Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

511쪽

XX. GOTT FRIED REYGER. Soc. Phys Gel Secretarii. Tentamen florae Gedanensis methodo sexu ali accommodatae. Dantisci, ap.

Guamuis WIGANDUS, LOES ELIUS, GOTT- SCHEDIUS, nonnullique alii, plantas regno

Borusiae indigenas, indicare dudum iam studuertiit, etiam OEL HApius, ciuitatis Gedanensis quondam physicus, plantas, in specie circa Dantis cum sponte prouenientes,enumerandi operam dederit: horum tamen scripta, paullo diligentius disquisita, rem non omnem exhausille, vel ex inde cognoscimus, quod partim hi auctores plantas ali habetico ordine proposuerunt, partim autem charafleres plantarum enumeratarum minus sussicienter lustrarunt; unde saepe euenit, ut in perlegendis hisce scriptis obscura salti1n nonnullarum plantarum acquiri potuerit notio. Sed cum eo tempore, quo hi scriptores deplantis regni Borussae exposuerunt, studium bota-nicum nondum ad tantam, qua hodie elucet, perfectionem peruenerit: descripti0nes quoque plantarum minuS accuratas, genio seculi potius, quam negligentiae auctorum, attribuendas esse, unusquisque intelliget. Merito itaque CL REYGERI Operam probamus, qui vestigiis LiNNAE 3 insistens, plantas circa Dantis cum sponte inueniendas, methodo sexuali enumerare, et inde non solum huius quoque regionis prouentus indicare, sed etiam, quid alii ante eum iam perficere tentarunt, plenius a curatiusque . absoluere voluit. In recensendis a tem definiendisque hisce plantis, ordinem a LIN- γNA EO receptum in omnibus retinuit; irnonima pauca,

512쪽

pauca, ne limites pagellarum amplificentur, speciebus subieeit, ubi tamen ipsi e re visum est, praeter Linnaeana et Bauhiniana nomina, aliorum quoque addidit; LOESELiu M praecipue laudauit, utpote qui peculiares quasdam in Borusita sponte crescentes plantas, adi octa icone, melius illustrauit. Adposuit praeterea nomina Germanica, locum et tempus florendi, et quo tota planta primo quasi intuitu statim a reliquis internoscatur, breui descriptione, accidentales quoque characteres, ex Colore, magni, tudine, et habitu desumtos. Nonnullas etiam in- sexuit plantas, quas ipse non vidit, sed ex o EL HA-FII, MENT ZELII, BREY Noque Catalogismutu uit, ubi tamen semper ad scripta horum virorum prouocauit; unde factum, ut ex o EL HA FIO so species, ex MENT TELII pugillo, unicam monorchiadem, s. ophrydem LINNA E I, eX IAC. BREYNIO 8, ex Io. PHIL. BREYN II graminibus f CHEUCH-χERo missis I , tandem ex rarissima MENT ZEL 11 centuria plantarum Gedanensium 3 a species desumserit, quarum tamen nullam ipse circa Dantuscum reperiit. Has ultimas 32 species ex MENT-TELIO mutuatas, in appendice, opusculo adiecta comprehendit, ubi hinc inde notas quasdam adiunxit, descriptiones a MENT TELIO datas, magis illustrantes. Summa omnium generum tum in temtamine ipso, tum in appendice descriptorum 3 6, specierum vero 73a est, inter quas 36o reperiuntur,

quas UEL HA FIUS aeque ac EI CH STADIUS, HO-

xae Gedanensis scriptores, omiserunt. Cumque Amrior plantas ad methodum sexualem disposuerit, partibus fructificationis data vocabula ad Lim N A Ex mentem strictim explicauit, quo in descriptio. ne plantarum ipsa eo facilius intelligantur.

513쪽

i. e.

Praecepta de morbis infantum, antea perpensa in minoris formae calendariis edita, iam vero collecta, aucta et emendata a NICOLA OROS ENA ROSENS TE IN.

Vix ulla re de patria sua melius mereri Ill. Eques potuit, quam praeceptis hisce, quibus, loco

narratiuncularum inertium, consiliorum valetudinis tuendae vel curandae ridiculorum, praesagiorumque omni sanae mentis vi castarum, quae per tot annos calendaria repleuerunt et adhuc, proh dolori multis in locis replent, calendaria Suecica ornauit. Factum harum commentationum iam a. 1733 inbtium est, et adhuc hodie eodem loco singulis annis continuantur. Quoniam vero procedente tempore calendaria priorum annorum sese subtraxerunt, et varia plenius diei et limatius Ill. Auctori debere visa sunt: consilium cepit a. 176 , vxgente insupet regia academia scientiarum Suecica, uno libro, quae seorsim antea prodierant, augmentis insignibus locupletata, complectetici. Post hoc tempus duabus, diuex-

514쪽

diuersis versionibus Germanicis comparuit, una Belgica ' . Absit vero, ut, lilaei vulgi inprimis in usum opus suum Ill. Auctor conscripserit, quod et ri dictione intellectu sacillima, et in minutiis quoque laudabiliter verbosa, apparet, doctiores mediet nihil inde fructuum colligere possent, ut hi potius tam exquisitissimas de morbis obieruationes, quam medendi methodiuissima.

Totum vero opus viginti tribus sepionibus constat , quibus aliae quatuor addi iam possunt calendariis recentioribus insertae. Ex harum qualibet praecipua statim, ut ne titulis describendis delassemur, momenta indicabimus. Prima

1766. 8. Cuius noua editio emendata capiteque de hydrocephalo et variis animaduersionibus aucta iam sub prelo sudat. Notae a Cl. ΜυRRAV subiectae inter alia compositionem variorum medicamentorum extra Sueciam ignotorum, e. gri testamenti sic dicti HIAERNERI, guttarum hystericarum DURIERI, pitularum antispasmodicarum et elixirii visceralis Ill. A so- SENSΤΕΙΝ illustrant.

Altera Germanica versio ignoti auctoris sub nomine So fultiger Mnderarat , 8, Ηamburgi bis impressa est.' ) Belgica ex Ili. ΜURRAY vel fione, additis eius notis, translata, inscripta est, Handistring tot de Hennis en Geneeetita van de Zie teu de Mnderen - geschreeven

momenta reperiant gra

515쪽

Prima sectio nutricibus praecepta impertit necessaria indolemque probi lassis desinit. Quando

ira excanduit, lac in mammis collet bim a femina quadam ex sugi iubet, non vero emulgeri, filatim posterius artificium non sussiciat, vimque praeterea mammis inferat. Cephalalgiam et vomitum ex carbonum vaporibus, impositis fronti infantis linteis, aceto rosa zeo tepido immissis, mitigat. Strabismum Oculorum autem deligatione oculi, vitii expertis, per aliquot menses protracta, corrigit In obstructione alui tenellorum utitur sit Auctor electuario de manna, et si tenacior est, suppositorio; ad regimen tamen nutricis simul attentus. In fantem vero paullo adultiorem , hoc malo asses lum, iusculum ex pane, cremore lassis commistum, mane ingerere vult, et post corporis exercitium laxanti remedio ad excretionem stimulari.

In ani pro identia fouere prolapsam partem spongia, calido vino imbuta, valde salutare fuit vel fuliginem siue pini corticem, in subtilem puluerem redactum; illi inspergere. Nec minus successit mas i-ches sussitus. Contra intertriginem, nouissime ortam, farina lycopodii, prouectiorem autem, unguentum ex Vnguento pomato cerato, floribus χinci et farina lycopodii commendatur. Hernia emphoematica applicato panno siue gos sypio, mastiches fumo impraegnato, vel epithemate ex vino gallico et aqua calcis, vel et emplastrodiasulphuris Ru NDi, discutitur. Gryzam infantum oleum ouorum, naso illitum, felicissim H sustulit. De torminibus notat Cl. Auctor, quod si infans

prae dolorum vehementia mammaS respuit, eas tamen apprehendat, modo ere seo situ ab alio ante istas teneatur. 1n mali huius curatione sollerter anquirit,

516쪽

an obstructio alui simul coniuncta sit; quod si est, solboendae illi operam dat. Alio casu placentam ex oleo olivarum, farina et vitello ovi, calidam applicat. Certius vero sanat puluis absorbens, lenioribus aromaticis mistus, ex magnesia alba, flauedine corticum aurantiorum conditorum, seminibus sobniculi et saccharo albo, nutrici datus; et gelatina cornu Cerui, nee non emulsio, ex aquis destillatis, oleo amygdalarum, sale tartari, oui vitello et mucilagine gummi arabici, infanti propinata. Accedat vero necesse est proba nutricis diaeta. Ruricolarum veto seminis, quae nimium lacte coagulato delectantur, suadendum, Vt aliquoties de die infantibus cispidem pulueris concharum ingerant, ipsae vero saltartari, aqua fontana solutum, usurpent.

Ad praeuertendum distili dentiti uni impense

Noster gingiuarum frictionem, digito mature insi- tutam, commendat. Quae si neglecta fuerit, ealido melle, althaeae vel violarum syrupo, oleosis aliisque huius generis emolliendae sunt. Nisi haec sutaciant, syxupum de meconio vel et guttam unam et alteram laudant liquidi non reformidat. Dissicilius vero malum nonnisi sectione vincitur. Decocto soliorum saliuae, addito, si placet, tan tillo vini, melle commisto, arathae facile praecauem

tur, modo nutrix linteo, circa digitum conuoluto,

et hoc decocto imbuto, os probe purget. Sed exortis illis iamiam, linctum ex roob diamororum dianuCum et rosarum melle, instillatis aliquot guttiuspiritus vitrioli, illinere suadet Cl. Auctor, purgato dein ore ope decocti salutae. Ad sopiendos dolores mitia anodyna permittuntur. In laudibus semperuiui maioris zo YLEo subscribit. Delapsis

crustis, mucilago seminum cydoniorum ex usu est. In aphthis vero internis succum raparum assatarum,

pauxillo melle rosarum commixtum, aliaque eiusdem

517쪽

essicaciae legimus praecepta. Secedentibus tum per aluum crustis, rhabarbarinis locus est: et, sub indiciis dysenteriae emulsioni arabicae vel decocto

Et sim ae cireuul numque apud infantes cura' p. 3'.

tionem secundum caussarum seriem proponit. Sunt hae vero alui obstructio, tormina, ira nutricis, dentitio dissicilis, scabies retrogressa, exanthemata latentia, vermes, febris intermittentis paroxysmus, calculus ex urina concretus, optata improvide data. Quae ipsae pro sua diuersitate licet medelam in tent, varia tamen communia habent. Sic, ubi sanguinis euacuatione opus est, vena secanda, vel, quod

praestat, hirudines applicandae ; ubiuis quoque sub paroxysmo clysmata utilissima, nec non balnea tepida; prout haud raro, ingruente epilepsa, linteo, vino rhenano humectato, reuiuiscere quasi infans visus est. Non possumus hic omnia persequi, nec opus, quum multa referri ad primarium morbuna commode possint. Contra scabiem retropulsam p. 68. flores sulphuris vel mixtura camphorata, vel etiam moschi aliquot grana, saccharo trita, Commendantur. Calculus si torquet, externe vescae duae semine lini P. Scontuso, croco et lacte repletae, vel et balnea ex usu sunt; interne infusum ex maluae floribus, oleo olivarum, ovi vitello et tantillo syrupi e medonio. Opiatis male ingestis, opus est , ut infans copiam p.

tepidae aquae, oleo vel butyro remixtae epotet, et saucium irritatione vomitus cieatur, clysma applicetur, pedum plantae excutia fricentur et sinapis mistegantur, caput aceto calido foueatur et ante nares spongia aceto madida teneatur. Uenae sessioni praestat usus hirudinum, collo vel temporibus applicatarum. Quae omnia et, venenata quadam planta comesta, conueniunt.

518쪽

b. 19. Garrhoesie 14 genera memorantur, quorum discrimen causiis diuersis nititur. Initium facit ista, quae in tenellos nutricis vitio ingruit. Hanc sequuntur alui profluuia ab ingestis vel copia vel sua natura

peccantibus, a relaxatione vasorum exhalantium et

xesorbenthina vel orificiorum glandularum intestinatium nimia, a refrigeratione, esu ciborum nimis

pinguium, medicamento drastico, scabie retropulsa; diarrhoea in variolis vel morbillis vel post aphthas delapsas emergens ; lienteria, fluxus coeliacus; di arrhoea purulenta. Tandem diarrhoeae colliquatiuae, qua phthis eos et hydropis scena claudi solet, mentio fit. Pro harum caussarum discrimine me- p. 79. dela quoque variat. Lienteriam, qua per octid una grauida matrona laborabat, frustra adhibitis aliis, drachma dimidia sabae Pechurei Auctor sustulit. In hoc morbo ructus acidi bonum signum prae p. 8 l . se ferunt. Fluxus coeliaci duas species Auctor recenset, qu rum altera diarrhoeae chymosae, alterachylosae nomine venit. In illa vel deficit bilis vel

iners nimium est, contra quas eaussas remedia rachitidi aduersa, quae insta recensebimus, Ill. Auctor

commendat. In chylosa autem respiciendum est, utrum mucus intestina obliniens, an obstructio glandularum mesentericarum subsit; nam quodsi, ut quidam volunt, cicatrices ex praeuia dysenteria natae, nulli auxilio locus est. Contra obstructionem glandularum, multum commodi exspectat a Dic fione abdominis, corporis exercitio, hydromelle vel sero lassis, albumine ovi, sed ex lacte vaccae parato, quae nouissime peperit, et in pascuo verno tempore sub umbrae usu et riuorum accessu pabulum C

p. 89, pit. Alia vero iungit Cl. Auctor signis adidi sese

sociantibus. Nec in diarrhoea purulenta omnino desperat. Hanc in infante, in quo tussis conuulsDuae effectus suit, ptisana ex rosis, sero lassis, et melle,

519쪽

melle, per longum tempus usurpata, feliciter coe cuit. In alio glandibus quercinis tostis, quae ab uum stiparunt, titubantem vita 'a nonnihil protraxit; prout in alio, deglutitione pisorum tostorum conticescens pro tempore alui profluuium expertus est. Faba vero Ρechurei semel di arrhoeam ex phthisi eolli quatiuam, omnibus reliquis remediis superio. rem, per hebdomadas binas mitigauit; quamuis non dissileatur, saepe etiam remedium hoc eius spem frustratum esse. Fusam hancce tractationem excipit alia non mi- p. 93 nus prolixa, de variolis. De migratione earum exemplum narratur singulare, quo nempe Oerebroa Vpsaliam, et ex hac urbe Stockholmiam, hominum commercio sese transtulerunt. Ita et lanceola, qua p- vena hominis, variolis affecti, aperta fuit, alii contagium attulit. Variolarum emtionem in Ostrogothia p. 97. et Westrogothia adhuc in usu esse comperimus. Praemissis hisce aliisque, quae naturam contagii variolosi ulterius extricant, ad ipsum decursum morbi et prognosin excutiendam progreditur. Medelam vero secundum stadiorum diuersorum seriem subministrat. Sub primo stadio, quae de conclaui, lecto, P. II 4. cibis potuque aegri, scitu necessaria sunt, determinati Febrem effrenam moderatur venaesectione, p- Ιδο-

clysmate, rhabarbarinis ciboque et potu refrigerante, remediis antiphlogisticis, mitiori conclauis calore, stragulis tenuioribus, et lecti mutatione.

Languentem autem febrem excitat calore conclauis p. Iz S.

insigniori, stragulis densioribus, misceta vini cum cibis vel potu, sinapisino plantis pedum substrato. Cauere

autem aegros iubet Ill. Auctor primis tribus diebus ab omnibus pellentibus, quorum usus e contrario initio quartae diei et dein per totum secundum stadium insignis. Efficacissima consilia ad tuendam sa-p. I 26.

ciem, oculos, nasum et collum contra variolarum

520쪽

vim proponit. Quod ad oculos, suadet, ut limtoum, camphora frictum, ante Ozulos propendeat. Ne nasus corripiatur, lintea spiritu vini camplior to vel balsamo embryonum madida, mel et emplastrum de ranis cum mercurio, imponit. Collimuniendi autem catissa gargarisma in usum trahi vult,

quod camphoram et liquorem anodynum mineralem HOFFMANNI recipit. Ita et contra reliqua

D a 32. symptomata auxilia commoda subministrantur. To pente eruptione, secundo stadio fiatim Ill. Auctor corticem Peruvianum in subsidium adhibet, exempla Anglorum medicorum imitatus; nisi febris nimius impetus vel lumborum dolor eruptionis languentis caussa sit. Hoc diuinum remedium tertio quoque stadio, febre suppuratoria in malignioribus variolis ingruente, praebet; licet in mitioribus camphoratis, incisioni pustularum, purgantibus, aliisque fidem non derogat. Ptyalismum autem promouet gargarismis emollientibus, vel, quod praestat lacte calido cum saccharo potato Siccescentibus quarto morbi stadio variolis, crustis alternatim iusculum

auenaceum saccharatum illinit et oleum, constans ex oleo amygdalarum vel olivarum et oleo tartari. Totamque curationem purgante medicina, e. gr.

electuario lenitivo, sexies vel septies dato, terminat Negat Auctor Cel. aliquem pluries variolis obnoxium p. a 6. esse. Nec frigus hiemale progressum earum impedire posse, a. i 7 3 Vpsaliae expertus est. Ante is annos infantem vidit, qui cicatricibus ut crustis variolosis distinctus, quum sub matris grauiditate

filius natu maximus variolis conflictaretur, in lucem p U iari capite autem Hyrtionem variolarum pedifrastat, quam ad variolarum periculum auertendum esticacissimam iudicat. Initio tamen, quid de BOER-HAAvir consilio antimonio istas et mercurio vivosusIO-

prodiit.