장음표시 사용
481쪽
no lacunaria fiunt. 'in Hujus ligni resina cedrea dicitur, quae in conSerVandis libris adeo est utilis, ut perliti ex ea , nec tineaS Patiantur, nec tempore OnSeneScant. NaScitur in Creta, Africa , atque Syria.
tur , quod caput ejus a rotunditate in acumen erigitur, Unde Jc κωνοει, is VΟ-catur , id est , alta rotunditas. H1nc dc fructus ejus conus , quia rotundi ias ejuS talis est, ut conum imitetur.
Unde & coniferar CypariSSi dicuntur. Hujus lignum Cedro pene proXimam habet virtutem. Templorum quoque trabibus aptum , impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit, firmitate perSeVerat. i in Antiqui cypressi ramos prope
rogum con Stituere Solebant, Ut odo-dem cadaVerum , dum Urerentur, OP- Primerent jucunditate odoriS sui.
33 'l Juniperus Graece dicta , sive quod ab amplo in angustum finiat, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem : adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint Opertae , usque ad anniam per Ueniant: et sis enim apud Graecos ignis dicitur. φρὶ Juniperus autem alia parva , alia magna eSt.
pia nascitur, quae caesa durescit in lapidem. Cujus lignum nigrum est,&corteX leviS, ut lauri, sed 'l Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis , ac fulvis. Ethiopicum
Vero , quod praestantius accipitur, in nullo est maculatum , sed eSt nigrum,
reotica palus in India , unde Ebenti Venit. Τ' Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit, Ebenus autem crepundiis illi' gatur , ut infantem visu nigra non ser
37 Platanus a latitudine soll0rum dicta , vel quod ipsa arbor patu la sit, & ampla. Nam stλατος Graeci latum Vocant. Expressit hujus arbori Scriptura & nomen, & formam di cens : Quasi platanus dilatata sum jux ta aquam in plateis. Est autem tener rimis soliis, ac mollibus, & vitium i miliS.
ta , quod ea soliti erant Dii gentium quaerentibus praecinere , arbor mul tum annΟSa, siciit legitur de quζr Cu Alambre, sub qua habitavit Abr h m , quT fertur usque ad Constanti Regis Imperium per multa secula pζr durasse. Hujus fructus Galla appet
latur. E quibus una agreStis dicta , parva forma, sed firmo corpo re , at Ue nodoso , quae medicamini bus, & in caustis adhibetur. Alterδανοβ te Vi S, ac lenis, ac nimium p r forata, ' i in lucernarum tantum ubi bui
39 FraXinus vocari fertur, quQd magis in asperis locis , montanisquς
sit Hujus ligni resina cedrea. Vid. Vitruv. lib. 2. cap. 9. 2 Cypati,sus Graec. dicitur, quod caput eius. Serυ. En. s. ad υ. Aeriae quercus, aut coniserae Cyparissi: CQδ' citur seu tus cupressi , α ipsa κωνοειδὴς est. Nam a rotunditate in acumen levatur. 34 Antiqui cypressi ranios. Ex eou. AEn. 6. mi v. Fcrales an C cuprcssus.s J Juniperus Graece. Juniperus Latio est vox. Nam Gracb αρδευρορ dicitur. isj Adeo ut si prunae egus , &c. Ex Hicr. Ep. ad Fabiolam l26. mansione 16. 6J Juniperus autem alia parv. Sec. Ita Diosc. lib. I. cap. Io . j Ebenus in Ind. v miliat p. e SerV. v. : Ola India uigium fert ebenum. Georg. r. 8ὶ Sed Indicum maculos- falvis. . Dio corid. lib. I. cap. 13 o. Di Est autem Mareotica palus in India. Scrv. od v. Mareotiri alb. Georg. 1. AEgyptiae in Mit in Mareotis caim in xi pars cst; ct ad Sola India nigrum furc cbenum : Atqui in AEgupto naάcitur, sed Indiam omnem pia am h Vr scepimus. r si Din Lucanus. Lib. io. .l kl Sicut legitur de querc. Mamb. &c. Hieron'. in Loc. Hebraic uereus Abraham , quae est Mambrς μ=q' c. onstantis. Rcgis Impurium monstrabatur, de Mausoleum eius in prascatiarum cernix xi δὴ in Hulus fractus galla. . Dioscorid. lib. i. cap. 117. / ir j Iuccinarum tantum usibus necessaria. Ex Plin. lib. I 6 cap. 7.
482쪽
stagis nascatur. mc per deriVationem fraxinus, sicut a monte montanaS. De quo Ovidius: & fraxinus utilis hastis.
EX hac arcus Parthi, & aliae gentes faciunt. Unde & Poeta : Ityreos taXii0rquentur in arcus. IR ItyreOS autem dicit ParthicoS.qI Acer, coloribus impar. 2 Τ Robur autem generaliter dicitur ex omni materia , quidquid eSt firmissimum. q3 Alnus vocatur, quod alatur Rdane. Proxima enim aquae naScitur,n Q facile extra undas vivit. Hinc &yςnera, mollis , quia in humecto l0
ψψ Ulmus nomen accepit, quod 'liginosis loci; & humidis melius proficit. Nam in montanis, & asperis
minus laeta eSt.q5 ' Larix, cui hoc nomen a CR tello Laricino inditum est , 'o' eXqR tabulae tegulis affixae flammam
pyllunt, neque ex Se carbonem am efficiunt.
ψ6 Populus dicta, quod eX ejus
Rice multitudo nascatur. Cujus genus' inplex est. Nam altera eSt alba, at 'ς nigra. Alba autem populus dictJ, Vi Alia ejus una parte sunt alba , at Viridia. Haec igitur bicolor ha-φη , quasi noctis, & diei notas , quae ς opora ortu Solis, occaSUque ConS
tant. I in Generat etiam reSinam circa Eridanum fluvium, vel ut alii memorant , in finibus Syriae. Tiliam dicunt Vocatam , eo quod utilis sit ad usum telorum nitore, & levitate jaculandi. Est enim genus materiae leViSsimae. 8 'in Salix dicta , quod celeriter saliat, hoc est, Velociter crescat, arbor lenta , vitibus habilis vinciendis. Cujus seminis hanc dicunt eSse naturam , ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat, '' sed & foeminas infoecundas efficit. 9 ''' Populus autem , & Salix,& tilia mollis materiae sunt, & ad Sculintura m aptae.
so 'in Vimen vocatur , eo quod Vim habeat, multam Viroris. Natura enim ejus taliS est, Ut etiam Si arefac ta adluatur , Virescat: deinde eXciSa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa dimergat.
maricem Vocant, CX amaritia line nominata. GustuS enim ejus nimis amarus est. 'εὶ Haec arbor in solitudine, &Sa XoSa humo nascitur, eX qua etiam arbore maleficis artibus sti: θρα, id est, odia concitari dicuntur.5 2 Μyrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor Sit. Unde & Virgilius: Littora myrtetis laetissima, &amantes littora myrtOS. Hinc est, quod a Graecis 3 I dicitur. Medi
483쪽
corum autem libri hanc arborem aptam Scribunt mulierum necessitatibus
plurimiS. 53 Lentiscus , quod cuspis ipsius lenta Sit, & mollis. Nam lentum dicimus quidquid flexibile est, unde& lentum Vimen, & vites, Virgilius Et lentae vites, pro flexibiles. 'in Hujus
fruchus oleum desudat, corteX reSinam,
quae mastiX appellatur, cujus plurima,& melior in Chio Insula gignitur.5 Terebinthus arbor Grai
nium resinarum praestantiorem. 5 ue Buxus Graecum eSt nomen a Latinis ex parte corruptum , et os enim appellatur apud eOS, arbor Sem per virens , Τ' & lae Vitate materiae elementorum apicibus apta. Unde &Scriptura , Scribe in buxo.
rupte Vulgo Lorandrum Vocatur, quod sit soliis lauri similibus, flore Ut rOSa. Arbor venenata interficit enim animalia, & medetur serpentium VeXationeS. 57 Herbitum vocaverunt PaStOres , eo quod Vice herbae praebeatur pecoribuS, ubi desunt paSCUa. 38 in Turbiscus, quod de Uno Cespite ejus multa Virgulta Surgant, quasi turba.
5 9 Stipa Vocata propter quod eX
eo stipentur tecta. Hinc dc Stipula perdiminutionem.
Cat. Hanc Veteres cannam VocaVerunt,
arundinem vero poStea Varro dixit: HISPAL. Sane sciendum, quod latinum canna de lingua Hebraea sumptum est. ApudeOS enim calamus canna dicitur. 61 Cicuta autem est, quod e
lateat. In indicis stagnis nasci arun dines , calamique dicuntur, eX quo rum radicibus expressum suaviSSimum succum bibunt; unde & Varro ait: In dica non magnum in arbore crescit arundo. Illius & lentis premitur radi cibus humor : Dulcia cui nequeant
Vulgo Senticem ursinam appzllant, asperum nimis, & spinosum.
est terra inculta, in qua sentices, Spk naeque naScuntur. Μajores autem no tri omnem arborem spinosam Veps.m
65 Oleaster dictus , quod sit se
liis olivae similibus , sed latioribus: ar 'bor inculta, atque sylvestris: amar/atque infructuosa, cui insertus OliVIramVS Vim mutat radicis, & vertit camin propriam qualitatem. ἔψl Lacryma Oleastri arboris duplex est. Alia enim guttimi Simulat sine ullo qualitas: morSU, alia ammoniaci guttam ex Stil latione collectam, ac remordentem 66 Oliva Graece ἐλα. oue dicitur1eX quo in Latinum tractum eSt, uxoliva dicatur. olea autem ipSa ar bor est, fructus oliva, succus oleum
ii Hujus fructus-gignitur. Ex Dioscorid. lib. I. cap. 9o. S 'I. sit Terebinthus. Ex eod. cap. sequenti. 3ὶ Et levitate matcriae scribe in buxo. Ex Ambros. lib. Hexam. 3. eap. 3. Locus autem scriptura Dac cs. ei Rhododendrum. Diosc. lib. . cv. S. Ncriuin aliqui Rhododaphnem , alii Rhododendron vocant. Vid. Pii ov. 2. A nobis adelya dicitur. 1ὶ Turbiscus. Graci T0melea.έοὶ Cicuta autem est nodos. e Serv. eclog. 2. ὰc 7ὶ Dicta quod lateat. I . cap. '. cicuta propter quod in Thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut can' dicitur fossa caeca , quae occulca est. 8ὶ Sambucus. Gotth. libri, Sabucus. mi Sentix dicta situ. Lusit verbis Virgilii: Per loca senta situ. 2En. 6.liol Lacryma oleastri. Ex Dioscorid. iλλὶ Olca autem ipsa arb. Duch. oliv. die. . Sιrv. Sed trissicis oleae melius. Georg. 2. '
484쪽
Est autem arbor pacis insigne, cujus mi una maturis, commune dicitur. Ex fructus diversis nominibus appellatur. iis ad usum Vitae primum est Hispa-67 Orchades, olivae Graeca num , secundum Viride, tertium com-ζtymologia a similitudine testiculorum
Vocatae , quos Graeci ο ρχεις Vocant.
68 Radiolae , pro eo quod oblon
tae , unde prius allatae Sunt. 7o Τ in Lyciniae, eo quod optimum dent lumen. Nam λἘνος lumen est. Unde & lychnum nomen acCepit, quia aptum est flammis, & luminibus.7I Pausia , quam corrupte ruStici Pusiam vocant, viridi oleo , & SuaViapta. '' Et dicta Pausia, quod paViatur, est, tundatur, unde & paVimentum.
7 a Syria dicta, pro eo quod de
hria est allata, sive quia nigra est.. 73 Crustumia eadem & Vo-ὶς mis dicta, eo quod volam compleat m)gnitudine , hoc est, mediam manum , unde & involare dicimus. Quid in autem volemum Gallica lingua honum , & magnum intelligunt. 7 Colymbades appellatae 75 Oleum autem ab olea nomi-RRtur. Nam ut diximus) δ' olea eSt ar- , unde derivatum fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis, eXpreSSum y catur Hispanum, a GraeciS ο ακιον Rppellatum. Quod autem eX ful ViS, nondum mitibus fuerit eXpressum, iride appellatur. Quod Vero eX Ui-
6 'in Amurca olei pars liquosa ab emergendo dicta , id est, quod ab
oleo Se emergat, & faex ejus sit. Hanc Graeci amorgen vocant ex Latina lingua trahenteS Vocabulum. 77 Gumen Graecum nomen eSt, hoc enim illi κομμι dicunt. 8 Resinam Graeci ρ ibis Vocant , ἐεον enim Graece dicitur , quidquid manat. Est enim lacryma Sud re exhalata lignorum , Ut cerasi, lentisci , balsami, Vel reliquarum arborum , SiVe Virgultorum , quae sudare produntur , Sicut & odorata Orientis ligna: sicut gutta balsami, ac feru- Iarum , Vel succinorum , cujus lacryma durescit in gemmam. ''in Prima est resina terebinthina Omnium praestantior. Affertur autem eX Arabia Petraea,
atque Judaea , & Syria, Cypro , &Africa , ex Insulis quoque Cycladi
bus. Secunda eSt lentiScina , quae maStig vocatur : haec ex Chio Insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia i , alia alia liquida, alia arida , & afferuntur eX Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia reSina Sum pSit. 9 Pi X Graecum nomen CSt, quam illi π ν Vocant. Alii volunt ex
m Orchades. ο ebad , o iam legi in Getustis Virgilii Iibris, non ut vulgo , Orchites, admonuit Piretur. Radiolae. Virg. Orchites & radii, & amara pausia bacca. R diqi m vocat Colum. lib. o. cap. 47. Ut di tinuat isti a Radio maiore. De quo Cato cap. 6. In agro Crasso, & cald. Olcam conditivam, Radium maiorem, Salenti-
Lyciniae. Licinia meminit Plin. lib. IJ. cap. 2. Et dicta Pausia. e Seria Crustumia item, & Volema. Drorum genera hεc sunt proptereis inter oleas posita, quod Isidorvi sui ἀiximus i S-- ς' meniariis sine Virgilii carmιnibus est usus , id illi fraudi saepe fuit. si ui Serυii locum inspoxorii , i. ii esto facilec periet. Mi Cotymbades appellatae. e Plin. Columell. Athen. Iacunam facile explear. 7 olea est arbor unde derivatio est oleum. Verba sunt Servis. ζd quod ex alb. f. o. e. v. Hispanam a Graecis ομφάκειν , 8ce. Plin. lib. 11. co. 7. Omphacion ex olea adhue, ' ς pressa; deterius ex dxupa , ita vocatur priusquam cibo matura sit, Jam tum colorem mutλns, diis rentia, quod 'ς viride est , illud eandidum. Porro de Hispano Galenus lib. s. de Simpl. Medicam. Si oleum linqMiti gustatum stricti Opi in praeferat , frigidum censetur , quale e t quod ab Iberia advehitur , quod Span m. b c ς,t , Hispanicum no 'δnt. Meminit quo)lia Hispani olei Aurelianus sερe , ut lib. 3. tard. cap. 2. Amurca ab emergendo. Serυ. Amurca pcr c scribitur, & per F pronuntiat 4.' 'l prima est resina terebiatu. &c. e Diosc.M.. lib. I. cv. 'I. 'a. 9I.
485쪽
appellatur Clonia e nos ramalem dice- Ie POSSUmus, cujus probabilis splendenS , laeVis, S munda.
86 si in Creandarum arborum naturaliter tria Sunt genera : aut enim sua Sponte naScuntur, aut eX Seminibus fortuitu jacentibus Surgunt, aut eX radicibus pullulant. Nam caetera USUS invenit, faVente natura. 81 Omnia poma Latine neutri generis esse dicuntur : arboreS autem foeminini sunt generiS, eXceptis Paucis , ut hic oleaster, hoc Siler, ut
Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet 6c haec buxus dicatur. Nam Superfluam quidam volunt facere dis Cretionem , Ut haec buxus de arbore dicamus: buxum Vero de ligno composito.
CAPUT VIII. De Arboribus Aromaticis.
fragrantis odoris , quae India . Vel Arabia mittit, sive aliae Re
giones. Nomen autem aromata traXiS-
Se Videntur , Sive quod ariS imposita divinis invocationibus apta Videantur, Seu quod seSe aeri inserere, ac miScere Probantur. Nam quid est odor, nisi aer contactus3
atque ramosa, lenissimi corticis, Mi ra-
mis ad aceris qualitatem: Amigdalae
modo succum aromaticum fundens album , & masticatione velut in pul'Verem resolutum, & 7 cum frangitur, intuS pingue est, & igni appositum
HOS masculum , eo quod sit natura ro tundum in modum testiculorum. Re liquum planum , & pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur ausem
admiSta resina , Sive gummi, sed di noscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit, resina fumescit, gummi Vero liquescit calefactiam. '' 'ThUS autem a tundendo dicitur, qui 3 dum gummi guttae ex arbore cadun in glebis miscentur: dum vero gleb in pulVerem rediguntur , thuS carpi tur , dc Virgulis tunditur , & sic ina manibus tollitur. Hoc dc Libanum V0 Catum a monte Arabiae , ubi Sabaei
Sunt. Nam mons eorum Libanus dici tur , ubi thura colliguntur.
tudinis quinque cubitorum, - Si miss pin .e , quam dicunt , cui S gutta Viridis, atque amara , 'i' unde Nnomen accepit myrrha. φεὶ Gutta elui Sponte manans pretiosior est , elici Rcorticis Vulnere vilior judicatur. Sar menta ejus Arabes ignibus fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad Odo rem Storacis Occurrant, plerumquς m anabiles morbos contrahunt. Τ rhasii Hinc a Graecis appellatur Clonia. Mendose ergo apud Dioscoridem cap. 9s. πί-σα ἡ μεν ωγea , ἔν έO - Cum legendum rat κλῶνον. 2 l robabilia splendens , lenis, Ac munda. Dioscorid. , -ι δε ἡ τίλ rara, καὶ Mῖα, και καθμρ .i uel Creandarum arborum natura. e Serv. Georg. i. ad υ. Princi p. arboribus. .i l Omnia poma ligno compos: to. Ex eodem is n. i. ad υ. Foliis oleaster amaris: In eo quadam emen μή isi Cap. VIII. Aromata sunt quaeque f. Od. India. Qu3que, id est, quacumque.i6ὶ Ramis ad aceris qualitatem , dcc. ὸ Solin. cap. 66. 7ὶ Cum frangitur intus pingue. . Diosc. lib. I. cap. 82. εὶ Et appellatur apud nos mascul. Ex Plin. lib. I 2. cap. I .i'ὶ Adulteratur autem adinist. e Dioscorid. ibid. tot Tus autem sine asp. e Serv. ad v. Molles sua tura Sab. Gιorg. 2. si δὶ Myrrlia Arab. arb. ali. ad. q. c. . Solin. DII λὶ Similis spinae quam ακανθιν vocant. Serυ Georg. 1. Acanthus arbor est in AEgupto semper frondens. 'Π Iunis plena est. . ' ubiἡκώ UDdς nomen accepit. Nam Ῥrrha o voee Hebraa fluxit: ut item Cinnamomum, Nardus, CrocM υυe Aloe Arictore Hierou mo. i in L η ita ejus sponte man. e Solin. , si in autum d rogloditica. a Dioscorid. lib. cap. I 8o. sed sinu fortassa legendum prρ Insul δ
486쪽
rha autem Troglodytica ab Insula India, & in latere montis Caucasi Arabiae dicta , ubi melior colligitur, α purior. 'i Storax arbor Arabiae , - similis malo Cydonio , cujus Virgultam ter Caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt. Distillatio ejus in ter-r in Cadens, munda non CSt, Sed cum proprii corticis scrobe servatur. Illa Rutem, quae Virgis de calamis inhae-
erit, munda est, & albida : dehinc fulva fit Solis causa , & ipsa StoraX ca limites pinguis, resinosa odori S ju- Lundi, humecta , & veluti meliosum iniquorem emittens. Stora X autem dic- ὸ , quod sit gutta arboris profluenS, congelata. Nam Graeci Stiriam gut-x-m dicunt, Graece autem συρ ξ Latine storax dicitur.
yybQr , cujus lacryma melior Arabica. ih t enim lucida, subalbida, leVis, pin gutS, aequaliter cerea , & quae facilem iliatur, neque ligno , Vel terrae ςψmmista , amara, odoris boni. Nam ς . India sordida est, & nigra , di ma' quod Soli obversum est, foliis ad Juniperi similitudinem. Cujus SylVas Ser
PenteS custodiunt, sed Incolae Regionis illius, cum maturae fuerint , incendunt. Et Serpentes igne fugantur,& inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est , cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum Vocatur: quod incorruptum ab igne , piper album z quod Vero cute rugosa, & horrida fuerit, eX calore ignis trahit & colorem, & nomen. Piper si leve est, Vetu Stum , Si grax e
novellum et Vitanda eSi autem merca
torum fraus. Solent enim VetuStiSSinaci piperi humecto argenti Spumam aSia Pergere, aut plumbum, Ut pondero sum fiat.
8 Aloa in India , atque Arabia
gignitur, arbor odoris stla Vissimi, ac summi. Denique lignum ipsius, vice
thymiamatum altaribuS adoletur, unde & nomen traXiSSe creditur.
gleba. Adulteratur autem admis- corteX ejus in modum Cannae sit rotun-
' gummi, qui non ita amarificat gus- dus, & gracilis. Gignitur autem in Inadiae , & AEthiopiae Regionibus, fruticu
brevi duorum tantum cubitorum, Ciniore subnigro , Vel cinereo , tenuissimarum Virgarum. Nam quod in crassitudinem eXtenditur , despectui
6 Iastix arboris Lentisci gut- St. Haec Granomastix dicta est, Via in modum granorum est. Melior Rutem in Chio Insula gignitur, odoris Di, ' candoris cerae punicae. Unde est ἰ quod Vero gracilius provenerit plendorem cutis pulchrificat. Adul- eXimium. Quod cum frangitur, visibi- tur autem interdum resina , Vel te Spiramentum emittit ad imaginem xiiure. nebulae, Seu pulveris. 7 'in Piperis arbor nascitur in XO Amomum Vocatum , quod Pp a Ve-
arbor Arab. Donatuς in Adelph. sc. I. Storax linquit in ab odore. Eadem vox legitur vuἀ Solinum Styrax ii .' ' alios. ι ilis malo Cr donio. e Dioscorid. cap. 8o. Plinius in. cap. 21. Cotoneo malo similem. l.i Vid. Diosc. cap. gr. ι . ' ' liter cerea. Id est , undique cerea, Plinius : Esse autem debet translucidum simile cerae. i . e Dioscorid. cap. 'a. vis cerae punicae. TDrrhena cera Diosc. sed hoc fortasse a Plimo, qui ceram Punicam candidissimam fieri dieit. j pzyi imilitudincin. . Solin. cap. de India. bi , seidum diversus est fructus. Ex eod. ii, nomen traxisse creditur. An. quia , cum Gracis πλωρ sit ut ea i ar pro Hreo in glosiis terit siυὲ Aid, i vii credo , qui hac illi a jecit. Vn 'Hod tu cras, eximium. e Solin. cap. 43. Vid. Theophr. lib. 9. de Hist. PIAEvt. cap. s.
487쪽
veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria, & Armenia: '/ fruteX ejus botrosum semen reddens sibi connexum , flore albo Veluti violae, foliis similibus Brioniae, odore etiam
11 Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, & purpureis soliis , ut piperis. Est autem VirtutiS cinnamomi similis, sed potentia inferiore Unde pro cinnamomi Vice duplex ejus pondus in medicamentis admis
12 Calamus aromaticUS a Similitudine calami usualis Vocatur. Gignitur in India multis nodis geniculatus fulvus , fragrans Spiritus SuaVitate. Qui cum frangitur , in multas fit partes scissilis, Simulans gustu Casiam cum levi acrimonia remordente.
intra terminos tantum XX. jugerum erat. Posteaquam eamdem Regionem
Romani potiti sunt , etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis viti, foliis similis rutae , sed albidio
ribus , Semperque manentibUS. Arbor autem Balsamum , lignum ejus Xylobalsamum dicitur: fruchus , siVesemen Carpobalsamum e succus i ' opobalsamum. Quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percuSSuS ferreis ungulis cortex ligni per cavernaS egimii odoris guttam distillat e caVerna enim Graeco Sermone οπη dicitur. Cujus guttam adulterant
admisto Cyprino oleo , Vel melle.
Sed Syncera probatur a melle , si cum Iacte coagulaverit: ab oleo , si instilla' ta aqua , aut admista facile fuerit resin luta : praeterea si laneae vestes e X ipsa pollutae non maculantur. Adulteram tum quidem, neque lacte coagulat, dc ut oleum in aqua supernatat, & Ve tem maculat. 'in Balsama autem si purJfuerint, tantam vim habent, ut si Ssele Scanduerint , sustineri manu BQR possint.
rum nomina , quae e X ali' qua Sui causa resonant, habenteS i 0 minum explanationem. Non tam somnium herbarum etymologiam in Venies. Nam pro locis mutantur etiam
2 '' Folium dimim , quod Sioquila radice innatans in Indiae littoribu colligitur. Quod lino perforatum , V
Cant Indi, atque reponunt. Fertur au
tem Paradisi esse herba gustu Nard m
3 Nardus herba est spicosa, unde & a Graecis ναρῖο παχυς appen a ta , quarum alia Indica, alia Syria δVocatur , non quod in Syria nascatur, sed quod Mons, in quo invenitur, aliqlatere Indiam spectat , alio Syriam Est autem Indica multiformiS , ς
H Frutex ejus botrosum sem. ὲ Diosc. lib. I. cap. I . sit Casia. Ex eod. cap. I 2. is in Calamus aromati c. . cap. IT. I J Balsami arbor . e Solin. cap. 48.lsi foliis similis rutae s. a. s. q. m. e Dioscorid. cap. II.sεὶ Arbor autem balsamum. de Serv. Georg. 2. opobalsamum , quod ideo cum ajectione signis. &c. Ex Hegesin. lib. 4. cap. IT. 3J Eo quod percussus ferreis ung. Ita quidem Diosc. , Theophrastui. M.tios Plinius: Ferro udi 'lieit. V. Hiit. Si vim ferri adhibeas, pavent υena. Hegesin. lib. I. virgultisque innascitur , quae acatis pueri gricolar. . Balsan δ; 'in d ma autem , si pura suerint. e Serυ. Georg. h. ad illud. Quid tibi odorato relatam sudantia lig*i Ol Cap. IX. Folium dictum, &c. a Dioscorid. lib. I. c p. II. iii Nardus. Ex eod. cap. 6.
488쪽
melior Syriaca, levis, fulva , Comosa, Adulteratur autem admixto croco pica parva, odoratissima , Cyperum imulans. Quod si multum in ore tar-d Verit , linguam siccat. Nardus Celtica a Regione Galliae nomen traXit. Nascitur enim saepius in Liguriae Al
pibus , in & in Syria, frutice parVO, radicibus in manipulo collectis liga
mentis. Flos ejus tantum propter Odorem bonus. Thyrsi ejus , atque radi Culae utiles probantur usibuS nOStris. ψ Costum radix herbae eSt naS-
ζζntis in India, Arabia , & Syria, Sed
melius Arabicum: est enim album, &jςVe, suave, jucundi odoris: Indicum ς0lore atro, & leve, ut ferula : Syria-ςum Vero pondere graVe, colore bu-
ςQ, Odore acri, summum tamen al-
Ciliciae , quod vocatur Coricium, qVRBq eam & alibi nascatur , Sed nonuntum, vel tale, quale in Cilicia. Un-
a potiore parte nomen accepit. δm multae res nomina Sum pSerunt
Rliquid. Optimum est autem , quod Rerit recens, odoris boni , albedine PRIVa , porrectae longitudinis , inte-ῖ Vm , & neque in fragmenta commi- 'Vtum , inspiratione bona , 'f' & cum yῆrpitur , manus inficiens, & leVitery re. Quod si ejusmodi non fuerit, aut ςtustum, aut infusum aSnOScitur. magmate. Augendi quoque ponderisCaUSa Spuma argenti contrita adjicitur,& proditur, si pulverulentum reperitur, i δ' atque decoctum ab odore proprio fuerit lapSum. 6 i' Crocomagma, eXpreSSiS aro matibus Crocini unguenti, atque inso malo sedimine in pannusculos sit, &ideo sic appellatur. i in Asarum nascitur in umbrosis montibus, ' μ' foliis Casiae similibus, inter quae flos juXta radicem purpureus, in quo Semen continetur UVarum
simile , radicibus pluribus , atque tenuissimis , dc bene redolentibus, & est virtute similis Nardo.
8 u Phu nascitur in Ponto, soliis
oleastro similibus. 9 Cyperus a Graecis Vocatur, quod habeat Virtutem ferventem.
Radix ejus est junci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, sive
contiguis , in similitudinem Olivarum odoratisSimis, atque acerrimis. Nascitur in paludibus, atque 'Τ' Vacuis locis. Traditur etiam alia species Cyperi, quae in India nascitur, & appellatur lingua eorum Gingiber. 1 o ιδ' Iris Illyrica a similitudine Iris Coelestis nomen accepit. Unde dc Latinis Arcumen dicitur, quod flos
ejus coloris Varietate eumdem arcum Coelestem imitetur. Illyrica autem di
Τn Syria. Alfia legerim ex Dioscorid. cap. ii Sψ xum. Ex cap. I s. V 0ςuin dictum ab Oppid. e Sers. Georg. I. ad υ. Croceos , ut Tmolus odores. 'sirium autem , &c. e Dist cori . ν - . Ο k curia carpitur manus inficiens. Dioscorid. βάπτων ἐν πιεσω ταe χὐραρ, hoc est , tingens humectatione manus. ι , infusam. Dioscorid. oεrμενος, id est, dilMrum. . tu ... 'RQ decoctum. Id est, defrutum. Dioscorid. καὶ τὸ τήν ισμὸν τώ. συrλάνειν. Qui in decoctum hic substi hi decoquere sit, non satis vident. 'ςomagma. Dioscorid. cap. 16. 9 Plin. lib. D. cap. 2O.
'liis casiae similibus. Immo hedera similibus Dioscor. φιλ α εχων κισσῆ. ινηια. Et Plinius ιιθ. 12. v. I . hederae si s se, pro αἰαὶ - legisse videtur verus Dioscoridis interpres, quo est usus Isidorus. si , , ς Dioscor. caρ. io. Plinius lib. I 2. cap. II. . 'Rilix est junei trianguli. Hoc cauli tribuit Dioscor. καυλὸν γωοωδο.i Vacuis locis. Contra Dioscor. εν τοπεις ἐργασίμ/ιr, i Ost, ouitis, err r ναρ interpr tis , qui ἀργιοῦε forta l.
489쪽
dioli similibus, radice aromatica, OdO- Amaracus a puero cujusdam Regis, ris boni. 11 Acorum soliis Iridis simi-
odoris jucundi, propter quod Maro
in Euphrate nascitur, quam quod in Arabia, fulvum , multistorum , purpureum , tenue odoriS rOSei , cum manu fricatur , guStu multum incendit linguam, atque mordet. Hujus sos dicitur. enim Grae
15 Thymum appellatUm, quod sos ejus odorem refert. De quo Virgilius: Redolentque thymo fragrantia
men , quod Latine dicitur flos thymi. Nam flos Graece thymum Vocatur. Est autem flos Tymbrae similis.
ni Amaracum vocant. Cujus nominis usum Virgilius etiam ad Venerem re
ferens ait :-Ubi mollis Amaracus illum Floribus , & dulci aspirans complectitur umbra. Apta est autem haec herba qui casu lapsus dum ferret unguen ra, I OV Um gratissimum ex confuSiono
18 ' Hyacinthus herba est lia' bens florem purpureum. TraXit auriem nomen a puero quodam nobili, qui in saltibus inter purporeos fores repertUS est interfectus, deditque n0 men herbae puerilis funeris caSus.
Est autem radice , dc flore bulbi Simi lis , pueros a pubertate retinenS.
impositum nomen habet, a quod Jm Puero , cujus membra in hunc florem traΠSierunt, qui dc nomen Narcissi mappellatione custodit, de decus pili claritudinis in tyi in candore retinet sell0
2 O Rosa a specie storis nuncupλ ta, quod rutilante colore rubeat.
2 i Lilia lactei floris herba, uno
dum candor sit in foliis , auri tam Πspecies intus effulget. 22 'Min Viola propter vim odori
nomen accepit. IJ J Hujus genera Suox tria , purpureum, album, m linum .
23 Acanthus herba AEgypti/semper frondens, spinis plena, no i
ii Acorum. Ex cap. 2. . . . 'Iles xl Acerrimi saporis, sed odoris jucundi. Vox saporis deeνat in omnibus libris, quam e Diosco . repo; ' ρυμ ας τη γενσει, και τὼ οσμη rn ανAlor. Plinius quoque gustu acres, odore non ingratas. 3l Meu. Rid. Dioscorid. cap .l l Cardamomum. Idem cap. f. se lib. 2. cap. I 8s. . si Schoenus melior. Vid. Dioscorid. cap. 6. Qui primam laudem Nabathao Schoeno. Secundam Arabico trio inutilem esse ait. Catera convenιunt. νψfori 6ὶ Flos schinnantos. Squinantos apud Pallad. in Octob. tit. I . apuά Aurelianum non semel mendoἷς sse tunc , G proferebant, , scribebant. 7ὶ Epithymum. Dioscorid. lib. 4. cap. I7y. ἐπιθυμον θυμου L; ἱν ανθος. Vid. Plin. lib. 26. cap. S.I8ὶ Sampsuchus. Itis quoqNe Ab Aureliano , ct Heschio: ab aliis sampsuchum effertur. Ol Unde Sc nomen amaracus. E Serv. AEn. i. Ubi Mollis amaracus illum. Viol Hyacinth. Serv. eclog. I. O Ovid. lib. Io. t ij Est autem radice ,& store bulbi. V. Dio corid. lib. . eap. 63.11ὶ Narciss. Ovid. lib. 3. cuiMili; in In candore retinet solior. Florum potiμs, nil folia forum intellitas, ut mox de Ii.ras , ex inmeandor sit in foliis. Diosc. ανθος Mυκον. i Quasi lielia. Al. quasi telia. si uel Cuius dum eandor sit in fol.-- effulget. Verba sunt Ambros. Hexam. . cap. 8- Θιelis , sp si viola propter vim odoris. Doloris libri omnes prater Rom. mendo,., ut anaret, Ambros. In quibdi Rne amplius florum , an vis odora delinet. . .. . Purpui Hujus genera sunt tria. Quatuor retulit Dioscorid. λευκον , μδεινον , κυαν,ν , πριφν' 'luteae, albae. si 8ὶ Acanthus. Locus eo latus ex tribus Servis locis. Geou. 2. AEn. I. . eclog. 4.
490쪽
si virgulto. In cujus imitatione Arte VeStis Ornatur, quae Acanthina dicitur , & Acanthis dicta. 2 'ὶ Hedera dicta, quod arb
ribus reptando adhaereat. De qua Vi gilius: Inter victrices hederam tibi se pere lauros. Alii hederam ajunt Vocatam , quod hoedis supra laetis abundantiam in escam a VeteribuS praebem batur. N Hederae frigidae terrae indices uni secundum Physicos. Nam antipharmacum ebrietatis est, si quis pO'tus hedera coronetur.
5 Elleborum memorant in Grae- Lia circa Elleborum quemdam flu- tum plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hoc Romani alio nomine Veratrum dicunt, pro eo quod
.umptum , motam mentem in Sanita-xζm reducit. Duo sunt autem genera.
num usque adeo celebris eSt, Ut nO- ias herbas Aconita illinc nominem US. Nam toxica venena ex eo dicta, ex arboribus taXeis eX priman-xur, maxime apud Cantabriam.
2 7 Zi Euphorbium dictiim, quod
jus succus oculorum a Uat ViSUm
Cujus vis tanta est, ut duriS carnibus .uperadjecta citius coqui compellat.
Nascitur in multis locis , sed plurima in Mauritania. 28 'in Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi & Ganges flu-Vius oritur , in cujus succus dictus primum Lacsir , quoniam manat in m dum lactis , deinde usu derivante La- Ser nominatum eSt. Hoc eSt, a quibusdam Opium Cyrenaicum appellatum, quoniam & apud Cyrenas naScitur.
29 φὶ Aloe herba amarissimi succi so Panace herba fragrantis odoris, thyrso ferulae similis , ex qua profluit succus , qui Opopanace dicitur , croceuS & pinguis , Odore gravis,& amariSSimUS. 31 Galbanum succus eSt ferulae 3 et Dycha est mons Cretae, eX quo Dyctamnum herba nomen accepit, Propter quam apud Virgilium cerva Vulnerata Saltu S peragrat Dyctaeos. Tantae enim potentiae eSt, Ut ferrum a corpore expellat , Sagitta S CXCUtiate unde & ejus pabulo ferae percu SSae Sagittas a corpore inhaerentes ejiciunt.
Hanc quidam Latinorum Polejuna Μartis dicunt propter belli tela ex
ss 'i in Mandragora dicta , quod
habeat mala suave olentia, in magni
su Hedera. Festus. Hedera dicta, quod haereat, sive quod edita petat , Vel quia id, cui adhaeserit, edat. bl Quod licedis subra lactis abund. &c. Columell. lib. 7. cap. 6. e medis : Qui ubi editi sunt eodem modo , quo agni,' Vcantur , nisi quoa magis hcedor. lascivia compescenda, & arctius cohibenda est : Tum super lactis abundantiam Ru cra , vel Cychisus, aut hedera praebenda. Hederae frigidae terrae indices. e Serυio Georg. 2. Hederae pandunt Vestigia nigrae. Album & nigrum. Lua post hae leguntur in quibusdam editis , obsunt ab omnibus manust. Sunt vero Ambrosiἐ si , lib. 3. Hexam. cap. 9. Qua propterea hic adscribemus : mnc utem periri loquuntur escam esse , alimoniam ρ rnicum , eo quod naturali quodam temperamento sui corporis vim pHbuli nocentis evitant- o c. usque ad solutem. hcone portus est Bithyniae', qui proventu maior. gr. e Solin. cv. 1 f. sit Nam toxica venena ex eo dict. Plin. lib. I 6. cap. Io. Sunt & qui taxica hinc appellata dicant venena, quae nune Ioxica dicimus. Vin ξψphorbium dict. Etymologia, opinor, meminisse Isidorus noluit, se hie ut rape alias aliquid a Braulionι , vel po- ' posteris additum. Plinius ab Euphorbo Juba Regis Medico nomen duxisse ρut t. cr herb. n. i. monte Oscobagi. Al. Osabui. Quis υero hic mons , nos ad conjecturam evadere numqv m qui imus. ' Cujus succus dictus primum Lac Sirpicum. Solin. cap. o. Dictum primum lac Sirpicum , quoniam manat in mo-' l cheum deinde usu derivante, laser nominatum. Columella υero lib. 6. Radix , quam Silphion Graeci vocant, et 'S' nostra consuetudine laserpitium appellant. Et diυersum fuisse Iaserpitium, a sive videtur. Pἰμntur in Riadenia: ''n'ς QxO , α quaeso , si speras tibi hoc anno multum suturum sirpe, Sc laserpitium. Vid. Plin. lib. 19. O p. 3. y l herb. a. s. Dioscor. lib. p. 21 Ii tanaces. . Dioscor. lib. s. cf. FI ὶ Hanc quidam latinorum Pulegium. Plin. lib. 2O. cap. I . 'ii Mandragora dicta, quod. Ne hic quidem de Veriloquio cogitavit.' ' Unda de eam Latini malum terrae. Dioscor. Ρωμαῖοι nκνί- , οἴ κε μάλα rin et .