장음표시 사용
81쪽
8 OcTAVIANI MAGI Inia cu brutis aDeo tributa sunt; luabus tamerebus eximiis, antecellimus belluis: nimirunotione, seu intelligentia rerum, quas natu ra in uniuerso mundo, vel ipse naturae pares genuit Deus ; atque etiam facultate dicendi, qua mentis cogitata exprimere copiose, & Ornate, quae sentimus, eloqui possiimus quae res igitur duae nos plurimum faciut abestiis differentes, tanti, meo iudicio, aestimandae sunt, quanti dignitas, vita, salusque nostra. quid enim est caussae, cur rationem ipsam,
qua nihil est diuinius, & quaproxime ad be-
starum mentium, seu potius ad praepotentis Dei similitudinem accedimus, paruis
ciamus Z Orationem vero omnium reginam rerum claris limum lumen ingenii, Cloquentiam conzemnamus Z Sed quoniam SO-
crati, qui rapientivimus omni u est ab Apolline iudicatus, nihil est visum sciri certu ponte; nihil plane cognosci, & percipi; cui deinceps est aflensus Arcesilas ; quod omnis cognitio multis, magnisque sit obstructa disticultatibus, pr sertim rerum caelestium, quor immutabili aeternitate continentur, & quae procul sunt a nostra cognitione; multi hanc caullam arripuerunt ad reprehedendos eos, qui interioribus, δί reconditis litteris essent dediti ac praeclara hominum ingenia,quae ad optimaru artiti studia indiesmagis excitabantur, sunt conati rei dare. qui sane homines
82쪽
Da Lese Aio L1BER ILn otio languentes, blandisq; voluptatum,&ibidinum illecebris deliniti, non est dubiu, Irin ab aperta, & simplici,&directabeate vi-aendi via ita deflectant, eum que vitae teneat cursum, ut cuius naturae sint, penitus obliti,
quoddam cum bestiis videantur habere c5- mercium.sgo vero, fieri potest ut errem, sed quantuscumq; sum ad tu dicandum,sic pror His statuo,& iudico; elaborandum nobis esse cognoscendaru rerum in studio, ut, si minustes occultas, & admirabiles, omni ingenii Dcie, contemplari,&indagare,omni ex parte, possimus;ea salte perfecte intelligamus, quae
pertinent ad vitam communem, S ad bene,
laeveq; vivendum,id est,de virtutibus, &Vi- .liis; de bonis rebus, ac malis; expetendis,aut fugiendis honestis, aut turpibus, in hac vita quaeramus. nam, aut in natura hominis quae dam vis inest rationis, & cognitionis; aut isti sera dedit nobis artemam metemdiuina pro itidentia ; atque indagatio ipsa reru tum m ximarum, tum etiam occultissimarum, qua animi nostri, naturali quodam quasi pabulo, recreantur, non modo parum necellaria, sed inanis prorsus, Ninutilis est. quare do-
siliniilli,5 antiquissimi philosephi,qui iii
rebus occultis,&ab ipsanatura inuollatis,per tot secuti,tato studio,tatisq; vigiliis occupati fuerat nunc cotemnendi, aut deridedi sunt.
83쪽
Hemens ixur fuit Pythagoras, qui philos,
phiae nomen inuenit; deupierisDemocritus, Heraclitus, Empedocles, Anaxagoras, Le cippus, Plato denique, & Aristoteles, quos sere omnes, constat admirabili quodam ad philosophandum studio concitatos,a regendis ciuitatibus, totos se ad rerum cognitionem transtulisse; &, propter discendi cupiditatem , orbem omnium peragrasse terra-ium. Frustra etiam Openumero clamant illi,non posse incande vitra, tisi sapienter: ac satistim erit luod scriptum reliquit illudGraeci
lumen Plato: nudum maius, aut mehu phtu
Abia a Diu dattim munus semini. Sed si philosophari, aut totum nihil est,aut, si aliquid
minime ad vitae consuetudinem , & ad hii manam felicitatem necessarium, conseques est, ut orbis ipse doctrinarum omnium, Scingenuarum, atq; humanarum artium, quae vito quodam, ac mirifico societatis vinculo continentur, dissoluatur: unde a nobis fruastra itcni hoc tempore, & sine caussa suscipia atur labor quaerendi legatum praestanti*miam studio; atque doctrina, quam maxime requiri opinamur inco , qui rerum agenda rumin studio debeat versari. Mihi quidem hoc loco, non modo philosophiae, sed etiam artium, & disciplinarum omnivi quae nat rati inter se cognitione iunguntur, suscipia
ςnda esset defensio; nisi per se singulae ita se
84쪽
ipsas tuerentur, ut minime egeant patrocia. nio cuiusquam. Sed inconsideratis sermonibus vituperatorum bonarum artium, & doctrinarum , Omnia reclamant gymnasia philosophorum: urgent praeterea Omnes orum greges, qui omnium scientiarum in studiis liberalissimis sempςr vixerunt ; atque ii, qui disciplinas exagitant, atque irrident, a gubernaculis ciuitatum, a rebus gerendis, communi vitae consuetudine repelluntur. sed ne longius faciamus, nos reprehensores istos, & exagitatores scientiarum omnium,tot sapientirumorum hominum iudiciis conflictatos, contemnendos esse putamus; acdisciplinis omnibus ingenuis, de liberalibus artibus, ut omittamus sordidiores, id est eas, quas 'χανικας Graeci vocant, nihil esse: utilius; nihil magis necessarium viro nobili, qui in Republ. dc in maximarum rerum actisonibus versetur, exploratu habemus. Quapropter quem his in libris formamus, J ii struimus legatum, oblamus praeceptis abundare rerum omnium, quae ad ipsius animum excolendum, & ad sium munus sustinen
dum potissimum spectent; quibus quidem sine iubio abundabit, si se mirificum viri
tum , & doctrinarum omnium comite praebuerit. Sed hoc de genere toto, ut est propoditum, accu te dicendum esta
85쪽
ga OcTAVIANIuuibus in primis artibus, acdoctrinis legatuid beat esse instructus, C A P. I.
ino N i A M diximus superiori libro, n
-minem este legatorum in numero hobendum, qui non sit omnibus iis artibus in structus, quae liberalesselent appellari; de iis eruditus doctrinis, quae semper aditum Smmis de singularibus viris immortalem ad gloriam patefecerunt; huiu& institutae scriptionis , ac teporis esse arbitramur, eas distincte, ordineque omncs, quantum in nobis erit literis persequi. Etenim is, quem nos specta mus, legatus, tanta desideratadiumenta doctrinae, quanta sertasse nullus , qui aliam sv tineat petibnam. ac quoniam multum intecse distant omnes fere artes,ac disciplinae,quiabus maxime studendum rebus sit, hoc lo co, dicendum est. Principio igitur ei, qui persectus legatus esse vellet, necessariam putamus esse scientiam iactarum, diuina- iumque litterarum; qua quidem nihil cst mnino sanctius, nihil est diuinius: ea vero t to ceteris artibus, de disciplinis antecellit,
quanto res diuinae praestant humanis; quanto mortalibus, dc caducis, aeternae. Ete- nim sacra in primis sapientia in animis nostris motionem quandam in mat praepotentis , & immortalis Dei; ex hac autem cognitione . trinum ilham, atq; unum pie, sin-cteq; colimus, veneramur, ac conruplamur:
86쪽
nare cuncta, tamquam a fonte bonorum omnia: praeterea vero, Deum Opt. in . intelligimus semper fuisse; semper esse,ac semper
futurum;vel potius semper tantummodo es se, cum reliquae sint partes temporis dilabe vis; cognoscimus etiam nosmet ipsos omnium cupiditatum ardore restincto, hi mana omnia despicimus ; & insta nos posita iudicamus. O vitae theologia dux, de unu aeterni patris educta, quae Dei verbum insere; in hominum corda, perpetuam nobis affers italutem,&quietem O clarissimum vitae lim me, quod omnes errorum diuidis tenebras; rerumq; cauestium discutis caliginem, sic, ut ad procreatorem mundi Deum; sedemq; v rae beatitudinis, possimus penetrare, &alis quando cum illo c testium animorum coetu, aeuo perfrui sempiterno. Felicem in terris sisne dubio vitam agere videntur ii; qui sanctisi simae, & Christianae huius doctrinae studio sint stadediti,ut ab eo numquam diuellatur. hic enim est suavissimus animicibus, quo i he tata percipitur voluptas, quanta ne excogitari quidem potest. Quapropter, legatum volumus in primis diuinae scientiae laudem esse adeptum: nam necessaria prorsus est cognitio sacrarum litterarum, cum Christianis omnibus;tum iis maxime, qui in Re .admi nil ratione, vel publicis in negotiis versatur.
87쪽
OcTAVIANr MAouc tenim,praeter quam quod omneDeiverb M voluntas sacris in historiis continetur; in iisque narratur, quomodo ipse Deus uniue sim hunc mundum constituerit; quae sit orti
po peccati; quod ad illud tollendum, & nos seruandos filium sirum miserit Christum: ac, strae ; multa praeterea nobis exepta in ea sine proposita de conservandis, & administrat dis ciuitatibus, legibus ,& iudiciis: item ori so sepe describitur, & principium maximorum regnorum ; ac quibus de caussis, tot in imperiis acciderint rerum vicissitudines, de rerumpublicarum conuersiones. mirifice itineant doctrinam: id enim studium longe ceteris&studiis,&scientiis antecedit; acno tolum delectat, sed etiam sine satietate dei ehat. ad eos autem libros perlegendos ante- quam aggrediatur, optima diui Augustini praecepta seruare debet. casint ; ut Deum in
primis exanimo dililuntatem pro certoris perspecturum: deinde vero in eo sits-ma charitas i recta conscientia; fides mira. quinetiam minuat opinionem scientiae, de arrogantiam;demittat animum, ac mentem; ac denique illud ostolicogitet:. ientia in -
88쪽
fit; charitas adificat. quae veto legerit, ac d dicerit, ad unam in Deum reserat pietatem, quae sundamentum est omnium virtutum; plus nolit sapere, quam oportet; nec ea curiose quaerat, aut inuestiget, quae non sunt hi manis comprehensibilia mentibus. Stetiblud Hodo : Omnia Deo facilia ; ac nihil umquam iitio noαm . neque Vero animum patiatur situm falsarum, & perniciosarum opinbonum maculis ab haereticisaspergi,quos iam quam foueat; numquam tueatur; aut velit apud se manere; sed, vehit in corpore, si quid putridum, aut pestiferum est, volumus amputari, ne reliquo corpori nocere queat ; sic, ne animis obunt nostris prauae impioru sen
tentiae, radicitus sunt ex iisdem animis extrahendae; atque haereticorum sermones &co- , gressias omnes fugiendi, quamuis virtute aliqua eximia praestare viderentur. Virtutes enim in illis, qui a vera, & Christiana religio ne recesserunt, non virtutes amplius, sed vi- tia potius debent appellari. merito. quia in i-
psa religione virtutum est omnium Ipledor, decus, & ornamentum sine qua, ut nulla vera Vmquam virtus ; ita nulla vera laus erit in
vita. Itaque legatus religionem potissimum colat, qua omnium ciuitatum, & omnium hominum salutem cotineri perspicuum est;
89쪽
nis, & sacris solennibus, & anniuersariis in ' tersit; det operam diuinis rebus; ac vitam doniqi tinctillime agat, & honestissime quae
vero ad sacrosanctam Rom. Ecclesiam pH tinent; ad ritus sacrorum ;adius caeremoni rum item quae in conciliis, ut ita dixerim,g neralibus constituta sunt, cognoscat omnia; nec sit prorsus ignarus iuris pontificii; ut, si quando, his de rebus, cum Pont. max. Vel cualio quopiam sermo habendus si , earum omnino imperitus minime videatur. Nortanda est etiam illi sacris in litteris, tota anteacta vita ; & obseruandi mores sanctorum oui, Detinterpres,e, sanctimonia,
mnium, &a1ua in Christum pietate istisque rebus pro Christiana religione praeclare gestis, nobis caelum reserarunt; pro qua non modo mortem ipsam, sed crudelitatem etiam mortis, & dedecus numquam
horruerunt. quod cum ita sit, quid est, quod ' os habere debeamus antiquius nostra reli- Ggioner qua nulla profecto melior; nulla san-- ctior fuit umquam. Ac si apud eas gentes, ac nationes, quae, antequam Christus Dei filia hus nasceretur, tenebris obcaecatae, idola v nerabantur, tanta vis semper fuit religionis, quae cuiq, erat propria ciuitati, ut eam rebus omnibus anteponendam censuerint; quanto magis vera nostra est aestimanda religio ,
nde salus aeternae vitae sine dubio pendet tmiseri
90쪽
mina variς getes coluere,quas in error sm
ximos incidiste, nos, diuina ope, ac benignis male , firmissimis sacrae theologiae nixi fundo mentis , facile cognoscimus. Quid autem de
Deo antiquissimi illi philosophi,qui se advoritatem dedideravi rerum omnium,quae in- 'essent in mundo , inuestigandam ξ Pythagoras Deum dixit esse animum, qui reru in na- tu operatur,a quo animantia,&ea, quq nascuntur,vita fascipiunt Cleanthes,&Anaxi- menes aere existimarunt esse Deci, Anaxag0ras ab iis multu dissentiens,Deum esse mente infinita,a qua omnia moueantur, affirmauit;
alios aute l5ge aliter sensisse costat. Nos vero eo diuinae prouidelice debemus magis, quod simus ad haec tepora reseruati,quibusDeus ipse trinus,& unus cognoscitur, & colitur, cui multis in locis, utina in toto orbe terrarum; tummaxime in hac Christiana Repub. quae, propter hanc praecipue caussam, Deo in cara semper fuit,ut tamdiu feliciterintegra,&in- . uiolata permas erit, quadiu antiquoria nullumille enim & ducenti sere anni,numeratur a condita urbe Venetiis: atque eandem certe Rempublicam credibile est, summum rectorem mundi, ad consequentis temporis perpetuitatem,velle dominari. Ac de primo