장음표시 사용
281쪽
COMMENTARII. as mitus tolleretur; nam experimenta id fieri plane ostende rant , spirituum exempla succurrebant: qui nimium saepe
quassati vim omnem, quam habent, citius amittunt , quam
si quieti seorsumque repositi consederint. Oportet igitur lv. cis semina laeti iniici a dactylis quaan plurima, nec nisi paullatim exsolvi , ut lux illi ad tempus tam longum suppetat.
Neque vero praetermitti Beccarius voluit, cui nihil praetermittendum videtur, aliud quidpiam , quod sibi per eos, quos dixi, dies quindecim in lacte accidit Lac paullatim
acescctat, a tandem cum duas in partes abiisset, crassio-Tem Unam, alteram tenuiorem , experimentumque primum
fieret extracto digito ex re ampullae, tunc halitus seque-hatur vehementior, o sine quodam sibilo, liquoris iactu, quae sane elasticum ostendebant nescio quid Horum nihil erat, si X perimeritum iterum Paullo post fieret. An putemus , aiebat Beccarius , hoc etiam principia quaedam in dicari, semina , quae paullatim exsolvantur Θ Quamquam si elasticitatis quoque principia Xsol VerentUr Onnulla non continuo tamen putabat, eadem esse Melasticitatis semina, S lucis tantum gemplum ab illis, si qua sient , petebat,& explicandae lucis rationem confir abat. Quam rationem Cartesiani non ferent, quibus nihil invisus est, quam potentiae, facultates, cista semina nescio quae . Recentio 1es alii sequiores erundis nam etsi nomina abhorrent, res
Sed iam ad experimenta evertamur, inde nos ratio deduxerat. Non satis sibi videbatur Beccarius lactis humo rem tentasse, nisi, quae antea an aqua, eadem, in lacte colorum fecisset pericula. Itaque easdem fasciolas, quas antea in aquam immiserat, erant enim coloribu , si serualeum excipias, qui sane aliquid offenderat, adhuc integris
in lac intulit. Lumen traxerunt eadem fere ratione atque ordine fasciola alba claritate omnibus antecelluit. Hanc proxime flava sequebatur Caerulea, viridis minimum ni tebant i caerulea tamen praestabat, quantum quidem in illo lucis quas coeptu cognosci potuit. Violaceam nitere, nisi oculos valde intendisses, non sensisses. Rubra, nigra lumen omne respuerunt. Quibus autem lux adhaeserat, non illae quidem colores suos, sed lucem tantum ostentabant. Res sic cessit, quotiescumque placuit X periri Placuit autem semeIatque iterum Hae-
282쪽
COMMENTARII. Haerentem iam in his rebus diu, curioseque anni consectantem Beccarium abduxit tandem ab lacte albumen ovi; Iaam res alias tentare decreverat, easque praesertim , in quibus partes magis Oiasiisterent, quam in lacte. Dactylum
ergo album in implicavit, ut potuit, solvit; tu medi cris album in adhaesit quam post calida affusa maiorem fecit eaque agitata spumas egit, ni rore tenui Timo, quem vi cerneres. Et similiter pluviatilis aqua facit, si luce adactylis accepta, admitto intus a pone solutoque, spumas agat; nam .sapo ipse , dum solvitur, luci detrimentianae asteri, spumae post Rcitatae vix ullo clarent lumine. Vitellus Vi fuit album in inertior nam quamvis dactylus in eo fuisset solutus, dactylus luceret ipse , ut solet vitellus tamen vi nituit quamquam calida affusa lucem Ccepit paullo maiorem . Praeclare se gessit gluten amyli, quod etsi ipsum minime perluceret, quippe quod aliquanto erat
densius, tamen iniecto nitente dactylo, penitusque Commisti, toto corpore pulchre nituit. Huic lumini paullulum croci adspersum insignem labem attulit. Tragacanthes glUtinum simul cum dactylo confricatum minus nituit, Uam amyli . Horum utrumque ad alia, quae iam tum versabat anImo, X perimenta, super vitream laminam deductum, Beccarius seorsum adservavit.
Interea dum haec agitabat ipse alia inierunt Montius Galeatius qui dactylorum lumen iam inde ab initio illu strandum susceperant; quibusque postea adiunctus est etiam
Balbus. Hic erat Neutonianis adscriptus, ac cum de luCeageretur, in possessionem venit quasi suam . His tribus cupido incesserat cognoscendi, in spatio vacuo quid fieret vel dactylis, qui ipsi per se nitent, vel aquae , quae e dactylOxum attactu nitorem duxerit. Simul ergo dactylos aliquot corticibus suis recens eductos, simul laumorem X plorun corporibus expressum aquae admistum XCipulo machinae supposuerunt. In re, ut videt a tur, pari dissimilis fu1 exi
tus. Namque extralaentes aerem animadverterunt lumen a
ctylis quidem paullatim adimi, ac tandem prope tollici id
que rurium exoriri aere in recipiens immitio Aquae secus
accidit quippe quae inter trahendum aerem magis magis que nituit, quem nitorem remisso post in excipulum aere vix conservavit. Ipsa ei admirabilitas animos, etsi erant
283쪽
COMMENTARII 269 ut sunt iam plerique, a perquirendis caussis alienissimi, a
naen ad coniecturas invitavit. Ut enim istam cauilarum in dagationem irrideas, numquam tamen essicies, ut 1lli 1bi satis docti videantur, qui caussis ignoratis nihil praeter quam mirari didicerint. Coniecit itaque Galeatius, probante in primis Montio, debuisse lucem , dum aer hauriretur, in cor poribus dactylorum deficere, propterea quod mi ipsa corpora motu ad lucem necessario privarentur, aut lux illa pabulo indigeret, quod, ut flammae permultae , ab aere tra heres aquam vero, erumpente ex ipsa magno impetu aere, agitari validius, eamque ob rem magis magisque nitere de
huisse. Probabilis, simplex coniectura X perimentis aliis firmari postulabat; quae Galeatius iniisset, si dactylorum o piam habuisset; sed his carens studium dimisit. Verum cum dactyli permulti Bononiam postea adve ni
essent, occasionem eam nactus, una cum Balbo ad Xperi menta rediit. Non nudos dactylos a frica tuis calore prae
Clare nitentes super vitream laminam X tenderunt; non nullos alios immerserunt in dimidiam libram aquae frigidae, quam postea, fricando illos saepius is ipsam vel calen ciendo , vel diu multumque agitando fecerunt nitidissimam Omnia excipulo machinae submiserunt. Subducto aere , dactyli
super laminam porrecti nitorem deposuerunt prope omnem, eumdemque, invecto rursum aere , paullatim e Cuperarunt. Aqua non admodum sibi constitit, cuius vicissitudines ut luna fortasse relinquunt coniecturae locum sed tamen sunt referendae, ut id ipsum cognoscatur. Ut prim Um aer X traiah coeptus est , obscurari aliquantum est visa paullo plus ni tui ad extremum . Reiecto in recipiens aere , nihil propius
fuit quam ut penitus obscuraretur. Lucem ViX tandem recti
peravit, cum excipulo subducta agitari manu, calefieri coepta est Crevitque calor, lux praeter modum, superfusa illi alia calida. Hic tum placuit ipsam iterum Xcipulo sub licere . Aere vix dum educto maiorem in modum est obscv rata neque pristina lux rediit, nisi cum alio atque alio ex tracto aere effervescere aqua ipsa exundare coepisset. Iunia dans porro atque effluens subiecta patera excipiebatur, quae aquae non nihil continebat ergo hanc aquam lucem transtulit. Verum cum deferbuisset refrixissetque, lux omnis
concidit i neque rediit, quamvis aqua e recipiente educta,
284쪽
a o COMMENTARII. Qin aperto aere suisset exposita. Non hic raetermittant
quod haec scribens praetermittere pro diligentia sua Becc xius noluit . Cum aer iam posta emus eriecipiente hauriretur, dactylus quidam intra aquam delitescens, nescio quo modo levior factus superiora petiit. Mira lux hunc ornabat, nec umquam fuerat antea pulchrior Haec narravi potius, ut narrarem , quam ut Galeati conieeturam vel augerem , vel
Inter haec studia altius aliqu1 cogitare eccarius coepit, A quam dactyli ad certum tempus haberent, lucis faculta. tem diuturniorem velle facere quo sperabat, eum sibi phosphorum comparare, qui, si non aliud diuturnitate certe aliis omnibus antecelleret; ac quamvis hac etiam par illis esset, placebat tamen aliquid invenisse. Res tota ab initio
Anno millesimo septingentesimo quarto vicesimo, cum glutina duo haberet Beccarius in manibus , unum ex amylo, alteium e tragacanthes gummi, ab admistis dactylis satis nitida, utrumque super vitream laminam dedugit adservavitque. Id etiam supra monuimus. Iam tum ille in diuturnissimi hosphori spem venerat. Sic enim cogitabat animo, posse dactylorum corpora glutinibus illis detenta atque impedita siccari, servarique diu sine noxa quod si ita esset, in spem adducebatur fore, ut , iisdem postea in aqua solutis calefactisque lucem gigneret, cum vellet unde phosphorus tandem exsisteret, in quo si non lux ipsa, potentia quidem Certe, perpetua esset, diuturna quam maxime; nam, huius generis hosphori probari solent in quibus bononiensis lapis numeratur , cuius etsi tu perpetua
non est , tamen cum pro physicorum voluntate saepius redeat, potentiae diuturnitas commendatur. Quamvis cogitatio Beccarium delectaret nihil tum tamen aggressus est. Verum
alii dactyli longo post tempore Bononiam advecti hominem excitarunt. Reaum urius etiam stimulos admovit nonnullos. Legerat quippe Beccarius in pari sensis academiae actis anni millesimi septingentesimi tertii Qvicesimi Reau murium quo que eadem spe ductum, in eiusdem diuturnitate hosphori laboravisse; a quamvis ille, uti credimus , eum quaesivisset phosphorum , qui lucem haberet perpetuam , in inaeque interruptam ramen putavit Beccarius, se non multum ab latius
285쪽
Irus auctoritate discedere, si eum quaereret , qui e Intervat. Io niteret. Cum ergo intellexisset superioribus experimentis, dactylorum corporaci quamvis siccatione lumen amittant, tamen vina retinere quae L excitetur, sint ad nitendum paratissima , eamque vim manere in dies aliquot prorogari posse tempus speravit, ad menses produci, eoque amplius; si ita quidem exsiccarentur, ut corruptio omnis, α mutatio quaevis alia prohiberetur ..
In eam spem ingressus, dactylorum succo, Quem psurimum expresserat dactylisque ipsis valide,in maiorem in modum con tusis, farinam frumenti tantam addidit, quanta in id, quod volebat, satis esset indeque massam composuit, quam diu mutatumque versatam in pastillos divisit tenuissimos. Hi horarum paullo plus duarum spatio exaruerunt. Qitae exarescendi celeri ta timorem ademit ne quid vitii mast, inter exarescendum, contraxisset farinam vero ob id ipsin adhibuerat, quod sciebat illam dactylorum nitori minime esse adversariam . Cum
res illi bene adnu procederet, tamen tena pus in metu erat; verebatu enim ne succus ille , quem dixi, quamlibet farianae obstrictus, diuturnitate vitiaretur. Ut se ergo hio etiani
metu solveret, aliam aliam farinae composuit, , dactylo-Tum succo . marini salis refertissimo . Cognoverat quippe maxinum salem nitori dactylorum augendo, .animalibus cunctis marinis praesertim , conservandis est aptistiimum Confecta hac ma:la pastillos alios formavit , eosque , cum pulclare , nec ita multo post , exarcissent quamquam ne id citissime fieret, admistus ah haud parum obititit in angustum locum recondidit, ab omni humore s retum . Post duas hebdomastas pastillos utriusque generis aliquod ad excperim eratum Vocavit . In aquam calidam immisit, fricavitque: tamdiu dum quidquid farinae solvi poterat, secerneretur; idque sane quo solvebatur magis, eo magis clarescebat a Ctantam ad extremum lucem misit, ut vasis formae, quo li- qu continebatur , facile se proderet Gluten reliquum
nisi quod paullo minus nitebat, pro dactylo in aqua delite scente hiaberi poterat . Sic liosphorus exstitit, qui ad quindecim certe dies vim retinuerat, eoque amplius. Sed Beccarius diuturnitatem quaerebat maiorem his erugo pati illis sepositis, ut longiore intervallo in eisdem Ype rimentum faceret; aliisque melioribus, quique magis ex
286쪽
sententia essent, paratis, dactylos ipsos experiri decrevit. Quare cum salis vim sibi res ipsa commendasset, dactylos quosdam aqua primum imbuit quam salsissima, tum calore modico exsiccavit. Id ei cessit satis pulchre nam dactyli aliquot hoc etiam modo se hosphoros ad multos dies praesti
terunt. Et vero post diem decimum, quam exsiccati fuerant, cum salis crusta quasi crystallina obtecti adhuc essent in aquam calidam immisis, lucem continuo protulerunt non mediocrem fricatique aliquantum statim totam aquam novo lumine imbue runt. Horum dactylorum nonnullos Beccarius adservavit , usurus, quamdiu esset illa lucis facultas, vis duratura. Interim cum omnia, quaecumque in rem essent, studios sis me perquireret, venit illi in mentem experimenti miusdam , quod Galeatius sumserat, cum dactylos probe siccos attenuatosque in membranas exilissimas, statim nitere vidit simul ut aqua soluti sunt. Ea res eccario spem stendit aliquam; quare cum illarum membranarum aliquot quindecim diebus ante ad exsiccandum Eposuisset has in calidam continuo immisit, fricavitque. Hic enimvero lux mira nam, statim se prodidit, claritate fuit anta, ut vas totum odiistrare potuerit,is inspectantium ora, vultus aperire longeque admodum cerni poterat, nec nisi horarum fere trium spatio penitus deleta est . In hoc quasi experimentorum cursu Beccarium citius dactylorum copia defecit, quam desiderium; etenim cum diuturnitatem an
tam nondum in his hosphoris comperisset, quantam sibi in animo proposuerat voluisset, si plures habuisset dactylos
condimenta alia experiri, quae, illorum corpora ad Ongissim uni temporis spatium conservarent, potentiam lucis non tollerent. Inter cetera rapiebat illum men3oria mellis; legerat quippe, animantium corpora, a praesertim purpurarum carnes, floremque , multo condita melle fuisse veteribus quam diutissime conservata nam Plutarchus ad Cen tum annos integra fuisse aflarmat ad plurimos quidem certe Vitruvius. Et vero purpurae similitudinem dactylorum a bent nescio quam . Sperabat ergo Beccarius, si dactylos habuisset, quos melle condiret, eum se hosphorum parare posse, qui servaretur ad posteros Spem tantam sustulit dactylorum inopia
Quare ad pastillos membranas rediit, quas sibi an
287쪽
tea, uti diXimus , comparaverat. His lucis facultas adhuc inerat, quam, cum dies praeteriissent iam quindecim, fricatio tamen aquae calor facile excitarent. Haec adhuc erant, cum eccarius commentariolum illud suum com poneret , unde omnia hae sumsimus ost commentari
luna compositum dactylos alios nactus, hos melle condivit neque interim ad pastillos suos aliosque dactylos, qua sale
imbutos exsiccatosque, qua exsiccatos tantum redire desiste bat. Ac cum haec exscripsissem prope iam typis mandarem, quid his omnibus fuisset, nos monuit Dactylos in melle per annum serVaverat integros, .sine noX . Singulis mensibus pastillos, dactylosque alios ad Eperimentum revocaverat. His sensim tu minui visa fuerat, ad re vius tempus in menses singulos constare. Seaetus tandem mensis omnem nitendi Vim sustulerat. Non sic illis accidit, quos mel conservaVerat. Hi enim , cum iam annum in mel 1 fuissent, si in aquam calidam iniicerentur, tantam effuniadebant lucem, Ut integris, recens e mari advectis , nihil fere cederent. Quam tantam facultatem non illi tamen re tinuerunt, qui, cum mel in vasculo ligneo in ligneo quip pe vasculo adservabantUr propter aestatis calores se contra xisset, super exstantes madere desierunt. Hi crustam traXe rant, quasi saccharo conditam. Horum ergo alii lucem a buerunt nudam alii aliquam, sed certe non tantam, ut possent cum illis, quos undique complexum mel fuerat, comparari. Sic me diuturnitatis, quam adhuc Beccarius de
siderat, spem auxit. Sed iam de luce dactylorum satis dixi.
288쪽
De adamante alii que rebus in pho phororum
numerum referendis. ANno millesimo septingentesimo trigesimo quarto die
quarto 1upra vicesimum mensis septembris, Iacobo Bartholomaeo eccario lux quaedam nova in adamante se obtulit, quae non affrietes, ut aliae permultae, neque calore, sed externi cuiuspiam luminis appulsu, ut in bononiensi lapide, excitabatur. Quam cum repenteis omnino aliud agens invenisset, visus est non ipse lucem quaes1visse , sed lux ipsum. Quod non dico, ut inventi laudem Fay eripiam. Nam scimus Fayum quoque per idem tempus, cum in hosphoris totus esset, experimenta in gallia iteraret, quae olim Boyleus in anglia fecerat, eamdem in adamante lucem deprehendisse. Sed nihil impedit, quo minus hanc etiam Beccarius invenerit , suamque fecerit iure suo. Quid quod idem, antequam de Fay audivisset, postquam Fayum legit, multa ad novam lucem ornandam declarandamque excogitavit, quae alios omnes videntur fugisse. Non est ergo inventae lucis possessio huic deneganda. Ego igitur rem rotam sic exponam, ut ait studio, labori nihil detraham
sed tamen Beccario quoque inventum tribuam, UCe, credo, ipsa assentientes; quae utrius esse malit, videtur quasi ostendisse , cum, Fay per summam industriam quaesita, Beccari se dederit non quaerenti. Res est ab initio repetenda Mulier nobilis puerperio cubabat, cui dolor capitis ex
tertiana febre accesserat; quapropter conclavi quam Obscurissimo, uti mos est, ex medicorum praescripto tenebatur. Beccarius ad hanc adiit. Cui Cuna mulierem comiter salu
lasset,in ad lectulum, ut in tenebris sit, pedetentim acce deret, quid tibi nitet, eccari P inquit illa. Mihi vero ni hil respondit Beccarius nisi si qua lux mihi subito eli or ta ad te venienti. At certe tibi fulget in manibus, ait u lier, nescio quid. Quod idem cum assirmarent alii duo, qui
aderant ; Beccarius autem, in utramque manum intendens
oculos, ae aret, se videre quidquam i surgens illorum at
289쪽
ter admoto digito ecce tibi, inquit, lucem . Sensit ecca xius adamantem tangi, quem gerebat in anulo, egregia forma, magnitudine. Hic tum ille in spem hosphori ere 'us est ac de nova adamantis luce suspicari coepit, quam alii cernerent, ipse, insidente adhuc in oculis Σterno lumine , videre non posset assidensque ad lectum nae tu, inquit, mulier, philosophiam hodie praeclaro invento locupletasti. Fecisti enim
ut intelligerem, adamantem hunc meum Cceptam Ytrinsecus lucem retinere, quod de aliis rebus saepe audivimus, de adamantibus numquam Invenisti ergo phosphorum, de quo, ita vivam, nemo physicus posthac non te amabit ac cum multa de hosphororum laudibus dixisset, subridens illa; vide, inquit, ne iam me physici minus ament; nam tuus iste hosphorus, quem modo inveni, paullatim , ut mihi vi detur, evanescit. Idem, alii affirmabant quibus ecca-xius ego vero hoc ipso, inquit, hosphorum agnosco qui
enim hosphori advenientem Xuinsecus lucem arripiunt, sic sunt omnes, Ut arreptam paullatim amittant. Quare ut de nitente hosphoro an amavimus, amabimus etiam de evanescente . Inter haec, manum intuens, lucem ipse quamdam vidit, tenuissimam, quaeqUe, si non colore, quabilitate certe, .constantia bononiensem lapidem imitaba tur quam cum vidisset, quamvis dubitare amplius de hos phoro, etiamsi vellet, non posset tamen Xperiri iterum voluit, quasi dubitans Quapropter egressus statim conclavi, cum adamantem in lumine, ut dies erat, satis Obscuro aliquantisper tenuisset , eumdem in tenebras retulit ut cognosceret, num qua esset facta lucis accessio. Factam esse, mulier, qui cum illa erant, assirmarunt; ipsumque adamantem sic tum nitere
ut antea, cum primum in ubiculum allatum fuerat. Tunc
enimvero Beccarius laetitia gestiens, physicae, mulieri, sibi novum hosphorum est gratulatus. Hoc autem vel maxime rapiebatur, quod phosphorum invenisset, quem bononiensi lapidi compararet, eumque nobilissimum, pulcherrimum , quique calcinatione, non, ut ille, indigeret. Sed, ut sunt avidi, qui haec amant, contentus uno esse non poterat voluisset quippe adamantes, atque adeo gemmas omnes eue hosphoros; idque illi placebat ad naturae
290쪽
COMMENTARII. constantiam commendandam. Mulieri quoque hosphororum voluntas Xarserat . Itaque adamantes gemmas, quotquot habebat habebat autem non paucas afferri iussit. Quas cum ornatri attulisset, scrutarenturque ipsi avidissime, quid horum luceret gemmarum quidem nihil lux1t. Adamantes nituerunt nonnudi, sic tamen, ut omnes in illa iam
de eccarianus unus anteiret. Erat hic longus in bas lineas quatuor pedis parisiensis , tres lineas, quartam lineae partem latus assurgensque in apicem acutissimum duas litaneas supra quartam lineae partem altitudine aequabat; sic autem erat nitidus, pellucidus, Ut cum praestantissimis posset comparari. Sic fuit adamas, quem primum omniumphosphorum esse sensimus. Porro Beccarius rem casu obiectam, studio & labore amplificandam esse atque ornandam Xistimavit, ne omnia fortunae deberentur . Ac primum quoniam, his, quae dixi Inus , Sperimentis, Waliis , secundum haec factis , sibi statim persuaserat, lapides gemmasque alias nullas, praeterqUam adamantes, Xternam lucem arripere id sibi unice cur an dum esse putavit, ut adamantes quotcumque posset, Speri- Tettir; nam quamvis initio reperisset aliquot, quibus lux haerebat hi tamen erant pauc1ssimi, propter tenuitarem luminis, si suum modo exciperet , Omnes Contemnendi. Persuadere ausem sibi non poterat, vim lucis tantam adamantis unius, eiusque sui, laudem esse. Quam plurimos igitur tentare constituit, remque totam, ut quae physicorum studio dignissima videbatur, per Sperimenta tractare, versare modis Omnibus. Qua in re cum duos iam menses laborasset, quae sibi adhuc Omperta Uerant, ad academiam retulit die quinto vicesimo mentis novembris , anno millesimo septingentesimo trigesimo quarto, qui dies fuit aliis etiam nominibus illustris Assue1unt enim in concione, prie ter primores ciVitatIS, Ioanne Baptista pinula Cardinalis, Bononiae Legatus, Georgius de Auria Protegatus , quorum alter philostiphide iudi auctoritate sua tuebatur alter ingenio etiam Ornabat; ad Cardinatatum summa cum laude properabat. Ex illo tempore adamantis lucem X perimentis aliis illustrare, novosque pilos
Phoros Velle quaeret , quos illi , Xemplo Fati , quali 1b- Cios adiungeret , numquam deititit. Hos ego labores uno