장음표시 사용
111쪽
roc CerAv1ANi Macat sint; quam quidem utilem etiam iuuenisi iudicarunt esse ad bellicam laudem. nam ad excitandos hominum animos ad bellu titer cum hostibus gerendum, tibiis quibus dam utebantur, ante quam in aciem prodia xeni ; & propter hanc causam Rex Laceda smonum Lycurgus, qui suis ciuiby lege tr L didit, cum bellica exercitatione Musicae si diu copulavit. Est igitur Musicalegno no- Jstro,cum, multis de causis percipiendri sinet qua negauit Plato quenquam neri posse s
rientem , tum maxime, viaequalitatem te- neat uniuerse vitς,ac singularum actionum.
Mam,ut in fidibus, ac tibiis, & cantu ipse co-
centus estquidam tenendus, quem aures Tuditae ferre nequeunt immutatum, ac diLcrepantem;sic in actionibus moderata quae- :dam, & constans otio suscipienda est; ita ut
αγmnes aeque quodam modo Consentiant, atque concordent. hinc Plato numerum,
modum, sonum, & concentum; & cetera, tquae sunt in muscis, imitationes quasda esse
anorum assirmauit; hinc etiam cantores, a-
pud antiquos, moru magistri sint & habiti, ' Ec appellati. Satismulta de Musica;nunc de Geometria gicamus, quae in punctis, line mentis, interuallis, magnitustinibus, super- .fciebus, corporibus, triangulis, quadra
ris, & id genus formis, & dimensionibus G .r, huim quidem artis, quam Eu
112쪽
DE LEOATO OvER II. roTelides, & Archimedes tractauerunt, cogntia tio utilissima erit legato nostro. primum nim permagni interest ad disciplinas omnes sacilius percipiendas , attigine Geometim
am,quam Plato noluit eos contemnere, qui in sua Rep. versarentur. Nos autem e magno usui legato suturam arbitramurad ciuitates, castella, arces,domus,agros dimetiendos : ad rem vero bellicam, id est,ad c ibra ponenda; ad regionem occupandam; ad
colligendas turmas; ad omnes denique m chinas , quibus in exercitu, vel in itinere vusolemus necessistam. Idcirco legatum no-
, lumus ipsius Geometriae, quae summo apud Graecos in honore semper fuit, esse prorsiis expertem;sed de geometricis quoque rebus . tantum volumus delibasse, quantum ei satis esse videatur: Sic etiam de A Brologia, cuius nullo pacto legatus esse debet penitus igna- ras; nam, praeterquam quod ea est physicae scientiae proxima, dat nobis exquisitam rerucaelestium cognitionem, quae profecto est admirabilis. Quid enim est praeclari', quam
scire sphaerarum numerum, caeli conuersio- nem; Solis, Lunae, siderumque omnium diastinctionem, varietatem, pulcritudinem, ordinemὶ Nonne legatum decet, debet rebus omnibus circumfluere, cognoscere primum, terram esse in media mundi pa ta collocatam, aere undique circumfusi
113쪽
OcτAvi ANI MAGI raiiapra aerem esse aethera, qui ex altissilitis cpnstat ignibus;ex aethere immensi, & luci
ta sidera, quorum alia inhaerent caelo lailia motu quodam exrare videntur icto; atque horum princeps est Sol omni clarissima luce collustrans, & est maior uniuersa terra Deinde vero num nescire legatus debet ,Solem ipsim diem efficere , luce toto caelo dis fusa, orientem,noctem autem conficere o lcidentem ξ postremo eiusdem desectiones, 'iitem l Lunae ignorabitZaut quo modo ipsa Luna cum Sole congrediatur; digrediatur; ab eo lucem accipiat ; atq; in terras mittat; quo pacto demu huius ortu, aut obitu aestus
templatione dignisiima, quibus legatum oportet esse instructum;cetera vero,quae pertinent ad iudicia, in Astrologia praetermittenda sunt; non enim legatum facimus vatem,aut Chaldaeum, qui olim in syria3strorum cognitione praeit intes, profitebantur, se cuiqueposse praedicere ex natali die, quid dissi euenturum, quove fato natus esset, qui- bus tamen hominibus, in praedictione, ¬atione cuiusque vitae, Eudoxus in astro
logia facile princeps scripsit non esse crede-
dum. Atque haec de mathematicis. Nunc autem ad reliquam partem propositae diviti-Qnis revertamur. Eam igiturphilo - -Lοῦ
114쪽
Dt Leto Aro LiBER II. rost quae in agondo versatur,tripertito diuidebamus: ut una esset devita,& moribus: altera
de mendare familiari; tertia de ciuitatibus administrandis. atque hanc totam philosophiam legato in priniis esse necessario percipiendam dicebamus; quia continet pra cepta vitae, quae illi non modo diligenterte
nenda ed frequentem otiam aevium reuo- . eanda sunt. Primum autem plurima teneat
praecepta legatus noster rei familiaris admi nistrandae,quae sunt a Platone, Aristotele, Xenopsonte tradita. nam gubernandae si miliae peritum ad ciuitatis administrationei magis este idoneum,qu meum,qui in cecς'
nomicisn quam sit exercitatus, sapientes iudicarunt. Est enim domus quasi quaed iuparua siuitas ; ciuitas vero magna. domUS. quare legatum volumus etiam bonum esse cec omum ,id est , iustiuo, prudentem, riuus finis est, nihil ut sibi unquam desit, ex iis rebusTamiliaribus, quas tempus, & hi mana necessitas flagitat, ad moderatam, nobilique viro dignam vitam agendam. ea igi- tui quae ad rem dontesticam ,&familiarem spectant; hauriat e fontibus philosophorii. praesertim Socratici Xenophontis,qui mihi videtur has res optime omnium persecutus esse ineo libro,qui Oeconomicus inscribitur. Praeterea vero legato nostro ea potissimum est pars ediscendaphilosophiae, qua virtu es
115쪽
noocet AurANi MAcri omnes, & ossicii, ac bene vivendi disciplini continetur. nam si virtute praeditus, praeter ceteros, nobis est legatus coformandus, vim de viri tem ipsam cognoscet, nisi ab eiusdeindagatrice, atque ab ipsa animi cultura, a philosophia 3 ac si nobis est fingendus leg tus,detractis omnibusvitiis,unde vitiorum, Speccatorum medicinam petet, nisi aheorundem expultrice philosophia)Silegatum fingimus temperatis, moderatisque moriabus, unde praecepta sumet de iis conformai dis,nis ab ipsa magistramorum) Si eum v Iunius esse ad omne ossicii munus instri etiam,vnde tam praeclaram accipiet dis vitianam, nisi abea philosophiae parte, inquav- Vberrimi is est de officiis locus: si denique te i itum volumus beate vivere, quo pacto fecitatem, & summum bonum, quod est e
tremum rerum expetendarum, poterit assequi, nisi per eam philosophiam, quae nobis sbene,beateque vivendi praeceptatraditiB ate igitur vivere in primis studeat legatus inoster, sed felicitatem filam,aut simmu bonum , quod omnes quodam modo appetuic ' & quo referuntur omnia, non ponat in comporis voluptatibus, ut ollim Aristippus, &Epicurus;non in diuitiis, ut Rex Phrygu ML das, qui χν. μου ra est appellat', ob inexhausta auri auiditate: non in honore, ut alii qui u vere Guilis vitae sinem existim runt; sed in actu
116쪽
in actione tantum, qme cum virtute eoniunctasit, invitaperfecta. Hanc esse veram felicitatem, &verum hunc esse, atq; supremum finem Aristoteles, summus philoso
phus,apertissime declarauit; cetera enim,ut voluptas, diuitis,honores,propteralium finem expetuntur, ac sunt in fortunς potest te constituta. beata vero scit esse nemine,
nisi fixo, &permanente bono , nihil autem inueterascat ; nihil extinguatur, nihil cadaei eorum, quae in vita ala consistunt,necesse est. Iam vero legatum nostrum ad ciuilem scientiam deducamus, in qua longe omni volumus esto principem. ciuile enim artem sitra ceteras omnes, philosophi constitus sunt, eamque dixerunt esse dominam stu, diorum omnium, quae spectant ad secietatem, communitate J; generis humani. huiuautem scientia subie citassintvstae negotia, dea'iones ; atq; eiusdem finis est, non cogni- tio,sed actio;ministrae vero sui arxes omnes,
quibus imperat illa; & est praestantissimasciuentiarim. ac quoniam legatum quaerimus prudentem hominem,don agendas negotia as; in procuratione ciuitatum; atque in coibi sitis capiendis egregium , qui semper alti quid dicat, sectat, cogitet dignum ciuili viro. nihil esse opinamur, quod ad ei' personam pertineat magis, quam ciuilis disciplina, quam Plato resia appellauit, α in omnibus
117쪽
re suis dialogis quaerere videt &iti
quaerere, ut cani demum a philo sophis p tendam esse affirmet, sine qO rerum agentarum studium, cuius finis est optimus,ae persectissimus, inarie pro rsiis eme vici eatur. Hanc vero uniuersam scietitiam si te atus
nostet erit adeptus ,omnem item ciuilis administrationis rationem complectetur; ac.
iudicare facile poterit quae sit optima rati
gubernandi, ex iis tribus ciuilibus Mnimi strationibus, quaesuritaveteribus institurae; quarum vita, est unius . &haec trirervuim brannidem distribuitur; altera estpaucomm. atque haec distinguit irha optimium, depaucorum potehtiam; multorium est tertia. Min v
uiditur: utrum hae perie singulae sint opti- inae; in hiulto illa melior administrandi r lio, quae omnes simul bohas complexus sit, r ut olini Respubl. Lacedaemoniorum, in qua Rex, Ephori, &Senatus exstiterunt, cuius quidem praeclaram, & eximiam speciemici hac florentissima Ventia Repciblica licet intueri. Guitim disciplitiam , luanti rese-iat, legatum nostrum, inultis, magiiisq; de . σcausis, perceptile; paulo ante ostendi inus. ιHoc autem loco tutis ciuilis cognitionem eidem legato ita hecessariatii esse demonitrabimus , ut si sit eliis expers, persectus h beri, aut nominari nullo modo possit. Maxime
118쪽
DE LEGATO LiBER II. iij itime igitur est ius ciuile legato perdiscendum, ac cognosce lae leges, quae sunt firmis sima ciuitatum fundamenta; & ad ciuium salutem , vitamq; hominum & quietam, &beatam conditae sunt: iis enim sublatis,non modo ciuitas, aut gens ulla, sed ne domus quidem minime stare posse videretur. Lex autem ipsa est quasi quaedam bene vivendi norma,atque praescriptio;&est emendatrix commendathiaeq; virtutum. Itaq;
legibus &lissima virtutibus praemia, &maxima vitiis lupplicia sintproposita; unde viros bolaos, iisdem legibus, seri, veteres, sapientissimi iri existimarunt ; ac propterea iuuenes e scholis egres s , a magistratibus
Roman bs verbiuris ciuilis scientia summo in honore semper fuit, ac prisci illi viri ranti leges coeperunt aesti mare, ut xIi Tabularum libros inter sacra aPotitificibus iuberetii aD seruari; quos postea Ch. Flavius efferre in album voluit, potestas ut esset populo illarum cognoscelidarum. Sed alia fuit doctriana ciuilis,Decemuirum tempore, quos quidem constat fuisse X I i Tabularum auctores; esia vero Galli Aquilii, Scaevolarum, Sulpicii ; alia demum Caesarum aetatibus ; quibus sane temporib=, quamplurima sunt ab ipsis immutata. Nullum autem fuit in Romano-
119쪽
rum imperio . ex omni memoria, tempus,
quin iuris ciuilis studium nobilissimu atque inutillii num haberetur; sibi, ut iurisse niuiti
domus totisu oraculu curat Aus appellaretur.
Apud ceteras vero gentes,leges omnes,quiubus prudentissimi illi viri, quos celebrauit antiquitas, suas ciuitates temperarunt, ta tum habuerunt auctoritatis, ut illae humano generi, per legislatores, Mosen,Lycurgum, aibolonem, Zaleucum, Charondam, Pompi lium, ceterosq; diuino instinctis, afflatu que admonitos, datae diuinitus dicerentur,suminisque in bonis ponerentur. quod eloque- . tissimus orator Demosthenes his verbis e
, quapropter qui perfectam Remp. institu runt, eam potitumum optimis, &s luberrimis legibus ornarunt. Plato in sua illa Rep. . cuius imago in caelo est, duas praecipue artes forere voluit; nempe rei militaris praestantia;&istris ciuilis cognitio. In Romana vero Rep. res militatis,facultas dicendi, &iusci uile maxime excelluerunt. qua igiturprae laram, &perutilem artem tot clarissimi, aeta lentissimi homines semper digna statu runt, in quanobilibus in primis vitis e fiet ea vorandum, legatus noster contemnet, a reiiciet 3 is qui ad Remp. gerendam; ad humanarum rerum procurationem, ad
120쪽
Dr L sc ATO LiBER II. Hyciuitatum administrationem debeat vocari Nemo quidem certe, meo iudicio , laoc tam praui dignus nomine erit unquam, nisi tu .ris ciuilis inteluget pr stabit. ecquae enini res est, ecqua controuersia, siue illa dein gna, siue de paruare sit, de qua egregie non disserat; quam recte non diiudicet iuris p ritusὶ quaerendum est cuius sitiuris Angliae regnum. quis hoc, nisi iurisconsultus iudi acabit quemadmodum item, utrum rite iit indictum concilium ; virum recte Tridento Bononiam translatum; quis consul dus,nisi is, qui iuris disciplina ciuilis peritis simus esse videaturὶ Si vero huius erit expers. doctrinae legatus, ne verbum quidem de rebus huiusmodi, in conuetu prudentissimorum hominum audebit facere; quia depromenda erit oratio ex iure ciuili; ac si eiusae Arte sententiam, aut iudicium exquiret liquis , is se nescire his de rebus iudicium si cere, cogetur respondere. quo nillil turpius
tam graui persenae quidi oriri saepenumero Pselet ciuilis inter principes controuersia,ve I de finibus regendis, vel alia quacunque de re, cuius quidem est legato suscipienda defensio; quo autem pacto praestare id como
de poterit, sine iuris ciuilis scientia λ in qua sons est iustitiet,aequitatis, ciuilium negotio rum; a quo priecepta legato sunt haurienda rerum gerendarum, &omnia negotiorum