장음표시 사용
201쪽
X Io I. 77peramento, quod calor retineatur qui erat t. exhalatu si debilitatus. Securior tamen via esset, sicut dictitia est in summa, quod irroretur facies, Scio mententur extrema cum aqua rosarum, muscat. quod accipiantur rota,violae, ne nupta ar bu gloss. Sessandali, quod ponantur in sacculo, 3 quod irroretur totus sacculus aqua ros muschata , 3 quod odoretur. Et quod si necesse fuit, quod super pellus p ponatur, nisi fuerit homo nimis extenuatus. Et cum arguitur de Athletis, dico quod non est simile, quoniam illi non amiserunt tantum de humido naturali Sc sanguine, cum sanguis expellatur in superfluo coitu secundum do Etrinam do torum. Ad secundum dico, quod si esset cum tanta debilitate, non competeret. Ad Gai dico, quod multa erant sibi licita, quae non sunt nobis licita pro tanto, quod certius Scmelius cognoscebat virtutem, S i md praecipit in De ingenio, facere phlebotomiam usque ad syncopen, nobis autem non expediret, quo niam melius esto tutius, quod phlebotome tur bis vel ter, vel amplius, quam si poneremus nos in illo periculo. Similiter est hic tutius, 3 forte melius est quod fiat cum aqua ros. quam cum aqua frigida.
XII II. Vtrum balneum aqua fruida impediat
202쪽
178 LV o Et videtur quod non, suod illud quod oratiscat vi mitem non impedit augmentum, sed potius facit ad augmentum, quod virtutis es augmentare. Sed balneum aqua frigidae fortificat virtutem, cum ex balneo aqua frigida: retrahathi calor ad interiora, quare. Praeterea videmus piscatores, marinarios, consimiles, pueri eorum, quasi continue nudi per totam aestatem saetatem J stant in aqua ut ad discant natare, ex alia parte videmus eos magnos fortes, musculosos, hoc autem non
esset si balneum aquae frigidae impediret augmentum. Oppositum dicit Gai in de regim. sanitat. Dico, quod balneum aqua frigida
impedit augmentum, quoniam ad augmen tum duo sunt necessiaria, scilicet fortitudo viri. tutis impellentis nutrimentum ad tres diametros proportionales 3 cum hoc dilatatio naturae, rari ficatio pororum, ut nutrimentum possit disseminari&extendi per omnia fora mina. Nunc autem quod balneum aquae friagidae claudit poros, imo impedit omnem dispositionem ex parte passi, quare relinquitur quod balneum aqua frigidae inpedit augmentum constringena poros, similiter balneum
aquae nimis calidae impedit augmentumicum habeat corrugare poros secundum Galenum. Exercitium autem temperatum, balneum aquae calidae temperatae, faciunt ad augmentum, cum ista faciant ad dilatationem pororums
203쪽
x I. 77sium, cita faciunt ad augmentum, quoniam nutrimentum potest disseminari,' ad tres diametros proportionales, cimo Gai praecepit, quod nullus audeat balneari in aqua frigida vi' ad X X I. annum, quoniam tunc ut plurimum factum est augmentum, in hoc conuenit Gai cum Avicen. Quoniam Avicenna non praecipit ieiunium nisi post X a. annum, de reddit causam, ne impediatur augmentum. Et tunc cum arguitur, dico, quod in augmen
to non solum est necessarium, quod virtus sit fortis, sed etiam quod pastina sit obediens. Nunc autem balneum aqua frigidae redderet materiam indispositam G quod dicit postea, quod videmus piscatores Ic. Dico, quod a les fortiter exercitantur, Sc quod impedit balneum, emendat exercitium, Et forte illi tales essent maioresac fortiores, nisi in aqua frigida balnearentur, nisi saltem post X XI. annum. XV. Vtrum balneum aqua feruentis competat in As hi ris O pugnatoribu, ct in illis qui nimio otiolento exercitio laborauerint 'Et videtur quod non, quoniam tales desc- catile supercalefaini sunt, sed tale balneum a lefacit desiccat, quare tale balneum non competit. Item in tali exercitio liquefacta sunt ea qua dolorem laboriosum faciuntIinducunci
204쪽
sed balneium ita calid uiri claudit poros, 3 ita retinet illas superfluitates sed talia competunt, uare Scc. Item talis aqua inducit vigorem secundum Gai in de Morbo &ita esset tamendum de febre, quare. Item, Nbi ne temperata remouent lassitudinem, quare. Item. Nonne balneum aquae frigida magis reuocaret calorem, quare. Oppositum dicit Gai secundo de regimine sanorum, qui dicit, quod auneum aquae feruentis competit Attaletis, Re spo deo , de primo dico quod ego facerem, unde dico quod ego facerem fomentationem aquae calidae a cubito inferius, Sesaesenti in se rius, ubi essent rosae viol. 3 nenus h. . amomit ad remouendum lassitudinem c faticiationem, ut melius dormirem, hoc facerem dii ibus vel tribus diebus cum temperata fri catione, deinde balnearem eum in aqua competenter calida . quod uteretur diaeta tem perata, ac tantum quod maior est Gai autoritas quam tota mea prospicacitas, Imo si littera Galeni est vera, sequar dicta eius. Dico ergo into 'Gal appellauit aquam feruentem, quae est ita calida, quod homo a principio posta sit cum dele Etatione sustinere icet postea cum assueuerit aliquantulum satis tolerabiliter de lectetur in illa aqua, tunc dico, quod tale balneum satis competit pro tanto quod sua caliditate vaporare facit humiditates, quae sunt iuxta cutem, ratione humiditatis remouet
205쪽
Iassitudinem. Et quod aqua est calida, claudit poros corrugando S ita retinet caloremnat .iralem. Nunc autem si feret cum aqua frigida, timendum essetne penetraret ad interiora quod exercitium fuit nimis violentum,
unde licet competat aqua frigida exercitatis in sole, tamen non est simile, quoniam istud ex ercitium fuit violentum valde in ultimo Se ita nimia fricatio 3 nimia debilitatio, aqua calida
in excessu, sicut dictum est, retinet calorem corrugando poros, cum hoc non moratur diu, nec aqua temperata competeret, quod semper resolueret virtutem Sc non conforta ret, imo tale balneum est melius. Et cum arguitur, quoniam calefacit Vesiccat, dico, quod modica sit mora, c cum hoc magis humem quam desiccat propter retentionem caloris naturalis, quae omnia reficit cujori clauduntur. Ad secundum dico, quod non reti
nentur, quod talia sunt prope cutem , primo aduentu exhalantur, vel posmem dicere, quod aliquae fricationes leues praecesserint, quae secerunt ad exhalationem, vel possemus dicere, quod maius est iuvamentum in retentione caloris. Ad aliud dico, quod non est tanti caloris, sicut praetendit vocabulum, quod nec posset sustinere, nec esset obediens , sed fuit quidam modus loquendi, scilicet, quod aqua esset seruens quasi calida ultra temperamentum, vel primo occursu videtur es. feruens licet 3 non
206쪽
Vtrum liquefactio carnis se pinguedinisposit e calsa doloris ulcerativi Et videtur quod non, quod non habet naturam vicerativam nec pungitivam, nec acti uam, sed magis passiuam mitigatiuam, dolorem ulceratiuum non ausi abit, hoc autem est caro dis bluta cum sit humida pinguedo similiter, quare talium dictblutio non causabit talia. Item inlectica febre talium est dissolu rio, Sc tamen non est dolor ulcerativus nec di spositio ulcerativa. Oppositum dicit Gal. secundo de regimine sanitatis, dico, quod exemcitium forte dis luens carnem linguedinem causa dissolutionem ulcerativam pro tanto, quod quodammodo soluitur continumn Nunc autem virtus tactiva appraehendens suam distocationem, appretehendit suum
contrarium, cum virtus tactiva sit multarum contrarietatum, potissime illarum quae corrumpunt suam harmoniam, cita causatur
dispositio laboriosa vel vicerativa Vel postem dicere, quod aliquis humor acutus miscetur cum his quae factive causJant hunc dolorem. Vel possem dicere, quoniam ista cum Veniant ad mem-
207쪽
ad membra, licet non habeant virtutem acti uam ratione suarum qualitatum habent a me ratione materiae replendo distendendoq:, ita ulcerant. Vel potest dici, quod talia non possunt dissolui nisi a calido affixo, cita cum veni ut ad alia membra, illud calidum affixum ulcerat. Fit ergo dispositio laboriosa, aut ratione membri a quo istud dissoluitur,in tunc caussa extrinseca est caussa principalis. Aut sit ratione membrorum per quae transit, Mita ista dissolutio est caussa immediata. Cum igitur ratione alicuius laboris extrinsec di soluitur caro Sc adeps, dolor ulcerativus caussatur. Et tunc ad primum dico, quod licet non habeant
rationem qualitatum habent tamen rationem
quantitatis materiae, vel illius cui adiungitur, vel concomitatur, vel sit gratia membri a quo distatuitur. Et cum arguitur, delectica dico,
quod non est simile, quod illud fit paulatiue, hoc autem sit subito. Vel possem dicere, quod in hectica est mala complexio aequalis, hic autem est diuersa, quare C.
Vtrum aliquis posset per artem conseruari in regia mines sanitatis sine errore, ita quo esset longaeuus, ct veniret ad terminum senectutis Et videtur quod sic, quoniam si aliquis re- satur sine arte, β sine errore,uiuat multo se
208쪽
nunquam acceperunt medicinam laxatiuam, nec fecerunt phlebotomari. Si ergo sunt possibilia sine arte, mult&fortius cum arte. Item Galenus dicit, quod puer temperatu movetur cum indiget,& cum ei sufficit nullo iubente quiescit. Si igitur corpus temperatum per se est sufficiens in regimine sanitatis sine errore, mult&fortius cum arte. Item regimen sanitatis consistit in debita applicatione sex rerum non naturalium, sed ista potest, scire, facere medicus sime errore, quare regi potest aliquis suae errore,ut patet. Oppositum dicit Galenus. Dico quod duplex est error modicus, sed Sosiae tali non est possibile, quoniam
quantitas offerendorum certis litteris denotari non potest, tum superuenerit aliqua qualitas aeris subito cui obviare non possumus, Vel aliquod accidens animae multa consimilia, quae sunt innumerabilia. Et propter hoc dicit Galenus, quod non erat possibile regimen sine errore, Mimo subiunxit statim, Regimen rectificativum illius erroris ita quod ille error fuit modicus, Sc non fecit lapsum multum nobilem faceret tamen si continuaretur non corrigeretur, Wimo subiungit a l. regimen rectificativum. Nunc autem secundum intentionem Gai qui vult es. longaeuus, oportetit stim esse liberum ab omni occupatione ne cessaria,
209쪽
cessaria. 3 secundo oportet, liuod sciat artem sanatiuam, alit aliquid loco eius, 3 imo dicit Gal. Quod qui ignorat artem sanatiuam, non
potest peruenire ad terminum mortis natura
lem , imo morietur ante tempus, cimo dicit Gal. Quod admirabilis est scientia sanatiua, quod facit hominem vivere senem ac sine aegritudine sq: ad ultimum senectutis. Et modicit Gal. Quod postquam sciuit artem sanatiuam, non incurrit aliquam aegritudinem , nisii aliquando ephemeram Sc hoc habuit propter laborem quem habuit in visitatione amicorum aut propter rempublicam. Nobilissima et ergo ars Lanatiua, quae ita feliciter facit hominem 'iuere. tamen nullus est qui velit medicum in tempore sanitatis, imo quod est mauis abominabile, medici nostri temporis non curant scire regimen sanitatis, quod non videtur eis, quod non sit ibi lucrum, sed in curatione morborum&potissime febrium sunt bene solliciti&attenti. Et per ista patet solutio rationum.
Ad primam dico, quod aliqui sunt ita bene dotati in naturalibus, quod melius vivunt sine arte quam allicum arte, destiti sunt de raro con tingentibus, Scim si accidat eis aliquis erroripsim et corrigunt aut cum abstinentia, simi
libus, licet ergo errauerint multum, tamen vivunt propter bonitatem natura corri rentis.
Ad secundum dico, quod licet corpora tem perata bene se regant, in multis tamen non
210쪽
possunt ii in peccaret in quanto ac in quali, imo arte indigent. Ad ultimum dico, quod nse, quoniam est de natura artis bene est possibile, quod fiat regimen sine errore, sed multa sunt quae no sub ij ciuntur arti, ut quod patiens non audiat aliqua sinistra, aut quod non ira scatur, aut quod veniat pluuia multa,&consimilia multa quae fere sunt innumerabilia, Araianaen satis corrigere docet.
XVIII. ronamus, quod aliquis transeat noctem insomnem, ex hoc se quibusdam alijs cibi remansit
indigestus circa primas venas, Pirum competat exercitisim iEt videtur quod sic, quoniam exercitium confortat calorem naturalem, calor confortatus digerit cibum, quare uidetur competere. Oppos uult Gal. Dico sicut dictum est supe-xius, quod in crapulat in indigestione cibi versus primas venas, quaecunq Lerit causia, non competit exercitium , nec phlebotomia, nec balneum, nec fricatio, nec pharmacia, sed quies, abstinentia, somnus, Miliatrion pip reon,&omnia sunt superius dicta. Exercitium
enim quantumcunq; temperatum, non coen
Petit a principio, quod dissoluerentur illi hu-naores crudi, Mirent ad membra, Sc membra nutrirenturini humore, vel nutrimeto,& hoc stet