장음표시 사용
231쪽
... P A R S ALTER A. His subtilius excultis , in hisce jam siunplicibus NEWTONIANIS radiij
ingenium hominum ulteriorem detecturum sit compositionem, quis , quaeso , definiet Θ Nos modo obstupescimus, dum videmus ex hisce exem plis , quanta ADORANDUS DEUS facultate mentem humanam instru xerit, qua rite exculta consequi valeat leges , quas condendo uesiversum promulgavit. Nos venerationem debemus infinitam , & gratiarum actio nem aeternam , ILLI DEO , qui suam imaginem animae impressam nos irae dedit Vero intelligendo aptam , studiosam, & amantem Veri. Ata qui ne vel si1c tamen exhausta fuerat omnis, quae in simplicissima obii net Ignis particula varietas. Imo vero in uno jam tali simplici radio ite rum , in ipsi laterum oppositorum ingenio , aliam rursum detexit divertasitatem idem NEWTONUS : Quid enim ξ in Crystallo tilandica attente observata refractio docuit, quod in uno latere talis radii sit alia vis , quam in altero. Utque in uno magnete , respectu alterius magnetis, polus est attrahens aut repellens, ita δc in uno radio facultas pariter similis, respectu Diaphani 1ui. Unde tandem Ignis , licet adeo sit simplex , attamen diversitates detectas adhuc in se habet hasce. I. Ratione suorum colorum elementalium septem diversorum. 2. Ratione diversae varietatis respectu corporum reflectentium , & refringentium , radios diversa penitus actione 1n uno , quam in alteret , radio colorato. 3. Denique &hanc
in ipsis lateribus diversitatem radiorum ratione singularis Diaphani Issam dici. Ita in ipso simplicissimo tam multiplex adhuc latet diversitas. Quanta βgitur in compositis suspicienda diversitast In minimis ubique maximi imaginem deteg1mus. Abfuisset revelatio arcani naturae uni reservata NEWTONO ; omnes , credo, & hodie certi crederemus in radiis lucis dominari minimum , inesse simplicissimum. Iam vero cogimur fateri, esse quidem inter cognita Ignem omnium simplicissimum , ita tamen, ut &in hoc sua manifestata sit, & varia, multiplicitas. Sexta Ignis hujus proprietas habetur ejusdem mobilitas, quae quidem
deprehenditur tanta, ut sere certi simus eum nunquam quiescere absolute , ubicunque sita Neque hic tantum intelligo illum motum, qui semper obtinere deprehenditur in omnibus communis corporibus. Certissimum enim est, nullum omnino corpus existere in rerum natura Uni Versa , quodunquam vel uno momento absolute quiescit. Sol hercule i Planetae, Cometae,& cum his suae gravitantes atmosphaerae, rapidissimis omnia circumducuntur motibus. Atqui praeter haec nulla omnino corpora cognoscimus. Quiescit ergo nihil unqam ; moventur quam celerrime omnia semper quam constantissime. Sic voluit universi omnipotens ARBITER. Sed
aliam adhuc pono in Igne , ipsi scilicet propriam agilitatis nunquam interruptam exercitationem. Haec autem certissimis rerum observatis evincitur. Sumamus aquam, frigescat illa ad 3 3 gradus ; erit frigidissima tum ill 1, hoc est tam parum Ignis habens , quam natura rerum permittit in aqua pura unquam posse fieri, Si enim paulo plus frigescit haec aqua simplex , impossibile statim erit, ut ulterius aqua maneat, sed erit conversa in vitrum genuinum fere omni dote, durum, fragile,pellucidum, se dgradu 3 3 caloris iterum fusile in aquam ; quum vitrum , ut sit fusile instar aquae, longe ultra sexcentos gradus caloris requirat. Igitur hinc liquet, aquam
232쪽
tantum aquam esse per motum insiti Ignis , non aquam esse aquam ex natatura sua propria absque Igne seorsum , & solum , consideratam. Idem de Vitris, fossilibus , sulphuribus , semimetallis , metallis , forte & de omni iabus aliis corporinus verum 3 quae consistunt forma durorum corporum incerto grada Ignis parcioris , ut de glacie jam statim observavi , sed aucto illo gradu caloris usque in terminum certum , tum dissi uiant Ocyssime , at que in fluentem quasit aquae speciem conVertuntur , vario gradu Ibnis calidi pro diversa sua natura. aum itaque in Fabrenheltianis Experimentis evictum fit, infra conglaciationis frigus adhuc 3 1 gradus magis imminutum calorem in natura rerum fuisse observatum , scimus ergo , in tota dis ferentia semper adhuc Ignem motum fuisse gradu quidem mitiori, nunquam vero nullo , adeoque Ignem illum ne quidem quievisse illo tempore,. quo omnia peribant Animantia, & Vegetantia , frigore. Potuissemus itaque securi dixisse , Ignem & tum fuisse motum. Verum postquam Experimentis iisdem constitit, adhuc quadraginta gradibus imminui potuisse arte& huncce Ignem , jam revera sumus quam certissimi, quod in frigore summo naturae possi hili Ignis adhuc moveretur gradibus η o plus , quam in frigore illo artificiali, quin & in tota rursum hac distantia semper quaedam solverat suo motu , quae paulo post minori gradu caloris iterum consistebant : quum omnia ibidem memorata Experimenta id docerent. Ergo Ignis in summo Digore adhuc constanter movetur, & in quolibet inde gradu caloris semper magis ; magisque , movetur ergo semper. Pernicita tem Ignis emanantis a Sole in Planetas prOXimum circa Jovem moros, inde ad tellusem nostram referri, subtili prorsus argumento collegit insi gnis ROEMERUS ex multis constantissimisque observationibus Astron p-micis per decem annos factis , atque in literis ad Hugenium datis recita vit. Inde enim certissimo argumento Hugenius demonstrat, adeo celerem hanc esse propagationem, ut spatio minuti secundi absolvat plus quam undecies centies centenas millenas decempedas : vid. Hugen. de Lum. pag. 8& 9. Unde ergo velocitas haec foret summa in Igne , vel luce Solis amissa , quae pro Igne Elementali vero habetur , si poneretur exivisse haec lux a Sole in Planetam illum Iovis , atque inde pervenisse ad nos 3 ut in dochrina NEWTONIANA videtur poni. Si autem spatia hare plena ponuntur, ut aliis placet, tum tamen illa acino Ignis luminosi saltem tam cito communicatur, quaecunque demum illa fuerit. Postquam vero ingens Casimus atque Maraldus, infinitar diligentiae, atque in sapientia Astronomica absoluti Lsrni, Viri, plurium annorum observationibus accuratissimis nixi, omnia intentissima cum cura excusserunt, deprehenderunt simul, multum abesse, ut vera sit Roemeriana & Hugeniana sententia. Monum. Ac. R. Sc. 1 7. Hist. pag. . & ibid. in Monum.pag. 13. Quare de celeritatis hujus definitione ex subtilissima argumentatione ultra nihil concludimus. Caeterum sterti, tanto semper celeriorem esse hanc communicationem , quo minus successiva invenitur. Septimo liceat & ex iisdem omnibus certo concludere , quod Elemen-ralis hicce Ignis utcunque omnia corpora objecta mille mutet modis , nondum tamen vel ullo Experimento ostenderit, quod ita mutaverit illa, ut, quae psius non erant de natura Ignis , jam in verum Ignem Elementale m
233쪽
transiverint per mutationem ab Igne inductam. Unde rursum nullo hi ctenus observato docemur , Ignem semet multiplicare poste convertendo pabula sua , vel & alia corpora , in verum Ignem illa sibimet assimilando. Sane , quo magis, magisque , indies Cuncta effecta veri hujus Ignis con sideramus , eo minus videmus rationes j, quae demonstrent hanc in I ghepotesttatem , hanc in reliquis aptitudinem. Adeoque & hinc etiam eVi dentissime constabit, quod , si Ignis ipse ex quacunque materie Ignem ge nerare nequit, ergo neque Ignis ipse ex ulla alia materie generati pote rit 3 Quid enim faciet ex non Igneo corpore actione quadam Ignem pro ducere 3 si1 Ignis ipse hoc essicere nequit. Utique praeter ipsum Ignem in rerum universo reperimus nihil , quod ei quoeat comparari quoad hane
virtutem. Ille enim motor universali S Videtur , a quo caetera morum suum
accipiant; fluida sane omnia; forte & solida quam plurima; qui neque
nascitur, neque recreatur, neque resuscitatur unquam ; sed quidem ex Occulto manifestus redditur.
Quum igitur de hisce nobis certa fide constet, jam quoque libere poterimus asserere, Ignem illum Elementalem semper, ubique , eundem omnino esse in omni corpore calescente ab Igne , 'uocunque demum modo productus ille fuerit, quocunque alimento nutritus, qualicunque sustenta latus artificio. Falso igitur queritur Chemicorum chorus, quod purum
Ignem adhibere nequeant subtilissimis suis artificiis ; ad quae putant se purissimo , astrali, coelesti, solari, elementali, incorruptili, Igne indigere. Seilicet, haud considerantes priora, in hasce se dederunt sollicitudines ina nes prorsus. Calor enim qui generatur in corporibus Animalium , Vegetat lium , Fossilium , semper tantum oritur ab illo eodem Igne : & quando transit per vitrum , in cavum illius , est aeque purus , est prorsus idem , ac si purissimi Solis lucidis radiis vas fuisset expositum. Quin etiam Alcoholis incensi calor , & carbonum fossilium , si agunt in materiem commissam vitreo vasi puro , Hermetice obsignato , modo reductus ille sit ad eundem caloris gragam , δί eodem applicatus modo , semper idem habetur omni omnino effectu. Imo addam , scuti dissima genitus putrefactione rerum pitidissimarum Ignis, dum per densa transivit Vitra , erit adeo purus, simplex , sin rus, quam si a liquidissimo Sole fuisset conciliatus intra vitrum. Adeoque calor putrescendo , fermentando , fimum Animalium putrefaciendo natus , idem est , qua Ignis est. Neque hinc video differentiam ut iam in calore fimi equini ad o8era Chemica , prae omni alio calore , ejus dem gradus , ejusdem applicationis. Quare non datur in natura rerum nisi unus modo Ignis : Elementalis , atque Artificialis , semper idem. nterea tamen haec neutiquam intellecta velim de focis Vulcaniis i ibi quippe simul cum Igne obvolitant omnia corporum genera , quae Igni immista , pro s1ngulari sua natura, & pro mutatione ab Igne accepta, longe aliter mutant corpora tali foco aperta immissa, quam contigisset in foco Dioptrico , vel Catoptrico , Solari. Imo & longe aliter pro sua propria natura. Sed tum actio illa adeo varia haud pendet ab Igne, ut Igne; sed ab Igne, & simul a corpusculis una agitatis in hoc Igne; quae utique immensa est diversitas falso adscripta veri Ignis varietati, quae nulla est. Haec igitur
de Isne ita se habent, Sed interim ericacia hujus Ignis in corpora jam
234쪽
varia est , dum ille, modo supra explicato , diversis susteistatus pabulis, hinc vel fortior est, vel debilior; aut etiam objectis suis simul admiscet partes agitati, Vibrati, saepe uniti sibi pabuli. Hujus igitur rei respectit Ignis appellatur purissimus, qui de deflagrante Alcohole excitatur, sustineturque, objecta illi exposita omnium minime inquinans admistu combustilis. Dein , qui de oleis stillatitiis , sepe destillatis, inprimis a sale alaalino fixo, hincque tenuissimis, simplicisti,nisque, instar Alcoholis subtilibus ,& limpidis, alitur. Naphtha, & Petroleum, nativa huc referuntur , in quibus similis praedominatur proprietaS. Hinc Carbonum ligneorum rite paratorum Ignis puritate sequitur. Lignorum dein purorum. Postea Cespitum Bituminosorum' qui quum duplicis sint naturae, primo in ericetis reperiuntur , ubi ablata Imperior crusta puros in Igne cespites exhibet; dein ex humido, atro , pingui , limo, qui de fodinis hujus materiar eruitur , exsiccatur Sole, dividitur in parallelipi peda, nobilem , salubrem , sedatum Ignem faciunt, qui adeo quondam amatus fuit, laudatusque Illustri Boyleo. Carbo hujus cespitis rite paratus ita , ut penitus ille prius ignitus sit, nullumque praeterea fumum sensibilem emittat, tumque exstinguatur, sic- cus dein pabulum dat facillime iterum igniendum, pluribusque usibus aptissimum : quia neque fumum dat, nec parit foetorem , Ignem sponte diu durantem dat accensus semel, & omnium quidem maxime aequabilem. Rursum ad haec alimenta magis composita pertinent Carbones fossiles, oleo fossili Naphthar vel Petroleo simili, & materie vitrificabili , constant S.
Denique & Animalium quorumdam stercora exsiccata. Ingens igitur illa diversitas, quae ab actione Ignis toties oriri videtur in Physicis effectis , unico huic vario pabulo adscribendus habetur ; quod ut plurimit aliis , ita
uno alterove Experimento, clare evincitur. Lignum enim , vel Cespes Bituminosus, dum aperto Igne in aere ardent, Vapores danhvix leniales , sed oculis dolorificos, pulmoni tussim creantes : ubi vero horum alter utrum in veros jam Carbones , arte prius descripta , converteris quam optime , dein siccissimos hos igniendo in prunas mutaveris, tum sane ac censi hi Carbonis fumum exhalant tenuem, invisibilem , qui in loco clam so omnia animalia quam Ocyssime occidit. Et quidem miris circumstantiis id accidit: equidem animalia posita fuerunt intra vas ingens , inde dein aer ita fuit eductus , ut animalia potuerint adhuc in illo aere, licet rario re , vivere aliquamdiu. Postea aer transmissus in hoc tale vacuum , qui ducebatur per infundibulum actus per carbones adhuc fumantes , non Occi dit animal. Dum autem agebatur ille idem aer per Carbones jam penitus ignitos , tum occidebantur suffocata uno momento quam citissime ani
malia. Saepe quoque miri quid aer Igni conciliat, - quoad potestatem inde natam. Quod nullo Experimento intelligimus evidentius , quam in illo , quod celebris Americie scriptor a Costa narrat. Scilicet, in fodinis Argenti ditissmis Peruanis , Argentum nativum effossum , dum suis inhaeret glebis , fundi non posse Igne incitatissimo facto per follium maximorum impetum, sed, quod, si Ignis ille incenditur vento arte facto ex lapsu Ee
Cum oleis pu eissimis. Cum Carbone, Ligno, Cespiti
Cum Carboas Cespitum Cum Carbone Fossilium.
235쪽
celeri aquae frigidae , sicque ducitur per idonea instrumenta cum impetu in Ignem , tum facile & expedite, fusio illa Argenti promoveatur. Hare sane, atque alia plurima , exempla satis superque docent, quam sit ne cessarium, circumspicere ad omnia , dum investigabitur Ignis actio in
corpora : quum minutissimae conditiones totam rem roties varient. Restat,
ponderemus nonnulla, quae in hac Historia Ignis supersunt, usumque dein habebunt in Chemia summum. Primo namque non patiemur nos abripi in pervulgatam , sed falsam, opinionem , quasi foret Ignis universale solvens omnium corporum 2
fatemur, eum multa solvere ; omnia solvere, cogimur negaro. Enimvero
vario gradu , in idem objectum , aliter prorsus agit. Lenis , sensim auctus, Argentum Vivum, in phiala vitrea, longo temporis spatio transmutat in pulverem utcunque fixum , varii coloris, vix ulli liquori miscibilem. Si vero statim a principio adhibetur illi Ignis tam magnus, ut in fine, in praecedenti Experimento , tum ilico ab Igne totum avolat. Rursumque, si adhibetur subito Ignis ingens ad hoc Argentum Vivum jam fi-Xatum lento & per gradus aucto Igne , tum totum iterum volatile fit ut ita uno gradu destruat, quod ipse confecerat altero. Secund o quoque non est sincerum distblvens , quod modo educat de rebus illud , quod in illis antea praeexstiterat: plurima enim admiscet illo ipso tempore, quo separat alia. Quid enim apparet evidentius, quam haec rei conditio 3 dum Antimonium , ope Ignis coelastis ustulatum , ingentem quidem inde fumorum copiam expellit, interea tamen simul tam magna copia admiscet, assigitque , huic calci alia corpuscula, ut molas tantum queat increscere. Si plumbum eodem artificio in Minium mutatur, & hic quoque noxius vapor copia incredibili assurgit, calcem tamen factam majori pondere auget notabiliter. In Coralliis adeo diuturno , & ingenti
Igne , calcinatis , idem ponderis augmentum obtinet. Mercurius ope me
tallorum , arte singulari, depuratissimus, longa dein Ignis applicatione digestus in phialis vitreis in pulverem fixatum , & aliquam particulam metalli boni vertitur , antiquo interim pondere aucto. Tertio ex quibusdam corporibus nihil producit novi, sed illa intacta
fere relinquere solet: Aurum , Argentum , Osteocolla , Vitrum , Selenitis, Taicum, Arena Virgo , solo Igne, quomodocunque adhibito , non separantur in Elementa, neque in alia quoque corpora. vid. Hel montium variis locis. Boyleum autem in Chemista sceptico a pag. IO. ad 3 3. Quarto multa reperias ubique corpora , de quibus Ignis , quomodocunque applicatus , ex se , non separat diversa; quum interim certi simus , diversa plane corpora simul concurrere ad constituenda haec composita imo quum aliorum instrumentorum ope facile illa in suas partes componentes iterum resolvamus. Viri Clarissimi plurima dudum notaverunt talia , disciplina jubet, Vobis pauca adferam. Aurum, Argentum , Cuprum , simul Igne fusa, hinc confusa , dabunt massam , unde Ignis haud 1ta facila sua vi tria iterum simplicia reddet. Si cum Nigecu ploboni Plumbi,
lage artis, in furno docimastico tractatis, separabitis accuratissime , breviterque , omne Isis , restabit massa sincera Auri atque Argenti. Huic, quiscunque demum fuerit, applicetur Ignis , manebit unitum ArSento
236쪽
Aurum , εc quidem ita, ut in qualibet ejusdem massie particula sempersit eadem accurate proportio Auri ad Argentum , quae in tota massa fuerat. Si vero in Spiritibus Nitri puri massa projicitur, iis dissolvetur omne Argentum omnino , quod in massa fuerat, nec restabit quidquam , omne autem Asurum forma nigri pulveris occupabit fundum vasis. Id autem Argentum, quod, jam separatum ab Auro, in Spiritibus Nitri latet, difficulter valde , sine jactura , separabis ab hoc Spiritu Nitri; si enim Igne id tentas , siccata tanὰem massa , lapidem dat infernalem , in quo tenacissime acidissimum Nitri inhaerescit Argento , simul cum eo , sine fumo, quit, ac si metallum foret fusum. Si vero soluto in Nitri acidis Argento , immitiseris lamellas A ris ; mox omne corpus Argenti, sine ullo residuo, purum , ab omni Spiritu Nitri, ab omni alieno corpore liberum, Cupro te niter accrescit, excutitur inde, in fundum vasis cadit, aqua abluitur, sincerissimum recipitur , ita ut Ignis potestas hic defecerit, effecerit rem alia ars. Quid memorem Sulphura glebis metallicis ita immista , ut unita manentia , vel simul fluant in Igne, vel una ab eo avolent in auras. Quam frustra, quam ingenti cum jactura , conati fuere Docimastae Metallurgi Igne efficere , ut depulso Sulphure volatili, metallicum in catini fundo sincerum remaneret : incassum. Quando autem alcalia fixa , sulphuris avidum in Igne ferrum , aut factos de his, similibus e , pulveres absorbentes, permiscuere , hinc statim Ignis id additum absorpsit in se, sibique univit, scorias sulphureas , 'metallicam glebam excussam , puram in fundum dedit. Antimonium spectate, homogeneum apparet, quotieS purum cerni tur. Trachate Igne quomodocunque; vel avolabit totum in fumos , vel in Igne totum , si lenis ille fuerit, restabit. Ubi vero Tartaro & Nitro , vel Ferro & Nitro , commiscueritis , dein Igne incenderitis, ilico separabitur sulphureum externum , superest metallica massa integra , homogenea, ponderos a. Si idem Stibium Aquae Regiae commiseris , intactum acidis sulphur ejicitur , dum Aqua Regia glebam metallicam Antimonii aggreditur , sibique adunat. Ammoniacus sal vere compositus ex variis totus, unitus avolat ab Igne majore, in minore permanet commi stus , adjecto sale alcatino fixo, promtissime dividitur in fixum marinum , & volatile animale. Mercurius sublimatus corrosivus, Igne actus diuturno , manet unitus ex spiritu acido Salis & Argento Vivo , admissu ferri , aut alcatium , acidis liberatur. Tota quidem Chemia hisce plenissima exemplis. Quinto rursum notabile est , quod ea , quae Ignis de corporibus compo sitis separat, utcunque sollicite ille fuerit adhibitus , tamen non sint simplicia, sed variis adhuc inter se modis permista. Examinetis aquas simplices de rebus Igne expulsas; nonne odor , spontanea eoncepta spissitudo , fracedo , mucilago, docent , quanta vel in hisce compositio sit 3 quum in aqua simplici nunquam haec obtineant. Spiritus considerate, de prehendetis hos aqua , & inhaerente Sale , adeo permis os, ut nulla arte
sit possibile unquam illa perfecto separare , nisi sales fixos una cum Igne adhibueritis. De oleis quid dicemus 3 ea pro elementis puris sulphureis,& quidem simplicissimis, a Chemistis haberi solent vulgaribus : quum imterim Principes artis, eadem quam maxime, & ex varii S quidem, comm
237쪽
possita essς coram evincant. Est scilicet in his elementum illud , de qu, tanta cum cura supra egimus , inflammabile, inesst aqua plurima ,& co pia simul ut salis intime immisti, silc & terrae inest. Ipsa denique terra , Ignis vi educta de compositis , quanta eget sollicitudine , priusquam ab solute pura haberi queat l. semper salium. fixorum usque in vitri origi
Imonoenis, Sexto etiam edocti fuistis per tot eventa, quod actione Ignis , seque fiat compositio corporum , quam quod inde contingat eorum separat1o, unit quippe diversissima arcto adeo inter se vinculo corpora , ut & Datum
inde quam simplicissimum appareat, atque I i ipsi dein immutabile penitus evadat. Dum enim arena pura & alcati fixum , terendo , calcinando,
fundendo , intime vi summi Ignis permista simul sunt, vitrum nasci notavistis, quod adeo dein simplex in omni parte , & in toto , ut viI sciatis aliud simplicius , vix aliud dissicilius resolutu : quum tantum in simpliciassea diducasur, quando cum pluri alcati fixo in Igne funditur , ut salinam naturam induat, & dein infusu acidi pollen arente subtilissimus praecipit
tur de composito. Sapones idem demonstrant. Destillationes aquae Regiae evidenter idem exhibent. Electra metallorum argumenta dant ad idem Sed quid opus pluribus Θ nonne universa natura rerum Igne utitur , Ut in
strumento ptincipe , ad producenda ubique sua composita 3 quid quaeso nascitur compositi in animali, vegetanti, fossili, regno, quin Igni molli,
digerenti, ordinanti, componenti, veram debeat Originem ξ Sane lenta,& sedata , Ignis motoris adhio causa videtur praecipua quae aristissimas adunationes semper, & ubique, essicit. Usque adeo, ut ambigi queat, num Ignis magis serviat componendis, quam dissolvendis ,jcorporibus ξ Saneutrumque essicit. Iterumque' Septimo observari omnino oportet, quod ipse Ignis , sed varia adhibi φ'mp si d/Vλ' tus mensura, primo corpora componat, quae altero iterum gradu dissolvat. Quanto id damno experti fuere Chemistie i dum annos impenderunt Mercurio leni Igne, per varios siensim gradus successivos adhibito , figen do , quod tandem ubi successerat, pulverem nacti rubrum , fiXum diu in Igne, tandem follium vi incitato Igne, dissipatus ille , exiit in auras. Ita summa illi spe decidentes didicere, separare Ignem uno gradu, quod altero prius aὰunaveraria
Respectu aeris Quin & octavo unus idemque Igniς, applicatus eidem eorpori, sed cum My/ς Jgyx diversis circumstantiis , mirifice totam sitiam actionem variat, inprimis, quidem pro vario, admissit aeris simul in operatione ipsa. Sum serat carbo-Dem PIookius , incluserat pyxidi ferrear carbonem, dein operculo, cochlea accurate facta adacta , vas curatissime occluserat.. Sic commiserat ingenti, Igni diu. Neque interim tam violenta actione Ignis earbo exustus erat, ubi eximebatur postea. Vid. Vitam, ejus in Posthumis. pag. XXI. unde collegerat subtilis Philosophus, aera esse menstruum, quod, agitatum Igne , Om-
Lia dissolveret corpora sulphurea; quum Ignis sine aere id praestare non posset. Idem in destillationibus jam olim Hel montius in carbone suo fixo observaverat. Et Papinus, Rectieii des Machines : pag. 21. 26. . Et scobem ego ligni Gu aci subtilem , coram Vobis., ursi adeo diuturno , adeo violento, igne ; ostendi tamen nigerrimam foecem superstitem retinuisse oleum
238쪽
sibi , nulla Ignis potentia ex retorta expellendum. Simulac vero pulve rem hunc carbonarium, patina larga exceptum , parva scintilla imposita examinabam, statim omne nigrum oleum , cum fumo aromatico edrino, consumebatur,& vertebatur scobs in cineres insulsos, candidos. Camia horam spectate, Auditores. Tota in aere consumitur incensa semel, icet aquae innatet. Pone in Vase Vitreo puro , cum alembico imposito, supra Ignem , liquescit, ascendit in alembicum , concrescit in novam , eandemque iterum, immutatam Camphoram. Idemque observabituurepetenti siepius. Nonne Sulphur vasis clausis coercitum, sublimabitur centati es , semper manens Sulphur idem Θ si vero inter sublimandum rimam vas contraxorit, atque liquefactum Sulphur hac rima aeri contiguum evaseiarit, flammam capit subito , atque ocysiime in flammam caeruleam , &acidum fumum resolvitur. Succinum certe in aere aperto incensum totum fere deflagrat, flammam, ignemque , alit. Idem si summo egeris , sed lento gradu aucto, Igne ex retorta in excipulum , aquam , spiritum , sa lem volatilem acidum , oleum multiplex, conficies, faciesque randem' igne maximo , ut tota substantia per collum retortae transcendat: ut siepe quidem praestici. Ignis igitur , sitne aere, Vel cum eodem immoto , susto cante, agens in materiem inflammabilem penitus alia essicit.
Nono denique idem Ignis, eidem objecto , applicatus per varios gradus , mirabiliter variat; ut Experimentis didici. Dum enim Albumen ovi recens , vase puro, admisso aere, foVetur gradu caloris Thermoseopii Fahrenhestiani nonaginta & duorum graduum , brevi transit in liquidum assiduo tenuius, saniosum , foetidum , putridum , tandem aquae instar de liquescens, neque dein calore ebullientis aquae iterum coagulandum; fibal catinum volatile , putidissimum : verum si idem Ovi Albumen , in grada ducentesimo caloris ad idem Thermometrum, detinebam, statim illud abibat in massam albam , solidam , scissilem , in idam , dabat aquam exhalantem , inodoram , insipidam , copiosissimam ; in fundo autem ma nebat materies durissima, fragilissima , pellucida, insipida , inodora, petannos immutabilis conservanda. Iterum idem illud Albumen, commista sum Igni graduum quadringentorum in retorta Vitrea pura, dabat phleg ma , spiritus , olea foetida, salem Volatilem , aleatinum , Oleosum , forti dum , 8c carbonem nigerrimum , mire tumescentem ab Igne. Non foret finis in hisce, o Optimi l si vellem recensere omnia , quae de natura potestatis Ignis adferri possent. Sed hodie suffeeerit mihi Vobis in mentem re vocare sparta doctrinae compendium ; quod scilicet actio Ignis, secun
dum omnia dicta varii, possit producere maximam partem omnium effectuum , qui in Physicis observantur, ut causa concurrens. Poterit scilicet mutare concreta in figuris , atque cohaesioni Si ita tamen , ut concreto rum diversitas varietatem pariat hac potestate : neque enim unquam valet Ignis diversis de rebus eadem producere , sed definita quaedam ex si gularibus ; verum deinde etiam differentia Crit pro ordine , gradibus, applicatione Varia..
Eo am deducta est , Nobilissimi Auditores, nostra de Igne Dissertatio, ut jam tandem agere possimus, imo & debeamus, de illa cognitione Ignis in certo loco praesentis, atque operantis, quae requiritur in Artifice, ut in
vari . cognoscendo, & dirigendo
239쪽
dato loco , ad eo oris certi requisitam recitationem , Ignem debitum, ex citare, dirigere, Iustinere , applicare queat. Quae quidem doctrina jam, antiquis Chemicis tradita, hodie fere perfecta habetur : quum Thermo metra illa pulcherrima FAHRENHEITIANA jam adhibere possimus. Illi quidem dixerant, potentiam Ignis aucti, vel diminuti, commode dividi in quatuor diver1os gradus , hancque distinctionem suae ad Artis
exercitium sussicere ; caeterum nihil fere distincti tradiderunt: quin Re centiores etiam parum superaddidere bonae frugis. Agite ergo , Exoptatissimi laborum Socii , sequamur artem, sed natam ex praeeunte natura. Prim feadu, Primum ego Ignis Chemici gradiim Voco, intra quem natura parensig β ChζmiCi, opera vegetationis perficit in plantis , qua Ars Chemica imitatur umilia. Initium ducit ille a gradu frigoris summo , qui unus est in Thermometris Fahrenheltianis , finem ponit in gradu octuagesimo. Etenim in tota haedi stantia quaedam stirpes semper adhuc agilis vitae indicia praebent quaedam. Nonne videtis in excessu frigoris urentissimi, muscos increscere amaros arborum corticibus ξ imo vero tantum tali fere tempore ξ Abies, Iuniperus , Larix Orientalis , Cedrus, Pinus, Sabina , Taxus , Thuya , aliaeque semperfrondentis comae arbores, nonne gelidissima hyeme virentes ostentant ramos 3 Quid dicam de Corallinis , de Muscis terrestribus, de Helleboro Nigro , bJepatica nobili, Narcisso-Leucoio , Hyemali Aconito, Helleborastro , aliis 3 Miramur , durissimis asperrimae brumae frigoribus , has tamen ipsas frondescere, florere , generare , concipere, parere, neque castos harum & conjugales calores compesci posse omni necante frigore. Denique , si ab imo ad summum transiveritis caloris hic definiti gradum, dein recensueritis omnes notarum plantarum partes , aliquas fere invenietis plantas, quae in gradu quodam latitudinis caloris memorati ad vigo rem perveniunt suum. ratisque insi- Credibile hinc valde, Chemicum bene directo hoc caloris gradu imis in μέμ- tari posse vim Ignis in Hypocaustis artificialibus, qua natura utitur in generandis stirpibus, ut lento gradu procedat ad fovendas , non definiem das , plantas. Si velitis hunc gradum excitare, furnus fiat, cui impositum
vas aqua plenum , cui Thermometrum commissum faciat augmento , vel decremento , instructi foci, gradum notatum , qui requiritur. Vasa tunc vitrea ad hunc modum temperatae aquae imposita , applicabunt corporibus intra vitri alvum contentis debitum operi Ignem. Nonne facile creditis , Auditores Benevoli, quod ille gradus Ignis optimus serviat oleis impraegnandis spiritu eximio quarundam stirpium , sine dissipatione pretiosissimi 3 Si cui animus esset fragrantissimo Rosae halitu imbuere oleum , quid fieret rectius t quam ut sumat Artifex purissimum , inodorum , insi pidum fere, olivarum oleum , idque in phiala alta, Chemica , nitida , digerat grada caloris 3 6 graduum , cum Rosis matutino tempore carptis , seu apertis. Sane talis calor spiritus Rosse nubere facit lentori olei conjugio haud temere dissociabili, atque exhibebit balsamum odoratisi1-mum. Neque majore utemini fervore , si cupitis optimis spiritibus Croci impraegnare Alco ol liquidissimum : nam minore vix elicitis hos de suo corpore ; at majore Ignis impetu , nimis volaticos spirituum disperderetis. Pauci id capiunt, prudentes sciunt. Sane incomparabilia prorsus me-
240쪽
dieamina sic parantur , sola hac directi Ignis cautela, quorum perit a quisitio, simul plus Ignis adhibueritis. Alter gradus Ignis mihi commodissime videtur desumi a caloris magnitudine, quae in homine sano solet obtinere. Qui quidem initium agno-ῖcere creditur a gradu quadragesimo ejusdem Thermos copii indicatu , a que desinere pro summo suo fastigio , in gradu nonagesimo & quarto circiter. Intra hanc latitudinem videntur deprehendi Animantia viventia persistere poste , absque necessitate moriendi, si humores illorum gaudent
aliquo gradu caloris intra hos terminos. Insecta Quaedam viventia parvo valde cum calore habent suos vitales humores , & nihil magis miratus fui,, quam, quod embryones in ovis Erucarum , quae visco suo, annulatim te nellis arborum ramulis circumlito , foecundata ova infigunt, manserint ii si in suis ovulis, tota hyeme acerbissima, anno nono hujus seculi, iterumque bruma gelidissima hujus anni vigesimi & noni : Enimvero, quum
omnes putarent, hoc Vermium genus tanto gelu interiturum fore , in terim vidimus appropinquantis Veris tepore prodiisse ex ovulis suis hosce vermiculos , qui itaque salvi sustinuerant tantam frigoris atrocitatem Pisces quoque tam fluviatiles, quam marini, qui branchias loco pulmo num habent, in liquido aqueo tantum triginta quatuor gradus calido vi vunt , assiduo fere moventur , ad illum ergo caloris gradum suam etiam temperiem redigunt, dein hine & usque ad sexaginta & ultra aliquantum ferunt calorem aquar. Pisces vero instructi pulmonibus, ut & animalia re liqua respirantia , ealorem conciliant sanis suis humoribus per sa11itatem nonaginta & duorum graduum , paulo plus minusve : unde ergo a gradu trigesimo, tertio ad nonagesimum quartum. Intra hunc calorem fiunt ani malium actiones vitales , Vegetantium fermentationes , Vegetantium &Animantum putrefactiones; Animalium generationes , gestationes, incubatus, partus, nutritiones, &c. Hoc gradu utuntur Artifices optimi ad Elixiria , Sales volatiles alcatinos simplices, & oleo sos, tincturas, coctionem Mercurii Philosophiei in primam praeparationem Lapidis , perficienda.
Tertium Ignis gradum ordo dictat illum , qui a gradibus 9 se exten- Gradus inclusἰdit usque ad aret, quo solet aqua ebullire ; in toto hoc gradu separatur
aqua, & spiritus nativus , ab omni vegetanti & animali; residuum exsiceatur, durabile, fere immutabile fit. Olea essentialia dicha plantarum redduntur volatilia. Sales vero , Sc olea , de humoribus animalium recenti bus , vix elevantur sursum ; sed exsiccantur hi humores in materiam crastsam , duram, fragilem , insipidam, inodoram , per annos fere immutabilem : unde vel jam patet, quam falso ponantur sales volatiles alcatini, oleosi , in homine sano , generari, atque inesse. Caeterum hoc gradu omnia olea stillatitia, atque aquarum medicatarum destillationes, perficiuntur in Vegetantibus. Humores sanguinei sero si Animalium in ipsa.. aqua ebulliente in massas scissiles coagulantur. Omnes partes eorum soli dar destruuntur; & in spissum, tenax, reducuntur liquidum. Omnia Antimalia igitur eo destruuntur , occiduntur. Quartus gradus haberi potest a 21 r usque ad Goo. in qua latitudine omnia olea , lixivia salina , Argentum Vivum , & Oleum Vitrioli, ebulliunt,