장음표시 사용
51쪽
Priusq iuxta uerba ordinem prophetae expostuQem accuratius degeramus oportet plari aliqua de hominis natura obiter Gic tioes aliquas exponere: ut totius deinde sensus apertior sit intellectus. Costat homo eX corpore 3c anima ratioalli. Ra Animus ra tionali, animus caelum dicitur. Nam Ac caelum animal a se ipso motum uocat Aritionalis stotele, i Ee animus noster ut probant platonici substatia est se ipsam mouesi Cae Aristoteles tu cireulus aris itide est circulus: quinimmo ut scribit Plotinus ideo caeli, est
Platonici culus: qa aius eius circulus e. Caelu in orbe mouetur. aius ronalis a causis ad esse Plotinus eius se transferens: rursus ab egestibus recurrens in cas ratiocinationis orbe circuuoluitur. Atii haec quidem si singula essent enarrada his: qui alibi ea no legeniti Corpus no Moseos iam: Ied Aristotelis Platonis* essemus interpretes. Corpus dicitur ter=Spiritus ra: quoniam terrosa & grauis statia est. Quare & de humo factu ut scribit Moses homini dedit appellationem: Uerum iter terrenum corpus Ac caelestem animi substatiam opus fuit medio uinculo: quod tam distantes naturas inuicem copulataret. huic muneri delegatum tenue illud & sp tale corpusculum: quod & medi ci θι philosophi spiritum uocat. Quem te diuiniore esse natura st elementa & calo Aristoteles proportioe te odere: Aristoteles scribit: hic lux nucupatur: quae cognominatio couenire magis no posset philosophorum sententia&medico': qu osum comu nis est c5sensus tesse illum substatia maxime lucida:& nulla re magis q luce gau/Avicenna dere seueri&recreara. Accedit 'quemadmodum ola caelo' uirtus ut scribit Auis cena uehiculo lucis ad terra traffertur: ita omnis animi uirtus: quem calum uocauimus: ois potestas vita. s. motus dc sensus lucido spiritu intercedete ad hoc corpus terrenum: quod terram uocauimus comeat 5c trassunditur: Descedamus iam ad uerba propnetae apud quem primo videmus creati calu de terram extrema. s. o serae substatue uim rationalem: dc corpus terrenum quae postremo cum fit luxa. lucidus accedit spiritus: sic uniuntur: ut ex uespere&mane. i. ex corporis noctumaec matutina animi natura unus sit homo.& qm ut os ledimus per hac luce ola uitalis sensualis uirtus ad terram nostra descedit: merito ante lucis natale terra sustinanis & uacua. Cui uitae motusq; beneficia nisi per internutiu lumen participare suu caela non poterat. Quare & statim causam adiunxit inanitatis: quia. s. super
eam adhuc tenebrae erant luce non dum exorta.
Sed restat adhuc quaerEdu qd illud sibi uelit. de spiritus domini serebatur sup aγGaditur hic de aquis indiserem 5e uniuersalis do strina: quae die sequeti magis distinguituricu alias docet esse quae sunt sup caelii. alias quae sunt sub caelo. Quoruorum sive' sensum desideramuscosulamus ipsam natura qui noster spheta ut sepe diximus adamussim effffigiat & representat . Facta uidimus metione de triplici partae humanae substatiae uidelicet de ronali de mortali hoc corpore de medio spi. - ritu. Duae reliquae sunt. Na inter parte ronale qua homines sumus & omne illud E corporeu est 1 nobis siue sit crassum siue sit tenue de spiritale media e ps sensuaru ββ btutis comunicamus.& qm no minor nobis cu angelis sicuti scQmuni
52쪽
Ratio Iuminationu radiis maxime peruia: huic P caducis & fluxis inhiat & dele, statur. Cuius diuersitatis suis nos admonet: tu hac statuit sub caelo ubi fluxa ora at caducatilla supra caelu ubi sincerae dc ppetuae itelligentiae administratio. Cum igitur primo die ipvntum domini incubatem legimus aquis sintq; aquae bifariam discretae uti de his a s quant sub cvi ducta no accipiemus:qm sup has no spiriytus domini: sed Mum potius defertur.Reliquu inde his dictu sit q sunt sup caelu. Vnde nobis maximum dogma de animare atur. Imalectu eni si est in nobis ejIustrat maior at 3 adeo diuinus intellectus siue sit deus at qda uolunt siue pxi/ Intellectus dima hol Ac cognata mens ut fere ora graeci ut arabes ut hebreorum plurimi uolunt. uinus Uanici Qua substatia 5e iudes philosophi Se Abunasti Alpharisius in libro que scribit de patus pricipiis expressis uerbis spiritu domini appellauit. Nec laetu sine causa priusq Graeci homine ex a1o &corpore uinculo lucis cristituim huius rei meminerit: idest delay Arabestionis spiritus sup aquas: sed ob id factu sorte crederemus no adesse spiritu huc Hebrei nostro1tellaetiti nisi cu esset corpori copulatus . Quod α Moses egyptius εc Abuγ Abunasar et arata:&quidam alii falso crediderunt. Mosesegypti
Restat ut exponamus o sit qd ait aquas quae sunt sub caelo Hest sinsuales uires q Abubainee
sub parte sunt tonsi cogregati ad locu unu.Manifestissimu aut hoc no Oino rudi arabs bus philosephiae. Na sensitiuae. oes uirtutes ad sensum que ex re ipsa vocamus Gy taclectio ag mune: hic aut si Aristotelem sequimur est in cordetulissumina ad mare c6ssint. rum ad locu Nec absurde dixerimus ab eo mari quinq; corporis sensus: quos videmus audita unum uisum gustum tacta oliata quasi PQ maria mediterranea dissis intrare corpo Aristoteles ris cotinentem: q aptam reheleto platonis sis1asuit.&qm in pyctione sensi a Plato ru uiriu qua ex hac ad suu sonte collectione i ligimus corpori qd vocamus terra& uita & salus & nutri intu pueriti recte: post illa aqua' cogregatione terra Iducit statim uiride de florescetem. Praestiti enim a natura sensus ossius mortalibus ad uita corpori salutem pc ada: ut peos cognoscatq sibi noxia quae salutaria tum cognita pappetentia sensibus annexa illa respuant haec desiderent: postremo p c5γiugem potestatem motricem fugiant mala utilia psequatur. Videt oculus Mum: olfaciunt nares: cedunt pedestrapiunt manus:palarum experitur . Quae omnia ideo dicimus ut cognoscamus apte coniuncta stabilimento aquas.i. sensi uirium:tinae quae iamdiu nobis corpus significat uberem scelicitatem. Caput quartum. At uero cu multis ronalis natura Ac uiribus 8c potentiis distinguatur de nuda eius
substatia supra est dictu. Nuc de ornatu alis ut ita dixerim regia eius supellectile
Ioannes ratis queadmodu insta r5nem est sensus: unde comeritu cu animali a suprae5nem stelligentia est o quil dicere illud Ioannis possumus. Societas nostram ane a r - seeArie. O g si ro caelu dr ut conrobriumus tirocis marti intellectuali. 5c sensuali auuaruc5gruit appellatio: illic:
53쪽
Theocritus cePaulus dicendu .Hoc est scribit posita in firmamin luna sol ε εἰ stellas.& Oe philosophi iuniores sole stellect u q actu est luna eu si est potetia sorte sterpretaretur. Sed qfi,
nobis magna de hac recti illis cotrouersia nos interim sic exponamus ut qua parte ad aquas supiores ad domini spiritu aius vergit;)pterea st totus lucet sol nuncupetur: qua uero aquas iseriores idest sensuales potentias respicit: unde insectiois alij qua cotrahit macula lunae habeat appellatione . Sole hoc modo acceptu graeci platonici iapoiαμ luna uero λqαμ p suae doctrinae dogmatis appellaret. nia aut dum a patria pegrinamur: de in hac uitae plentis nocte & tenebris uiuimus ea pie plurimu utimur quae ad sensus deflectitur: unde de plura opinamur q sci mus: Cu uero dies suturae uitae illuxerit alieni a sensibus ad diuina couersi supiorialia pie itelligemus: recte est dictu hunc nostru sole praeesse diei: Luna at praeesse nocti. Itide qa exuti nos moribunda hac ueste unico solis lumine id cotuebimur:qd i hac corporis miser ima nocte plurimis uiribus atque potentiis uidere potius conamur q uideamus: idcirco unico sole dies lucescit: nox contra plurimas stellas componendi. s. uim& diuidendi ratiocinandi item de medi&quae sunt reliquaei lunae quasi minus potenti auriliares corrogat 5c munit. Caput quintum. Hactenus de uitibus animi cognoscentibus. Nunc ad eas se traffert quo' opus appetere irae uidelicet libidinas. 1. cocupiscetiae sedes has piastias delignat& irra tionale genus umentiu: qa sunt nobis cum bestiis comunes:& ω est in salicius ad brutale sape nos uita Vellunt. Hinc illud caldeos Vas tuum inhabitat bestiae ter/rae. 8e apud Platone ire. p. discimus habeρ nos domi diuersa genera brutos: ut nosit creditu dissicile paradoxon pythago esu si rei te intelligat sprobos holes migrare Ibruta.Intus . n. atque in nostris adeo uisceribus bruta sunt ut no pcul pegranadu sit ut migremus ad illa. hinc fabulae Circeae:& Theotati illud quos deae aspe/xerint uirtus. s. 8c sapientia Circeis poculis labefactatino posse. Sm uideamusqho' bruto' disserentia Mosaica lectio nobis insinuet. Alia ab aquis quae sunt sub
caelo:alia a terra pducuntur. Aquae ut diximus significat sensuale prem quae e sub caelo: M subestioni: 8c illi prime famulatur. Terra est hoc ipsum corpus terrenu&fra equo cireudamur. C6fideremus igitur an ex ageetibus Ous movemur: alii ad corpus: alii ad sensum interiore: que phantasia uocat philosophi: magis at tineat. Ad corpus spectare mihi uidentur qui uel ad ciba uel ad uenere Uellunt. Na hii nobis dati a deo tum ad tutela corporis O nultimus: tum ad liberoru promatione: i sibus simus supstites csi 1 nobis ipsis occubimus. hii Me nos abutimuealteisti plussi decet uoluptatis illecebra: p gulam & p libidine cura carnis ut inquit
Paulus facietes 1 desideriis. In cuius uerbis id annotadu no ee dictu ne camis cura seceritis. sed ne seceritis in desideriis: quia. s. utendu illis ad necessitate: n5 et ad uoluptate: multo minus nostra Belicitas in eis costituenssa. hos ergo ametus p iumeta 8c seras intelligamus: q terrae potiun aqua' foetus dirutum quia pcrassioris huius corporis rubra de expletur & excitatur & nobis ad eius salutem i,curati adeo
54쪽
fuetui: qq illlis stat exitio: si & crapulis marce ut & uenere dis Iuutur. Ad aquas aut. i. sensum imaginatiosi ametioes illas reseramus: quae spiritales magis εc noγserae potius cogitatiois qcarnis soboles dici possunt. Quod genus sunt quae ad ho/nores ad ira ad ultione 6c cognatas hiis reliquas assecti5es nos uocant. Necessaria haec & utilia modice utentibus. Irascendu . n. sed intra moda.& ultio saepe opus iustitiae: de sua unicat tueda dignitas mec recusandi honores: si honestis artibus coparatur. Quod ideo: dico ne ca haec bruta quae sensuales appetentias indicat deus creaverit creatis benedixerit: si sit mala ex sua natura credamus cum manicheis a malo pricipio & no a bono potius deo codita fuisse. Bona it illa osa & homini necessatia: sed nos inde ad ambitione furore excadescentia superbiam excedentes: mala facimus nostra culpatquae ille optimus optima instituerat.
Videte aut si his quae diximus adamussim coueniat a, subiicitur facta a deo h mine ad sua imagine ut praeesset piscibus auibus d bestiisqtum aquae tum terra pduxerat:& me de homineta supra disputabamus: sed nuc primu i eo dei imagine itelligimus: Unde illi in bruta dictio & speria. Sic de enim a natura istitutus homo ut ratio sensibus dominaretur fienaretur illius lege ola tum irae tum libidinis furor 8c appetetiar sed oblitterata imagine dei p macula peccati cepimus miseri Minsegiees iti uire bestiis nostris r 5: cum rege chal deo diuersari inter illas humi procumbere cupidi terrenos obliti patriae obliti paris obliti regni & date in nobis i priuilegium pristinae dignitatis. Scilicet homo cum in honore esset non intellexit: sed comparatus est iumentis insipientibus de similis iactus est illis. Caput septimum. Verum sicut oes in primo Ada qui obediuit Sathanae magis et deo: Cuius filii se cudo carne deformati ab homine degeneramus ad brutu:Ita in Adam nouissimo Iesu christo qui uolutate patris impleuit Ac suo sanguine debellauit nequitias spiritales: Cuius silii oem secudu spiritu tresormati p gratia regeneramur ab homine i adoptionem filiorum deit si modo uti millo ita in nobis princeps tenebrarum de mundi huius nihil inuenerit.
EXPOSITIO QUINTA DE OMNIBUS MUNDIS DIVISIM OR, DINE CONSEQUENTI.
Vemadmoda Moses uti ostedimus singulis spibus sui cotextus de om/q nibus simul mudis it elle lusi: testi: et emtari: Mano disseruit: imi/tatus natura simo natur artifice deurg 1 singulis mudis oes coplexus est rita ad eiusde naturae exeplu:q Dprias sedes Pptia iura & peculiares unicui pleges distribuitispheta et nρ mirabili & psecto diuinae artis magisterio scriptura suam ita disposuit: ut Qq ubi deo1bus eadefacie eodeψ uest uelamine disputaret:
55쪽
peculiariter tamen singulis mundis singulas sui operis parita con uenti ordi adiudicaret. Quod ostensu i incipiemus primam particulam de primo mundo.i.
Homerica in angelico interpretarii tum deinceps reliquas de reliquis auream illam homericam tena catenam 5c Platonicos annulos a uiua opificis uirtute quasi a uero lapide indomi, Platonici an ti herculis appensos in Moseos uerbis sagaciter speculantes. li Caput primum. Dicturi autem de natura angelica i quae purus est intellectus: id primum animo concipiamus mentes esse quasi oculos quosdam. Quod enim est oculus in rebus corporeis ad ipsum est mens in genere spiritali. Oculus & si mixtura suae substan/tiae intimae aliquid lucis possideat: ut uisonis tamen munere fungatur externa in/d et lucerin qua rerum colores:& disserentias speculat . Nec est uterea q, sua natura non sit uisus:& li ncui uideat nisi beneficio lucis. Nam Ac aures: ne Ricam
in animata:& reliquae omnes corporis partes collustratur luce mec tamen uident.
Id igitur uidendi naturam sertitum est& per essentiae suae ratioem est uisus: quod recepta luce uidere potest. Consideremus haec eadem in intellectibus: Intellectus oculi sunt: intelligibilis uetitas lumen est.& intellectus ipse intelligibilis cum si intime aliquid lucis habet: Qua se ipsum potest uideret sed non potest 6c reliqua. Verum indiget sormis ideis rerum: quibus uti radiis quibusdam inuisibilis lucis
intAligibilis uetitas indubie cemitur. Nec propterea dicendum est ut per exempluoculi declarauimus non esse illos natura intelligentes: at ex accidenti pati cu no/stris animi conditione intellectrualem proprietatem sortitos. hinc illorum manat sententia qui intellectus appellasionem deo indignam existimant. Quia si intellectum quasi oculum capimus qui non ex sit sed lucis pamcipasone uidet rcum de us sit lux lux enim est ueritas)8c uisio actio sit qua oculus lucem attingit non eget deus hac operatione qui eo ipsa lux: tanto a rerum omnium ignoratoe q angeli remotior quanto abest magis a tenebris lucis natura q oculi. Sed redeamus ad ange llos. Oeinus id est substantia intellectualis non omnino est simplexi alioquin adue Aneeli eon , tantis lucis compositionem non pateretur. hinc commune proloquium costare an stant actu eo gelos exacui&potentia: qqanxia est disputatio quid ille actus quid illa potetiar potentia dc quaerario compositionis: quid item Averrois arabs uoluerit:cum utrumntelle Auerois ara/-α actu dc eu qui potentia est in omnibus citra deum intellectibus b, esse dixerit: sed sussicit nobis quantum attinet ad hunc lotum comunis sententia lut cum accipiatur. Haec quae diximus omnia aperit nobis Moses in primo die. lPartitur enim substantiam angeli in caelum fic terram naturam. Lactus 8c natura lpotentiae. Eadem autem res uti diuersas proprietates : Ita & diuersa habet cimo
mina. Quare hic idem actus dum uti uirtus uisum oculo largiens ut potentiae consumatio accipitur dicitur caelum ' ea sit habitudine ad potentiam: qua est cae/lum ad terram. Rursus qua lucis indigus est nec obire per se proprium munus in telligentiae potest per aquas figuratur: Corpus luminis quidem capax sua tamen natura minime lucens Est dc alia ratio similitudinis siste actus potentiae et quam
56쪽
terram uocatruti aqua terrae proxime adest. Sed iam uerbis prophetae connedia mur. Creavit deus caelum & terram maturam actus & naturam potentiae: ex quibus angelum confiat.& terra quide idest potentia inanis est & uacua: inanis acture uacua luce: quam non nisi aquis intercedentibus excipit: Sc quoniam circa idnfiunt contraria ad idem pertinet hospitati lucem & tenebras: adluxit S tenebraeerant super faciem abyssi. dixit super terram. Abimus enim nihil est aliud ni Abyssii, Usi uocabulo abutamur)q aquarum profunditas. Super has aquas serebatur spiri sit tus domini: spiritus utiq; qui ab apostolo Iacobo pater luminu dicitur:a quo mox Iacobus apo/super eas idest super angelicas metes lux intelligibilia sermarum exotitur. Quod stolux
intellexerunt forte ει saraceni dicentes eductos angelos adeo de teneb is ad lucem Saraceni adimpleto 1 aeterna laeticia. Intelligentiam enim uoluptas consequitura qua nulla maior qua nulla uerior nulla est permanentior. Caput secundum.
Huie mundo proximus est caelestis. Cuius illa pfima proprietas sinterstitium est utriusqi mussi intelligibilis scilicet de quo nunc diximus:& sensibilis huius que
nos incolimus. Nec possumus mediae alicuius naturae essentiam euidentius indi/care: si si exptimamus quibus concludatur extremis: quandoquidem de extremis natura media temperatur. Maximam igitur de caeli conditione nobis scientia ape, rit: cum inter aquas&aquas idest angelicas&corruptibiles substantias medium caelum non tam situs si essentiae ratione positum dicit. Per aquas autem iam dixi mus intelligi sermas: quae potentiae quas terrae proxime adsunt: essentiam perh/esunt. Quemadmodum autem alia angelorum alia elementorum terra: quia dis uersa in utrisy potentia: Ita alia atq1 alia aquarum utrobique ratio idest sermaruest: Inter has uere medium caelum inde diuinam uitam hinc corporationem: in de in corruptibilem: hinc uisibilem substantiam inde essentiae firmitatem: hinc loci mutationem: inde quicquid idem est simplex & uni se et hinc quicquid uariu mixtum dissimile habet: sic opificis prouidentia disponente semium est,
Caput tertium. Post haec de elementorum integestate & positura εο ordine nos breuiter admonet per collectionem aquarum ad locum unum & praescriptas mari leges ne terram obruat. Nihil est enim quod magis indicet esse in elementis praeter corporeae brute naturae inclinationem inditas leges ab intelligente causa: aqua& reguntur &suis in sedibus detinentur: q haec aquarum repagula: quibus cohercitus occeanus: u ius ad totam se terrae ambitum impetus serreti quemadmodii ignis totus toti aeriincubat quasi tamen uirga admonitus pedagogi pedem referemee se ulterius phreq nostra salus & uita omnium animantium postulat. hoc neque ad materiae ne cessitate quae ad globi figura ola potius elementa paciter inclinat: nec ad fortuitu
atomoru concursum: qualem somniat epicurus inre ad uim seminaria naturae mu D eurus. aer ut ait Straton: ignare totius finis referri pot: sed ad Bla finale causam: ad qua Straton
57쪽
dirigere solvis est mentis εἰ prouidentiae intellectualis. Propterea laetu ut & hie Moses tractaturus de ordine elemento' huius tm rei meminerit:& a prophetis totiens hoc quasi potissim argumentu diuinae potentiae & sapientiae asseratur in me diu. Hinc in puerbiis ci certa lege&giro uallabat abyssos. hinc illud qui circlide Hieremias dit mari terminu laui& apud Hieremia Me ergo no timebitis ait dominus : qui posui harenam terminum mari. Et illud Terminum posuisti: quem non trans γdietur mec operient terram. Quoniam autem tota elementorum constitutio ordi/natur admixta ea presertim quae sunt uiua et idcirco post terrae aquarum ordinere firmamentum subiecit statim praeceptu terrae ut germinaret plantas. cuius alio
quin operis tractatus ad quintum potius diem spectabat. Caput quartum. Postqua egit de sphera caelestieselementari: terea 3 de tota 1 temtate corporeae uniuersitatis: restabat dice si de incolis'ciuibus ut ita dixerim ciuitatis huius mcindanae cacaelestibus: de quibus agendu primo quasi de senatu plietin urbis: tum et terrestribus quasi de plebe 6e populo. Caelectra igitur primo meminit: q posuit deus in firmamento ut essent in signa & tempora ut lucerent in caelo: 5 terram illuminaret .solem dico luna dc stellas. Altissimae hic pet tractandae essent quaestio Pe ipatetici nes: ic quae sibi singulae ius si uolumen exposcerent: quo pacto haec sint sydera i fit Eusebius tr e mamento an uti partes eius nobiliores: qd sentiui peripathetici: an ut aiatia i suis dus spheris si aqua pisces iumentat terra: qd Eusebius Medus& inodorus uolui. CoDyodorus gressum hic ite locus cu genethliacis sibi exposceret diuinandi p astra & praenosce/Contra gene di suturos euentus sciencia hinc eo firmatibus,Moses sedera in signa posita a decithliacos dixerit: scientia no modo a nostris ut a Baslio: qui recte ea occupatissima uanit Basilius tem uocauit:& ab Apollinino fle a Cyrillo & Dyodoro actiter taxata di sed qua doApollinarius boni petipathetici respuunt oc Aristotcles contempsit:& q, est maius 6c a Pythago Cyrillus ra θc a Platone Ac ab Oibus stoicis repudiatam fuisse auctor est Theodotitus. Que Dyodorus redii hic etia de natura lyde': de motu: de principatur de lunae maculis de omni Peripathines syderati Hentia aliquibus sorte uideretur. Verum ad haec si descendamus is sint Aristoteles pulchra Ac digna cognitur audiemus sortassis hora ianum illud. Sed nunc noerat Pythagoras his locus. Quare ad opus Em destinatu disserimus: quo Aristotele Platoni cocilia Plato tes uruuersam philosophia pro uiribus tractanda examinandamq; suscepimus. Stoici Caput quintum. TEeodoritus Veniamus igitur ad insem: qui postq de caelestibus dixit: terrestriu animalium
Horatius meminit ordine congruenti: quae uel aquas uel terra uel aere inhabitant i si tameCocordia pla inhabitare aerem uolucres dici possunt. Nemo hic expectet aut exigata nobis di tonis εο Atiy sputatione quo pacto corpora animaliu ex elementis aut qd sint inditae adeo natustotelis ris reru seminariae ronesuit ne ite uita brut de sinu eduAa materiae: an a diuino Plotinus potius principio Ois uita proueniat: ut costatissime asserit Plotinus: que mox lati
Marsilius Fi/ ne legeda dabit i publica utilitate Marsilius Ficinus noster logioribus et argum is cinus illuminatum. Cui sententiae suffagari sortasse uidebitur hoc loco pinetarcu posi
58쪽
qua dixit:Nucant aquae reptile ammae uiuentis adiecit postea creaure deus omne aiam uiueterubin5 H dutaxat q*ia obseruaret: & aquae mucat deo iubeteret deinde et deus mucat. Vera ει illud qd ubi de dei opere agitur scriptu est creauit deus animam uiuentem rubi autem de aquis n5 animam i sed reptile animae ui uentis r quasi aquis uehiculum potius animi idest corporis mixtio accepta rese ratur:deo autem ides diuino principio animae substantia: quae uitae datrix motus re sensus teperato iam corpori extrinsecus illucescat. Sed de his alias. Inter anima lia terrae tria memorat Moses iumenta reptilia re bestias in quibus tres differetias Tres genera/ ut a irrationalium: quibus nec plures sunt: in comune nobis infinum. Sutent les differetiae bestiae quae secta sunt phantasia medium inter irrationalia locum sortitae: erudiri brutorum autem ab homine aut mansuescere nesciunt. Sunt reptilia quae imperfecta habet phantasiam media quasi inter bruta Ec plantas. Sunt iumenta: θc si carent ratione disciplinae tamen humanae quoquo modo capaces cum sint: rationis alio participare uidentur mediam quasi sortita conditionem inter bruta dc homines. Caput sextum.
Haetinus de tribus mussis supercaelesti caelesti de sublunati . Nuc agendu de homine: de quo est scripta. Faciamus homine ad imagine nostra: qui no tam quar tus est mundus quasi noua aliqua matura ilicium quos diximus coplexus & col xligatio.Est aat plerum cosuetudo a regibus usurpata re pricipibus terrae: ut si serte magnificam δc nobilem ciuitate condiderint Iam urbe absoluta imagine sua ita medio illius uisendam Oibus spectanda costituant. Haud aliter Principe olum dea fecisse videmus tqui tota madi machina costrueta postre u esum hominem
in medio illius statuit ad imagine sua de similitudine formatu . Sed ardua. est quaestio cur hoc priuilegium sit hominis imaginem habete dei. Nam si Melitonis explo Melitosa insania: qui humanaeside deum figurauit: ad rationis mentisi naturam recuramus: quae uti deus intelligens est inuisibilis item dc incorporea inde uti pro babimus elle hominem similem deo praesertim qua parte i animo trinitatis imago Qua in par/representatur.Verum agnoscemus haec eadem quanto in angelis sunt q in nobis te ho dicitur εc potiora dc contrariae minus naturae ad mixta tanto cum diuina natura plus simi similis deolitudinis 5c cognationis habentia. Nos autem peculiare aliquid in homine quaeri
mus: Unde re dignitas ei propria Sc imago diuinae substatiae cum nulla sibi creatura comunis coperiatur.Id quid esse aliud potest st hominis substantia ut graci Graeci sterpreetiam aliqui interpretes innuunt)omnium in se naturam substantias Sc totius uni tesuersitatis plenitudinem re ipsa complectitur:Dico autem re ipsa quia 5c angeli &quaecun creatura intelligens in se quodammodo continet omnia: dum plena sormis 8c rationibus omnium rerum omnia cognostit. At uero quemadmodum de/us non sola ob id V osa intelligit: sed quia in se ipso uerae ictu substatim pseetione tota unit 8c colligiti lia Sc Eo qq aliter ut ostedemus alioquin no dei imago: sed
deus rei ad stegritatem sue substatiae oes totius madi naturas corrogat et unit
d de nulla creativa siue angelica siue taesti siue sinsibili dicere possumus.
59쪽
Metcutius Suprema hominis digra
Sunt ignis aqua aer & terra p uerissima dietat m
us ulmqt Aristoteles Selementa: qd lo uom ene uita planta oibus bri apud eum qbus Sapud illas muneribu, sungeri, 2
endi augendi & generadi. Est sensus brutos id intimus q externus. Est caelesti admus r5ne pollens. Est angelicae mentis participatio. Esth totum simul in unum coquentiu natura' uere diuina possessio rut libeat exclamare illud Mercurii.Ma, Dum o Aselepi miraculu est ho . hoc Dpue nomine gloriari humana coditio potiquo effa sectu: ut seruire Illi nulla creata substatia dedignetur. Huic terrar& elementa: huic bruta sunt praesto dc famulatur: huic militat caelu: huic salute bonus urat angelicae metes: si qde ue' est: qd scribit Paulus: esse s administrato , spritus i ministeriu mitas propter eos qui hereditati salutis sui destinati: Nec mirum alicui uideri debet amari illust omnibus: in quo omnia suum aliquid immo se tota & sua omnia agnoscunt. Caput septimum. Homini mancipantur terrestria: homini fauet caelestia: a & cxlestiu & terrestha uincula &nodus est: nec possunt utra hacno habere cum pacem: si modo ipse sem pacem habuerit: qui illo' i se ipso pace & scedera sancit. At caueamus quaeso: ne in tanta dignitate costituti no itelligamus: Ueru illud ante oculos simp animi habeamus uti & certa &exploeata& indubia ueritate: sicuti fauetoia nobis eam lege seruatibus q nobis est data ita si p peccatu plegis maticatione de orbita desererimus rosa aduersa isesta inimicas habituros. Rationabile mutqueadmoduno modo nobis: sed uniuerso : O in nobis coplectimur: sed et ori ipsius mundi omnipotenti deo intutia iacimus: experiamur et oia: quae in mudo sunt:& deii inprimis potent1sssimos uindices & acceptae iniuriae grauissimos ultores. Hinc extis memus:quae poenae quae supplicia maneant transgressores diuinae legis. Hi sunt:
ra & circa pontum &msessi domatur sub uerbere dei. hos caela. hos terrar hos tota mundanae rei. p.incocusta iustitia fulminat & psequitur. Rei sunt mi uiolais uniuersitatis:& maiestatis diuinae: Cuius imagine scedissima in latis macula δturparunt. Hinc factum fortasse: ut apud pphetas sida deo aut pceptum aut uetitum promulgatur citentur caelum & terra testes. s. quia & precepti tra ressio illa etia uiolet:&dec6muni acceptac5tumelia ipsa quo de improbis dum deo ministrant poenas sunt acceptura.&omnino omnem insaniam superat adduci ut credamus cuipiam in ciuitate aliqua posito decorato summis honoribus licere in principem: in uniuersam rem. pub. de se optime me iam impune delinquere t ac
60쪽
no potius dari illa torquedu statim&cruci adu litoribus Accarnifies raut totius populi cosensu lapidibus obrueda. Sut aut carnifices: Sut litotest hac dei re. p. 1 pro Improbi de bi demones uilissimo ministerio addicti 1 poena antiq sceletis. hinc illud Pauli Tra mones didi illa Sathanae 1 1 teritu camis. hinc demonis ultoris et apud Orpheu cognomi/ Paulus
natio: si sorte nostris minus credamus. Queadmodu aut scelera hominu ois creaγ Orpheus tura odit & execraturrita recta illius uita & institutio tabus grata e: oibus placet.
Nel enim ut ita dixerimon5 admitti 1 participatu et boni eius 8e mali ola possutiquae tam arctu nexu illi implicita Ac colueta knt. hine illud evageticu : Si poenituit peccator exultare laetitia oes angelos: hinc sterii illius apta ratio:U ascodita fuit a seculis: ut corrupta in primo Ada Bc de turbata de suo statu natura nostra pChristi cruce instauraretur. Scilicet nostra ca filius dei & ho fit & cruci afligitur. Na & comu suit ut q est imago dei inuisibilis P imogenitus ors creaturae in quo codita sunt uniuersa :illi copularetur unione inessabili: qui ad imaginem factus edest qui uinculum est omnis creaturae:m quo coclusa sunt uniuersa. Nec erat sica homine tota natura periclitabatur eius iactam aut negligenda aut reparanda per alium q per quem tota suerat instituta natura.
EXPOSITIO SEXTA DE MUNDORUM INTER SE ET RERUM OMNIUM COGNATIONE.
Prohemium Libri Sexti. EVS unitas est ita temario distincta tutis unitatis simplicitate no dirid dat. Est trinitatis diuinae 1 matura multiplex uestigia. Nos hoc unu du/ Vestigri rei
taxat hic attulerimus adhuc st scia a nemine allatur squai maturis uni nitatistate videmus: dispartita triplici r5ne deprehedimus. Est. n. primit ea 1 rebus uniγ Triplex in retas: q unu quodq; sibi e una sibi costat atq; coheret . Est ea scirudor p qua altera bus unitas alteri creatura unitur:& p qua demu oes muli pies unus ini mudus. Tertia at olum principalissimae: qtotu uniuersum cu suo opifice se exercitus tu suo duce e unu . Adest trifaria haec unio unicui reipstia una simplice unitate derivata
ab illo uno qd Ac primu unu Se t u simul at unu era paue inqua filio 8c spiri
tu sancto.Na dc patris potestas osa Nuces sua oibus largitur unitater 8c sapietia filii rite osa dispones ola inuice unit de copulat:& spiritus amor ad deu ola Couer tens totumus opifici nexu caritatis adi it. Queadmodu aut ut magis intimuSτ-ibtiu, Ita magis unus e nobis deus il ipsi nobis i rursus una quae res arctius sibi Q aliis da bmundi partibus iugiturrita uniuersae caritatis ordine edocti si lege diuina naturae tabesis 1nsiripta seq uoluerimus primo dea ipsum supra nos supra oia: secundo loco nos ips&:Tertio primu diligemus. Propheta aut noster de ea unitate: q unu quod sibi est unum: tunc satis dixit: cum rerum omnium sigillatim naturam examinavit. De illa autem: qua deo unimur:tra statu proximo agetur: Ubi de istaciatatis summa disputabimus. Reliqua ea est: qua diuersae partes mutuo isdeminui m copulantur: de qua in praesentia a nobis agendum est.