장음표시 사용
101쪽
Ocet Avi r MAOtiuetussine est repet tendus. quapropter legatus noster ea, quae a philosophis de rerum mnium naturis explicantur, intelligat ; o- mnem antiquorum,P 'nis,& Aristotelis, Plutarchi, & Xenophontis, doctrina complectatur, atq; eorum praeceptae, non ad sciaentiam modo, sed ad usum etiam reuocet . Eorundem igitur libros quam sepissime e ' uoluat,quos tarnen ita legat,ut vera summo rum philosophorum sententia, quoad ius
terpretum utatur opera. Ego vero ex iis o-
mnibus,qui stant,ex omni memoria, Arist, telem interpretati, deligendos esse opinor Alexandrum, Ammonium, Themistiui , ' Simplicium, Philoponum, & Atierroem, Arabum hominem;cunctos excellenti qu dam ingenio, atqRe doctrina praeditos, at , etiam D.Thomam Aquinatem,sanctissimo,& doctissimum virsi, qui breuitatem quandam perspicuitate coniunxit. Sed inph,
Iosophorum scriptis perlegendis, id legatoriostro maxime cauendum puto, ne a VCra,
& Christiana doctrina aliquo pacto unquadissentiat; minime autedissentietur,si Thoumam, ut dixi, de rebus obscuris,&ambiguis eonsuluerit; nihil vero unquam conetur eriter defendere, quod Christianae pietati, , quocunque modo, repugnet, ut, Mundum cssa
102쪽
esse aeternu;interituros animos; &qiuesunt generis eiusdem,quae Christiana veritas improbauit. Ac quanquam Aristoteles vide tur mundi aeternitatem,probabilibus argu mentis, a natura sumptis, defendisse ; quia sicilicet est aeternus motus;quianon est factutempus;quia credibile non est, Deum,ant quam mundum constitueret, cessasse, & nti,il prorsiis egisse; nos tamen pro certo hae Ieamus, uniuersiim hunc mundum diuina prouidentia constitutum esse, de ab esus u am procreatore Deo regi, &administrari: tui vero se profitentur scire munditui sem- er fuisse, nulloque generatum ortu esse. luia ita videtur Aristoteles sensisse, si, meoudicio, loge falluntur; nςc sortasse ita sentia ent, finierninissent, fuisse hominem Arti . totelem,qui errare potuerit,falli,ac decipi, luemadmodum ceteri, qui a Graecis in pri, d est, sapientes, & habebantur, & nomina 3atur. Nonne in errores maximos incidisse menide, Melissum, Heraclitum,ac D nocritum, qui de rerum natura locuti sunt, se Aristoteles demonstrauit Z nonne alias philosophorum; nempe Academica, toto, Epicurea, Cyrenaica, quae erat olim naxime celebres, multis iti rebus,a veritatu
me abfueruntὶ quid est igitur causae, urAristotelem tantum ipsim, rebus in o anibus,vera sensisse credamusὶfuit quidem
103쪽
certeisse vir in vero exquirendo admirabulis, & ceteris omnibus, qui unquam fuerui, sine dubio, antecellust , sed ipse quoque e rare aliquando potuit. quidὶstatuit idem Α- stoteles ; immotialem esseanimum. Praeclare. Sed unum tantum, quodne dictu quiadem fas est, inquit est in uniuerso humano genere; id est, unam esse mentem diuinam, ct aeternam in orbe,qui estinfra lunam,cola locatam , unde nos delibatos habemus antianios; quam quidemsententiam secuti post,
ea sunt Theophrastus ipsius Aristotilis ditor, qui eundem nosi ussensisse a stirina
uit; ac Themistius,qui e sole uno , & aeterno similitudihem ducens, unam defendit esse diuitiam mentem: & addidit etiarii hanc ra tionem, quod in rebus , quae sunta materia 'materia;huic autem assensi sunt simplicitis.& Luetroes, quisitis in tertium Aristotelis de Anima librum comentariis, iri hanc seri tentiam acerrime di putat; multitudinem
vero, & immortalitatem animorum Tho nias atque alii pugnacissime dξsendunt: Sed ut d reuocetur,unde huc declinauit oratio.
na, sed potius iri nobilissima, ac difficillima quaestione de Anima, ceterisque in rebus,
104쪽
DE LEGATO LIBER. II io' gentiatur Thoniis Aquinati, atque etiam m. latoni, qui ad Christianam pietatem, pra
er ceteros antiquos philosephos, maxime
ccedit. Diximus paulo ante legatum nullo nodo debere physicorum esse expertem; patapon modo pulcherrima est haeςcogntito,ied etiam dignis na hac iesapersona,FaMn quaerimus, in qua nulla, si ea,vide-ur esse persectio Nunc autem huius h ninis excellentiae consentaneum esse osten-lemus, ea quoq; cognoscere, quae in prima , ,hilos phia tractantur. etenim quid magis egato conuentes,Christiano homini,quam tercipere quid sit Deus Θ quanta eius eoicimi sapientia,bonita prouidentiaῖquai n-elligere quid sit mens; quorsum , Deo creta an altera, ut Avicenna existimauit, ab al-era pςndeat: Haec in Metaphysica explicantur,quam n rito Aristotellas appellat artemrtium, Uscientia lentiarum: huius enim diumento contemplamur ea, quae sint aaateria seiuncta, & scientiarum omnium cincipia cognoscimus. quapropter quO-
nodo legatus noster, qui a nobis instruitur octrinis omnibus , cuiuslibet disciplinae rincipia, & elementa percipiet, nisi deg fauerit ea, quae in primaphilosophiatradu ur in qua quidem nolo esse multus. Sed, t aliquando hac de re dicere desistam, ad , cathematicas disciplinas, quemadmodum
105쪽
OCTAVI AN I MAcri certeille vir in vero exquirendo admirabi-
lis, & ceteris omnibus , qui unctum fuerutisne dubio, antecellust, sed ipse quoque er- 'rare aliquando potuit. quid)statuit idem M istoteles ; immortalem esseanimum. Prae- clare. Sed unum tantum, quod ne dictu quia didem fas est, inquit es in uniuerso humano genere ; id est, unam esse mentem diuinam, ct aeterham in orbe, quiestinfra lunam,cor locatam, unde nos delibatos habemusaniarios ; quam quidemsententiam secuti postin ea sint Theophrastu ipsius Aristotelis alta
ditor, qui eundemnosecus sensisse assyla, uit; ac Themistius,quic sole uno, &a terno similitudiheni ducens, unam defendit esse diuitiam mentem :& addidit etiam hanc ra tionem, quod in rebus , quae sunt a materia segregatae,ut mens ipsi,non possintesse phia i ranumero, cum sit causa multitudinis eademateria ,huic autem assensi sint Simplicitis.& Auermes, quisuis in tertium Aristotelis de Anima librum comentariis, iii hanc sen tentiarii acerrime disputat; multitudinem . vero, Sc immortalitatem animorum Thomas atque alii pugnacissime dξsendunt: Sed - ut αδ reuocetur,unde huc declinauit oratio.
1egatus iti philosephando non se sinatavero unquam abduci, id est a Chri:tiana discipliana, sed potius in nobilissima, ac difficillima quaestione de Anima, ceterisque in rebus,
106쪽
Dx LEGATO LIBER. II ropagentiatur Thomae Aquinati, atque etiam Platoni, qui ad Christianam pietatem, praeter ceteros antiquos Philosophos, maxime
accedit. Diximus paulo ante lesatum nullo modo debere physicorum esse expertem; quia non modo pulcherrima est haec cogniatio, ted etiam dignissima hac iesa persona, quam quaerimus, in qua nulla, sine ea, vide-
tureo perfectio. Nunc autem huius lita
minisexcellentiae consentaneum esse osten-
demus, ea quoq; cognoscere, quae in prima
philosophia tractantur. etenim quid magis legato conuentes,Chri ano homini,quam percipere quid sit Deus Θ quanta eius epici l . tia,sapientia,bonitas,prouidentiaῖquamintelligere quid sit mens; quorsum , Deo cro
ζ' atrian altera, ut Avicenna existimauit, ab altera pςndeati Haec in Metaphysica explic - tutiquam iamrito Aristoteles appellat artem
artium, lentia lentiarum: huius enim
adiumento contemplamur ea, quae sunt a materia seiuncta, & scientiarum omnium principia cognoscimus. quapropter quo-' modo legatus noster, ut a nobis instrinitur doctrinis omnibus , cuiuslibet disciplinae principia, & elementa percipiet, nisi deg st uerit ea, quae in prima philosephiatradu turrin qua quidem nolp esse multus. Sed,
aliquando hac de re dicere desistam, ad . Mathematicas disciplinas, quemadmodum
107쪽
nobili ; qui, tum ceterarum scientiarum, tarerum agendarum in studio debeat versari. etenim nobilissimae illae sui, atq; certissimae scientiar,sine quibus Pythagoras, qui latum
Cnem naturae, aut rerum diuinarum, vel ad quaiacunque disciplinam, nisi prius mathematicis fuerit instruct'. curitaὶ nempe,quia
ita natura comparatiun est,ut omnis S,atq;
doctrina earum indigeat adiumentis Ad illas vero percipiendas idoneus quisque, auctore Aristotele,potest esse,id est,tam puer, quam natu grandior, aut senex. Sed iam ex iisdem mathematicis scientiis,sumenda mi- hi sunt in primis ea, quae spectant ad Ariathmeticam , quae ceteraria omnium nobilic sima, & antiquissima est. nam immortalis Deus non sine ratione numerorum, ut placuit Pythagorae, accessit assuniuersiim hune mundum constituendium,ex quibus const re videntur omnia; quia numerus ipse rebus
in iis posuerat studii,am auit, philosophuam consequi posse neminem. Plato autem noluit, quenquam accedere ad inuestigatu
108쪽
Ds Leo Aro LGER II. ro res astrorum, caesi 1 conuerso; hinc denis; illa Platonis sententia de anima, quam de nivit esse numerum ei um mouentem in Arithmeticis primum sit legatus noster exe citatus, quae quide cognitio est illi perquam
utilis, &necessaria. nam si totam compta henderi numerorum rationem, ceterarum disciplinarum laudem facile adipiscetur, ad quas arithmeticus erit idoneus; atque ex
cuet etiam, si huic studio se dediderit,aciem fingenii, re acutissimus homo, qualem desideramus, sine dubio euadet. neque id velim . mihi tantum credat assirmanti, sed Platoni potius grauissimo auctori, qui in libris De
Rep. scripsit, eos, qui ad Arithmetica studia incumberent, etiamsi tardo essent ingenio, ac to eri. Debet item legatus arithmeticam tenere, ut, quoniam illum faciemus postea potitum rei militaris, sciat, cum maxime mpus erit, aciem, & exercitu instruere,&pripter hanccausam necessaria videtur, ut apud ipsam Platonem est, militi numerorumgnitio. Praeterea vero arithmetica discipituna legatus noster uti poterit, tanquam instrumento ad architecturam, cuius artis lGxatum nolumus esse expertem, quamuis ibia in numero habeatur earum artium , quap. a Graecis appellantur, quaru ipsam architectura Aristoteles inquit esse regina ei infinc ceteraru omniu,quq ad opifices
109쪽
pertinent,persectissimum. Plato aurem a
chitectum contemplationis inquit este pamticipem , quia no est ipse operarius, sed op rariis praeest. Verum redeo ad Arithmeticani, qua quidem arte debet etiam legatus esse praeditus, ut sciat, vel priuatas,vel publicas tabulas conficere; ut possit cum altero contrahere; ac denique cum aliquo transigere iis de rebus, quae requiruntur in vita,in quibus bonus sit ratiocinator necesse est. Porro autem permagni refert cognoscere,
quid sit numerus; qui par, aut imperfectus ;qui harmoniacus, aut geometricus; qui numeri cpntra se primi; quot numerorum species,&proprietates;quae proportiones quae
figurae, id est, ut utar artis vocabulis,quae triangulares, pentagonae, exag0nae, circulares,
pyramidales, cubae, & id genus reliqua, quaesiit a Boetho,& ab aliis sit btilissime tractata. ac deprima quidem mathelmatica disciplina satis de tribus autem reliquis,ut erat pro8 litum, dicendum est. Locus igitur pol ia-lativi a nobis de Musica dicatim ,qnam Plato in lib.de Rep. Astronomiae similem dixit;&bas ambas, quod Pythagoreis assentitur, vi-
cisiim germanas esse scientias asseuerauit. quocirca, quemadmodum ad Astro homiam oculos, sic ad harmonicum motum d tas nobisesse aures censitit. Est enim harmo. sua te erantia quaedam, quae animos iam
110쪽
i stros quasi concordia qua Itaque recte praecipit idem Plato, ut homi-
nes in Muscis, quae numeris, vocibus, d
modis continentur, se exerceant. nam har
monia constantem efficit habitum animi ; i iram teriit; libidinem cohibet; dolorem e hau in curam demum leuat,& angore. Pr - clare igitur Theophrastus naturam Musicapexplicauit , cum diceret esse moti animae ab ea perturbationes depellentem. Quapropter qui legatus est futurus, musicae, ab ineunte aetate, mirifice deditus sit oportet, ut, hac duce, & vitae socia, ipsius in primis a
nimum, & mente conformet; &ita conso mer, ut nihil unquam agat,quod ab honesto separetur, sed omnis eius actio pendeat ab una virtute; deinde honesta quae vere sunt laudet,ac deligat;contraria improbet,atque reiiciat; postremo, ut muscae artis peritus nullus unquam aut incompta,aut inconcin-
ore .' i Vtatur oratione i OmnHoco, L
lecprum seruet; modestiam denique, ac verecundiam colat. hi sint maximi, &vberritimi fructus,qui ex Musca percipiuntur,pro pter quos in Graecia Musici floruerui; Graecit enim homines in omni disciplinarum gendes re praestantes magnam diligentiam contu terunt ad erudiendos Musca adolescentes, quoru dimos admodestiam, ac moderati unem ista arte conformandos esse arbitran