장음표시 사용
531쪽
Medici et Bolanici Clarissimi IOHANNIS B R. MANNI vestigiis insistens 'eruditissimus filius difficile, confusum et amplissimum plantarum genus ita hoc specimine illustrauit, ordinauit, nouisque
adductis speciebus auxit, ut plena tandem et absoluta, fere eiusdem historia dici mereatur In prooemio Cl. Auctor quaedam de vegetatione plantarumque proprietatibus docte disseruit, assumsitque triplex vasorum genus, vascula scilicet succosa, quae praeparationi alimenti adsumti inseruiunt, utriculos
qui secretum succum conseruant si traCheaS, quae elassicum aerem continent; primariam vero VCgαλ- tionis causam in atmosphaera posuit, quae nune Calidior, nunc frigidior, elasticitate sua vasorum latera magis minusue premit, efficitque ut humores se mutuo petant, sursum per dilatata et sere vacua vascula propellantur ac in nutritium succum Convertantur, quod nutrimentum, vel ex aere, vel aqua,
vel terra, vel ex omnibus simul recipiunt, seligendo ex iisdem illas heterogeneas partes. quae ipsis coimveniunt; hinc in locis editioribus, ubi aer admodum puruS, plantae non tam late crescunt, quam in depressioribus, qui multis foecibus, terrestribus particulis, aqueisque humoribus abundant. A qua inprimis necessarium pro vegetatione dicitur requisitum, quae vero coctione adeo inepta redditur, Ut, eadem, licet refrigerata, plantae irroratae fuerint, successive decreuerint, et mortuae fuerint i cum e contrario turbulenta et putrida aqua humectstine laete progerminare soleant. Terra, qua i ii , stirpibus modo fulcrum, nullum vero nutrim Dium
532쪽
praebet, eadem Vero alias putrefactas et corruptas partes accipit, quae percolatae, dilutae, praeparataeque lixivium quasi saponaceum constituunt, specifice nutriendis plantis aptissimum. Stirpes enim suas quasi habent idiosyncrasias, nec ubique laete crescunt, sed quaedam id proprium habent ut editiores et sicciores, aliae decliuiores et humidiores locos, aliae aquam pro sustentaculo et nutrimento eligant, aliaeque parasiticae inueniantur. Ita vario modo vegetant plantae simulque et respectu firmitudinis ac durationis tempore diuersae existunt.
Semina posthac studiose considerauit Cl. Auctor;
duplicem horum adsumsit membranam, eandemque semina ab exsiccatione nimia conseruare, absorptumque ex terra succum cotyledonibus tradere asseruit. Cotyledones, ex spongioso parenchymat' et vasculis in glomeres coactis constanteS, suecum pro foetus nutritione praeparant, plantulae tradunt, eandemque ad euolutionem disponunt et excitant. Embryo singulari funiculo cosyledonibus adhaerenSin radiculam et plumulam diuiditur, radicula semper versuS exteriora locatur, primum excrescit, et sensim veram radicem format, dum plumula, folia et reliquam plantae partem continens, ascendit et succos, in radice iam elaborato S, recipit.
His praemisiis Cl. Auctor ad Gerania redit; et
y Τ eorum locum natalem, culturamque, externum habitum, nominum etymologiam, generiS Characterem, et specierum differentias, descriptione S, aesi quae notae sunt virtutes acCurate exposuit. Terram sabulosam, non pinguem amare, et aquam, una vice nimia in quantitate datam, respllere, mo' dica Vero, quo saepius irrorentur, eo laetiti S cre scere docuit. Species omnes, corolla regulari, Vel
irregulari instruitiis, licet generes h ud immerito
separauerint Riuinus et Cl. Auctoris Paren S, tam ei ex autoritate huius epocliae botanicorum, et reli quarum
533쪽
quarum fructificationis partium conuenientia uno sub nomine coniungi melius posse censuit. In describendo genere, Obseruationem, CONSTANT.
SCEPi N. adduxit, qui in Geranio phaeo ad basin germinis inter calicem et corollam glandulas quinque neffariferas subrotundas flauas, insignes, similesque, modo minores, in sylvatico et robertiano, ac totidem glandulas, stamina sustentantes in sanguineo obseruauit. Eiusmodi etiam in carnoso et cicutario LINNAEus Cent. I descripsit. Monuit vero Cl. Auctor, nectarium hoc naturam in africanis speciebus in ea calicis tubulosi parte collocasse, quae illis proprius, et extenuatus tuberculum Calcar tum efformat. Species nominauit et descripsit septuaginta quatuor, easque in quatuor ordines
disposuit, simique, vel i) periunculis unioris, vel ) bfloris, vel 3) multiforis, vel q) calfi cibus mon9phyllis instructae; qui ultimus ordo in frutescentra.
herbaceas, et acaules plantas denuo diuiditur. Cuilibet speciei nomen specificum, quod characteres distincti uos selectos optimosque contineat, vel ex LINNAEo desumptum, vel de nouo conditum praemisit, addito semper triuiali quodam nomine, synonyma selecta et icones inprimis studiose annotavit, patriam specialem commemorauit, et breuem, et concinnam descriptionem ubique adposuit. De singulis nunc dicere, atque Omnia repetere
hic neutiquam possumus; illas potius, quae primo hic descriptae, definitae delineataeque fuerint species modo annotabimus. Viginti quinque sunt species; quste in illustris LiNNAS 1, nec speciebus, nec centuriis editis nominibus specificis insigni isto inueniuntur, et hinc, vel plaue in iisdem deficiunt,
vel modo varietatum titulo notatae fuerunt. Hartim quasdam alii iam commemorarunt botanici, alias ex
Venerabilis Parentis thesauris botunicis desumsit, aliasque in Herbario OLDEN LANDI inuenit, Li r obser-
534쪽
obseruationibus huius Cl. Bolanici additis illustra- p. I 6. taS. En harum C talogum. I) Geranium spinosum)pedunculis ρticibus uniforis, foliis cuneiformibus Amo- p. III, , r imis N AE ' Dini eris. a) Geronium ranunculoides in perunculis longi Mir uni loris, foliis orbicu--. toto multimis, radice tubersa. 3ὶ Geranium pusillum pedunculis bisuris, petatis bi is, caule profratrifoliis reniformibus palmatis, laciniis linearibus neutis. in Geranium spyrenaicum) pedunculis biforis, foliis multistir, laciniis obtus; inaequalibus, petatis bifidiis. p. 28. S) Gerant m incanum pedunculis subbiforis, foliis palmatis multi Partitis, laciniis pinnato linearibus, subtus
Geranium sasphodeloides) pejuncusis bifloris, foliis
multi antitis orbiculatis, laciniis acutis, radice 'tubersa.
) Gerantum smoschatum) pedunculis multi floris, calycibur pentaphyllis, floribus pentandris foliis ouctis inci', cotyledonibus piuuat D. HALLERus iam a ciC tario distinguit, a LINNAEo pro varietate assumptum.
p. 3o. 8 Gerant m romanum) peduncusis multiforis, cal cibus pent systyllis, floribus peretani se, foliis pinnato incis , foliolis acutis rugos, cauis nulla. 9 Granium alpinum3 petaucusis multi ris, calycibus Aentaphyliis, floribus pentandris, foliis pinnatis, foliolis lucis, et p. 3 cc ruatis, radice tub rosa. Io Geranium chium pedunculis inustistoris, calycibus pentaphyliis, foliis cordato lucisis, superioribus mwltifidis. LINNAEvS varietatem dicit. It) Geranium salceoides in pedunculis multiforis, calycibur Aenia vllis, filiis bruto muttsi diis , cstyledonibus labatis. Ia) Geranium betonicum) pedunculis musti ris, ea ναθμῖ pentaphyllis, D p. 36. siis M tu pinnatis, crenatis, obtusa'. Is) Granium, tabulare) codicibus mon0phyllis, fusiis pestatis rotundatis, ungula sis, dentatis, glabris, caule frutic o cuius delineatio apposita, et licet folia nigro circulo inscripta sint, tamen omnino distincta et ab aliis, p. 6. simili noto insignitis speciebus, diuersa. Is Gera
535쪽
nil maritimum castrihus monophyllis, foliis tortato oualis subtritobis crenatis, caule nulla. Nova plane species, cuiust prolixam descriptionem ex Cod.MSS. OLDEN L. addidit Avictor. IS) Gerarium p. 7. glaucum) calycibus monophyllis, foliis sciato oblo is serratis , caule nulla, radice lignofa. Aliqualem descriptionem sHAwIus dedit, iconem vero nitidam
Cl. Auctor ex GARCINI herbario edidit. 16) Ge p. 8.ranium sarenarium) calycibus monop Ilis, foliis pinnai dis, foliolis oblongis, inciso ferratis, caule nullo. IT)Geranium lupinoides) calycibus monophyllis, foliis orbiculatis inriss tomento sis linearibus, radice tuberofa. 18) Geranium flongi solium) calycibus monophyllis, p. So. Dius sinplicibus, oblongo lanceolatis, radice tuberosa. 19 Geranium hirsutum) calycibus monophyllis, foliis ouatis laciniatis rugosis radice turbinata. Σο) Geranium spinnatifidum) calycibus monophyllis, foliis duplicato pinnat dis, laciniis linearibus obtus, radice turbinata. et i ) Geranium sproliferum ): calycibus monophyllis, foliis pinnasim diuis, filiolis tri et quinque
partitis, linearibus, radice turbinata. 22) Gerantum p. SI.
Oxaloides) calycibus monophilis, foliis ouato hosntis carnula, radice rapacea. Quinque has species iconibus delineatas dedit Cl. Auctor. a 3 cirronium is p. s r. rulaceum) calfi cibus monophyllis, foliis laciniatis, multi- is, radice tuberosa. et ) Geranium bifolium) calycibus monophyllis, foliis binis cordato ungulatis, radice rapacea.
as) Granium strifidum) colycibus monophysiit, foliis
ternis tritobis et trisis, radice rapacea. Ρraeter septem notatas specierum icones, etiam Geranium fabrum, glaucum et hirtum L INN: delineauit- et ita decem specierum egregias icones exhibuit. Dissertationi huic addita est CASIMI R. CHRDSTOΡH. SCHMI DELII Epist. GratuL ad N. L. xv MANNvM de medulla radicis ad florem pextingente pag. IO. tab. aen. I.
536쪽
Medullam radicis ad caulem protrudi, diu notum fuit physicis; hinc Vmbellatarum radices sie-cescere et porosas fieri eo tempore, quo caulis ex radice surgis et fructum profert, monet Cl. Audior. In auricula Dryi ex media radice incipit et ex capite demum eius emergit scapus, qui cuticula cingitur, sub qua cortex mollior et liber reconditur, in medio haerente medulla. Ita hic apparatus per scapum
ad pedunculos noxis pergit, ibidemque cuticula
Cum maxima corticis parte in calicem et liber in Corollam abit, interior vero libri lamina capsulam format, cui globulus medullaris includitur, qui terminus est medullae , huc non interrupto nexu Continuatae, huicque demum semina veluti placentae inhaerent. Hanc theoriam Cl. Auctor variis specialibus exemplis comprobare et nitidis iconibus illustrare studuit. Adduxit Helleborum nigrum, viditque in eodem cuticulam, cum Cortice toto superficiem substantiamque petali constituere, librum vero parti in exteriora versus Corticis duinim sequi, et substantiam ac superficiem interiorem petati formare, partim receptaculum fruitificationis extus cingere,
ibique nectaria et staminum filamenta ablegare, germen investire, atque in stylis terminare; medullam vero ex radice in scapum se dimittere, floris esse appropinquare, densioremque factam meditullium receptaculi penitus implere, immo usque ad germinis cuiusque interiora sese insinuare. In qnsilia lustonica corticis maxima pars consumitur in Calicem, eius autem paries interior librum quasi dirimit et in capsulam sese continuat, eius integumentum externum esticit, stylum et germen inuestit, ibique evanescis; et liber, postquam ad calicis principia peruenit, a lamina interna calicis in te cipitur; corolla, libri pars, staminibus originem
praebet , et medulla ex pedunculo ascendens rz- septaculam commune non solum, capsulamque semb
537쪽
seminalem continuo ductu replet, sed et canalem quasi in centro format, qui per receptaculi capsulaeque medium erigitur et in stylo tandem finitur. Haec duo exempla adduxisse sussiciat. Similem apparatum in Lysmachia ciliata, Polygala s Chumae buxo, Sideriti, montana, Geranio sanguineo, --hrofla maritima, Heliantho giganteo, et Assere nouae Angliae obseruauit et descripsit CL Auitor, tandem que concludit, duas in plantis existere partes estentiales, medullam scilicpt et librum, attamen in quibusdam, praesertim simplicioribus solam medullam sussicere, hocque assertum Eicciae exemplo confirmare studuit
I o B I B A S T E R I M. D. Acad. Caes. Societ. Reg. Lond. et Holland . Socii opuscula subseciva, obseruationes miscellaneas de animalculis et plantis quibusdam marinis eorum que ouariis et seminibus continentia. Liber primus. Har-
getantium marinorum species, in plantarum numero, mari crescentium, esse, Communis olim sententia fuit, neque ab ullo in dubium vocabatur,
ferret, 'uae primum quidem paucis arridebat, postea tamen, cum Cl. TREMA LEYVS aliique multa polyporum genera detexissent, applausu praestantissimorum virorum magnam vim obtinuit. Est autem P EYSONELLI sententia haec: Corallia, Litho phyta, Corallinas atque alias plantas marinas nil nisi horum animalculorum esse opus vel partem corporis saltem coastituere. At monet Cl. Auctor,
538쪽
hanc rem non ita firmatam esse, ut non possis eam rationibuS reuellere. 9. Plantarum marinarum duo genera sunt, quarum aliae maritimae, aliae marinae dicuntur. Maritimae in littoribus crescunt, marinae sub aqua adhaerescunt rupibus , vel fundo maris insident. Sunt
autem, Ut Cl. TOVR NE FORTIVS Commemorat,
plantarum marinarum genera quatuor, mollium
seu flexilium, lignearum, petrosarum et quactextrinsecus durae, spongiosa intrinsecus materia repletae sunt. Plantarum mollium nonnullae foliis ornatae sunt, velut Algae quaedam, Fuci; aliae, ut Alcyonia et Spongiae, foliis carent. Ad petrosas pertinent Coralliorum, Madreporarum, fungorum marinorum ete. specieS omnes, ligneae complectuntur Lithophyta, Lith oxyla. Alcionium IMPERAT 1 durum, extrinsecus durum est, intrinsecus molle, spongiosumque. Quaecunque in mari aluntur plantae, a terrestribus maximopere discrepant. Marina planta tota quasi radix est, nequo ut terrestris planta, si a multis insectis infestatur, extemplo languet et moritur.
Semen plantarum marinarum , vel humor tenax et
glutinosus est, vel saltem in hoc humore glutinoso delitescit, eaque est peculiari proprietate, Ut cum
aqua marina non misceatur, sed cuique corpori obvio adhaerescat. Haec, quae hactenus diximus, in
introductione huius libelli tradita sunt; sequuntur iam speciales disputationes de Coralliis, Kexatophy,
tis, Corallinis et Alcyonio. 3. Quae in apicibus et cortice coralliorum intemdum in conspectum veniunt, non esse flores, Ut Co-mCS MARSI GLIVS opinatus fuit, sed polyporum quoddam genus ob consensionem, quam cum po typis aquarum dulcium habere soleant, accurate CLPΕYSSONEL Lus docuit. Hoc, cum sit certissimum, non ita tamen intelligendum est, quasi
539쪽
bestiolae hae corallia tantae duritiei fabrefecissent. Nam si hoc ita esse dicatur, largiendum
sit necesse esset, ut vermes terrestres construant fungOS atque erucae et sirones arbores essiciant et
plantas. Quare Cl. Auctori videtur, anima Cula, quae cortici coralliorum et lythophytorum insident, hunc corticem effecisse, adeo, ut cortex ille sit tam tum cellularum congeries, quas tanquam domicili sua inhabitent. Ad modum vero, quod attinet, quo Corallia producuntur, ille nondum rite innotuit.
Titanokeratophytorum cortex, si probe sicca-p 7 tus est, admodum tenuis est et digitis facile abstergi potest, neque ullam communionem cum subiectolithophyti ligno habere videtur. Quod profecto non fieret, si polita ligni superfietes aeque ac asper
cortex a polypis constructa fuisset. Quare nulla apparet ratio, cur Eeratophyta et Titanotieratophyta, cum maxime in modo crescendi, radicibus etc. conueniant, diuersas species esse statuamus. In eadem Corallinarum specie valde discrepan P tes polypi saepe inueniuntur, et eadem polyporum species in diuersissimis habitat - corallinarum speciebus. Sed dicet aliquis, has corallinas omneS ab eiusmodi bestiolis esse confectas. Hoc sane ab omnium insectorum natura alienum esse videtur. Nam animal, ratione non gaudens, semper instinetum sequitur, et, dum agit, ad eandem normam agit, Veluti apeS, araneae etc. Iam si polypos corallinarum estei fores esse contendas, necesse est, ut iidem semper easdem non diuersas essiciant, aut si corallinae non propriae sunt polyporum domunculae, sed earum cutis, sequitur, ut cutis semper eiuSdem formae foret. Corallinae commode distribuuntur in Conseruas et Sertularias. Conferuae ex basi absque trunco multos, tenues et longos ramos siue folia emittunt,
in quibus saepe vesiculae seminales conspiciuntur.
540쪽
Sertulariae a plana basi exsurgunt duroque corpori adhaerescunt; ex basi truncus exit, qui in ramulos vel folia expanditur, ubi comprehenduntur oblongi articuli ita connexi, ut superior, qui tenuior sit, crastiori sit insertus. Quodsi igitur sertulariae polyporum essent productum, cur non potius eadem trunci et ramulorum crassities P. 23. Alcyoniorum quinque species examinauit, nempe I) Alcyonium vesica marina appellatum, quod tantum est ouarium cochlearum vulgarium; a) Alcyonium ramosodigitatum, asteriscis undique notatum. Est hoc peculiare vegetans, quod extrinse cus ad attamim corio assimilatur, cauitatibuS refertum, in quibus semper polyporum species nidulatur, in superficie etiam, quae communi Cute Obtegitur, multi reperiuntur polypi 3) Alcyonium siue fucum folio singulari longissimo , lato, in medio rugoso. 4) Alcyonium, quod pulmo marinus diei
tur S) Alcyonium molle ramosum. Haec in externa superficie, gelatinae simili, plurimos et paruo S continent polypos . Intrinsecus cellulae conspicuae sunt, inter has et superficiem externam innumerabilia Puncta nigra apparent, quae seminia esse, verisimilo
p. et s. Hac bsoluta, de plantis marinis, parte,sequuntur de polypis seu animalculis, quae in descriptis plantis
reperiuntur, descriptiones. Universae polyporum species pertinere videntur ad genus medusae vel urticae marinae, quas Cl. Auctor in tres species
distribuit; i) in polypos, qui cellulas inhabitant,
eaSque nunquam relinquunt; sunt, qui corticem floriferum, quem dicunt, fieratophytorum constituunt; a in polypos, qui Sertulariis, Alcyoniis nonnullis et Escharis insident, hos vidit natantes relinquente, que sertulariae apices. 3ὶ In species maiori forma, quales sunt urticae marinae, Cellulis,c0rtice et basi firma carentes; possimi hi libero