordine religioso. Sic enim habetur in Tridentino Sess. XXIV can. 6 Si quis dixerit

matrimonium ratum, non consummatum, per Solemnem eligionis professionem alterius coniugum non dirimi, anathema it.

Solemnis prosessio religioni intelligitur emi ASi Votorum Olemnium in Ordine ab Ecclesia approbato. Quid autem intersit

dispositionem spiritualem Contrariam, Cilicet per peccatum mortAle. Sed POS Carnalem Copulam significat coniunctionem Christi ad Ecclesiam quantum ad assumptionem humanae naturae in unitatem PerSonae, quBea omnino est indivisibilis h. Ita S. Thomas, Suppl. OuaeSt. I, R.

8 Exempla harum dispensationum plura habes apud SchmalZgrueber,

l. 4, Tit. 9 n. 46; et seu Pignatelli, Tom. I, Consuli. 48, N. 5. Ο- steriora vero usque a Pium VII, Gregorium XUI, et Pium IX, apud Perrone de Matrina Chri St. Tom. 3.

436쪽

inter Vota Solemnia et vota simplicia, non huius loci S e professo declarare Unum tamen est quod ad praeAenti quaeStioni elucidationem maxime Confert videlicet, solemnitatem voti a Sola Ecclesiae

institutione dependere. Dicit enim Bonifacius VIII in Sexto l. 3 Tit. XU Quod votum debeat dici solemne ac ad dirimendum

matrimonium efficax, o consulere Volui Sti. No igitur attendensi te quod voti solemnitas ex sola constitutione Ecclesiae est inventa, si matrimonii vero vinculum ab ipso Ecclesiae Capite rerum Oma nium Conditore. . . Unionem et indiSSOlubilitatem acceperit prae- Senti declarandum duXimia oraculo Sanctionis, illud Solum VO- tum debere dici Solemne, quantum ad post contractum matrimo- nium dirimendum, quod solemni gatum fuerit per USceptionem Sacri ordini S, aut per proseSSionem Xpre ASam vel tacitam alicui

de religionibu per Sedem Apostolicam approbati A. Reliquasi Vero Vota, etSi Uandoque matrimonium impediant Contrahen- dum, et quanto manis Stiu Sunt emi SSa, tanto propter Plurimo rum Scandalum et eXemplum durior poenitentia transgressoribus debeatur, non tamen aescindere IOASunt matrimoni R OS COI4

tracta . uo quidem in loco duplex agnoscitur solemni Zatio voti castitatis una quae annectitur Susceptioni Sacri ordinis, altera proses Sion religiosae. Utraque pari gradu incedit quantum ad post contractum matrimonium dirimendum, quatenus Scilicet utrobique ponitur impedimentum dirimen respectu contrahendi in poSterum matrimonii, prout etiam meclaratum est in Trident in , SOSS. XXIV, an . . Si Soliti solemnis pro sessioni Religionis

privilegium est solvere matrimonium iam antea contractum, non tamen conSummatum, ita ut parti in Saeculo relictae liberum sit ad alia Vota transire. Et de hac solutione matrimonii praecedenter

e Si quis dixerit clericos in sacris ordinitius Constitutos, Vel regU- lares Castitatem solemniter professo posse matrimonium ContrBhere, Contra Ctumque validum esse, non obstante lege e CCtesiasti Ca vel voto, et Oppositum nihil aliud esse quam clamnare matrimonium; POSSeque omnes Contrahere matrimonium qui non sentiunt se Castitatis, etiam Si 'Am VOVerint, habere donum, anathema sit Cum Deus id recte pe-εtentibu non deneget, nec patiatur nos supra id quod OSSumu S

e tentario.

437쪽

DE IN DISSOLUBILITATE MATRIMONII 43 I

initi, in praesenti nobis Si Sermo Sed Statim quo iure coniugium dissolvatur merito inquiritur. Si enim iure eccle AiaStico, quomodo salvum manebit illud evangelii quod Deus coniunxit, homo non separet. Si autem iure divino, quomodo Verum erit, voti solemni- fatem e sola constitutione Ecclesiae inventam fuisse Quapropter hac de re theologi in Varia abiere SententiaS. Sunt qui dixerunt matrimonium solvi de iure divino naturali, pro quanto pro ASio religio Sa Si quaedam mor Spiritualis, et ideo habet ex natura rei in ordine ad solvendum Spirituale in-

Culum Coniugii non Consummati, eam vim quae morti Carnali inest solvendi coniugium etiam carnaliter consummatum. Huic modo

dicendi prima fronte favere videtur . Thomas in Suppl. QuaeSt. 6Ι,

δ. Ante carnalem copulam, inquit, Si inter Coniuge tantum Vinculum Spirituale Sed OStea, etiam S inter eo vinculum Carnule. Et ideo Sicut post carnalem copulam matrimonium Sol si itur per mortem Carnalem, ita per ingreSSum religioni Vin- Culum quod Si ante Carnalem copulam Sol Vitur, quia religio est quaedam mor Spirituali qua aliqui Saecul moriens Vivit Deo .

Verumtamen haec et alia quae ubdit Angelicus in articulo sequenti, Optime accipiuntur Velut imple rati convenientiae propter quam iuste institutum fuit ut per religiosam pro se SAionem matrimoni Um ratum et non consummatum dirimeretur; sed nihil eS in textu quod indicet, proponi Sta tanquam rationem intrin- Secam et Sufficientem ipsius solutionis coniugii. Quidquid vero sit de Sen Sura Thomae, praefata opinio nequaquam admittenda Videtur. Etenim primo, si professio religiosa haberet e natura rei Vim Sol Vendi vinculum, eamdem vim haberet de facto quaelibet proseSSio, etiam ea quae fit in Congregationibus vota solemnia non habentibus, quod nemo admittet. Et probatur Con SeqUentia

quae evidenter patet e dictis, quia cum voti solemnita e Sola Ecclesiae Constitutione uerit inventa, nulla omnino e natura ei esse pote Si disserentia inter professionem Aolemnem et pro SSiOnem non Solemnem In Super, nihil ex natura sua solvit vinculum praecedenter inductum nisi sit ei contrarium. Sed sinos Asio religio Sa neqUaquam At contraria vinculo matrimoniali, aut cum eo ex SeSe incompossibili Sicut Sati superque apparet Xemplo O-

438쪽

rum qui poSt matrimonii consummationem de OnSensu coniugis monaSterium ingrediuntur, ibique vovent Vota etiam Olemnia. Denique S Votum ex sola natura sua non impedit validitatem matrimonii contrahendi, quanto minu poterit Sol Vere matrimonium iam contractum. Atqui e natura rei et praecisione facta ab impedimento canonico, nihil est in Voto antecedente quod irritare Valeat matrimonia contrahenda. Multo ergo minu matrimonia iam eXSi Stentia. Ratio autem minori est quia Cum Deus Sit SupremuAet absolutu dominu rerum omnium, cuius dominio nihil subtrahi,

nihil etiam addi potest, repugnat ut i oblationi Deo factae amittat homo dominium longe inseriori ordini quod ante votum sub

Deo habebat. Quare Votum efficere quandoque poteS UDUOVenti amplius non liceat transferre rem Suam in poSSeASionem alteri US, Sed nunquam efficere poterit ex Sola natura Sua, ut tranStatio dominii,

quantum vi illicita, evadat invalida. Quod si votum solemne de facto irritat subsequentem matrimonii contractum, O non Sinis ratione impedimenti dirimentis iure ecclesiaAtico appoSiti. Asortior ergo nihil in intrinseca natura professioni religio Sae C- periri potest quo matrimonium iam exsisten diASolvatur. Quapropter alii theologi in aliam abierunt Sententiam, Opinante matrimonium in casu dissolvi iure divino positivo immediam fi Cum autem ius divinum immediatum dicunt, intelligunt

iu divinum antevertens omne Xercitium potestati Clavium EC-CleSiae conceSSae. Sed rursu contra hanc Aententiam fit Sequen Sargumentum: Si tu divinum antecedens Statuisset ut matrimonium ratum dirimeretur per pro Asionem religiosam, hoc statuiSSet de omni professione religioAa, Vel de Sola Solemni. Non primum, quia tunc omni professio dirimeret, quod ConStat SSe falsum. Non Secundum, quia iterum solemnita pro ASioni Aola Ecclesiae Constitutione fuit inventa et non apparet Sati quomodo rationabiliter diceretur iure divino antecedente annexum privilegium professioni religiosae, nonnisi sub conditione cuiusdam accidentalitatis per Ecclesiam adinventae. Et ideo alii dixerunt vinculum Solvi iure mere eccleS QStico.

439쪽

DE INDISSOLUBILITATE MATRIMONII 433

Sed hoc facilius excluditur. Quomodo enim Ecclesia auctoritate propria, id St, per poteStatem quam habet ut CaUS principalis, vinculum dissolveret Sacramentale, Cuiu principali auctor est Deus Hic enim vel maxime applicatur dictum Christi in Evangelio: Quod ergo Deu coniunXit, homo non Separet.

Unum ergo remanet iCenclum matrimonium Sol Vi non iure mere ecclesiaStico, nec etiam iure divino naturali aut positivo antevertente Sum potestati clavium, Sed iure divino consequente, per miniSterialem illam sive in Strumentalem Aolvendi auctoritatem per quam Ecclegia di Spensat in Volo, iuramento, aliisque eiusmodi, et de qua sufficienter disputatum est in propositione

praecedenti. Sane vero in matrimonio at Sed non consummato,

omne Concurrunt conditiones quae faciunt obligatione iuris divini solubiles ab Ecclesia, gravi causa interveniente. Nondum enim persecta est completa translatio domini coniugalis, nondum

etiam propter rationem initio declaratam Sacramentalita praeclusit viam omni dispensationi. Aliunde vero concurrit bonum ordini tanto superioris, Ut circa reSci SSionem Contractu a Competente auctoritate ordinatam, par in Saeculo relicta non possit esse rationabiliter in Vita Nec privati tantum, Sed et communiS boni intererat ut Acilicet magna haberetur de Atatu religioSo Xistimatio, ad quem aditu parabatur etiam ΟAt contraCtUm Vinculum humanitus indissolubile. Denique huic disciplinae veluti praeiverat ipse Spiritu Sanctus, cuiu instinctu et in Spiratione plures

Vetere sancti et Sanctae intacta SponSa Vel SponSo reliquerunt, perfectioni Sectandae gratia, ut de nonnullis annale eccleAiastici serunt. Aestimatum Si igitur, transitum ad proseSSionem evangelicae persectioni AEAS cauSam Sufficientem, ut ius quoddam commune de ipsa matrimonii diremptione conStitueretur Et Continetur hoc ius in decretali Alexandri III cap. Verum de converS.

Coni Ugat. Sequentibu Verbis si Verum post consensum legitimum de praesenti licitum eAt alteri, altero etiam repugnante, eligere monaSterium, Sicut ancti quidam de nuptiis vocati fuerunti, dummodo Carnali commixtio non intervenerit inter eoS; et al- teri remanenti, si commonitu continentiam Servare noliterit),

De Ecclesiae Sacramentis Tom. I. 8

440쪽

licitum est ad Secunda Vota tranSire. Quia cum non fuissenta una caro SimV effecti, ali pote At Unu ad Deum tran Sire, etsi alter in Saeculo remaneΓ D.

Sed iam quaeritur quomodo in Xplicatione propoAita, Solutio matrimonii per professionem religi OSam potuerit SA obiectum dogmaticae definitionis in Tridentino. Si enim fide catholica cre

Religioni pro sessionem alteri u coniugum dirimi, oportet ut sit veritas a Deo revelata. Ubi autem revelata fuerit, reipSa non apparet, quia Si de Solemnitate Voti quam sola adinvenit Ecclesiae constitutio, nihil habet divinae revelationi depositum, nihil etiam habere potest de ii quae Solemne Votum On SeqUUntur. - Ad hoc autem reSpondeo, Veritatem illam formaliter implicite contineri in verbo Domini ad Petrum Ouodcumque Solveri Super terram erit Solutum et in caelo, quia in hac propositione universali continetur haec particularis Coniugium quod e plenitudine apostolicae potestati in iure communi EccleSiae dirimitur, Vere est solutum in conScientia. Dixi in iure communi Eccle Siae, nam quoad CaSUS particulare non OS de fide certum, Pontificem in usu suae potestatis esse in fallibilem. Sed et Continetur etiam, quam Vi Avirtualiter tantum, in his aliis verbis: Ecce Lo vobiscum Sum omnibus diebus usque ad consummationem Saechili, pro quanto ibi revelatum reperitur, nihil in disciplina universalis Ecclesiae inveniri unquam posse quod Sit fidei et Sanctitati morum contrarium. Porro Si nunc per professionem religioSam non Vere dirimereturmat limonium ratum et non consummatum, disciplina universali SEccleSiae primo quidem anxisset et in regulam indu Xisset adulteria, faciendo poteStatem parti in Saeculo remanenti, ad Secunda Si libuerit vota transeundi deinde vero statuisset id quod reguli Siu Stitiae plane opponitur, Aeparando in perpetuum coniugem innocentem a CompRrte, etiam Contra eiu Voluntatem. Ergo eo ipSO

quod ab antiquis temporibus in Ecclesia viguit disciplina declarata et Sancita in supradictis locis iuri canonici, verita direm-