장음표시 사용
91쪽
nes quae causa Subegit ignotaS tentare
vias 3 ui genus, unde domo ξ pa
cemne, huc fertis , an arma318 Aliae responsivae: ut, illinc, istinc. Aliae deprecatiVae : Ut , eripe me his invicte malis. Aliae promiSSi-Vae : Ut, parce metu Cytherea , manent immota tuorum fata tibi. Alite ConceSSiVae , quae cum impulsione prohibeant: ut , I, sequere Italiam ventis pete regna per Undas; quae tamen ne non intellecta Sit persuasio, permixta Sunt aliqua , quae Vetant latenter : Ut, - VentiS per undas. Alite demonstratiVae : ut, en , ecce. Aliae Optativae: ut, o mihi praeteritos referat si Juppiter annΟS. 19 Aliae 'in derogatiVae: ut, nequaquam. et o Aliae, quae cum eXclamatione proferuntur: ut, γ quis furor, o ci-VeS , pacem ConVertit in arma 3 Et Cicero : O Dii immortales, ubinam gentium Sumus321 Aliae exhortativae, cum ad
sententiam prOVOCamuS : Ut , aude hospes contemnere OPES.
rio , Vitio peccatoque reducimus. Sunt,& affirmatiVae: ut, quidni, quippe. 2 3 PraeceptiVae: Ut, nuduS ara, sere nudus, habebis frigore messes. 2 Velativae: ut, neVe inter Vites Corylum Sei e , neVe flagella Summa pete. 2 5 NegatiVae: ut, non, minime. Sunt, & mirativae: ut, Papae Viv
re non licet, & fornicari libet3
HISPAL.26 Dolentis: ut, hei mihi quod
nullis amor est in sanabilis herbis.
2 7 Similitudinis sic: si ut, quom dam Creta fertur labyrinthus in alta.
28 Quorum quot sunt figurae, tot, & in pronuntiando VOCeS. 2 9 δ' Sunt, & amphidoXII, qua
rum parS honesta est, pars inhoneSta: Ut, non est tua tuta Voluntas: Magna
petis Phaeton. 3O Sunt, & aliae , procatalep-SeS: cum id, quod vobis objici poterar, ante praesumimus ad diluendum: ut, si quis vestrum, Iudices, aut eorum, qui adsunt, forte miratur. Sunt, & apo' rise , dubitatio Simulantis nescire Se, quae Scit, aut quomodo dicatur. 31 'l Coenosis autem dicitur communicatio consilii cum judicibus, aut adVersariis: Ut, Si dicas, Vos consulo, ju' diceS, aut Vos ad Versarii, quid me facem conVenit, aut quid vos facturi fuissetis.
3 a ParadoXon est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse: ut pr Flacco Cicero : Cujus laudis praedica tor eSSe debuerit, ejus periculi deprc
catorem eSSe factum.. 33 Epitrope, id est, permisSis, cum aliqua ipsis judicibus, aut adVer Sariis permittimus aestimanda: ux,
Papae vivere non lic. &c. Verba sunt Hieronymi in Oh ossi Sanabilis , medicabilis apud oo d. p μή Rust. .
92쪽
Calvus in Vatinium, perfrica frontem, S dic te digniorem , qui Praetor fieres,
3 Parrhesia est oratio libertatis,& fiduciae plena, J occidi, occidi non Spurium Μelium , S c. Qua figura
Caute utendum est, ut Cicero praemisit enim rationem. 35 Ethopoeja est, Cum Sermonem eX aliena persona inducimUS: Ut,
pro Caelio Tullius facit Appium cae Cum cum Clodia loquentem. Energia VSt rerum gestarum, aUt quaSi geSta' Tum sub oculis inductio , de qua locvti jam sumUS. 36 in Metathesis est, quae mittit*nimos judicum in res praeteritaS, aut
futuras, hoc modo : ReVocate menteSad spectaculum expugnatae miSerae Ci-Vitatis , & videre Vos credite incendia , caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captiVitateS Matronarum , trucidationeS Senum. In futurum autem anticipatio eorum , quae dicturus est adVerSari US:
ut Tullius pro Milone : cum mittit animos judicum in eum Reipublicae t tum, qui futurus esset si occiSO, Mi lone , Clodius ViVeret. 3 7 Aposiopesis est, cUm id, quod dicturi videbamur, silentio intercipi'mus: Quos ego, sed motos praeStat Componere fluctus.
38 ij Epanalepsis est digressio: Tulit calor me dicendi , dc dignitas rerum paullo longiuS, quam Volebam,
so Anam laesis est, Commemoratio ejus rei, quam oblitos fuisse nos fingimUS. o Apaetesis est cum id, quod in animos judicum, quasi depoSueramUS,
I AEtiologia est, cum propo nimias aliquid , ejusque caUSam, &rationem reddimUS. 2 'in Characterismus est descriptio figurae alicujus eXpreSSa : Ut, omnia Μercurio SimiliS , Vocemque, Coloremque. Et crines flaVOS , dc
3 Τ' EpitrochaSmUS, m Pit res sensus breViter eX peditos in unum locum coacerVat, & cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero : Rempublicam , Quirites , Vitamque Omnium VeStrum , bona , fortunas, conjuges , liberosque VeStrOS , dcc. Ironia est, cum per Simulationem diversum, quam dicit, intelligi cupit. Fit autem , aut cum lauda
aut Vituperamus , quem laudare volu mus. Utriusque eXemplum erit, si dicas: Amatorem Reipublicae Catilinam, hostem Reipublicae Scipionem. s DiasyrmoS ea , qUM magmna Sunt VerbiS minuit , aut minimaeXtollit. 6 Epimone est quoties in eodem sensu diutius immoramur: Cui tandem pepercit 3 Cujus amicitiae fidem custodivit 3 Cui bono inimicus non fuit Z Quando non , aut accuSavit
lii Occidi , occid. Ex Miloniano 'in Mutathe is. H oyposin Rufinianus, ct reliqui solant, P. Nunnesius rec e nominatam ab Isid. Metathesin Hebat, per eam traducuntur jud cum animi ab eo, quod adest, ad praterium, aut consequent. 0ὶ Epanalepsis. Cicero Reditum, Quintilianus αφοδον vocat. ψὶ Chara iecismus. Vid. Rutilius , apud quem mendose Chresterismus. Jὶ ξpitrochasmus cum plures sens. Duas figuras sidetur confundere Ditrochasmum, se Synathroesmum. Nam coacervare ρ μης ensus commune Epitrocharmo , cum Synathroesmo : cum quadam festinatione decurrere , Epitrochasmi potius est. η'ς lum ex III. Catilinaria maris ἡst Synathroesmi: non n. vita, bona, fortuna, conjuges , liberi plurimum inter sa ia, quod erat Epitνοcha mi forta se proprium. Volunt. n. Aquila , , Numenius esse πολυδ MF- a. Ergo cum in ve- AEditionibus Epitrochasmui ιit, Litrismus , Lintrismus, oe Syntrismus in manuscriptis : utrβmque figuram ab Isido ' siuitam putamus, non admodum dijιimilibus morbis , unde unius di finitionem, alterius exemplum, utriusque tantum ' φρομ librariorum inscitia reliqudstit. Quomodo peccatum ab iisdem paullo ante adυertit. A. A guttinus in Exoche, ,-J pist e. Vid. Rutil. Aquil b. lib. b. Vulcanius Athroesmos fecit scredo in ex Li riimo .
Mi Dia Irmos. Cujus exempla plura apud Aquilam, is Rossiμν.
93쪽
aliquem, aut VerberaVit, aut pro
didit3 7 Epangelia est promissio, qua
judicem attentum facimus: pollicenteS nos aliqua magna , aut minima dictilrOS. 8 Prosopopoeja est, cum inanimalium , & persona, & sermo fingitur. Cicero in Catilinam e Etenim, si mecum patria mea , quae mihi Vita mea multo eSt, charior loqueretur, dicens , &c.
9 'in Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid imperfectum apud
memoriam judicum repetituros nOS dicentes cum opportunum fuerit. 5o Peusis , id est, Soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis re pondemUS. 51 Synchoresis est, cum disserimus aliquid petentes: ut aliud intexim nos permittant dicere.
discernendaS rerum Catinsas inventa. Ipsa est Philosophiae species, quae Logica dicitur, id est, rationalis, definiendi, quaerendi, & disserendi potens. Docet enim in pluribus genet ibuS quaestionum, quemadmodum disputando vera , & falsa dijudicentur.
Hanc quidem primi Philosophi in
suis dictionibus habuerunt, non tammen ad artis redegere peritiam. POSthos qin Aristoteles ad regulas quasdam hujus doctrinae argumenta perduXit,& 'in Dialecticam nuncupaVit pro eo, quod in ea de dichis disputatur : nam MLIo, dictio dicitur. Ideo autem pOSt Rhetoricam disciplinam Dialectica S quitur , quia in multis utrique comm
1 Ia lecticam vero , & Rhetoea ricam Varro in IX. disciplinarum libris tali similitudine definivit : Dialectica , & Rhetorica est quod in manu hominis pugnus astrictus , palma diStensa , illa verba con trahens , ista distendens. Dialechica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa , quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnun quam Venit, ista jugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studio Sos , haec frequenter , & populos Solent autem philosophi antequam ad Isagogen Veniant eX ponendam , defi' nitionem Philosophiae ostendere: quo facilius ea, quae ad eam pertinent de
lit Synchoresis. Discessimus aliquantulum a libris, nam in excusis svnkνη ta i ἐρ'ς si Aristide. Luintiliano iis Mu,;ὸ , ἱἡ '' U qm. insenti j C p. XX. I. Hocmunim tertii libri in Taifae. cc. Hμrβε Rhetoricas numerari. Ad discernendas rerum c. Al. ad disserendas δή-- I ν admodum disputando vera , & falsa dijudieentus S ' 'm ρ VAE Vt verba sequentia. Docet qui In suis dictionibus. Id est, disputationibus. ' i'ost hos Arist. Cassio or. Qua quidem veteres sunt iiq; - , -'
94쪽
a Hilosophia est rerum huma--L narum , diVinarumque cognitio , cum studio bene vivendi conjuncta. Haec duabus eX rebuS ConStare Videtur , M scientia , & opinatione. Scientia est cum res aliqua certa ratio-nζ percipitur e opinatio alitem CVm adhuc incerta res latet, & nulla ratione firma videtur, ut puta : Sol Utrum ne tantus, quantus Videtur, an major it , quam omnis terra: item luna globosa Sit , an concava : SI stellae Utrumne adhaereant Coelo an per aerem libero cursu ferantur: Coelum ipsum, qua magnitudine , quaVe materia ConStat,
utrum quietum Sit, & immobile: an incredibili celeritate Voluatur, qUanta
rerum naturalium hi contemplata ratione Suspexit, quam postmodum Plato in quatuor definitiones distribuit , id
est , Arithmeticam , Geometriam, AluSicam, & Astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendOS, Componendosque mores inStituit, atque Omne Studium ejus ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam inquatuor virtutes animae, id eSt, prudentiam , justitiam , fortitudinem, &temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adVerSa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido, concupiscentiaque rerum fraenatur. Justitia , qua recte judicando Sua cuique distribuuntur. Logicam , quae rationalis vocatur, Plato subjunxit, per quam
discussis rerum, morumque caUSiS, Vim earum rationabiliter perscrutatuS eSt,
.lt terrae crassitudo : aut quibus funda- diVidens eam in Dialecticam, & RhementiS librata, & suspensa permaneat. toricam. Dicta autem Logica , id est,
JpSum autem nomen latine interpre- rationalis: λογος enim apud Graecos, ratum, amorem sapientiae profitetur. NNam Graeci φίλον amorem 6 piri Sapien'tiam dicunt Philosophiae species triper' tita eSt una Naturalis, quae graece Physi' VJ Jppellatur , in qua de naturae inqui- ltione disseritur altera Moralis, quae glaece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia Rationalis , quae graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in
rerum causis, vel vitae moribuS Veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur L itSa quaerendi; in Ethica ordo Vi-
Vendi ; in Logica ratio intelligendi
Versatur. Physicam apud GraecoS pri' mus perscrutatus est Thales Assilesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic Vnim ante alios Coeli causas, atque Vim S Sermonem Significat, & rationem.
In his quippe tribus generibus Phil
sophiae, etiam eloquia divina conSistunt. Nam, aut de natura disputare solent: ut in Genesi, & Ecclesiaste, aut de moribus : ut in Proverbiis , &in omnibus sparsim libris , aut de Logica , pro qua nostri 'in Theoricam, sibi vendicante ut in Cantico Canticorum , & Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine , &partibus suis ita definierunt. Philosophia est diVinarum , humanarumque rerum , in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter, PhiloSophia est ars artium , & disciplina disciplinarum. Rursus , Philosophia est meditatio mortis, quod magis Con-
. . δm Gxaeci φιλον amorem. F. amatorem. .. 00xςmplata ratione. O. L. contemplatus volebat A. Aug.
95쪽
venit Christianis, qui seculi ambicio
ne calcata, conVersatione disciplina bili , similitudine futurae patriae Vi viant. Alii definierunt Philosophiae rationem in duabus consistere partibus, quarum prior inspectiva est, Secunda achrialis. Inspectiva dividitur in naturalem , doctrinalem , & divinalem. Doctrinalis dividitur in quatUOr partes, in Arithmeticam, AluSicam, Geometriam , dc Astronomiam. Actualis divitur in moralem, dispenSatiVam, civilem. Inspectiva dicitur, qua Su
pergraessi visibilia, de divinis, aliquid,
& coelestibus contemplamur, '' eaque mente solummodo inspicimuS , QUO niam corporeum Supergrediuntur obtutum. NaturaliS dicitur , ubi uniuscujusque rei natura discutitur, - quia nihil contra naturam generatur in Vita, sed unumquodque iiS usibus deputatur, quibus a creatore definitum est, nisi forte cum Voluntate Dei aliquod miraculum proVenire monStratur. Divinatis dicitur, quando , aut ineffabilem naturam Dei e aut spiritales creaturaS eX aliqua parte profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abStractam Considerat quantitatem. AbStracha enim quantitas dicitur, quam intellechu a
dentibUS : ut est par , impar , Vel alia hujuscemodi , in Sola ratiocinatione tractamuS. CUjuS Species Sunt quatuor, Arithmetica , Geometria , Musica' Astronomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. G eometria est disciplina magnitudinis immobilis, dc formarum. Μusica est disciplina , quae de numeris
loquitur , qui ad aliquid sunt his , qui I SPAL.
inVeniuntur insonis. Astronomia est disciplina, quae cursus coeleStium, Sy derumque figuras contemplatur Ommnes , dc habitudines stellarum circa Se , dc circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis dicitur, quae res propositaS operationibus suis ex plicat , cujus partes Sunt treS, mora
lis , dispensativa, de civilis. Moralis dicitur, per quam vivendi mos hones' tUS appetitur , dc instituta ad virtutem tendentia praeparantur. DispensatiVadicitur , cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis di- Citur , per quam totius civitatis utilitas
1 Post Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia Continentur , nunc Isagogas Porphy'rii expediamus. Isagoga quippe grae ce, latine introductio dicitur, eorum scilicet, qui phylosophiam incipiunt
continens in se demonstrationem pri martim rationum de qualibet re quid Sit, Sua Ue certa, ac substantiali demnitione declaratur. Nam posito prim genere , deinde species , dc alia , quo Vicina esSe possunt subjungimus , δέ UIScretis communionibus Separami 'itamdiu interponentes differentias, qu0 usque ad proprium ejus de quo qu. rimUS Signata ejus eYpressione perVς niamus ut puta: Homo est anim)i1 ationale, mortale , terrenum , bipς')riSUS capaX. Genus animal cum dic tum est, Substantia hominis declarat' est. Est enim ad hominem genus ani
mal , .ed quia late patebat, adjecta ψ)
lil Eaque mente solummodo. Ex ead. Orig. hom.
96쪽
SpecieS , terrenum, jam eXclUSUme t id, quod , aut aethereum, aut humidum. Differentia vero e ut bipeS , quae Propter animalia poSita eSt, quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa, quae ratione egent: mor
tale autem propter id , quod Angelus
non est. Postea diScretiS , atque Se-
clusis communionibus adjeetiam est proprium in parte postrema , eSi enim Olum hominis , quod ridet: Sic per fecta est omnis ex parte definitio , ad hominem declarandum. Cujus disciplinae definitionem plenam eXiStimarunt Aristoteles , & Tullius eX genere , & differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo , ejUS persectam substantialem definitionem in quinque partibUS, velut in membris suis diviserunt. Quarum prima eSt degenere, Secunda de specie, tertia de di serentia , quarta de proprio, quinta de
accidente. Genus, ut animal. FSi enim Vocabulum generale , & commune Omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitaS , qua Se paratur a caeteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. HiS enim duobus differt homo a caeter S. CUm enim dicitur rationale , discernitUr ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur Rb Angelis, qui nesciunt mortem. Proprium , ut risibile. Homo eSi enim,
qui ridet , dc hoc praeter hominem nullius animalis est. AccidenS, ut color in corpore , doctrina in animo. Haec
enim temporum Varietate , & acci Gunt & mutantur: dc est eX omnibus
his quinque partibus oratio plenae Sen tentiae , ita: Homo est animal rationale , mortale, risibile , boni, malique
capaX : Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemuS species, de differentias , quamdiu seclusis omnibus, quae hoc idem poSSunt esse ad id perveniatur, ut pro prietas jam certa teneatur. ISagogas autem eX Graeco in Latinum tranStulit Vichorinus Orator, Commen
tumque ejus quique libris Booethius edidit.
CAPUT XXVI. De Categoriis Aristotelis.
1 C Equuntur Aristotelis Catego o riae, '' quae Latine praedicamenta dicuntur e quibuS per Varias significationes omniS Sermo conclUSUS
et Instrumenta Categoriarum Sunt tria , id est , prima aequiVoca , Se cunda uniVoca , tertia denominati Va. AEquiVoca Sunt , quando multarum
rerum nomen Unum eSt , Sed non
eadem definitio, ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, & Verus, S pictus, & coelestis leo dicitur. Quantum ad definitionem pertinet, aliter Verus definitur, aliter pictus, & ali
& birrus , & tunica nomen vestis possunt accipere , & ejus definitionem. Ergo hoc uniVocum in generibus esse intelligitur : quia , & nomen, dc definitionem dat formis suis. De-
nominativa dicUntur , qUaecumque ab aliquo solo differentiae casu Secundum nomen habent appellationem ut a bonitate bonus, a malitia maluS.
J IJ C p. XXV. Transtulit Victorin. Bbit. Dialist. 1. Rogo r ut mihi explices, id quod Victorinu orator sui tempo- Τ sexv doctissimus a Porphyrio per , i per introductionem in Aristotelis categorias dicitur transtulisse. J Cap. XXVI. Pleraque ex Arist. categoriis Bocet. interp- ij γδ birrus, tunic. Idem Capella , quod autem υιstis genus birrus vid. lib. I'. cap. χε. γ in Cassian. annon
97쪽
IJ J Categoriarum autem species indicat. Scribor patientis est, quoniam decem sunt, id est, SubStantia, quan- pati se oStendit. In his enim novem g tiras, qualitas, relatio , SitUS , locus, neribus, quorum exempli gratia quae tempus, habitus, agere, & pati. dam posita sunt, Vel in ipso substansia 5 Substantia , quae proprie , & genere , quod est , innumerabilia principaliter dicitur eSt , quae neque reperiuntur: nam, de ea quae intellec de subjecto praedicatur, neque in Sub- tu capimus, ea ad alterum horum de jecto est : ut aliquis homo , aliquis cem praedicamentorum sermone Vul equus. Secundae autem Substantiae di- gamus. Plena enim sententia de his ita cuntur, in quibuS speciebus illae, quae est. Augustinus magnus orator , fi principaliter substantiae primo dictae lius illius, stans in templo , hodie in Sunt , insunt, atque clauduntur , ut in fulatus, disputando fatigatur. Usiae au homine Cicero. Quantitas est mensu- tem , id est, substantiae proprium e t,aa , per quam aliquid Vel magnum, quod caeteris subjacet, reliqua nOV m
Vel minus ostenditur, ut longus, bre- accidentia sunt. Substantia autem di Vis. Qualitas est, ut qualis sit Orator, citur ab eo, quod omnis res ad Se ipsam aut ruSticus, niger, aut candidus. Relatio est , quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius , demonstratur , pater. Haec relatiVa simul incipiunt : nam SerVus , & dominus Uno tempore eXordium nominis su-SubSistit. Corpus enim subsistit , Nideo substantia est. Illa vero accidentia , quae in Subsistente, atque Sub jecto sunt, Substantiae non Sunt, quia non Subsistunt, sed mutantUr , Ut cinior vel forma. De subjecto autem, &munt: nec aliquando invenitur domi- in subjecto quasi de ipso, & in ipso nus prior SerVΟ , nec SerVus domino. Ubi enim dicitur de subjecto, Subs
Alterum enim alteri praeeSSe non potest. Porro SitUS a positione dictus : ut quis , aut stet, aut Sedeat, aut jaceat.
Locus est ubi sit, in sero , in platea. Loci autem motuS habet SeX partes, tantia eSt, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subjecto, acci dentia Sunt, id est, quae accidunt ii SubStantia, ut quantitaS , qualitas, Vcifigura. De subjecto igitur genera, Ndexteram , & Sini tram, ante , & re- Species , in subjecto accidentia Suni tro , Sursum , atque deorsum. Partes Ex his novem accidentibus tria in quoque istae sex duo habent, longe,
S prope. Tempus ; ut, hodie , heri. Habitus ab habendo , aliquid dictus:
ut habere scientiam in mente, Virtutem in corpore: circa corpus VeStimentum , & caetera quae ad habendi modum designato a doctoribus numero comprehenduntur. Jam Vero agere,
tra USlam sunt, quantitas, qualitaS, NSitUS. Haec enim sine usia esse non pol Sunt. EXtra usiam vero sunt locu 1
lataS atltem categorias constat, qui*non pOSSunt nisi ex subjectis agnosci Quis enim quid sit homo possit agno & pati ab agentis, & patientis signifi- cere , nisi, i m. rem mini ξ Hoc opus Aristotelis intenN
sal Categoriar. species. Cassiod. Quidquid lociuimuel x Ex his novem aeeid. Ex Aug. lib. I casib ,. ' ' 'RN' in aliqRa bor. specie invenitur.
98쪽
legendum est quoniam sicut dictum liva secundum placitum : Sine tem- quicquid homo loquitur, inter pore , cujus nulla pars Significativa
decem praedicamenta habetur. Proficiet etiam ad libros intelligendos , qui si te Rhetoribus , sive DialecticiS applicantur.
I CAPUT XXVII De Perihermeniis.
i Equitur de hinc liber Periher
O menias subtilissimus nimiS,Separata , Ut SocrateS. Verbum eSt, quod significat tempus, cujuS parS nihil extra significat , sed Semper eo rum , quae de altero dicuntur nota eSr, Ut cogitat, disputat. Oratio est VOX significativa, cujus partium aliquid separatum Significativum est, Ut Socrates disputat. EnunciatiVa Oratio est VOX
significativa de eo, quod est aliquid,
di per varias formas , iterationesque teS non eSt. Affirmatio est enunciatio ς utissimus ' de quo dicitur: Aristo- alicujuS de aliquo, Ut Socrates est: ne-
ivles quando perihermenias Scriptitabat, calamum in mente tingebat. Praefatio PerihermeniaVum. u. Omnis quippe res quae Una eSt,& uno significatur Sermone, aut per Pomen Significatur, aut per VerbUm, quae duae partes orationis interpretantur totum quicquid concepit menS ad eloquendum. Omnis enim elocutio Conceptae rei mentis interpreS eSt. Hanc Aristoteles vir in rerum eXpreS dione , & faciendis sermonibu S peritis SimVS, hermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamUS, SCi' licet quod res mente conceptaS pro latis Sermonibus interpretatur per ca
Trinationem. & negationem. Per aD Hrimationem , ut homo currit e pernegationem, ut homo non currit. In
his itaque perihermeniis, supradictus philosophus de septem speciebUS tra x t, id est, de Nomine , de Verbo, de Oratione , de Enunciatione , de
Affirmatione, de Negatione, de Con tradictione. Nomen est vox Significa' gatio est alicuju8 ab aliquo , Ut Socrates non eSt. Contradictio est affirmationis , & negationis oppositio, ut Socrates diSputat, Socrates non disputat. i in Haec omnia in libro Periherm niarum minutissime divisa , & subdivisa tractantur, quarum rerum de finitiones hic breviter sufficiat inti masse , quando in ipSΟ competenS eX- planatio reperitur. Utilitas perihermeniarum haec est, quod ex his intem pretamentis syllogismi fiunt. Unde, &analytica per tractantur.
De 5 1llogismis Diale Icis.1 CEquuntur de hinc Dialectici Syllogismi , ubi totius
ejus artis utilitas , & virtus ostenditur : quorum conclusio plurimum te torem adjuVat ad Veritatem investigandam , tantum: Ut absit ille error / decipiendi adversarium per sophismata falsarum Conclusionum. et Formulae categoricum , i. Prae dicativorum syllogismorum Sunt treS. Pri-
Τ C p- XXVII. De Perihermeniij. his VR. CC. se paullo post praetacio Perihermeniarum. Cλ Rinum in mente titur. De unioersis Aristotelis scriptis Suidas. AptT ἐλος τὰς φυσεως γραμματενς ην , is νουν. φ Τ HKς Omnia-reperitur Addita sunt hae ex ms. qua etiam sunt apud Cassiodorum nonnim mmutata. ' ζ'P XXVIII. Vid. Cassiod. COEIl. 9 Apulei. de Syllogism. categor. sive Perihermenius. Ut Erior decipiendi. Al. desincendi. Al. dejicien i.
99쪽
quoddam igitur utile justum. 3 Primus modus est, qui '' com I o Octavus modus est, qui con ducit , i. qui colligit eX universalibus ducit ex universalibus, abdicativo , Ndedicativis , dedicativum universale dedicativo , particulare abdicatiVum directim : ut , omne justum honeM per resteXionem : ut nullum turpe ho tum , Omne honestum bonum, Om- neStui omne honestum justum,quod ne igitur justum bonum. dam igitur turpe non eSt juStum. Secundus modus eSt , qui con- II Nonus modus est, qui con ducit ex universalibus dedicativis , &abdicativis , abdicativum uniVersale directim : ut . Omne justum hones- ducit ex universali abdicativo , & par ticulari dedicativo, dedicativum par ticulare per reflexionem : ut, nullum tum , nullum honestum turpe, nul- turpe honestum , quoddam hones
lum igitur justum turpe. 5 Tertius modus eSt, qui conducit ex dedicativis particulari, dc universali , dedicatiVum particulare directim: ut, quoddam justum honestum , Omne honestum utile, quoddam igitur justum Utile.
rum justum , quoddam igitur justum
Formulae Secundae modi Sunt quatuor. I 2 Primus modus est, qui con ducit ex universalibus dedicativo , S6 Quartus modus est, qui con- abdicativo , abdicativum univerSalo ducit ex particulari dedicativa, dc uni- directim: ut, omne juStum honeStum, versali abdicatiVa , abdicativum parti- nullum turpe honestum , nullum igi culare dilectim: ut , quoddam ho- tur juStum turpe. neStum juStum , nullum honestum, 13 Secundus modus eSt , qui turpe , quoddam igitur justum non conducit ex universalibus abdicativo,eSt turpe. . & dedicativo abdicativum universa'7 Quintus moduS eSt, qui con- te directim : ut, nullum turpe honeS ducit ex univerSalibus dedicativis pam tum, omne justum honestum , nubticulare dedicativum M per res exto- tum igitur turpe justumnem : Ut, Omne usitim honestum, I Tertius modus est, qui cOR
omne honestum bonum , quoddam ducit ex particulari dedicati & uni igitur bonum justum. versali Clicativo abdi est .k ς'J V xkVum directim: tit, quoddam jus versali abdicatiVa , a. . ' μ'. Vm h ne tum , nullum turpe hones
di tiVis , dedicativum passeus. ἡ '' ' β' ς'/m ut, quoddam justum
, Η 'V. 4m jub' quoddam igitur justum non eSt in lum. Form
ii in Qui conducit συναγει. Luod aurem in exem , ' A '. l
100쪽
Formulae fertiae modi sunt Sez. 16 Primus modus, qui conducit ex dedicativis universalibus, dedica
tiVum particulare, tam directim, quam reflexim : ut omne juStum honeStum, Dmne justum bonum , quoddam igitur honestum bonum Vel sic quoddam igitur bonum honeStum. 77 Secundus modus eSt, qui Conducit ex dedicativis particulari , Uni Versali dedicativum particulare di- Iochim e ut quoddam justum hones' m, Omne justum bonum , quoddam igitur honestum bonum. I 8 Tertius modus eSt, qui Con ducit ex dedicativis universali, & parmticulari dedicativum particulare directim : ut omne juStum honeStum, ueddam justum bonum , quoddam igitur bonum honeStum. 79 Quartus modus est, qui conducit ex universalibus, dedicatiVa, &abdicativa abdicativum particulare di- Techim : ut omne justum honestum,
nullum justum malum, quoddam igi'tur honestum non eSt malum.
O Quintus modus est, qui conducit ex dedicativo particulari, & ab' dicativo universali, abdicatiVum par ticulare directim: ut quoddam justum honestum , nullum juStum malum, quoddam igitur honestum non eSt
2I Sextus modus est, qui conducit ex dedicativo universali, & abdicativo particulari abdicatiVum particulare directim: ut, omne justum honestum: quoddam justum non eSt malum: quoddam igitur honestum non ζ t malum. Has formulas cathegorico
Ium syllogismorum , qui plene nosse desiderat, librum legat, qui inscribitur Perihermenias Apuleii, & quae subtilius sunt tractata , cognOScel. DiStinta enim, atque conSiderata ad magnas intelligentiae vias lectorem , praeStante Domino, utiliter introducunt. Nunc
ad Hypotheticos Syllogismos ordine
22 Μodi syllogismorum Hypotheticorum , qui fiunt cum aliqua conclusione , Sunt Septem.
23 Primus modus est , si dies eSt, lucet: ESi autem dies: Lucet igi
2 Secundus modus est, si dies est, lucet: Non autem lucet: Non est igitur dies. 23 Tertius moduS est ita, non,& dies, est,'& non lucet: Atqui dies est, lucet igitur. 2 6 uartus modus est ita: Aut
dieS est, aut noX e Atqui dies est: Nox igitur non eSt. 27 Quintus modus est ita: Aut dies est, aut noX : Atqui noX non eSt: Dies igitur eSt. 28 Sextus modus est ita: Non,& dies, est, & noX: Dies autem est: Nox igitur non CSt.
2 9 Septimus modus est ita: Non est dies, & nox: Atqui nOX non est Dies igitur est. Μodos autem Syllogismorum Hypotheticorum , si quis plenius nosse desiderat, librum legat Μarii Victorini, qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum Species accedamus , quae tanta dignitate praecellunt: ut possint jure dici orationum apertae mani StationeS, dc quaedam inditia dictionum.
1 Hinc ad Dialectieas. Ca, ἰοL Mine ad puleherrimas definitionum Species accedamus , quae tanta dignitate prae- ut possint jure dici ornamenta orationum , dc quaedam lumina. unde ex judiciorum , tri verba iure dici orationis ιρ' ita uimus seere. Clim prasertim in ms. Tarracon. libris multo tac 'eius assect deprehendissemus. Sensus auia 'R - νεrborum hic erii: ut, ct illustrandis sententiis , ct enodandis dictionibus haέ definitioneι dicat iubi νυire.