장음표시 사용
171쪽
a-ltra in significatu a mente sua Hsicrepante accepturem esse, ori finem probasio ipsi videtur, quod hoc sit futurum ; ambigvitas in loquendo mendacio aequi siet , adeoque ab ea ab tinendum. Si quis
enim praevidet, eum, cui loquitur, verba sua in significatu amente sua discrepante accepturum esse, aut altem probabile ipsi videtur, quod hoc suturum sit, & ideo ambigue loqui- tiir ; perinde est ac si sciens & volens moraliter i alsium loqueretur I. rs a. . Quare cum hoc faciat, cum tacere posset, alteri ad animi sita sensia significandum non obligatus; perinde omnino est, ac si sciens & volens moraliter falsum loquatur, cum tacere possit. Quoniam itaque falsiloquium mendacium est, si quis moraliter falsium loquitur, cum tacere, posset . t 86. ; ambiguitas in loquendo mendacio aequi- pollet, si quis alteri ad animi sivi sensia significandum non . obligatur, cumque tacerc pollat, ambigue loquitur, quia praevidet eum vcrba ambigua in significatu a mente sua discrepante accepturum esse, aut probabile saltem ipsi videtur, quod hoc sit suturum. χιώ erat unum. Est vero mendacium omne illicitum l. i83. , adeoque
obrem cum ambiguitas in loquendo in. hypothesi propositionis praesentis mendacium sit per demo/sbata; in hac quoque h3 pothesi ab ambiguitate in loquendo abstinendum. Iuod - .
i Posterius etiam inferri poterat ex eo, quod ei falsum mora. liter loqui non liceat, qui taeere potest cx84. . tota propositio praesens reduci poterat ad praecedentem, quatenus qui tacere non Vult, cum posset, ad moraliter verum loquen-oum alteri obligatu F. I 8so, ut adeo, cum antea non obli gatus esset, non tacendo contrahat obligationem alteri animi siti sensa significandi. Ceterum quae ad propositionem praece dentem annotavimus, ad Taesentem quoque trahenda sunt.
172쪽
De obigatione circa sermonem. 133
Si quis verbis ambiguis utitur eo fine, ut alter inde concipiat tauando mentem ab ea, quam habet, aer fam; ambiguitas in loquendo pro ambiguitas
falsis io habenda. Etenim qui verbis ambiguis utitur eo fine, tu endo ut alter inde concipiat mentem ab ea, quam habet, diver- profa υ-lam; verbis istis uti dicendus est inco significatu, qui amen-νω haso te sua discrerat, cum quoad intentionem loquentis perinde sit, ac si ea significatum alium non haberent. Quoniam it que moraliter falsium loquitur, qui verbis utitur a mente sua discrepantibus I. rsa. , adeoque sermo ipsius falsiloquium est is 6. ; ambiguitas etiam in loquendo pro falsiloquio habenda, si quis verbis ambiguis utitur eo fine, ut alter i de concipiat mentem ab ea, quam habet, diveram.
Verbis utimur tanquam signis, quibus ei, cui loquimur, in- dicare volumus: quod cogitamus. Quodsi adeo alteri loqua- mur, verbis eum tribuimus significatum, in quo ea ab ipso sumi volumus, consequenter id si ificare ipsi volumus, quod ut ex verbis nostris colligat intendimus. Nemo igitur in du- . bium vocare potest, verba ambigua sumi a loquente in eo S .gnificatu, qui ab eadem discrepat, quando eo fine ambigue loquitur, ut alter inde concipiat mentem ab ea, quam habet, . diversam. Non sussicit nosse, quod verba tua etiam habere
possint significatum cum mente tua convenientem, cum nolis ut alter, cui loqueris, eum significatum verbis tuis tribuat, aliisas iisdem non usurus, squidem tibi de eo certo constaret. Intentio tua, dum ambigue loqueris, haec est, ut alter, eui Io- queris, ex verbis tuis concipiat mentem ab ea, quam habes,
diversam: qui moraliter falsum loquitur , vult itidem ut hoc faciat alter 3. I 8 o. , atque adeo intentio tua in hypothes propositionis praesentis eadem est cum sntentione moraliter salsum loquentis. In veritate autem & falsitate morali verba reseruntur non ad facultatem cognoscitivam, sed ad voluntatem,
173쪽
quemadmodum ex ipsis desinitionibus iacile intelligitur
samri quis prae idet, aberum verba ambigua in significa uamerista dimitas ipsius esserepa te accept-- ς ambigue oquens animi sui se a dissi- M l Mndb mula . . Quodsii enim praeVides alterum verba ambigua in s fritis ad ' gnificatu a mente tua discrepante accepturum esse; ubi amis db H - bigue loqueris, Verba ambigua in causia sunt, in alteri animi tam .ismi iunotescant, consequenter iisdem haec occultas. .
Quamobrem cum animi sui sensia dissimulet, qui ea quom docunque occultat I. Is T. para. a. Piac pract. κηλ. ; si praeqvidens alterum verba ambigua in significatu a mente tua discre- pante accepturim ambigue inqueris, animi tui sensi dissimulas.
Nimirum qui ambigue loquitur, quando praevider, alterum verba ambigua in significatu a mente ipsius discrepante accepturum; is utique ambiguitate in loquendo intendit, ut hoc iaciat, consequenter animi sui sensa occultare, adeoque dissi. mulare vult. Quodsi vellet ea alteri innotescere, ambigue non laquetatur. . I97.
Quoniam ambigue loquens, qui praevidet, alterum Ver- heliis Hiam- ba ambigua in significatu a mente sua discrepante accepi s Angulis, , animi sui sensa dissimulat g. a 96. ; diuortes vis animi .; luia. sensa is uiare licet, ambiguitas quoque in loquendo licita est etiam ramideamus, alterum verba nos in Agnoscasu a mente stra crepante accepturum esse. 3Fallitur omnino, qui ex verbis nostiis colligit mentem ab ea, quam habemus, prorsus diversam. Sed fallitur, dum ipsi nullum jus est animi nostri sena cognoscendi. Nihil igitur inde adversus Me concluditur, quod tu in causa se, ut ipse fallatur circa rem . quam nosse ipsius non est. Nam dat curiostati, a qua abstinere debet. Ruando
174쪽
De instatione eirea semonem. 133
3. I98. Si verssiquis repugnat ossirio cuidam erga auos vel obligationi Idem spr-- . 'contracta, qua alteri in gulara teneris, B tu ramides alteram ver sederem .ia ambigua in eo signissam acceptuirum, qui a more raa Hscrepas , minatur.
ambigue loqui licet. Etenim si veriloquium repugnat ossicio Oidia erga alios aut obligationi contractae qua alteri in singulari teneris, veritatem dissimulare licet s. II id. Quoti- . escunque animi sua Pnsa dissimulare licet, ambiguitas in lo. quendo etiam licita est, quamvis praevideamus, alterum vera ba in significatu a mente nostra discrepante accepturum I9 7. . Quamobrem si veriloquium repugnat ossicio cuidam erga alios vel obligationi contractae, qua alteri in singulari teneris, ambiguitas in loquendo licita est, etiamsi praevideas u '. alterum verba ambigua in significatu a mente nostra discrepante accepturum. I99. si veriloquium fit contra jus imperfectam vel perseerum alteria Prero eaeas, di tu praemideas aberum verba ambigua in si ficatu a m repetiatis. tua discrepante Orecepturum, ambigue loqvi licet. Etenim cum v
ritatem dissimulare liceat, quando veriloquium est contra jus imperfectum, vel persectum alterius I. 373. ; propositio praesens eodem modo demonstratur, quo praecedens I. I98J.
De veritate propositionis praecedentis & praesentis dubitare nequit, qui vel obiter animum ad eam advertit. Ambiguitas in loquendo medium est animi sui sensa dissimulandi f. 196. . Quamobrem eum animi sui sensa dissimuIare in easu propoῆ - 'rionis utriusque scitum IIIJ, nec ambiguitas in loquendo in se spectata illicita a ambigue sequi licere in casu isto nemo dubitabit. s. goo.
Si verum dicendo contra efficiam erga te imum agis, es praemia Casus alias.
175쪽
des alterum verba ambigua in signiscatu a mente tua ἀsicrepantecepturum, ambigue loqui hcet. Quoniam animi tui sensa dissimulare licet, si verum dicendo contra officium erga te ipsum, agis s. IIo. ; propositio praesens eodem modo demonstratur, quo anaerior I. I98.). Relegenda hic sunt, quae supra annotavimus de dissimulatio.
ne veri in casu propostionis praesentis. . a o I.
Cissus alias. Si falsiloq*is incio cuidam erga te imum, vel erga allas .
aut obligationi cuidam contracta, qua alteri in singulari teneris,1atisfieri nequit, velfalsum non iacendo violatur jus quoddam sise per- fectum, sis imperiacum adrerius ς ambiguitas in loquendo licita, . . ubinae des, alterum verba ambigua in significasu a mente laad cropante accepturum. Etenim in hypothesi propositionis praese , tis falsiloquium licitum est 3. ira.). Enimvero si quis pra videt alterum verba ambigua in significatu a mente sua diser , pente accepturum, ac ideo ambigue loquitur i ambiguitas in , loquendo pro falsiloquio habetur . 19 s. . Ambiguitas igi- ἰ- tur in loquendo licita est, ubi praevides alterum verba in signi- a , .ficatu a mente tua discrepante accepturum, si sine falsiloquio . officio cuidam crga teipsum, vel erga alios aut obligationi cuidam contractae, qua alteri in singulari teneris, satisfieri nequit, vel falsum non dicendo violatur jus quoddam sive perfectum, sive imperfectum alterius. Erunt forsan,qui sibi persuadebunt propositionem praesentem
eum duabus praecedentibus coincidere, adeoque praeter neces ' sitatem propositionum numerum augeri, propterea quod V riloquium ossicio vel obligationi cuidam contractae δ epugnat, aut contra ius alterius est, quando sine falsiloquio isti satisfieri nequit, vel falsum non dicendo hoc violatur. Enimvero si, Vel maxime uterque casus semper una existeret, ita ut unus G absque
176쪽
.vique altero nunquam dari posset; non tamen ideo superfluum foret demonstrare, quod in ureoque ambiguitas in Io.. quendo licita sit, Propterea quod pro diversitate circumstanis, tiarum, in quibus constituitur agens, nunc attentio trahitur in repugnantiam veriloquii cum ossicio, vel obligatione contra cta, qua alteri in singulari teneris, aut cum jure quodam alto. rius, nune in nexum necessarium salsiloquii cum ossicio aut obligatione ista, quatenus eidem satis faciendum, aut omissi falsiloquii cum violatione juris alterius. Ad utrumque igitur casum cum parati esse debeamus, necesse est ut in utroque etiam demonstretur, quidnam obtineat, etiams si idem. Neo ue xero Verum est iunum idemque esse, num veriloquiumicatur repugnare ossicio, obligationi contractae aut juri cuidam alterius, an vero sumatur, sine fassiloquio ossicio vel obli. gationi satisfieri non posse, aut falsum non dicendo violari jus alterius. Etsi enim verum sit, s sne falsiloquio ossicio ves. obligationi satistari nequit, aut .falsum non dicendo violanujus siterius, veriloquium repugnare ossicio, vel . obligationi, aut juri cuidam alterius; non tamen Propostionem convero
tere licet asserendor Si veriloquium repugnat ossicio vel obib. gationi tuae, aut iuri cuidam alterius , sne falsiloquio isti s .tisfieri nequit & falsum non dicendo ius hujus violatur. Ne,.que enim semper necesse est, ut falsum loquarist sepe s-cit, ut taceas, vel ut Veritatem alio quocunque modo dissi. mules. Quae etiam ratio est, cur non ex iisdem principiis ostem .derimus, ambiguitatem in loquendo esse licitam in utroque casu.
Eodsi alteri ad animi tui sensa significanda mn obligaris. Cisse
eum tacere non detur prae deas fore, ut Hur Uceps iareat, quem
nam significatum verbis ambiguis tribuere debeas; ambiguitas i
loquendo licita es. Quodsi enim alteri ad animi tui sena signia ficanda non obligaris, libertati tuae relictum est, num eadem ipsi significare velis, an nolis I. a I 8. pari, J. PHL'MI. anim inopi Fur. MLPars QP S . U
177쪽
B s. II 6. pari. r. 30. naid. Quod si ergo nolis asteri animio tui sensia significare, ubi praevides eum fore ancipitem, quemnam verbis ambiguis significatum tribuere debeat; verbis ambiguis impedis, quo minus ea ipsi innotescanti Quamobrem cuna tibi tacendum non sit, 'ν hi th. ambigue loqui licet, ubi praevides, fore, ut alter anceps haereat, quemnam fgnificatum verbis ambiguis tribuere tabeat.
Dantur omnino casus, ubi interroganti re*ondendum, nec tamen ulla obligatio nos tenet alteri animi nostri sensa s-gnificandi, nec verum loqui expedit, neque etiam lieet fal-rum loqui. Tum igitur recurrendum ad ambiguitatem in I . quendo, non repugnante Jure naturatas. 2OIωπmerma Quoniam ambigue loqui licet, cum tacere non detur, is inure quando alteri ad animi tui sensa significanda non obligatusci u. praevides fore, ut is anceps haereat, quemnam significatum verbis ambiguis tribuere debeat g. aoa.ὶ, temerarie ius rei u autem interroganti ad animi tui sensa significanda minime
obligaris I temeritarem in interrogodo seu temerariam is inse roga turis uatem ambigiis responsione redarguere Ecet. Casus hie specialis est theorematis praecedentis: neque enim semper temerarie, hoc est, sine ulla ratione inquirit in mentem alterius . cum subinde pereontanti utile esse possit, ut ipsi de mente tua certo constet, aut ut norit, quid coniecturis tuis sibst, etsi ex sola utilitate nullam ipsi nascatur jus, f. et 6s. . Hic strin. amis. , c sequenter nec tu obligeris ad Mnimi tui senta eidem indicanda. Casum adeo specialem sub Eenerali instar corollarii subsumi non inconsultum nobis vi- Ium, ob ejus in praxi utilitatem, s. Σοδω
178쪽
De obligatione circa Iemonem. I39
qaem e equendam Allati sumus; eadem uti licet. Etenim si in L Maia obligati sumus ad finem consequendum, jus naturae etiam n his dat jus ad media, quae ad finem consequendum faciunttat rari 'I 3 9. pari. PLLI 'HI. - 9, nisi ea in st illicita sint 17 o. pari. r. Phil. pracii. -vd. Φoniam itaque ambiguitas
in loquendo in sc illicita non est, ut pote licita in casu non uno . 19 .es seqq. ; si ambiguitas in loquendo medium est consequendi finem, ad quem consequendum obligati sumus;
eadem uti licet. i Si ambiguitas in Ioquendo in se illicita esset, nec ea uti liceret tanquam medio consequendi finem honestum r neque enim facienda mala sunt, ut bona inde even anti Enimvero quoniam eadem actio in se indisserens est, quae honestatur, vel turpirudine inficitur per determinationes accidentales, quae aecedunt; ideo nil obstat, quo minus eadem utamur, quando medium est finem honestum consequendi. s. aos.
Quoniam ambigue loqui licet, quando ambiguitas incis, M.
Ioquendo est medium constequendi finem, ad quem conse- eisin quendi uia obligati sumus ao 4. , ad erudiendum vero estos obligati sumus . 6o9. pari. I. Iur. nat.); si ambiguitas in uenvi facu ad eruiendum alios , ambigue loqui licet.
Potest etiam dari obligatio specialis eum erudiendi, qui eurae nostrae commissas est, quae generales includit, qualis est praeceptoris. qui ad erudiendum discipulum obligatur. Quodsi ergo is utatur verbis ambiguis erudiendi discipuli eain, vi corollatii praesentis id licitum intelligitur, utut in demonstrando provocemus ad obligationem generalem. Nam si in genere licitum est ambigue loqui, quando ambiguitas in i quendo faeit ad erudiendum alios; multo magis licita intelis
ligitur, si fingularis adest obligatio sterum erudiendi. Ipsum S a Chri-
179쪽
Christum eo fine ambigue loeutum constat Diu. XL, Luc. XXII. 3oia
Dodo is Quoniam ad alios erudiendos facit a bigintas in tapae
Atmem rudiendorum excitet attentionem ad ea . qua aecurus es, vel
solertiam inquirendi in verisum, cum ambigue loqui liceat, si ambiguitas in loquendo facit ad erudiendum alios ima o I. etiam tum ambigue loqui licet.. Ne quis existimet, quasi ambiguitas in loquendo sacere
non possit ad alios erudiendos, corollarium praesens addere. libuit i quo ipsis simul docemur , ambiguitate in loquendo obtineri, quae absque ea consequi non dabatur.. Neque enim sine lassiciente attentione veritas satis perspicitur, etsi Ver his perspicuis explicemr, & attentioni adsuefieri ad perfectionem intellectus facie, consequenter & ad erudiendum alterum spectat eundem attentioni adsuefacere. Eadem tenenda sunt de solertia in veritatem inquirendi , quar pendet a cupiditate. verba ambigua intelligendi. Accedit quod veritas per Verba ambigua insinuata animis hominum eandem haud raro ipsis
commendet, quatenus non sine ingenio proseruntur, cum alias eandem aut aspernarentur, aut non magni facerent. a Oue
Metoria A egoria est sermo constans vocabulis, quae a significatuod sitia proprio ad aliud quiddam significandum transferuntur propter rerum similitudinem. 'Hinc Cicero lib. g. de Orat. c. a. de ad goriis et semia re, inquit, simili, vel ba ejus rei propria deinceps in rem aliam transierunturia Similitudo ista iacit ad significatum allegoris eum percipiendum, ut intelligatur, quid loquens sbi veliti Agitur de allegoriis in Rhetorica, tanquam ornamento Orationis. Hic eam. definire Iuber, ut sequentia penitus intel- liganruria Lao8. Diqitigod by Comic
180쪽
Quoniam in allegoriis verba a significatu proprio, quem Cur ad eas habent, ad res alias significandas transferuntur propter simi- excogitan-litudinem, quam hae cum istis habent, quas ex communi lo-das regen vendi uis denotand g. M-ροέτ39. Leg. , rerum autem am rerutra- similitudines obsieivare ingenii cst I. 476. Isch empir.9; ad tur.
rigerarias exugitandas ingenium requiritur. Inde est, quod allegoria: psaceam, tantoque placeant magis, quo fuerint magis ingeniosae, & pro ingeniorum diversit te huic placeant magis. quam isti
Atlasoria obscurior, cujus significatum nonnisi divinan- mi is db assequi datur, A ema appellari Blet. Potest etiam do aenigma finiri, quod sit allegoria, in quibus improprius Verborum significatus ambiguus videturi
De aenigmate quidem constit, quod verba ejus accipi debeant in significatu improprio, a rebus, quas signiscant, ea transferendo ad denotandas alias, quandam cum istis simili- tudinem habentes. Sed cum non satis appareat, quaenam sintres istae, ad quas denotandas transferri debeant, verba qua impropria obscura sunt 3. 8o 8 I. Hinc etiam migmata ad divinandum proponi solent. Habent quoque fabulae haud raro aliquid aenigmatici, quales sunt fabulae nequci enim isignificatus obvius est, ut adeo interpretatio iisdem vel praeis mitti, vel postponi soleat 3. 3o4. Part. a. m. Pract. v ιν. ..
AEnimat aciant ad exercen m lingeniam. Stant enim: Imig-- legoriae I. ao99, Quamobrem cum allegoria constet v tum usuri
tabulis, quae a significatu proprio ad aliud quid significandum transferuntur propter rerum similitudinem c . aoet.); qui aenigma interpretari voluerit, significatum improprium S 3 obser