Caroli Paschalij Regis in Sacro Consistorio consiliarij Legatio Rhætica

81쪽

quod huius rumoris lautores hinc in nuebant. Si enimMediolanensi foederi inito in eas leges, quae dietae sunt, locu sit, palis est, non solum Gallicum: sed & Venetum foedus rescindi. Vero quo pluribus militum delectius conceduntur, hoc singulis minores, infirmiores esse palam est. Alpium transitum indisi renter concedere, duobus,aut pluribus quid aliud esse diri jcas, quam eum Vtrique pariter occluddere ξ certe eum neutri promittere Atqui ha c duq sunt illa, e quibus foemdus constat. Vel altero labefactato, to tum se,ctu corruere necesse est. Quid, si utrumque laederis caput hac nouitam

Ne subruitur , rnimuero quorum ast

. . aures hoc Badense decretum accide . et, nullus non portenti rem simileis , dicere. Hae erant cunctorum voces

Vsqueeόne, cum iis c in illo Badensia concilio agitarentur, ibique essent non pauci annuorum Galliae regis beneficiorum . acceptores assidui, ex his re

82쪽

R H AE T I C A 3s pertus est nemo , qui suo patrocinio regis tam benefici rationes tueretur ξAnnon potius omnes, quanquam a re

gis legato commonefacti S rogati, veluti compacto dissimularunt, quam insignis e Mediolanens foedere iniuria in regem redundaret 3 Veris ridicvile ab iis expectandum fuit, ut ius regis tuerentur , qui proprij desertores es.sent. Certe ipsi Helvetij post haec, culis apertis, aduerterunt, sibi ipsis hoc Mediolanensi foedere , quominus in Italiam transeant, Rhaeticas Alpes Occludi.Ibi tamen repertus est nemo, qui vocem Helveticis spiritibus dignam emiserit. Tantum a prisca Helvetio rum virtute tunc descitum. Vsque eo omnia externae libidini prona & obedientia fuere. Iisdem ferme diebus, cum de hoc

rerum Rhaeticarum statu, regem per hominem certum certiorem fecissem, ab eo literas accepi in eamdem ferme

sententiam, qua essent illa, quς supra

m . . . .

E iiij

83쪽

MDCV LEGATIO

dixi. Se Rhaetis autorem esse VI com motiora consilia vitent , omni posita ferociori sententia , pacem Cupiant. Hinc se deduci a nemine patiantur. Suas controuersias pactionibus, quam armis finire malint. in rationem s1 sequantur,si iam ipsiS autoritatem nun quam non adfiaturam. Id quandocuim que opus fuerit,re intellecturos. Si hoc

pacto nihil aequi impetrari possit, ne

tunc quidem suas iniurias manu vindicandas putent. Ne omnino bellum sumant.At omnes foederatos , & quos cunque sibi amicos rentur, quo loco sint, edoceant. In primis eoS,quortam, ob viciniam, rem Rhaeticam saluam esse maxime interest. Ne nesciant ec

quid opis inde sibi sit expectandum.

Se, ubi hoc resciverit , etsi ad regnum Galliς tota res parum pertinet, foederitar'en, & amicitiae daturum , Ut gentem oppressam sua ope subleuet. Hare 'me rex suis verbis in concilio gentis ex promere Voluit. Verum ea, quae c sient

84쪽

expressiora , premi, donec Helveth MVeneti iisdem super rebus sententiam suam denudassent. Eafuerunt huius modi. Qimniam de construendo propugnaculo Rhaeti agitent, quod e pro-Ximo Opponatur arci , & Vestellinae praesidio siit, & itinera, per quae Rh ti& Veii eti commeare solent, tuta &im

noxia praestet, & hostium, si qui fusrint , excursiones arceat, sibi id consiiij non improbari. Ac, dum alij foed&

rati Rhaetis contermini suam quisque aliorum sumptuum partem ad Rhae tos tuendos conferat,ab se in eius pro pugnaculi constructionem necessariam impensam suppeditatum iri. Sein Rhςtiam missurum esse hominem talium peritum, qui fundando propugnaculo locum idoneum eligat. Ab se

quoque datum iri stipendium ijs militibus, qui ibi praesidio si ituri essent,

quos credibile est, non fore pauciores quam centum & quinquaginta , nem' pe Rhaetos, una cum eorum praefecto,

85쪽

cuius eligendi sibi &Rhaeticς Reipub.

aequa potestas sit. Haec propulsando ei periculo , quod instare dicitur , satis esse visa, usque dum quid ultra consi iij capiendum sit, & res, & dies monuerit. Quod si maior aliqua necessitas ingruat, si bello aperto cum ipsis agatur, si vim. Vi repellere cogantur, se suis foederatis in singulos menses missurum esse viginti quinque coronatorum millia, quoad bellum fuerit. Caeterum si fossa trans tersa per Vestes linam ducta militari praesidio firmanda sit, eam rem aequum esse ad aliorum foederatorum curam pertinere. Haec me fidei, ac taciturnitati credita nemo tunc ex me rescivit.Nullus enim foederatorum se aperuerat. Nec tamen eos monere destiti, qui Reipub negotia curabant,yt e proximis foederatis exculperent, qua quisque Ope Rhςticae Reipub. subuenturus esset

Hoc ubi ad me perlatum fuerit, dixi,

86쪽

R H AE T I C Α' hnem mentem regis, quae nihil spectet, nisi regium & munificum.& gentis sibi foederatae incolumitatem. Paulo post Ilaniij habitus est couentus M. DC. VI is, in quo iudices, & magistratus eos , qui trans Alpes ad iura in tuis prcsech ris,& iurisdictionibus reddenda profe- .cturi sunt,in verba Reipub. adigi mos est. Ibi actum fuit de eligendis iudicibbus , qui rerum capitalium cognitio

nes exercerent. Nimirum , Ut qu reretur: & vindicaretur in eos, qui faciem do &consionando Mediolanensi se

dere Remp. prodidisse dicerentur.His enim si tantum scelus condonetur,Vbi loci summa res est publica λ Certe magna vis hominum in id unum nego tium odio primorum intenta erat. Ea res cum sermonibus agitaretur, nonnulli , quorum de probitate multis compertum esset , me admonitum venerunt, id negotij alienissimo tempore suscipi. Publicorum periculo vnm magnitudine plebem accensam

87쪽

illos nessio quot primores, Ut harum nouitatam autores, capitaliter insectari , certe eos ultioni, & pr dae destinare. Illud non sere tribunal , &sedem iustitiς, sed arcem nequitiae furentis , quale solet in Rh tis eue Stros

. riclitum. Hoc enim nomine censetur

ille hominum, paucis exceptis, imperitorum , ac truculentorum consessus; qui, rebus turbidis, a mota, & lasciuitaente multitudine educitur e s imma faece in hoc,ut squiat in personas,&ser tunas eorum, quos sua prauitas, si facinorosi homines sunt, aut, si boni, sua infelicitas tam obscaenis capitibus mactandos obi jcit. Igitur omnia ibi aspere, & violenter actum iri, certe ex rumore , & libidine plebis iratae, dc hanc squiendi occasionem iamdiu aucupantis Hinc fore initium earum tu barum, quς nulla cuiusquam autori

tate sedari poterunt. Non quod sua delicta ijs impune esse aequum sit, qui ludibrio Rempub. habuisse dicuntur,

88쪽

R H bE Τ I C A. 3ίSed sibi videri esse e Repub. eam &quaestionem, & ultionem in aliud

tempus differri. Hoc tamen tam sal tare consilium qui expromere audeat, in uniuersa Rhaetia exstare neminem. Hoc esse opus unius regis. Eius nomen nec opportunius, nec magis salutar, ter,quam huic incendio compescendo adhiberi posse. Me vehementer obsecrant, Vt,negotio suscepto, hoc bene ficium dem Rhaeticae Reipub. rem uti

disturbem ; ne huius remedij asperitas multo sit ipsis morbo perniciosior.

Ego vero, re cum Padauino Veneto secretario communicata, illum ea ipsa sentire vidi, quae dixi. Ergo tribus illorum Curiam vocatis, qui eius negotij molitotes dicerentur, adhibito

Veneto, eos Vti hanc mentem ponerent, & ab incoepto intempestiuo de sisterent, accurate hortatus sum, obeas, Videlicet, causas, quae cum ipsis validae, & verae viderentur, mihi nihil ultra tentatum iri, eximie polliciti

89쪽

MDCVI LEGATIO, sunt. Se potius enixe omnia facturos dixerunt, Vt eos , qui praeter se hoc negotium Vrgerent, ab eo proposito deducerent. Et vero fecerunt. De ea re rex certior factus meum factum

non modo probauit sed , siquid in

posterum tale accideret, me eam ipsam rationem sequi iussit. Cum defendendae Vallellinae consilium omnium foederatorum consensu

probari videretur , hii per literas ultima die Mariij Ilaniij datas , ab senatu Veneto petierunt illos centenos mos chelos, quorum supra facta mentio, sibi mitti, una cum puluere,& βο-bis. Cui petitioni senatus VenetuS aD sensus hoc munus cumulauit aliquanta pecunia, quantam Padauinus in Rhς-tis agens dicturus esset. Venetis Rhae ti,datis ad ipsos literis, gratias egerunt.

Simulque illi primores, ijdemque Veneti foederis conditores, quo Venetis impensius blandirentur, illud foedus nouis codicillis, quamuis nullo super

90쪽

habuerunt , perinde quasi ullius gemtis legibus, & moribus comparatum sit, ut uniuersorum decreta a paucis confirmentur. Hanc eius foederis confirmationem, quanti esset, cis Pad uinus pulchre intelligebat, ne tamen horum superuacaneam operam aspernari videretur, id quod dabant, quulecunque esset, accepit. Caeterum quς essent momenta rerum , quaeque ad

Vallellinam propugnandam pertinerent, illa ipsa, quae salaeti, ut supra di, ctum est, scripto peti jssent, ad ea nubium responsum comp arebat. Neque tamen quisquam de eo cum Veneto questus em, cum me illi primores quotidie fatigare soliti essent, quo ipsis mentem regis super suis postulatis

aperirem. Sane Veneti foederis autores, si qua forte eius rei uspiam memtio fieret, Venetum senatum omni imuidia facile liberabant. Idque negotium ab eo in aliud tempus grauιilia